FT: Το γερμανικό μοντέλο απασχόλησης των mini-jobs

Η απο­τί­μη­ση του μο­ντέ­λου ευ­έ­λι­κτης απα­σχό­λη­σης που επέ­βα­λε το Βε­ρο­λί­νο μετά την επα­νέ­νω­ση. Οι ανι­σό­τη­τες που δη­μιούρ­γη­σε και πώς τό­νω­σε την πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα. Ο δη­μό­σιος διά­λο­γος που άνοι­ξε στη χώρα.

Όταν είναι γε­μά­τα τα απο­γεύ­μα­τα στο οι­κο­γε­νεια­κό ξε­νο­δο­χείο του Jonny Sauerwein στη Σα­ξο­νία, εκεί­νος μπο­ρεί να απα­σχο­λή­σει πε­ρισ­σό­τε­ρα ερ­γα­τι­κά χέρια. Ανά­με­σα στα εννέα μέλη του δυ­να­μι­κού του υπάρ­χουν δύο «mini-jobbers», που δεν δου­λεύ­ουν με στα­θε­ρό ωρά­ριο αλλά μόνο όταν προ­κύ­πτει ανά­γκη.

«Σχε­διά­ζου­με εκ των προ­τέ­ρων και όταν έχου­με συ­γκε­κρι­μέ­νες εκ­δη­λώ­σεις στο ημε­ρο­λό­γιο -όπως ένα οι­κο­γε­νεια­κό πάρτι ή μια συ­γκέ­ντρω­ση συ­να­δέλ­φων-, μπο­ρού­με τότε να απα­σχο­λή­σου­με τους mini-jobbers», είπε ο κ. Sauerwein.

Πριν από μία δε­κα­ε­τία, η υψηλή ανερ­γία και η ασθε­νής ανά­πτυ­ξη κα­τέ­στη­σαν τη Γερ­μα­νία τον «άρ­ρω­στο της Ευ­ρώ­πης», αλλά σή­με­ρα η ακ­μά­ζου­σα οι­κο­νο­μία της προ­βλέ­πε­ται να ανα­πτυ­χθεί κατά 2,1 φέτος και το πο­σο­στό της ανερ­γί­ας της, του 4,7%, προ­κα­λεί τον φθόνο στους Ευ­ρω­παί­ους γεί­το­νές της.

Οι mini-jobs είναι εμ­βλη­μα­τι­κές των με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων στην ερ­γα­σία, οι οποί­ες έχουν βοη­θή­σει στο να ανα­κου­φι­στεί η ανερ­γία και να το­νω­θεί η πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα στη Γερ­μα­νία, πα­ρέ­χο­ντας, λένε οι υπο­στη­ρι­κτές τους, μια απα­ραί­τη­τη δι­κλεί­δα ασφα­λεί­ας για μία ιδιαί­τε­ρα ορ­γα­νω­μέ­νη οι­κο­νο­μία. Πε­ρισ­σό­τε­ροι από 6 εκατ. άν­θρω­ποι, πολ­λοί από αυ­τούς φοι­τη­τές και συ­ντα­ξιού­χοι που ερ­γά­ζο­νται στον τομέα των υπη­ρε­σιών, κερ­δί­ζουν μέχρι και 450 ευρώ τον μήνα, χωρίς φο­ρο­λο­γία και ει­σφο­ρές κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης.

Αυτές οι με­ταρ­ρυθ­μί­σεις έχουν γίνει πρό­τυ­πο για την υπό­λοι­πη Ευ­ρώ­πη: Οι mini-jobs έχει εξα­χθεί στην Ισπα­νία ως los minijobs. «Η Γερ­μα­νία έχει θε­σπί­σει μία τάση όταν πρό­κει­ται για τη διαρ­θρω­τι­κή με­ταρ­ρύθ­μι­ση στην αγορά ερ­γα­σί­ας», είπε ο Andreas Rees, Γερ­μα­νός οι­κο­νο­μο­λό­γος στην τρά­πε­ζα UniCredit.

Αλλά εδώ και πε­ρισ­σό­τε­ρα από 10 χρό­νια από την ει­σα­γω­γή των με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων Hartz του κα­γκε­λά­ριου Gerhard Schroeder, ακόμη μαί­νε­ται η δια­μά­χη σχε­τι­κά με τον αντί­κτυ­πό τους. Καθώς η ερ­γα­σία γί­νε­ται πιο επι­σφα­λής στην Ευ­ρώ­πη και οι χτυ­πη­μέ­νες από την κρίση οι­κο­νο­μί­ες αντλούν την έμπνευ­σή τους από την εμπει­ρία της Γερ­μα­νί­ας, κά­ποιες από τις πλέον χα­ρα­κτη­ρι­στι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις του Βε­ρο­λί­νου μπο­ρεί να κα­ταρ­γη­θούν.

