Ένα νέο λογοτεχνικό έργο με άρωμα Ρόδου προστίθεται στη σύγχρονη ελληνική βιβλιογραφία. Πρόκειται για το μυθιστόρημα «Δάκρυα από χρυσάφι» της Μαρίας Παπαντωνίου-Γαζέπη από το χωριό Μάλωνα, το οποίο κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Κομνηνός και αποτελεί το τρίτο βιβλίο στη συγγραφική της πορεία. Η ιστορία, αν και προϊόν μυθοπλασίας, αντλεί το σκηνικό της από τον τόπο της συγγραφέως, καθιστώντας τη Μάλωνα και ευρύτερα το νησί της Ρόδου πρωταγωνιστές μιας αφήγησης που συνδυάζει την ηθογραφία με τον κοινωνικό προβληματισμό.

Το «Δάκρυα από χρυσάφι» σηματοδοτεί την τρίτη συγγραφική απόπειρα της κ. Παπαντωνίου-Γαζέπη. Προηγήθηκαν μια αυτοέκδοση, με την οποία έκανε τα πρώτα της βήματα στον χώρο της λογοτεχνίας, και το μυθιστόρημα «Άρωμα πορτοκαλιού», που κυκλοφόρησε επίσης από τις εκδόσεις Κομνηνός. Η συνεργασία της με τον ίδιο εκδοτικό οίκο συνεχίζεται και στο νέο της πόνημα, το οποίο έρχεται να επιβεβαιώσει τη σταθερή παρουσία της στα ελληνικά γράμματα.

Στον πυρήνα της νέας ιστορίας βρίσκονται επίκαιρα κοινωνικά θέματα που απασχολούν έντονα τη δημόσια συζήτηση. Το μυθιστόρημα καυτηριάζει την έμφυλη βία, την κακοποίηση και τις πατριαρχικές αντιλήψεις, ενώ θίγει και πλήθος άλλων ηθικών και κοινωνικών φαινομένων. Η συγγραφέας επιλέγει να αγγίξει τα ζητήματα αυτά μέσα από μια ηθογραφική αφήγηση, δίνοντας στον αναγνώστη την ευκαιρία να προβληματιστεί χωρίς διδακτισμό, μέσα από τις διαδρομές και τις δοκιμασίες των ηρώων της.

Όπως διευκρινίζει η ίδια, η ιστορία είναι εξ ολοκλήρου βγαλμένη από τη φαντασία της και δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Υπαρκτές είναι μόνο οι περιοχές στις οποίες κινούνται οι ήρωες, ενώ οποιαδήποτε ομοιότητα της αφήγησης με την πραγματική ζωή είναι καθαρά συμπτωματική.

Πέρα από τον κοινωνικό της πυρήνα, η ιστορία λειτουργεί και ως ένα πλούσιο οδοιπορικό στο νησί. Τα γεγονότα ξετυλίγονται στο χωριό Μάλωνα και κατ’ επέκταση σε ολόκληρη τη Ρόδο, με τους ήρωες να ταξιδεύουν σε διάφορους προορισμούς, φυσικές ομορφιές και αξιόλογα σημεία του τόπου. Παράλληλα, μέσα από τις σελίδες του βιβλίου αναδύονται ήθη, έθιμα και παραδόσεις του χωριού, στοιχεία που προσδίδουν στο έργο έντονο λαογραφικό χρώμα και το συνδέουν με τη ζωντανή μνήμη της τοπικής κοινωνίας.

Με τον τρόπο αυτό, το «Δάκρυα από χρυσάφι» δεν απευθύνεται μόνο στους λάτρεις της κοινωνικής λογοτεχνίας, αλλά και σε όσους επιθυμούν να γνωρίσουν την ενδοχώρα της Ρόδου μέσα από τη ματιά μιας ανθρώπου που τη ζει και την αγαπά.

Το μυθιστόρημα είναι διαθέσιμο σε όλα τα ηλεκτρονικά βιβλιοπωλεία, καθώς και στα βιβλιοπωλεία της Αρχαγγέλου «Αλφαβητάρι» και «Υδρόγειος». Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν επίσης να το προμηθευτούν με παραγγελία μέσω του ιστότοπου komninos.shop ή απευθείας από την ίδια τη συγγραφέα.

«Δάκρυα από χρυσάφι», το νέο μυθιστόρημα της Μαρίας Παπαντωνίου-Γαζέπη ταξιδεύει τους αναγνώστες στη Μάλωνα και στη Ρόδο

Οι δράσεις πραγματοποιήθηκαν με την πολύτιμη και διαρκή υποστήριξη της Αντιδημάρχου Κοινωνικής Πολιτικής, Αλληλεγγύης Ισότητας και Προσχολικής αγωγής, Σαββίνας Παπαγεωργίου, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και ενδυνάμωση της τοπικής κοινωνίας.

Στο πλαίσιο της συνεχούς προσπάθειας για την πρόληψη της βίας κατά των γυναικών, την προώθηση της ισότητας των φύλων και την ενίσχυση της κοινωνικής ευαισθητοποίησης, το Συμβουλευτικό Κέντρο υλοποίησε συνολικά 30 ενημερωτικές και βιωματικές παρεμβάσεις σε σχολικές μονάδες, εκπαιδευτικούς φορείς, επαγγελματικές ομάδες και τοπικούς συλλόγους σε ολόκληρο το νησί της Ρόδου και στη Σύμη, κατά το χρονικό διάστημα Ιανουαρίου- Μαΐου 2026.

Ειδικότερα, πραγματοποιήθηκαν:

2 δράσεις στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση στην πόλη της Ρόδου, στο 11ο και 13ο Δημοτικό Σχολείο πόλεως Ρόδου,

4 Δράσεις στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση σε άλλες Δημοτικές Ενότητες, στο 1ο και 2ο Δημοτικό Σχολείο Καλυθιών, στο Δημοτικό Σχολείο Αφάντου και στο Δημοτικό Σχολείο Ψίνθου.

11 δράσεις στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση στην πόλη της Ρόδου, στο 1ο, 4ο και 6ο Γυμνάσιο Ρόδου, καθώς και στο 1ο, 2ο και 4ο Λύκειο Ρόδου.

9 δράσεις στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση σε άλλες Δημοτικές Ενότητες, στο Γυμνάσιο – Λύκειο Ιαλυσού, στο Γυμνάσιο – Λύκειο Κρεμαστής και στο Γυμνάσιο Αφάντου.

2 δράσεις στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, στο Δημόσιο ΣΑΕΚ ΓΝ Ρόδου και στο Μητροπολιτικό Κολλέγιο Ρόδου.

2 δράσεις προς ομάδες επαγγελματιών και τοπικούς φορείς, προς τις γυναίκες στρατιωτικούς της 95 ΑΔΤΕ στο στρατόπεδο του Άνω Καλαμώνα και προς τα μέλη του Συλλόγου Πολυτέκνων Δωδεκανήσου στη Σύμη.

Οι παρεμβάσεις είχαν ως στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση παιδιών, εφήβων και ενηλίκων γύρω από κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα που αφορούν την έμφυλη ανισότητα, τις μορφές κακοποιητικών συμπεριφορών, την πρόληψη της ενδοοικογενειακής βίας, την αναγνώριση στερεοτύπων φύλου και την καλλιέργεια σχέσεων σεβασμού, ισότητας και αλληλοεκτίμησης καθώς και τη διαμόρφωση υγιών κοινωνικών στάσεων και συμπεριφορών.

Μέσα από βιωματικές δράσεις και ανοιχτό διάλογο, οι μαθητές/τριες είχαν τη δυνατότητα να εκφράσουν προβληματισμούς, να αναγνωρίσουν τα σημάδια κακοποιητικών συμπεριφορών και να ενισχύσουν δεξιότητες επικοινωνίας, ενσυναίσθησης και επίλυσης συγκρούσεων .

Παράλληλα, οι δράσεις προς επαγγελματικές ομάδες και τοπικούς συλλόγους ανέδειξαν τη σημασία της συνεργασίας όλων των κοινωνικών φορέων για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας. Η έγκαιρη αναγνώριση περιστατικών, η σωστή ενημέρωση και η δικτύωση των υπηρεσιών αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την προστασία και την ενδυνάμωση των γυναικών.

Το Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών Δήμου Ρόδου συνεχίζει σταθερά το έργο του, επενδύοντας στην πρόληψη, την ενημέρωση και την ενίσχυση της ισότητας των φύλων, με στόχο μια κοινωνία χωρίς διακρίσεις, στερεότυπα και μορφές βίας.

