Συμβολαιογράφοι εξηγούν ποια σημεία απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και όσα προβλέπονται στο υπό διαμόρφωση κληρονομικό δίκαιο. Το νέο νομοσχέδιο που είναι προς ψήφιση, εφόσον εγκριθεί, θα επιφέρει ουσιαστικές μεταβολές στο πεδίο του κληρονομικού δικαίου, οι οποίες θεωρούνται από τις σημαντικότερες των τελευταίων περίπου ογδόντα ετών.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη χρονολογία σύμφωνα με τα ΝΕΑ και στην υπογραφή της ιδιόγραφης διαθήκης, καθώς πρόκειται για στοιχεία που μπορούν να επηρεάσουν την εγκυρότητά της. Η απουσία ημερομηνίας ενδέχεται να δημιουργήσει νομικά ζητήματα, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει αυτομάτως ότι η διαθήκη καθίσταται άκυρη. Όπως εξηγούν οι ειδικοί, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσω της νομολογίας που έχουν διαμορφώσει τα δικαστήρια.

Εάν δεν αναφέρεται με ακρίβεια η ημερομηνία σύνταξης, οι συμβολαιογράφοι μπορούν να βασιστούν σε στοιχεία που προκύπτουν από το ίδιο το περιεχόμενο της διαθήκης. Για παράδειγμα, ακόμη κι αν δεν σημειώνεται ρητά ότι το κείμενο γράφτηκε την 1η Μαΐου 2026, αλλά αυτό προκύπτει ξεκάθαρα από αναφορές ή γεγονότα που περιλαμβάνονται στο κείμενο, τότε το συγκεκριμένο ελάττωμα θεωρείται δυνατό να θεραπευθεί.

Σύμφωνα με όσα προβλέπει η νομολογία, ακόμη και λανθασμένη, ψευδής ή ελλιπής χρονολογία δεν οδηγεί από μόνη της σε ακυρότητα της ιδιόγραφης διαθήκης, αρκεί να μπορεί να αποδειχθεί χωρίς αμφιβολίες ο πραγματικός χρόνος κατά τον οποίο αυτή συντάχθηκε.

Πηγή: newmoney.gr

Κληρονομιές: Τι ισχύει για την ιδιόγραφη διαθήκη και ποια λάθη δημιουργούν νομικά προβλήματα