Οι με­ταρ­ρυθ­μί­σεις του 2003 κά­λυ­ψαν μία αλ­λα­γή στις ερ­γα­σια­κές σχέ­σεις της Γερ­μα­νί­ας, η οποία ξε­κί­νη­σε όταν έπεσε το Τεί­χος του Βε­ρο­λί­νου και αυ­ξή­θη­κε η ανερ­γία. Οι με­ταρ­ρυθ­μί­σεις πε­ρι­λάμ­βα­ναν την ει­σα­γω­γή των mini-jobs και τη χα­λά­ρω­ση των πε­ριο­ρι­σμών στην προ­σω­ρι­νή ερ­γα­σία. Έγινε ευ­κο­λό­τε­ρο για τις μι­κρές επι­χει­ρή­σεις να προ­σλαμ­βά­νουν και να απο­λύ­ουν, και οι άνερ­γοι μπο­ρού­σαν να διεκ­δι­κή­σουν τα επι­δό­μα­τα μόνο 12 μηνών, ενώ πριν ήταν στα τρία έτη.

Την ίδια στιγ­μή, η άφιξη του αντα­γω­νι­σμού από την ανα­το­λι­κή Ευ­ρώ­πη δυ­νά­μω­σε τη δια­πραγ­μα­τευ­τι­κή ισχύ των ερ­γο­δο­τών. Ο Jörg Krämer, οι­κο­νο­μο­λό­γος της Commerzbank, είπε: «Οι συμ­φω­νί­ες χτυ­πή­θη­καν με τα συμ­βού­λια των ερ­γα­ζο­μέ­νων -μπο­ρού­με να με­τα­το­πί­σου­με την πα­ρα­γω­γή μας στην ανα­το­λι­κή Ευ­ρώ­πη, ή μπο­ρού­με να συμ­φω­νή­σου­με για ελα­στι­κό­τη­τα στην ερ­γα­σία και σε αντάλ­λαγ­μα να εγ­γυ­η­θού­με την απα­σχό­λη­ση».

Αλλά καθώς ει­σή­χθη­σαν οι με­ταρ­ρυθ­μί­σεις, άνοι­ξε ένα χάσμα ανά­με­σα στους λι­γό­τε­ρο κα­ταρ­τι­σμέ­νους ερ­γα­ζο­μέ­νους και τους πε­ρισ­σό­τε­ρο κα­ταρ­τι­σμέ­νους ομο­λό­γους τους. Οι κα­λύ­τε­ρα αμει­βό­με­νοι είδαν τον μισθό τους να ανε­βαί­νει κατά 25% με­τα­ξύ 1999 και 2000, ενώ το χα­μη­λό­τε­ρο πέμ­πτο των ερ­γα­ζο­μέ­νων σε θέ­σεις πλή­ρους απα­σχό­λη­σης με κοι­νω­νι­κή ασφά­λι­ση είδε το δικό του να αυ­ξά­νε­ται κατά 7,5%, σύμ­φω­να με την Ομο­σπον­δια­κή Υπη­ρε­σία Ερ­γα­σί­ας της Γερ­μα­νί­ας. Την ίδια στιγ­μή, τα γερ­μα­νι­κά αγαθά έγι­ναν πιο αντα­γω­νι­στι­κά στην τιμή, ση­μεί­ω­σε ο ΟΟΣΑ, συν­δρά­μο­ντας μία αύ­ξη­ση της πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας της τάξης του 1,1% ετη­σί­ως, με­τα­ξύ 2000 και 2012.

«Το συ­νο­λι­κό απο­τέ­λε­σμα (αυτών των με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων) ήταν: α) Πε­ριο­ρι­σμός στους μι­σθούς, β) μία διά­κρι­ση μι­σθών και γ) μια τε­ρά­στια ελα­στι­κο­ποί­η­ση των ωρών ερ­γα­σί­ας», είπε ο κ. Krämer. «Αυτό είχε τη με­γα­λύ­τε­ρη επι­τυ­χία του (κατά τη διάρ­κεια της κρί­σης) το 2008, 2009, όταν οι επι­χει­ρή­σεις μετά βίας απέ­λυαν κά­ποιον, αλλά μεί­ω­ναν τις κατά κε­φα­λήν ώρες ερ­γα­σί­ας».

Ενώ ο ΟΟΣΑ λέει ότι η προ­στα­σία της απα­σχό­λη­σης στη Γερ­μα­νία, του­λά­χι­στον σε ό,τι αφορά στους ερ­γα­ζό­με­νους σε μό­νι­μες θέ­σεις, πα­ρα­μέ­νει υψη­λό­τε­ρη σε σχέση με τη Γαλ­λία και την Ισπα­νία, αυτές οι με­ταρ­ρυθ­μί­σεις επι­τεύ­χθη­καν, λένε οι κρι­τι­κοί, με το κό­στος μίας αυ­ξα­νό­με­να άνι­σης κοι­νω­νί­ας. Ο το­μέ­ας των χα­μη­λό­μι­σθων της Γερ­μα­νί­ας –που ορί­ζε­ται ως εκεί­νους που κερ­δί­ζουν δύο τρίτα του μέσου μι­σθού- αυ­ξή­θη­κε από 16% του ερ­γα­τι­κού δυ­να­μι­κού στα μέσα της δε­κα­ε­τί­ας του 1990, στο 22% μέχρι το 2009.