Δράσεις Πρόληψης και Αντιμετώπισης της Ενδοοικογενειακής και Έμφυλης Βίας από το Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών Δήμου Ρόδου 

• Κυρία Σακκά, πρόσφατα πραγματοποιήθηκε μια επιτυχημένη κινητοποίηση στο Σύνταγμα -λίγες ημέρες μετά την νέα γυναικοκτονία στην Καλαμάτα. Ποιο ήταν το μήνυμα αυτής της δράσης;
Η κινητοποίηση οργανώθηκε ώστε να μη μείνει άλλη μία δολοφονία γυναίκας χωρίς κοινωνική και πολιτική αντίδραση. Συμμετείχαν περίπου σαράντα γυναικείες οργανώσεις και συλλογικότητες που συγκροτούν την «Πρωτοβουλία κατά των Γυναικοκτονιών», καθώς και εκπρόσωποι φορέων και πολιτικών κομμάτων. Στόχος μας ήταν να αναδείξουμε ότι οι γυναικοκτονίες δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά αλλά ένα βαθιά κοινωνικό πρόβλημα που συνδέεται με τις έμφυλες ανισότητες και τα πατριαρχικά στερεότυπα.
• Ποια είναι τα βασικά αιτήματα που θέτει η Πρωτοβουλία;
Ζητούμε την ουσιαστική προστασία των γυναικών από κάθε μορφή έμφυλης βίας, την ενίσχυση των δομών υποστήριξης, την εκπαίδευση και την πρόληψη, αλλά και τη θεσμική αναγνώριση του όρου «γυναικοκτονία». Παράλληλα, διεκδικούμε να αντιμετωπίζονται τα δικαιώματα των γυναικών ως αναπόσπαστο μέρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δεν μιλάμε για ένα ζήτημα που αφορά μόνο στις γυναίκες,· αφορά στη δημοκρατία, στην ισότητα και στον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
• Αναφερθήκατε στη συμμετοχή πολιτικών προσώπων από διαφορετικούς χώρους. Είναι ένα θέμα που μπορεί να υπερβεί τις κομματικές διαφορές;
Πράγματι και οφείλει να τις υπερβεί. Η ‘Πρωτοβουλία’ έχει διακομματικό χαρακτήρα και αποτελείται από ανθρώπους με διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες. Ωστόσο, όταν μιλάμε για την προστασία της ζωής και των δικαιωμάτων των γυναικών, υπάρχει κοινός τόπος. Η ισότητα δεν μπορεί να είναι αντικείμενο κομματικής αντιπαράθεσης. Είναι θεμελιώδης δημοκρατική αρχή.
• Είναι γεγονός πως η ‘Πρωτοβουλία’ δημιουργήθηκε μετά τη δολοφονία της Ελένης Τοπαλούδη στη Ρόδο. Πόσο καθοριστική ήταν εκείνη η υπόθεση;
Ήταν ένα γεγονός που συγκλόνισε ολόκληρη τη χώρα. Η δολοφονία της Ελένης Τοπαλούδη ανέδειξε με δραματικό τρόπο τις διαστάσεις της έμφυλης βίας και της κοινωνικής ανοχής απέναντι σε ορισμένες συμπεριφορές. Αποτέλεσε σημείο αναφοράς για πολλές γυναίκες και συλλογικότητες που ένιωσαν ότι έπρεπε να οργανωθούν και να διεκδικήσουν αλλαγές. Ήταν μία υπόθεση που δεν έπρεπε να ξεχαστεί και πράγματι λειτούργησε ως καταλύτης για τη δημιουργία της Πρωτοβουλίας.
• Ένα ζήτημα που συζητείται συχνά είναι η επανα-θυματοποίηση των θυμάτων. Πώς εκδηλώνεται αυτό το φαινόμενο;
Η επαναθυματοποίηση εμφανίζεται όταν η συζήτηση μετατοπίζεται από τον δράστη στο θύμα. Όταν αναρωτιόμαστε τι έκανε, τι φορούσε, πού βρισκόταν ή γιατί αντέδρασε με έναν συγκεκριμένο τρόπο, ουσιαστικά μεταφέρουμε μέρος της ευθύνης στο θύμα. Πρόκειται για μια βαθιά προβληματική αντίληψη που εξακολουθεί να υπάρχει στην κοινωνία, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά πολλές φορές και σε θεσμικά περιβάλλοντα.
• Θεωρείτε ότι η κοινωνία έχει κάνει βήματα προόδου τα τελευταία χρόνια επί του θέματος;
Έχουν γίνει σημαντικά βήματα, αλλά όχι αρκετά. Βέβαια, σήμερα ο όρος «γυναικοκτονία» ακούγεται πολύ περισσότερο στον δημόσιο λόγο. Τα μέσα ενημέρωσης, οι πολίτες και οι θεσμοί αναγνωρίζουν ευκολότερα ότι πρόκειται για ένα ιδιαίτερο φαινόμενο. Ωστόσο, τα στερεότυπα παραμένουν ισχυρά. Η πρόοδος δεν μετριέται μόνο από τις λέξεις που χρησιμοποιούμε αλλά από το κατά πόσο αλλάζουν οι νοοτροπίες και οι συμπεριφορές. Επιμένουμε στον όρο «γυναικοκτονία» διότι περιγράφει μια συγκεκριμένη πραγματικότητα. Η γυναικοκτονία δεν είναι απλώς μια ανθρωποκτονία. Το κίνητρο είναι διαφορετικό. Η γυναίκα δολοφονείται επειδή είναι γυναίκα, επειδή ο δράστης θεωρεί ότι έχει δικαίωμα να την ελέγχει ή να την αντιμετωπίζει ως κτήμα του. Αν δεν ονομάσουμε το φαινόμενο, δυσκολευόμαστε και να το αντιμετωπίσουμε. Η αναγνώριση του όρου βοηθά να κατανοήσουμε τις κοινωνικές και πολιτισμικές ρίζες του προβλήματος.
• Πιστεύετε ότι μπορεί ο όρος να ενταχθεί στον Ποινικό Κώδικα;
Είναι ένας δύσκολος στόχος, αλλά δεν πρόκειται να εγκαταλειφθεί. Υπάρχει ήδη επεξεργασμένη πρόταση και κατά καιρούς έχουν κατατεθεί σχετικές τροπολογίες. Μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει πολιτική βούληση για να προχωρήσει η θεσμοθέτηση. Ωστόσο, οι κοινωνικές αλλαγές δεν έρχονται από τη μία μέρα στην άλλη. Οι διεκδικήσεις συνεχίζονται και πιστεύω ότι αργά ή γρήγορα το ζήτημα θα επανέλθει με μεγαλύτερη ένταση.
• Πέρα από τη νομοθεσία, ποιος είναι ο σημαντικότερος παράγοντας για την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας;
Ο σημαντικότερος παράγοντας για την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας, είναι η πρόληψη. Η αλλαγή νοοτροπίας ξεκινά από την εκπαίδευση, την οικογένεια, το σχολείο αλλά και τα μέσα ενημέρωσης. Πρέπει να μάθουμε να σεβόμαστε τον άλλον άνθρωπο ανεξάρτητα από το φύλο του. Όταν τα παιδιά μεγαλώνουν με στερεότυπα που παρουσιάζουν τον άνδρα ως κυρίαρχο και τη γυναίκα ως υποδεέστερη, αναπαράγονται αντιλήψεις που αργότερα μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε βίαιες συμπεριφορές.
• Αναφέρεστε συχνά στην πατριαρχία ως βασικό παράγοντα του προβλήματος. Τι εννοείτε;
Αναφέρομαι σε ένα σύστημα αντιλήψεων που θεωρεί φυσιολογική την ανισότητα ανάμεσα στα φύλα. Η πατριαρχία δεν εκδηλώνεται μόνο μέσα από ακραίες πράξεις βίας. Εκδηλώνεται και μέσα από καθημερινές συμπεριφορές, από την αμφισβήτηση των ικανοτήτων των γυναικών, από τα στερεότυπα για τον ρόλο τους στην οικογένεια ή στην εργασία, από την υποεκπροσώπησή τους στα κέντρα λήψης αποφάσεων.
• Παρά τις προόδους των τελευταίων δεκαετιών, εξακολουθούν οι γυναίκες να αντιμετωπίζουν εμπόδια;
Αναμφίβολα. Οι γυναίκες συχνά χρειάζεται να καταβάλουν υπερ-πολλαπλάσια προσπάθεια για να πετύχουν τους ίδιους στόχους με τους άνδρες. Αυτό ισχύει στην πολιτική, στην επιστήμη, στις τέχνες και σε πολλούς άλλους τομείς. Παράλληλα, βλέπουμε διεθνώς να αναπτύσσονται ρεύματα που αμφισβητούν κεκτημένα δικαιώματα. Γι’ αυτό χρειάζεται συνεχής επαγρύπνηση.
• Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος των γυναικείων οργανώσεων σε αυτή την προσπάθεια;
Είναι καθοριστικός. Πρόκειται για οργανώσεις που διαθέτουν γνώση, εμπειρία και επαφή με την πραγματικότητα. Συμμετέχουν σε δικαστικές διαδικασίες, παρακολουθούν υποθέσεις, στηρίζουν θύματα και διαμορφώνουν τεκμηριωμένες προτάσεις πολιτικής. Δεν είναι απλώς κινήματα διαμαρτυρίας. Είναι φορείς με ουσιαστική συμβολή στη διαμόρφωση δημόσιων πολιτικών.
• Αναφερθήκατε στα ΜΜΕ. Ποιον ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν τα μέσα ενημέρωσης;
Τα ΜΜΕ μπορούν να παίξουν έναν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο. Μπορούν, είτε να συμβάλουν στην κατανόηση του προβλήματος είτε να αναπαράγουν στερεότυπα. Όταν παρουσιάζουν μια γυναικοκτονία με όρους εντυπωσιασμού ή εστιάζουν σε άσχετες λεπτομέρειες της ζωής του θύματος, ουσιαστικά υποβαθμίζουν το πραγματικό ζήτημα. Αντίθετα, όταν αναδεικνύουν τα αίτια και τις κοινωνικές διαστάσεις της έμφυλης βίας, συμβάλλουν στην ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση της κοινωνίας.
• Ποιο είναι το μήνυμα που θα θέλατε να στείλετε στους αναγνώστες αλλά και στις γυναίκες;
Ότι ο σεβασμός, η ισότητα και η ελευθερία δεν είναι διαπραγματεύσιμες αξίες. Οι γυναίκες δεν ανήκουν σε κανέναν. Έχουν τα ίδια δικαιώματα, τις ίδιες δυνατότητες και την ίδια αξία με κάθε άνθρωπο. Η καταπολέμηση της έμφυλης βίας δεν είναι υπόθεση μόνο των γυναικών. Είναι υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας. Μόνο όταν το συνειδητοποιήσουμε αυτό θα μπορέσουμε να μιλήσουμε πραγματικά για πρόοδο.

