Πριν λίγο χρονικό διάστημα δημοσιεύτηκε στον τοπικό τύπο ότι σύντομα πρόκειται να δημοπρατηθεί το έργο της αντιπλημμυρικής προστασίας του οικισμού του Αρχαγγέλου.
Τα έργα αυτά μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν την κατασκευή δύο ανοικτών τάφρων. Η πρώτη τάφρος Τ1 μήκους 3.180 μέτρων και πλάτους 20 μ θα αρχίζει από τους πρόποδες του Καράβου, θα διέρχεται από τις παρυφές του Προφήτη Ηλία και πίσω από το Μεσαιωνικό Κάστρο θα καταλήγει στην περιοχή Φελλαδούνια του Μάκρωνα.
Η δεύτερη τάφρος Τ2 μήκους 2.158 μ θα αρχίζει επίσης από τους πρόποδες του Καράβου, θα διέρχεται κάτω από την Εθνική Οδό και θα καταλήγει στον χείμαρρο των Λιβαδιών.
Για το έργο αυτό έχουν εκφραστεί σοβαρότατες αντιρρήσεις εκ μέρους της αρμόδιας υπηρεσίας της Αρχαιολογίας της Ρόδου, οι οποίες διατυπώνονται στο με ΑΠ:342639/3-8-25 έγγραφό της που απευθύνεται προς τις Τεχνικές Υπηρεσίες της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου. Όμως οι αντιρρήσεις της τοπικής υπηρεσίας της Αρχαιολογίας έχουν παρακαμφθεί, όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα τοπικής εφημερίδας, από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ( ΚΑΣ ) με το σκεπτικό ότι: «1. Πρόκειται για έργο υποδομής, ιδιαιτέρως σημαντικού και αναγκαίου για την ικανοποίηση ζωτικών αναγκών του κοινωνικού συνόλου, 2. Ότι το νησί της Ρόδου, έχει υποστεί τα τελευταία 25 χρόνια σημαντικές πλημμύρες, συνέπεια των οποίων ήταν οι καταστροφές σε ιδιοκτησίες και σε επιχειρήσεις, αλλά κυρίως η απώλεια ανθρωπίνων ζωών, και 3. Την πρόταση των μελετητών για παράκαμψη της όδευσής της Τάφρου Τ1, ώστε να μην θιγεί το αρχαίο λατομείο, γνωμοδότησε υπέρ της έγκρισης της μελέτης, θέτοντας όρους με τους οποίους επιδιώκεται ο βέλτιστος συνδυασμός της προστασίας των αρχαιοτήτων -τις οποίες συναντά η όδευση του αντιπλημμυρικού έργου- με την έγκαιρη ολοκλήρωσή του. Η σχετική Απόφαση βρίσκεται στο στάδιο της διοικητικής επεξεργασίας».
Με απλά λόγια, σύμφωνα με το ΚΑΣ, προέχει η προστασία των ανθρωπίνων ζωών και των περιουσιών έναντι της ιστορικής και περιβαλλοντικής καταστροφής που θα επιφέρει η κατασκευή αυτού του έργου, όπως το επισημαίνει και η αρμόδια υπηρεσία της αρχαιολογίας της Ρόδου στο προαναφερθέν έγγραφό της, λαμβάνοντας ασφαλώς υπόψη τα ιστορικά και μορφολογικά δεδομένα της περιοχής. Εξ άλλου στον Αρχάγγελο ουδέποτε υπήρξε απώλεια ζωής λόγω πλημμύρας.
Μπορεί το έργο αυτό να στοχεύει στην αντιπλημμυρική προστασία του οικισμού όμως από την άλλη καταστρέφεται τόσο η ιστορική όσο και η φυσική ταυτότητα του Αρχαγγέλου. Σίγουρα η περιβαλλοντική καταστροφή θα είναι γιγαντιαία και ανεπανόρθωτη. Η εικόνα του Αρχαγγέλου θα αλλοιωθεί παντοτινά. Αυτός ο φυσικός πίνακας ζωγραφικής, που συνθέτουν τα βουνά Κάραβος και Προφήτης Ηλίας, και που αποτελεί συστατικό του ψυχισμού του κάθε Αρχαγγελίτη, θα υποστεί βάναυση κακοποίηση που νομίζουμε ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από κανένα Αρχαγγελίτη και ως εκ τούτου θα πρέπει να αποφευχθεί.