Η Annelie Buntenbach, μέλος του συμ­βου­λί­ου της GDB, της Συ­νο­μο­σπον­δί­ας Γερ­μα­νι­κών Συν­δι­κά­των, είπε: «(Οι με­ταρ­ρυθ­μί­σεις) οδή­γη­σαν σε μι­σθούς με τους οποί­ους δεν μπο­ρεί να ζήσει κά­ποιος και σε ερ­γα­σια­κές σχέ­σεις που είναι αβέ­βαιες».

Ο δη­μό­σιος διά­λο­γος σχε­τι­κά με την ανι­σό­τη­τα άφησε το στίγ­μα του στις τε­λευ­ταί­ες ομο­σπον­δια­κές εκλο­γές και είχε ως απο­τέ­λε­σμα την ει­σα­γω­γή φέτος ενός κα­τώ­τα­του μι­σθού 8,50 ευρώ την ώρα, ένα επί­πε­δο αμοι­βής που κα­θι­στά κά­ποιους mini-jobbers ικα­νούς να έχουν κοι­νω­νι­κή ασφά­λι­ση.

Ο αριθ­μός των mini-jobs μειώ­θη­κε κατά 200.000, από 6,85 εκατ. στα τέλη του πε­ρα­σμέ­νου έτους σε 6,6 εκατ. τον φε­τι­νό Μάρ­τιο, είπε ο Karl Brenke, οι­κο­νο­μο­λό­γος με ει­δί­κευ­ση στην αγορά ερ­γα­σί­ας, στο οι­κο­νο­μι­κό ιν­στι­τού­το DIW.

Πε­ραι­τέ­ρω αλ­λα­γές στις με­ταρ­ρυθ­μί­σεις Hartz είναι πι­θα­νό να γί­νουν. Η υπουρ­γός Ερ­γα­σί­ας της Γερ­μα­νί­ας, Andrea Nahles, σο­σιαλ­δη­μο­κρά­της, ετοι­μά­ζε­ται να ει­σά­γει νο­μο­θε­σία για να πε­ριο­ρί­σει τις συμ­βά­σεις προ­σω­ρι­νής ερ­γα­σί­ας. Η υπουρ­γός είπε ότι ο συ­να­σπι­σμός της κ. Merkel «θα κάνει την προ­σω­ρι­νή ερ­γα­σία, καλή ερ­γα­σία».

Για τη Monika Riechel, 60 ετών, μία συ­ντα­ξιού­χο πρώην τρα­πε­ζι­κή υπάλ­λη­λο στο Βε­ρο­λί­νο, μία mini-job ήταν ένας τρό­πος για να επι­στρέ­ψει στη δου­λειά ενώ θα της έμενε αρ­κε­τός χρό­νος για να δει τα εγ­γό­νια της και να φρο­ντί­σει την ηλι­κιω­μέ­νη μη­τέ­ρα της. Είπε: «Είναι πε­ρισ­σό­τε­ρα χρή­μα­τα για ελεύ­θε­ρο χρόνο. Τα χρη­σι­μο­ποιώ για να πάω σε συ­ναυ­λί­ες, για να φάω έξω και να πάω σι­νε­μά. Κάνω πολλά από αυτά, οπότε είναι χρή­σι­μα».

Αλλά για κά­ποιους, η εμπει­ρία της ερ­γα­σί­ας με συμ­βά­σεις μειω­μέ­νων ωρών είναι βαθιά απο­καρ­διω­τι­κή».

Ένας φοι­τη­τής που ερ­γά­ζε­ται part time σε μία νέα τε­χνο­λο­γι­κή επι­χεί­ρη­ση στο Βε­ρο­λί­νο είπε ότι πολ­λοί από τους συ­να­δέλ­φους του πα­λεύ­ουν σκλη­ρά για να τα βγά­λουν πέρα.

Ο υπάλ­λη­λος στη νέα επι­χεί­ρη­ση, ο οποί­ος ζή­τη­σε να πα­ρα­μεί­νει ανώ­νυ­μος, είπε: «Εί­μα­στε με βρα­χυ­πρό­θε­σμες συμ­βά­σεις ορι­σμέ­νου χρό­νου που ανα­νε­ώ­νο­νται -ή όχι- κάθε έξι μήνες. Ο ερ­γο­δό­της μου το κάνει αυτό για να δια­τη­ρή­σει ένα ευ­έ­λι­κτο ερ­γα­τι­κό δυ­να­μι­κό (…) Όπως μπο­ρεί­τε να φα­ντα­στεί­τε, βάζει τους ερ­γα­ζό­με­νους σε μία πολύ επι­σφα­λή κα­τά­στα­ση».

euro2day.gr