Ιλεάνα Σακκά: «Η γυναικοκτονία δεν είναι απλώς ανθρωποκτονία, είναι έγκλημα με έμφυλο κίνητρο»

• Η Πρωτοβουλία κατά των Γυναικοκτονιών δραστηριοποιείται εδώ και χρόνια. Ποια είναι η εικόνα που έχετε από την επαφή σας με τους θεσμούς;
Φέτος συμπληρώνουμε πέντε χρόνια συνεχούς δράσης. Από την πρώτη στιγμή προσπαθήσαμε να ανοίξουμε διάλογο με τα πολιτικά κόμματα, τους θεσμούς και την κοινωνία. Επισκεφθήκαμε υπουργεία, καταθέσαμε προτάσεις και επιμείναμε στη θεσμική αναγνώριση του προβλήματος. Το θετικό είναι ότι πλέον το θέμα δεν μπορεί να αγνοηθεί. Ωστόσο, εξακολουθούμε να συναντούμε μεγάλες αντιστάσεις και έλλειψη πολιτικής βούλησης σε κρίσιμα ζητήματα.
• Έχετε ασκήσει έντονη κριτική και σε συγκεκριμένες νομοθετικές ρυθμίσεις. Γιατί;
Πράγματι, κι αυτό γιατί θεωρούμε ότι ορισμένες ρυθμίσεις δεν λαμβάνουν υπόψη την πραγματικότητα που βιώνουν πολλές γυναίκες. Υπάρχουν περιπτώσεις κακοποιημένων γυναικών που δυσκολεύονται να απομακρυνθούν από βίαιες σχέσεις, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παιδιά. Ο φόβος της απώλειας της επιμέλειας ή η αβεβαιότητα για το μέλλον λειτουργούν αποτρεπτικά. Όταν δεν λαμβάνονται υπόψη αυτοί οι παράγοντες, δημιουργούνται συνθήκες εγκλωβισμού που μπορεί να αποδειχθούν επικίνδυνες.
• Ένα από τα ζητήματα που αναδεικνύετε συχνά είναι ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονται οι γυναικοκτονίες στα μέσα μαζικής ενημέρωσης.
Δυστυχώς, σε πολλές περιπτώσεις παρακολουθούμε φαινόμενα επανα-θυματοποίησης. Αντί να επικεντρώνεται η συζήτηση στην ευθύνη του δράστη και στις κοινωνικές αιτίες του εγκλήματος, μετατοπίζεται το βάρος στη ζωή, στις επιλογές ή στη συμπεριφορά του θύματος. Αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο. Όταν αναπαράγονται υπονοούμενα ή αφήνονται σκιές για τη γυναίκα που δολοφονήθηκε, ουσιαστικά αλλοιώνεται η πραγματική διάσταση του εγκλήματος και προσβάλλεται η μνήμη του θύματος.
• Θεωρείτε ότι η κοινωνία έχει αρχίσει να κατανοεί περισσότερο το φαινόμενο και την διαφορά ανάμεσα στην ανθρωποκτονία και την γυναικοκτονία;
Σε σχέση με πριν από πέντε ή δέκα χρόνια, ναι. Υπάρχει μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση και περισσότερη δημόσια συζήτηση. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε ξεπεράσει τις βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις που τροφοδοτούν τη βία. Συχνά εξακολουθούμε να ακούμε ότι πρόκειται για «εγκλήματα πάθους», για «οικογενειακές τραγωδίες» ή για «κακές στιγμές». Αυτές οι ερμηνείες αποκρύπτουν την ουσία. Οι γυναικοκτονίες αποτελούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας και συνήθως προηγείται μια μακρά περίοδος ελέγχου, κακοποίησης ή εκφοβισμού.
• Τι συμβαίνει όταν οι υποθέσεις αυτές φτάνουν στις δικαστικές αίθουσες; Εσείς με τις φεμινιστικές οργανώσεις, έχετε ζήσει πολλές τέτοιες υποθέσεις στα δικαστήρια.
Δυστυχώς, εκεί συναντούμε ένα ακόμη μεγάλο πρόβλημα. Η επανα-θυματοποίηση δεν περιορίζεται στον δημόσιο λόγο. Πολύ συχνά εμφανίζεται και μέσα στις δικαστικές αίθουσες. Οι οικογένειες των θυμάτων καλούνται να ακούσουν προσβλητικούς ισχυρισμούς ή να δουν τη ζωή του θύματος να τίθεται στο μικροσκόπιο με τρόπο εξοντωτικό. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις στις οποίες επιχειρείται να μεταφερθεί μέρος της ευθύνης στο ίδιο το θύμα. Αυτές οι πρακτικές πρέπει να προβληματίσουν σοβαρά το δικαστικό σύστημα.
• Ο όρος «γυναικοκτονία» εξακολουθεί να προκαλεί αντιδράσεις. Γιατί θεωρείτε σημαντική τη χρήση του;
Γιατί κάνει ορατό ένα συγκεκριμένο κοινωνικό φαινόμενο. Για χρόνια ακούγαμε ότι αρκεί ο όρος «ανθρωποκτονία» και ότι δεν χρειάζεται ειδική αναφορά. Εμείς υποστηρίζουμε ότι η γυναικοκτονία περιγράφει έναν ιδιαίτερο τύπο εγκλήματος που συνδέεται με τις σχέσεις εξουσίας μεταξύ των φύλων. Δεν πρόκειται απλώς για μια διαφορετική λέξη. Πρόκειται για έναν τρόπο να αναγνωρίσουμε ότι ορισμένες γυναίκες δολοφονούνται ακριβώς επειδή αμφισβήτησαν τον έλεγχο που ασκούνταν πάνω τους.
• Πιστεύετε ότι η θεσμική – νομική αναγνώριση του όρου θα λύσει το πρόβλημα;
Όχι, από μόνη της δεν αρκεί. Δεν ισχυριστήκαμε ποτέ κάτι τέτοιο. Η αναγνώριση του όρου είναι ένα βήμα. Το σημαντικότερο είναι να δημιουργηθούν πολιτικές πρόληψης, προστασίας και εκπαίδευσης. Όμως όταν ένα πρόβλημα αποκτά όνομα, γίνεται ευκολότερο να καταγραφεί, να μελετηθεί και να αντιμετωπιστεί. Η ορατότητα είναι προϋπόθεση για την αλλαγή.
• Ποιες είναι οι σημαντικότερες παρεμβάσεις που θεωρείτε ότι είναι αναγκαίες να γίνουν;
Πρώτα απ’ όλα η εκπαίδευση. Εδώ και χρόνια ζητούμε την ένταξη της σεξουαλικής και συναισθηματικής αγωγής στα σχολεία. Τα παιδιά πρέπει να μάθουν από μικρή ηλικία τι σημαίνει σεβασμός, ισότητα, συναίνεση και ειρηνική επίλυση συγκρούσεων. Οι διαφορές μεταξύ των ανθρώπων είναι φυσικές. Το ζήτημα είναι να μάθουμε να τις διαχειριζόμαστε χωρίς βία. Αν δεν επενδύσουμε στην πρόληψη, θα συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε τις συνέπειες.
• Έχετε επίσης αναφερθεί στην ανάγκη δημιουργίας οικογενειακών δικαστηρίων. Μιλήστε μας γι’ αυτό.
Η δημιουργία οικογενειακών δικαστηρίων, είναι ένα πάγιο αίτημα. Υπάρχει ήδη σχετικό νομοθετικό πλαίσιο, όμως δεν εφαρμόζεται. Τα οικογενειακά δικαστήρια θα πρέπει να στελεχώνονται από εξειδικευμένους επιστήμονες, κοινωνικούς λειτουργούς και ψυχολόγους. Οι υποθέσεις οικογενειακής βίας απαιτούν ιδιαίτερη γνώση και διαφορετική προσέγγιση. Δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο που αντιμετωπίζονται εντελώς διαφορετικές υποθέσεις.
• Ποιο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο που συναντά το γυναικείο κίνημα σήμερα;
Η έλλειψη πολιτικής βούλησης. Παράλληλα, υπάρχουν συντηρητικές αντιλήψεις που δυσκολεύουν κάθε προσπάθεια εκσυγχρονισμού. Ακόμη και ζητήματα που αφορούν την εκπαίδευση και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αντιμετωπίζονται συχνά με καχυποψία. Ωστόσο, η κοινωνία αλλάζει και η πίεση για αλλαγές γίνεται όλο και πιο ισχυρή.
• Οι γυναικείες οργανώσεις διαθέτουν τα απαραίτητα μέσα για να συνεχίσουν αυτόν τον αγώνα;
Δυστυχώς, όχι. Οι περισσότερες λειτουργούν σχεδόν αποκλειστικά χάρη στην εθελοντική προσφορά. Πρόκειται για ανθρώπους που αφιερώνουν χρόνο, ενέργεια και προσωπικούς πόρους επειδή πιστεύουν ότι αυτός ο αγώνας είναι αναγκαίος. Στην Πρωτοβουλία κατά των Γυναικοκτονιών συμμετέχουν δεκάδες συλλογικότητες που εργάζονται καθημερινά χωρίς ουσιαστική οικονομική στήριξη. Παρ’ όλα αυτά συνεχίζουν, γιατί γνωρίζουν ότι πίσω από κάθε στατιστικό στοιχείο υπάρχει μια ανθρώπινη ζωή.
• Ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε, κλείνοντας;
Ότι δεν πρέπει να συνηθίσουμε τις γυναικοκτονίες. Κάθε φορά που μια γυναίκα χάνει τη ζωή της από έμφυλη βία, η κοινωνία οφείλει να αναρωτιέται τι δεν λειτούργησε και τι πρέπει να αλλάξει. Χρειάζονται πολιτικές παρεμβάσεις, θεσμική θωράκιση, εκπαίδευση και κοινωνική εγρήγορση. Ο στόχος δεν είναι μόνο η τιμωρία των δραστών. Είναι να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε να μην υπάρξουν τα επόμενα θύματα. Αυτός είναι ένας μακρύς αγώνας, αλλά είναι ένας αγώνας που δεν επιτρέπεται να εγκαταλείψουμε.