Πέραν από την καταστροφή του ιστορικού και φυσικού περιβάλλοντος της ευρύτερης περιοχής διέλευσης των “τεχνητών χειμάρρων”, θα υπάρξουν και άλλες αρνητικές επιπτώσεις, από τις οποίες οι κυριότερες, νομίζουμε, θα είναι η υποβάθμιση των περιοχών διέλευσης των “τεχνητών χειμάρρων”, δηλαδή της Τ1 και της Τ2, ως και η αναγκαία απαλλοτρίωση των ιδιωτικών εκτάσεων που βρίσκονται στην πορεία χάραξης του έργου. Επί πλέον η μεταφορά του όγκου του νερού μέσω της Τάφρου 2 στο χείμαρρο των Λιβαδιών θα έχει ως συνέπεια την μετατόπιση των πλημμυρικών φαινομένων στη συμβολή των χειμάρρων των Λιβαδιών και του Αγίου Γεωργίου με απρόβλεπτες επιπτώσεις για την περιοχή Αλώνια και όχι μόνο.
Η κοινωνία του Αρχαγγέλου θα πρέπει να ενημερωθεί για τα σχεδιαζόμενα αντιπλημμυρικά έργα και για τις ανεπανόρθωτες αλλαγές που θα υποστεί το φυσικό και ιστορικό περιβάλλον που δεσπόζει του οικισμού και το οποίο ανέκαθεν διαμόρφωνε και ελπίζουμε ότι θα παραμείνει αναλλοίωτο και θα συνεχίσει να διαμορφώνει τον ψυχισμό και τον χαρακτήρα του κάθε Αρχαγγελίτη και της κάθε Αρχαγγελίτισας .
Σε ό,τι αφορά στην αντιμετώπιση των πλημμυρικών φαινομένων που σπάνια συμβαίνουν στον Αρχάγγελο, (η τελευταία πλημμύρα έγινε στις αρχές του Οκτωβρίου του 1994), πιστεύουμε ότι υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις διαχείρισης του υδάτινου όγκου, πιο αποτελεσματικές, οι οποίες σέβονται και το περιβάλλον και την ιστορική ταυτότητα του Αρχαγγέλου.
Αξίζει να επαναλάβουμε ότι ουδέποτε στον Αρχάγγελο έχουν χαθεί ανθρώπινες ζωές εξ αιτίας των πλημμυρικών φαινομένων, απεναντίας έχουν χαθεί ζωές αρκετών ανθρώπων και μάλιστα νέων λόγω τροχαίων ατυχημάτων.
Η λύση σε αυτό το πρόβλημα, αλλά και σε κάθε άλλο πρόβλημα, που αφορά μία συγκεκριμένη κοινωνία, θα πρέπει να αναζητείται με τη συνδρομή της τοπικής κοινωνίας και όχι ερήμην αυτής.
Για να αποφευχθεί εκ των υστέρων το όποιο “ανάθεμα”, καλό θα είναι οι αρμόδιοι τοπικοί φορείς που σχεδίασαν τα προαναφερθέντα έργα, έστω και καθυστερημένα, να ενημερώσουν τους πολίτες του Αρχαγγέλου για τις συνέπειες και τα οφέλη του σχεδιαζόμενου αντιπλημμυρικού έργου. Για ένα τέτοιο έργο δεν αρκεί η γνωμοδότηση του ΚΑΣ, αλλά απαιτείται η σύμφωνη γνώμη και η συναίνεση των ανθρώπων για τους οποίους σχεδιάζεται αυτό το έργο.
Κρίνεται λοιπόν απαραίτητο, η Κοινότητα Αρχαγγέλου, δια των εκλεγμένων εκπροσώπων της, και ο Δήμος Ρόδου να πάρουν την πρωτοβουλία να συγκαλέσουν λαϊκή συνέλευση προκειμένου να ενημερωθούν οι πολίτες για τα μελλούμενα . Σίγουρα μέσα από τον κοινωνικό διάλογο θα βρεθεί η βέλτιστη λύση στο πρόβλημα της αντιπλημμυρικής προστασίας του Αρχαγγέλου και η τοπική κοινωνία είτε θα συναινέσει στα σχεδιαζόμενα έργα είτε θα τα απορρίψει.
Προτού λοιπόν “μιλήσουν οι μπουλντόζες και οι δυναμίτες των εκβραχισμών”, ας μιλήσουν οι Αρχαγγελίτες και οι Αρχαγγελίτισσες και ας τους δοθεί το δικαίωμα να αποφασίσουν οι ίδιοι για αυτό το ακανθώδες θέμα. Η πρωτοβουλία για την ενημέρωση και η ευθύνη για την διαφύλαξη της Ιστορικής και Φυσικής Ταυτότητας του Αρχαγγέλου ανήκει πρωτίστως στους εκλεγμένους του τόπου μας, τους οποίους καλούμε να προβούν στις δέουσες ενέργειες και να φέρουν το θέμα σε δημόσια διαβούλευση.
Ρόδος 28 Φεβρουαρίου 2026
Ιάκωβος Τσ. Κολαϊνής
Αντώνης Νικ. Τσακίρης
Γιάννης Εμμ. Γιάνιας
(φωτογραφία)