Φωτεινή Σιάνου: «Η γυναικοκτονία δεν είναι μια λέξη – Είναι η ονομασία ενός εγκλήματος που η κοινωνία αρνείται ακόμη να δει»

Τα στοιχεία του πίνακα σκιαγραφούν το υπόβαθρο, πάνω στο οποίο εκδηλώνονται οι πιο ακραίες μορφές έμφυλης βίας
Κι ενώ οι ιστορίες αυτές συγκλονίζουν, τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά.

Τα στοιχεία του πίνακα σκιαγραφούν το υπόβαθρο, πάνω στο οποίο εκδηλώνονται οι πιο ακραίες μορφές έμφυλης βίας – εκεί όπου η κακοποίηση κλιμακώνεται και οδηγεί στο έγκλημα.

Τέσσερις υποθέσεις
Τον Φεβρουάριο, στον Κολωνό, μια γυναίκα εντοπίζεται νεκρή στο σπίτι όπου ζούσε με τον σύντροφό της. Αρχικά, ο θάνατός της επιχειρείται να παρουσιαστεί ως ατύχημα. Ωστόσο, η ιατροδικαστική εξέταση αποκαλύπτει μια διαφορετική εικόνα: σημάδια επαναλαμβανόμενης κακοποίησης, παλιούς και νέους μώλωπες. Εις βάρος του συντρόφου της ασκείται δίωξη για ανθρωποκτονία από πρόθεση.

Λίγες εβδομάδες αργότερα, στου Ζωγράφου, έρχεται στο φως μια υπόθεση που προκαλεί αποτροπιασμό. Μητέρα και κόρη εντοπίζονται νεκρές μέσα σε διαμέρισμα, σε συνθήκες που μαρτυρούν προσπάθεια συγκάλυψης. Για μήνες, η εξαφάνισή τους δεν είχε δηλωθεί, ενώ οι εξηγήσεις που δίνονταν στις Αρχές αποδεικνύονται αντιφατικές. Δίωξη ασκείται εις βάρος συγγενικού προσώπου για ανθρωποκτονία κατά συρροή.

Στον Εύοσμο, μια 59χρονη γυναίκα βρίσκεται νεκρή στο σπίτι της. Τα ευρήματα παραπέμπουν σε ασφυξία και σε πάλη, χωρίς ίχνη παραβίασης. Οι ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι ο δράστης ήταν πρόσωπο οικείο, κάποιος που εισήλθε χωρίς να προκαλέσει υποψίες.

Τον Απρίλιο, στην Κρήτη, μια ακόμη γυναίκα εντοπίζεται νεκρή μέσα στο αυτοκίνητό της, με πυροβολισμό εξ επαφής. Ο βασικός ύποπτος, πρώην σύντροφός της, θέτει στη συνέχεια τέλος και στη δική του ζωή. Αλλη μία υπόθεση που, σύμφωνα με τις Αρχές, συνδέεται με εμμονή και ανάγκη ελέγχου.

Νομικό πλαίσιο
Οπως εξηγεί στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» η Μαρίνα Φαρμακίδη, δικηγόρος στο Κέντρο Διοτίμα, στο ελληνικό νομικό σύστημα, ενώ υπάρχει ένα σχετικά εκτενές πλέγμα προστασίας απέναντι στην ενδοοικογενειακή βία, απουσιάζει η τυποποίηση της γυναικοκτονίας, με αποτέλεσμα να αποσιωπάται ο έμφυλος χαρακτήρας του εγκλήματος και να μην αποδίδεται σε νομικό επίπεδο το πραγματικό συνεχές της βίας – μέχρι και τη δολοφονία μιας γυναίκας, επειδή είναι γυναίκα.

Συνεχίζει λέγοντας ότι το άρθρο 82Α του Ποινικού Κώδικα, παρότι περιλαμβάνει την «ταυτότητα ή τα χαρακτηριστικά φύλου», ως βάση διάκρισης, δεν κατονομάζει ρητά το φύλο και συνεπώς έχει περιορισμένη πρακτική εφαρμογή για την αντιμετώπιση των γυναικοκτονιών. Οπως επισημαίνει, ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι η δυνατότητα αναγνώρισης ελαφρυντικών στην ανθρωποκτονία, η οποία στην πράξη μπορεί να οδηγήσει σε δυσανάλογα χαμηλές ποινές.

Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι το ισχύον πλαίσιο στην Ελλάδα – με αυτεπάγγελτη δίωξη, αυτόφωρη διαδικασία, υποστηρικτικές δομές και αυστηρότερη τιμώρηση σε περιπτώσεις τέλεσης ενώπιον ανηλίκων – αποδεικνύει τη θεσμική αναγνώριση της σοβαρότητας της έμφυλης βίας από την πολιτεία. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι παραμένουν σημαντικά κενά, κυρίως στη διασύνδεση των επιμέρους ρυθμίσεων. Ειδικά στο πεδίο της συνεπιμέλειας, η έλλειψη οριστικής καταδίκης κατά τον χρόνο προσωρινής ρύθμισης της γονικής μέριμνας μπορεί να οδηγήσει σε αποφάσεις που δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τον κίνδυνο για το θύμα.

Καταλήγοντας, σημειώνει ότι η ποινική διαδικασία και το οικογενειακό δίκαιο δεν «επικοινωνούν» σε πραγματικό χρόνο, με αποτέλεσμα η προστασία των θυμάτων να αποδυναμώνεται και η εμπιστοσύνη των επιζωσών στην έννομη τάξη να κλονίζεται – μια εμπιστοσύνη που, όπως τονίζει, είναι κρίσιμο να αποκατασταθεί.

Πηγή: in.gr

Κραυγή αγωνίας για τις γυναικοκτονίες

Η δικαστική ιστορία της υπόθεσης Τοπαλούδη απέκτησε νέο κεφάλαιο. Το Στ’ Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, ενώπιον του οποίου εκδικάστηκε στις 21 Ιανουαρίου 2025 η αίτηση επανεξέτασης της υπ’ αριθμ. 747/23-5-2024 απόφασης του ίδιου δικαστηρίου, δεν κατέληξε σε ετυμηγορία.
Αντί αυτού, προσδιόρισε νέα συνεδρίαση για τις 17 Νοεμβρίου 2026, ορίζοντας και νέο εισηγητή για την υπόθεση.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που επιμηκύνει σημαντικά τη δικαστική διαδρομή μιας υπόθεσης που από τον Νοέμβριο του 2018 έχει συγκλονίσει την ελληνική κοινωνία και έχει αναχθεί σε σύμβολο του αγώνα κατά της έμφυλης βίας.
Τι αφορά η αίτηση επανεξέτασης
Υπενθυμίζεται ότι με την υπ’ αριθμ. 747/2024 απόφαση, που εκδόθηκε στις 23 Μαΐου 2024, το Στ’ Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου είχε απορρίψει τις αιτήσεις αναίρεσης που υπέβαλαν οι 2 τελεσιδίκως καταδικασθέντες για τη δολοφονία και τον ομαδικό βιασμό της 21χρονης φοιτήτριας του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Πρόκειται για τον τότε 26χρονο ημεδαπό και τον τότε 24χρονο συγκατηγορούμενό του αλβανικής καταγωγής, οι οποίοι είχαν καταδικαστεί από το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Αθηνών σε ισόβια και 15 έτη κάθειρξης αντίστοιχα.
Στη συνέχεια, ο δικηγόρος κ. Χάρης Αμπράζης, συνήγορος του ημεδαπού, κατέθεσε αίτηση επανεξέτασης της εν λόγω απόφασης, ισχυριζόμενος ότι τυγχάνει εσφαλμένη. Το Τμήμα εξέτασε την αίτηση στις 21 Ιανουαρίου 2025 αλλά δεν εξέδωσε απόφαση, ορίζοντας επανεκδίκαση για τις 17 Νοεμβρίου 2026 με νέο εισηγητή.

Τα επιχειρήματα της υπεράσπισης
Στην αίτηση επανεξέτασης, ο κ. Αμπράζης επαναφέρει ουσιαστικά τα ίδια επιχειρήματα που είχαν προβληθεί και στις αιτήσεις αναίρεσης. Κεντρικός άξονας παραμένει η αμφισβήτηση της αξιολόγησης των αποδεικτικών στοιχείων από τα δικαστήρια που εξέτασαν την υπόθεση.
Ειδικότερα, η υπεράσπιση ισχυρίζεται ότι ο ημεδαπός κατηγορούμενος είναι αριστερόχειρας, ενώ τα περισσότερα τραύματα που βρέθηκαν στο σώμα της θύματος φέρεται να είναι συμβατά με δράστη δεξιόχειρα. Το στοιχείο αυτό, κατά την υπεράσπιση, δεν εξετάστηκε επαρκώς. Παράλληλα, διατείνεται ότι τα αποτυπώματα στο σίδερο σιδερώματος που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της επίθεσης ανήκουν αποκλειστικά στον συγκατηγορούμενο αλβανικής καταγωγής, όχι στον ημεδαπό, και ότι το μόνο χτύπημα που υποστηρίζει ο εντολέας του ότι κατέφερε ήταν ένα «δυνατό κροσέ».
Σε ό,τι αφορά τη μεταφορά της θύματος στη θάλασσα, ο κατηγορούμενος αρνείται ενεργή συμμετοχή, υποστηρίζοντας ότι ίχνη αίματος βρέθηκαν μόνο στα παπούτσια του συγκατηγορούμενου. Επίσης, προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι κατά τη διαδικασία ενώπιον του εφετείου αναγνώστηκαν επικριτικά δημοσιεύματα, γεγονός που κατά την υπεράσπιση συνιστά παραβίαση του τεκμηρίου αθωότητας.
Η υπεράσπιση εγείρει επίσης ζήτημα δικονομικής ακυρότητας λόγω αναντιστοιχίας στις ημερομηνίες της κλήσης που επιδόθηκε στον κατηγορούμενο, καθώς και λόγω του ότι η κλήση επιδόθηκε στον κρατούμενο και όχι στον συνήγορό του. Τέλος, γίνεται λόγος για μη συλλογή ψηφιακών δεδομένων από τις ηλεκτρονικές συσκευές της θύματος, στοιχείο που, κατά τον κ. Αμπράζη, επηρεάζει την πληρότητα της αποδεικτικής διαδικασίας.

Η θέση της Εισαγγελίας και της πολιτικής αγωγής
Κατά τη συνεδρίαση της 21ης Ιανουαρίου 2025, η αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου κ. Ελένη Κοντακτσή είχε προτείνει την απόρριψη της αίτησης. Συγκεκριμένα, είχε τονίσει ότι η απόφαση του εφετείου περιέχει ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, ότι όλα τα αποδεικτικά μέσα αξιολογήθηκαν επαρκώς και αντικειμενικά και ότι δεν υπήρξε παραβίαση των δικαιωμάτων των κατηγορουμένων. Υπογράμμισε επίσης ότι η υπόθεση διεκπεραιώθηκε εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, αποτελώντας απόδειξη ταχείας και αποτελεσματικής λειτουργίας της δικαιοσύνης.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο συνήγορος της πολιτικής αγωγής κ. Ευάγγελος Γκιουγκής. Υποστήριξε ότι η διαδικασία τόσο στο πρωτοβάθμιο όσο και στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο ήταν απολύτως σύμφωνη με το δίκαιο και τις αρχές της δίκαιης δίκης.
Η εγκληματική πράξη και η πορεία ως τη δικαστική καταδίκη
Η υπόθεση ανάγεται στις 27 Νοεμβρίου 2018, όταν οι 2 κατηγορούμενοι παρέλαβαν την 21χρονη φοιτήτρια από την οικία της στη Ρόδο και την οδήγησαν σε εξοχική κατοικία στην περιοχή των Πεύκων Λίνδου. Εκεί, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, τη βίασαν ομαδικά υπό συνθήκες ακραίας βίας. Η νεαρή γυναίκα δέχθηκε αλλεπάλληλα χτυπήματα με γροθιές και με σίδερο σιδερώματος, ενώ επιχειρήθηκε και στραγγαλισμός. Βαριά τραυματισμένη και σε ημιλιπόθυμη κατάσταση, μεταφέρθηκε στον βραχώδη όρμο «Φώκια», από όπου οι δράστες την έριξαν στη θάλασσα, με αποτέλεσμα τον θάνατό της από πνιγμό.
Το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Αθηνών τους καταδίκασε και τους 2 χωρίς να αναγνωρίσει ελαφρυντικά, κρίνοντας ότι τα εγκλήματα διαπράχθηκαν με ιδιαίτερη αγριότητα. Η απόφαση αυτή αποτέλεσε για την οικογένεια της Ελένης και για μεγάλη μερίδα της ελληνικής κοινωνίας την αναμενόμενη δικαίωση.

Η νέα συνεδρίαση στις 17 Νοεμβρίου 2026
Με την αναβολή που αποφάσισε το Στ’ Τμήμα, η υπόθεση επιστρέφει στον Άρειο Πάγο σχεδόν 8 χρόνια μετά τη δολοφονία. Η αλλαγή εισηγητή αποτελεί συνήθη πρακτική σε τέτοιες περιπτώσεις επανεκδίκασης, χωρίς να σηματοδοτεί εκ των προτέρων καμία μεταβολή στην εκτίμηση της υπόθεσης.
Το Τμήμα θα κληθεί να κρίνει εκ νέου αν η αίτηση επανεξέτασης είναι παραδεκτή και ουσιαστικά βάσιμη, ή αν θα την απορρίψει, επιβεβαιώνοντας το αμετάβλητο της ποινής.
Ως τότε, οι δύο καταδικασθέντες εξακολουθούν να εκτίουν τις ποινές τους, με την υπόθεση να παραμένει ανοιχτή τυπικά σε επίπεδο Αρείου Πάγου, αν και όλες οι ουσιαστικές καταδικαστικές αποφάσεις έχουν εκδοθεί και επικυρωθεί.

Άρειος Πάγος: Επανεκδίκαση της αίτησης επανεξέτασης της απόφασης για τη δολοφονία της Ελένης Τοπαλούδη!

Ο πρωθυπουργός, στην καθιερωμένη κυριακάτικη ανάρτησή του, την οποία σήμερα επέλεξε να αφιερώσει στις γυναίκες, επισημαίνει τις πολιτικές στήριξης της εργασίας και της μητρότητας, τα μέτρα για την ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στην οικονομία και την επιχειρηματικότητα, καθώς και τις πρωτοβουλίες για την πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης βίας, υπογραμμίζοντας ότι η ισότητα αποτελεί τόσο κοινωνική υποχρέωση όσο και προϋπόθεση συλλογικής ευημερίας.

Να μετατραπεί η ισότητα σε καθημερινό βίωμα, λέει, μεταξύ άλλων, ο κ. Μητσοτάκης.

Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας γίνεται, κάθε χρόνο, σημείο συνάντησης των κατακτήσεών μας με τον στόχο να μετατραπεί η ισότητα σε καθημερινό βίωμα. Ανατρέποντας τα πολλά ακόμα ορατά και αόρατα εμπόδια που παραμένουν. Δημιουργώντας ευκαιρίες στην εργασία κι ενισχύοντας τη συμμετοχή της γυναίκας στη λήψη αποφάσεων. Στηρίζοντας κάθε επιλογή στην οικογένεια και δείχνοντας μηδενική ανοχή στην έμφυλη βία. Όπως και αναγνωρίζοντας την ισότητα όχι μόνο ως κοινωνική επιταγή. Αλλά και ως μοχλό συλλογικής ευημερίας.

Από το 2019, η πρόοδος της πατρίδας μας σε αυτόν τον τομέα είναι, πράγματι, μεγάλη: Σήμερα, η ανεργία των γυναικών έχει πέσει στο μισό και η απασχόλησή τους έχει αυξηθεί κατά 10 μονάδες. Οι μητέρες λαμβάνουν, πλέον, επίδομα γέννησης μέχρι και 3.500 ευρώ, έχοντας άδεια 9 μηνών τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Υπάρχουν φοροελαφρύνσεις για κάθε παιδί με απαλλαγές από το τεκμαρτό εισόδημα. Και όλο και περισσότερες θέσεις σε βρεφονηπιακούς σταθμούς και Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης.

Ενθαρρύνουμε, ταυτόχρονα, τη γυναίκα-επιχειρηματία και φροντίζουμε για την εξάλειψη των διακρίσεων σε όλα τα πεδία. Ήδη, δεκάδες χιλιάδες κρατικοί λειτουργοί και στελέχη εταιρειών επιμορφώνονται σε θέματα διαφορετικότητας. Ενώ με την καθιέρωση του ειδικού «Σήματος Ισότητας» επιβραβεύουμε τις εταιρείες που κάνουν πράξη την ίση μεταχείριση, τις ίσες ευκαιρίες και τη συμφιλίωση της επαγγελματικής με την προσωπική ζωή, όπως και τις πρόνοιες εναντίον της παρενόχλησης.
Επενδύουμε, επίσης, στην πρόληψη με τις δωρεάν εξετάσεις για τον καρκίνο του μαστού και του τραχήλου της μήτρας. Πρωτοβουλίες που σώζουν ζωές. Και, βέβαια, στεκόμαστε δίπλα στην πιο ευάλωτη γυναίκα, απλώνοντας ισχυρό δίχτυ προστασίας για τα θύματα βίας: με 67 δομές σε όλη τη χώρα και με την Εθνική Γραμμή SOS 15900 που δέχθηκε 6.700 κλήσεις μόνο το 2025. Με 63 Γραφεία Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας στην Αστυνομία. Και με το Panic Button το οποίο εγκαθίσταται, πλέον, κάθε χρόνο, στα κινητά περίπου 5.000 γυναικών.

Είναι δράσεις που απαντούν στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν ακόμη οι Ελληνίδες σε πολλά επίπεδα. Προσπάθειες, ωστόσο, που ταυτόχρονα γίνονται και μέτρο της ανάγκης να συνεχιστούν με μεγαλύτερη ένταση. Γιατί μπορεί η Ελλάδα του 2026 να είναι μεταξύ των μόλις 14 κρατών του κόσμου που εγγυώνται απόλυτη νομική ισότητα, ανερχόμενη σταθερά στους διεθνείς δείκτες ισότητας. Όμως οι νίκες αυτές δεν αρκούν. Αντίθετα, γίνονται κίνητρα για να κερδηθεί ο πόλεμος. Με βήματα υπέρ της Γυναίκας που πρέπει να γίνουν άλματα.

Πηγή: protothema.gr

Μήνυμα Μητσοτάκη για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας: Μηδενική ανοχή στην έμφυλη βία

Αγαπητοί συμπατριώτες ενόψει της έξαρσης  του φαινομένου της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας και κυρίως ενόψει της αύξησης των γυναικοκτονιών, δηλαδή της πιο ακραίας μορφής του φαινομένου αυτού, έχει ξεκινήσει μια μεγάλη συζήτηση σχετικά με τη αναγκαιότητα στην θεσμοθέτηση της γυναικοκτονίας, ως ιδιώνυμου αδικήματος.

Συνεχώς πληθαίνουν οι φωνές οι οποίες αξιώνουν να αναγνωριστεί η γυναικοκτονία ως νομικός όρος και όχι απλώς ως ένας συμβολισμός στο πλαίσιο της έμφυλης βίας.

Ιδιώνυμο χαρακτηρίζεται το αδίκημα εκείνο για το οποίο προβλέπονται ιδιαίτερες ποινές σε σχέση με τα εγκλήματα της γενικής κατηγορίας, όπου αυτό υπάγεται. Ο όρος «ιδιώνυμο» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στο νομικό μας σύστημα το έτος 1929 με τον νόμο 4229. Ήταν ένας νόμος περί «μέτρων ασφαλείας του κοινωνικού καθεστώτος και προστασίας των ελευθεριών». Ο νόμος αυτός είχε ως στόχο την ποινικοποίηση ιδεών που κρίνονταν «ανατρεπτικές» ή «αναρχικές». Δαιμονοποίησε την κουμμουνιστική ιδεολογία με το πρόσχημα της επιδίωξης ανατροπής του κοινωνικού καθεστώτος. Ευτυχώς, από τα πρώτα επιτεύγματα της δημοκρατίας στην μεταπολίτευση, ήταν η κατάργηση αυτού του επικίνδυνου νόμου.

Σήμερα ο προβληματισμός εστιάζεται στο αν η αναγνώριση της γυναικοκτονίας ως  ιδιώνυμου αδικήματος,  θα αποτελέσει το εφαλτήριο για την πρόληψη και την καταστολή του φαινομένου, ή θα είναι απλά μια συμβολική κατηγοριοποίηση, χωρίς κανένα περαιτέρω ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Μόλις πρόσφατα, η Ιταλία θέσπισε το αδίκημα της γυναικοκτονίας με τον νομικό όρο «αυτόνομο έγκλημα». Το ίδιο έκαναν λίγο πριν, η Μάλτα, η Κύπρος και η Κροατία. Στη Γαλλία την Ισπανία και το Βέλγιο, η συζήτηση παραμένει ακόμα ανοιχτή, όπως και στη χώρα μας. Από τις χώρες της Λατινικής Αμερικής, η Χιλή, η Κόστα–Ρίκα, το Ελ Σαλβαδόρ, η Γουατεμάλα, η Αργεντινή, η Δομινικανική Δημοκρατία και το Μεξικό,  είναι οι χώρες που θέσπισαν την διάκριση αυτή, κυρίως επειδή στις χώρες αυτές, το φαινόμενο παρατηρήθηκε με ιδιαίτερη ένταση. Όμως, παρά την παραπάνω θεσμοθέτηση, δεν έχουν καταγραφεί, κάποια αποτελέσματα άξια λόγου.

Στη χώρα μας, το άρθρο 299 του ποινικού μας κώδικα δεν περιλαμβάνει την έμφυλη διάσταση  του αδικήματος αυτού. Για τον Έλληνα νομοθέτη, οι αρχές της ισότητας απέναντι στο νόμο, της καθολικότητας των νόμων,  και η αρχή της απόλυτης απαγόρευσης διακρίσεων με βάση το φύλο, αποτελούν ικανά εχέγγυα για την πρόληψη. Για τον Ελληνικό νόμο, είναι τόσο απόλυτη η προστασία της ζωής, που δεν μπορεί να χωρέσει οποιαδήποτε άλλη διακριτική ρύθμιση. Για τον Ελληνικό νόμο δεν υπάρχουν περιθώρια να στριμωχτεί άλλο αδίκημα κατά της ζωής.

Οι βασικότεροι υποστηριχτές της «γυναικοκτονίας» αντιτείνουν ότι οι λέξεις όσο και οι νομικοί ορισμοί που χρησιμοποιούμε, αλλά και ο ίδιος ο νόμος, συνθέτουν νοήματα και διαμορφώνουν κοινωνικές αντιλήψεις. Οι λεκτικοί και οι νομικοί ορισμοί δεν είναι ουδέτεροι και έχουν βαρύ πολιτισμικό φορτίο. Η νομική αναγνώριση της γυναικοκτονίας θα οδηγούσε τις διωκτικές και δικαστικές αρχές στην ειδική εξέταση της συνδρομής ή μη των σχετικών προϋποθέσεων σε κάθε επιμέρους περίπτωση και επομένως στην ορθότερη διακρίβωση, αξιολόγηση και ποινική αντιμετώπιση των γυναικοκτονιών.

Άλλη μερίδα υποστηρικτών της «γυναικοκτονίας» εισηγούνται να επιβάλλεται η βαρύτερη όλων των ποινών στον γυναικοκτόνο.  Όμως στο ισχύον ποινικό δίκαιο,  για την περίπτωση της ανθρωποκτονίας, προβλέπεται η βαρυτέρα ποινική κύρωση. Με δεδομένο λοιπόν ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερη ποινή από την ισόβια κάθειρξη, μετά την κατάργηση της θανατικής ποινής, προκύπτει ανυπέρβλητο νομικό αδιέξοδο. Ενόψει δε και της Συνταγματικής ρύθμισης του άρθρου  4, όπου  «οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου» και  «οι Έλληνες και οι Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα», κάθε ισχυρισμός περί ύπαρξης κενού χώρου για την θεσμοθέτηση της γυναικοκτονίας ως ιδιώνυμου αδικήματος, είναι ανεδαφικός και προσκρούει ευθέως σε όλες τις παραπάνω διατάξεις.

Ακούστηκαν επίσης και κάποιες ακραίες γνώμες,  που εισηγήθηκαν ότι πρέπει να αποκλείεται ρητώς και a priori στις υποθέσεις «γυναικοκτονιών», η αναγνώριση ελαφρυντικών περιστάσεων, καθώς και η επίκληση της συνθήκης της εν βρασμώ τέλεσης της πράξης.  Όμως οι  προσεγγίσεις αυτές αποτελούν νομικές υπερβάσεις, που δεν μπορούν να χωρέσουν στο ποινικό μας σύστημα, διότι προσκρούουν στο σύνολο των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου, ανεξαρτήτως φύλου.

Στην δικαιϊκή μας τάξη, η θέση του άνδρα και της γυναίκας είναι ισότιμη. Η θέσπιση αδικήματος που θα τιμωρεί διαφορετικά τον δράστη του ιδίου εγκλήματος, επειδή φέρει την ιδιότητα του άνδρα  ή και της γυναίκας,  εισάγει ανεπίτρεπτη διάκριση σύμφωνα με την αρχή της ισότητας των φύλων και  κρίνεται νομικά ανέντακτη στο ποινικό μας σύστημα. Έτσι  δεν μπορεί να γίνει λόγος για αδίκημα «γυναικοκτονίας» ή  «ανδροκτονίας» ή αντίστοιχα  «παιδοκτονίας».

Στην χώρα μας, η κυρίαρχη άποψη, την οποία υιοθετούν οι περισσότεροι ποινικολόγοι και καθηγητές, αλλά και η πλειοψηφία των θεωρητικών της επιστήμης, θεωρεί ότι το ελληνικό ποινικό σύστημα προστατεύει την ανθρώπινη ζωή, ως το υπέρτατο έννομο αγαθό, χωρίς καμιά απολύτως διάκριση.  Όποιος αφαιρεί μια ανθρώπινη ζωή, ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας ή άλλων ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του ανθρώπου, αντιμετωπίζει την εσχάτη των ποινών.

Έτσι, η εισαγωγή ενός αυτοτελούς εγκλήματος της γυναικοκτονίας,  είναι ασύμβατη με το ισχύον νομοθετικό καθεστώς, με συνέπεια να μην υπάρχει ποινικό έδαφος για την αναγνώριση της γυναικοκτονίας ως ιδιώνυμου αδικήματος.

Όμως παρά τις σκέψεις αυτές, ο διάλογος παραμένει ανοιχτός. Κανένας διάλογος που σχετίζεται με την συμπεριφορά των ανθρώπων, δεν κλείνει οριστικά.

Μανώλης Χατζηάμαλος: Η γυναικοκτονία στην Ελλάδα ως ιδιώνυμο αδίκημα

Στον πυρήνα της εικαστικής πρακτικής της δημιουργού, πολλά χρόνια τώρα, βρίσκεται το ακλόνητο βλέμμα της στη γυναικεία ταυτότητα, την ενσώματη πολιτική (embodied politics) και την έμφυλη βία. Ο τίτλος “No excuse” είναι δανεισμένος από την ομότιτλη καμπάνια του ΟΗΕ (UN Women) η οποία εστιάζει στα νομικά πλαίσια, που επείγεται να ενισχυθούν, για τη διασφάλιση της ασφάλειας των γυναικών και την εξάλειψη της έμφυλης βίας. Καμία δικαιολογία, καμία ανοχή. Mέσα από εγκαταστάσεις, γλυπτικές φόρμες, κατασκευές και ζωγραφικά έργα, το έργο της Βαζούκου αποτυπώνει την πολύπλευρη φύση του τραύματος της πατριαρχίας, του μισογυνισμού, των κοινωνικών στερεοτύπων που διαιωνίζονται σε παραλλαγές.
Η επιμελήτρια της έκθεσης, Πόλυ Χατζημάρκου, σημειώνει:

«Η θηλυκότητα, ως πεδίο μιας ιστορικά ατέρμονης διαπραγμάτευσης για χειραφέτηση και αυτοδιάθεση. Το γυναικείο σώμα, ως ένας κατεξοχήν πολιτικός τόπος όπου εγγράφονται σχέσεις εξουσίας, κοινωνικές νόρμες, έμφυλες ιεραρχίες και πολιτισμικές επιταγές. Ίχνη οδύνης και επιβίωσης, καταπίεσης και σθένους, μαρτυρίας και διαμαρτυρίας. Όλα συμπλέκονται στο No Excuse#2 της Ειρήνης Βαζούκου, η οποία επανέρχεται και επεκτείνει την πολυετή έρευνά της γύρω από τις διαθεματικές διακρίσεις κατά της γυναικείας ταυτότητας -διακρίσεις ταξικές, φυλετικές, ηλικιακές, σεξουαλικού προσανατολισμού, κ.α. Η καλλιτεχνική της φόρμουλα μετασχηματίζεται δυναμικά ανάλογα με το εννοιολογικό φορτίο και την αισθητική της αναζήτηση: από την αμεσότητα της ζωγραφικής χειρονομίας έως την τριδιάστατη υλικότητα των κατασκευών και των εγκαταστάσεων. Μέσα από αυτή την πολυφωνία μέσων, η Βαζούκου καρφώνει το βλέμμα της στον πατριαρχικό “κανόνα” και την αντικειμενοποίηση. Χαρτογραφεί, με συμβολισμούς πολύσημους, την ανατομία των μηχανισμών παραγωγής και ελέγχου της γυναικείας εμπειρίας. Αποδομώντας τις κυρίαρχες αφηγήσεις για την “ενσωματωμένη” θηλυκότητα, δημιουργεί έναν χώρο όπου ο θεατής καλείται να αντιμετωπίσει το τραύμα ως πεδίο συλλογικής ευθύνης. Με το NoExcuse#2, η Βαζούκου συμβάλλει δημιουργικά στον διάλογο για την κοινωνική δικαιοσύνη, καθιστώντας ορατές τις αθέατες πτυχές της κακοποίησης και της έμφυλης βίας, αφήνοντας ταυτόχρονα το έργο της ανοιχτό σε πολλαπλές, συχνά λυτρωτικές, αναγνώσεις».

Εγκαίνια: Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου 2026, ώρα 18:00
Διάρκεια: 6 έως 28 Φεβρουαρίου 2026
Ώρες λειτουργίας: Τρίτη-Κυριακή, 18:00-21:00
Χώρος: Λόφος Art Project, Βελβενδού 39, Κυψέλη

ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΔΡΑΣΗ

Στο πλαίσιο της έκθεσης NoExcuse#2, το Σάββατο 7 Φεβρουαρίου 2026, στις 18:30, διοργανώνεται ανοιχτή συζήτηση για την ορατότητα, τη συμπερίληψη και την ανατροπή των στερεοτύπων στον χώρο της τέχνης και του πολιτισμού.

Θα μιλήσουν:

• Δρ Βάλια Καλαϊτζή
Σύμβουλος σε θέματα ισότητας, συμπερίληψης και κοινωνικής συνοχής, Scientific collaborator of Maastricht University
«Ισότητα και συμπερίληψη ή ψευδαίσθηση; Το ‘σκοτεινό’ πρόσωπο των Μουσείων»

• Πόλυ Χατζημάρκου
Ιστορικός τέχνης & ευρωπαϊκού πολιτισμού, Ειδική σύμβουλος σε θέματα πολιτισμού και πολιτιστικής διοίκησης Δήμου Ρόδου
«WOmanifesto: Έμφυλη βία και ταυτότητες που ανατρέπουν τον ‘κανόνα’ της τέχνης».

ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΥ
Η εικαστικός Ειρήνη Βαζούκου γεννήθηκε στη Ρόδο. Είναι μέλος του ΕΕΤΕ, της International Association of Art/Association Internationale des Arts Plastiques (AIAP/UNESCO), της διεθνούς “10dence platform”, του ΣΚΕΤΒΕ και των ομάδων «Ορίζοντας Γεγονότων», «Δίπολα», «Lo and Behold».
Το εικαστικό της έργο έχει παρουσιαστεί σε 18 ατομικές εκθέσεις (Γκαλερί Desmos-Παρίσι, Ιστορικό Αρχείο-Μουσείο Ύδρας, Δημοτική Πινακοθήκη Θεσσαλονίκης, Δημοτική Πινακοθήκη Κέρκυρας, Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης Ρόδου, κ.α.). Έχει συμμετάσχει σε περισσότερες από 200 ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έργα της περιλαμβάνονται σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ζει και εργάζεται μεταξύ Αθήνας και Ρόδου.

NoExcuse#2: Ατομική έκθεση της Ειρήνης Βαζούκου στο Λόφος art project

Η ερευνητική υποτροφία εστιάζει σε θέματα έμφυλης βίας και διακρίσεων, με στόχο αφενός να αποτίσει φόρο τιμής στο πρόσωπο της φοιτήτριας της Σ.Α.Ε. Ελένης Τοπαλούδη, θύματος άγριας γυναικοκτονίας, αφετέρου να δώσει «ορατότητα» στο φαινόμενο της έμφυλης βίας κάθε χρόνο κατά την τελετή απονομής πτυχίων.

Σκοπός της υποτροφίας που χορηγείται από τη Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών είναι η προώθηση της Ισότητας και της Δικαιοσύνης, η αύξηση της κοινωνικής ευαισθητοποίησης καθώς και η ενδυνάμωση των θυμάτων της έμφυλης βίας. Επίσης, επιδιώκεται να καλλιεργηθεί η αξιακή παραδοχή ότι ως Ακαδημαϊκή Κοινότητα οφείλουμε, όχι μόνο να διδάσκουμε στις φοιτήτριες και τους φοιτητές μας την αρχή της Ισότητας των Φύλων που αποτελεί βάση για τη ισότιμη συνύπαρξη στην κοινωνία, αλλά και να διασφαλίζουμε τη σωματική ακεραιότητα και την ψυχική τους υγεία.

Σύμφωνα με την Πρόσκληση οι αιτήσεις θα πρέπει να υποβάλλονται από 1η Φεβρουαρίου έως 31 Μαΐου κάθε έτους. Οι προτάσεις για χορήγηση της ερευνητικής υποτροφίας, για προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές, αξιολογούνται με την επιστημονική ευθύνη της Επιτροπής Χορήγησης Υποτροφιών της Σ.Α.Ε.

Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα της Σχολής: https://sae.aegean.gr/υποτροφίες και στη Γραμματεία της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών, τηλ. 2241099003, e-mail: Rhodes_gram_sae@aegean.gr.

Καθηγητής Αλιβίζος Σοφός

Κοσμήτορας Σχολής Ανθρωπιστικών

Χορηγία Ερευνητικής Υποτροφίας ” Ελένη Τοπαλούδη” – Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου τιμά την αδικοχαμένη φοιτήτρια του 

Η Ρόδος ετοιμάζεται να συζητήσει ένα θέμα που υπερβαίνει την τυπική διοικητική ύλη και ακουμπά τον πυρήνα της κοινωνικής συνείδησης.
Τη Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου 2025 και ώρα 15:00 το Δημοτικό Συμβούλιο Ρόδου καλείται να αποφασίσει για την παραχώρηση δωρεάν τάφου στη δολοφονημένη εκπαιδευτικό Θεοδώρα Ζαχαριά στο Δημοτικό Κοιμητήριο Ταξιάρχης.
Η εισήγηση έχει συνταχθεί από τη Διεύθυνση Ληξιαρχείων και Μητρώων και εισάγεται προς συζήτηση από την αντιδήμαρχο Σταματία Γιαννέλη.
Η πρόταση στηρίζεται στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών και επιχειρεί να μεταφράσει τον δημόσιο λόγο σε έμπρακτη αυτοδιοικητική πολιτική.
Το χρονικό του εγκλήματος που συγκλόνισε τη Ρόδο
Η Θεοδώρα Ζαχαριά δολοφονήθηκε την 22/09/2021 περίπου στις 15:00, όταν ο πρώην σύντροφός της 40 ετών, την προσέγγισε ενώ στάθμευε το όχημά της στην οδό Μόσχας στο Ροδίνι και την πυροβόλησε δύο φορές από τη μεριά του συνοδηγού με κυνηγετική καραμπίνα που κατείχε νόμιμα.
Στο σημείο βρέθηκαν δύο κάλυκες και υλικό που συνέλεξαν οι αστυνομικοί και ο ιατροδικαστής.
Λίγη ώρα αργότερα ο δράστης εντοπίστηκε νεκρός στην ενοικιαζόμενη οικία του στον συνοικισμό Θεοτόκος, όπου αυτοπυροβολήθηκε με το ίδιο όπλο, αφήνοντας ιδιόχειρο σημείωμα.
Το ενοικιαζόμενο όχημα είχε μισθωθεί την 21/09/2021 και στο πορτ μπαγκάζ βρέθηκε η θήκη του όπλου, ενώ στο σπίτι υπήρχαν φυσίγγια, κάλυκες και το σημείωμα με το οποίο ο δράστης επιχειρούσε να εξιδανικεύσει εμμονικά μια βίαιη και αδιέξοδη σχέση.

Το παρελθόν του δράστη και τα σήματα κινδύνου που προηγήθηκαν
Η υπόθεση άνοιξε τότε ευρύτερο διάλογο για το πώς η πολιτεία αλλά και οι τοπικοί θεσμοί αξιολογούν επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές κακοποίησης. Για τον δράστη υπήρχαν στο παρελθόν αναφορές από πρώην συντρόφους, καταγγελίες και δικαστικές αποφάσεις με επίκεντρο πράξεις βίας και απειλών.
Το ποινικό και κοινωνικό αποτύπωμα ενός τέτοιου ιστορικού δείχνει ότι τα προειδοποιητικά σημάδια υπήρχαν. Η υπόθεση της Θεοδώρας έφερε στην επιφάνεια την ανάγκη μηχανισμών άμεσης εκτίμησης κινδύνου, διασύνδεσης υπηρεσιών και συνεκτικής προστασίας των γυναικών που καταγγέλλουν κακοποιητικές συμπεριφορές.
Γιατί η δωρεάν ταφή έχει ειδικό βάρος
Η παραχώρηση δωρεάν τάφου δεν εξαντλείται σε μια χειρονομία ανακούφισης για την οικογένεια. Είναι δημόσια θέση. Ο Δήμος Ρόδου, επιχειρεί να μετατρέψει την αποσπασματική ευαισθησία σε μόνιμο σύμβολο μνήμης μέσα στον δημόσιο χώρο.
Η επιλογή να ενταχθεί το ζήτημα στο πλαίσιο της 25ης Νοεμβρίου ενισχύει τον θεσμικό συμβολισμό.
Η μνήμη της Θεοδώρας Ζαχαριά παύει να είναι μόνο υπόθεση της οικογένειας και των φίλων της και γίνεται υπόθεση μιας πόλης που λέει καθαρά ότι δεν θα συνηθίσει την είδηση της γυναικοκτονίας.

Η θεσμική διαδικασία και το μήνυμα προς την κοινωνία
Η υπηρεσιακή διατύπωση, με σαφή αιτιολογικό, επικαλείται το κοινωνικό συμφέρον και τον παιδευτικό χαρακτήρα της απόφασης. Η πρακτική άλλων δήμων δείχνει ότι οι αυτοδιοικητικοί θεσμοί μπορούν να χρησιμοποιούν το οπλοστάσιό τους για να προωθούν κουλτούρα μηδενικής ανοχής.
Στη Ρόδο, η έγκριση του θέματος θα αποτελέσει βήμα σε μια αλυσίδα πολιτικών με ορίζοντα την πρόληψη. Η δημοτική αρχή οφείλει να συνδέσει την απόφαση με σταθερό πρόγραμμα ενημέρωσης στα σχολεία, εκπαίδευση προσωπικού πρώτης γραμμής, ενίσχυση γραμμών βοήθειας και πρωτόκολλα συνεργασίας με την Αστυνομία, τις κοινωνικές υπηρεσίες και τις δομές ψυχικής υγείας.
Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών και της εκπαίδευσης
Καμία απόφαση δεν αρκεί αν μείνει απομονωμένη. Σχολεία, σύλλογοι γονέων, αθλητικοί και πολιτιστικοί φορείς, επαγγελματικοί σύλλογοι, μέσα ενημέρωσης και εθελοντικές οργανώσεις μπορούν να πολλαπλασιάσουν το μήνυμα. Ο σχεδιασμός καμπανιών ευαισθητοποίησης, η εκπαίδευση στην αναγνώριση σημάτων κινδύνου, η ενθάρρυνση καταγγελιών και η ψυχοκοινωνική υποστήριξη θυμάτων πρέπει να λειτουργούν συντονισμένα. Η μνήμη της Θεοδώρας Ζαχαριά δεν ζητά αγιογραφίες. Ζητά μηχανισμούς που θα σώσουν τη ζωή της επόμενης γυναίκας.

Το Δημοτικό Συμβούλιο Ρόδου εξετάζει την παραχώρηση δωρεάν τάφου στη Δώρα Ζαχαριά ως δημόσιο μήνυμα κατά της έμφυλης βίας