Σημαντική διαδικαστική εξέλιξη καταγράφει η υπ’ αριθ. 17/2026 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ρόδου, σε υπόθεση που αφορά αγωγή ακύρωσης ιδιόγραφης διαθήκης.
Το Δικαστήριο κατέληξε ότι με τα διαθέσιμα αποδεικτικά μέσα δεν μπορεί να σχηματίσει ασφαλή δικανική πεποίθηση για τη γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής στο επίδικο κείμενο και, γι’ αυτό, παραγγέλθηκε γραφολογική πραγματογνωμοσύνη, με σαφώς διατυπωμένα ερωτήματα, πριν από οποιαδήποτε οριστική κρίση επί της ουσίας.
Για την ενάγουσα κατέθεσε προτάσεις η δικηγόρος κ. Κυριακούλα Χριστίνα Αυγερινού, ενώ για τον εναγόμενο κατέθεσε προτάσεις η δικηγόρος κ. Πολυξένη Χατζηγιάννη.
Η αγωγή αφορά ιδιόγραφη διαθήκη με ημερομηνία 8 Σεπτεμβρίου 2018, η οποία δημοσιεύθηκε στο Ειρηνοδικείο Ρόδου και στη συνέχεια κηρύχθηκε κυρία. Η ενάγουσα, όπως προκύπτει από το ιστορικό που εκτίθεται, αμφισβητεί τη γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής και στηρίζει την κύρια βάση της αγωγής στην ακυρότητα λόγω πλαστότητας. Παράλληλα προβάλλει επικουρική βάση ακυρότητας για έλλειψη ουσιωδών στοιχείων κύρους, με αναφορές σε ελλείψεις ως προς την ιδιόχειρη υπογραφή και εξωτερικά ελαττώματα, ενώ σωρεύει αιτήματα αναγνώρισης ότι είναι η εξ αδιαθέτου κληρονόμος συγκεκριμένων ακινήτων και επικουρικά αξίωση νόμιμης μοίρας.
Σύμφωνα με όσα περιλαμβάνονται στους κρίσιμους ισχυρισμούς, η ενάγουσα εκθέτει ότι είναι η μοναδική πλησιέστερη συγγενής και εξ αδιαθέτου κληρονόμος του πατέρα της, κατοίκου εν ζωή Ρόδου, ο οποίος απεβίωσε στις 10 Σεπτεμβρίου 2021. Υποστηρίζει ότι ως κληρονομιαία περιουσία καταλείφθηκαν 6 ακίνητα, στην Ρόδο και στο Παραδείσι αλλά και στην Μεγίστη.
Η ενάγουσα αναφέρει ακόμη ότι μετά τον θάνατο του πατέρα της, με τον οποίο τηρούσαν τυπικές σχέσεις, ο εναγόμενος, ως αδελφός του αποβιώσαντος και θείος της, την ενημέρωσε ότι υπήρχε διαθήκη με την οποία η περιουσία θα περιερχόταν στα τέκνα του εναγόμενου και την παρότρυνε να προχωρήσει σε αποποίηση κληρονομιάς. Κατά την εκδοχή της, ακολούθησε έλεγχος της φερόμενης διαθήκης από την πληρεξούσια δικηγόρο της, από τον οποίο προέκυψε ότι η από 10 Φεβρουαρίου 2015 διαθήκη δεν ήταν ιδιόγραφη, καθώς ήταν δακτυλογραφημένη σε υπολογιστή.
Στη συνέχεια, αφού έλαβε τα απαιτούμενα πιστοποιητικά ότι δεν είχε δημοσιευθεί άλλη διαθήκη ούτε στο αρμόδιο Ειρηνοδικείο Ρόδου ούτε στο Πρωτοδικείο Αθηνών, προέβη, όπως υποστηρίζει, σε συμβολαιογραφική αποδοχή κληρονομιάς για τα 6 ακίνητα, με 2 πράξεις αποδοχής κληρονομιάς συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης , οι οποίες, κατά τον ισχυρισμό της, μεταγράφηκαν νομίμως στα αρμόδια βιβλία του Κτηματολογίου Ρόδου και του Υποθηκοφυλακείου Μεγίστης.
Στο ίδιο πλαίσιο, η ενάγουσα ισχυρίζεται ότι έκτοτε νέμεται και κατέχει τα ακίνητα, ότι άλλαξε τις κλειδαριές σε όλα και ότι έχει εκμισθώσει 2 εξ αυτών, ενώ αναφέρει και ύπαρξη χρημάτων σε τραπεζικό λογαριασμό του πατέρα της, για τα οποία προέβη στη νομιμοποίησή της ως κληρονόμος προσκομίζοντας τα απαιτούμενα έγγραφα στην τράπεζα.
Κρίσιμο σημείο στο αφήγημα της αγωγής αποτελεί ο ισχυρισμός ότι τον Οκτώβριο του 2022, όταν ο δικηγόρος της επισκέφθηκε τη Ρόδο, διαπίστωσε πως ο εναγόμενος είχε δημοσιεύσει άλλη ιδιόγραφη διαθήκη, διαφορετική από εκείνη που είχε αρχικά τεθεί υπό συζήτηση, με μεταγενέστερη χρονολογία 8 Σεπτεμβρίου 2018.
Η διαθήκη αυτή, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς, δημοσιεύθηκε με πρακτικό του Ειρηνοδικείου Ρόδου και κηρύχθηκε κυρία με διάταξη του ίδιου Δικαστηρίου, ενώ με βάση αυτήν εκδόθηκε στη συνέχεια διαταγή κληρονομητηρίου του Ειρηνοδικείου Ρόδου. Κατά το περιεχόμενο που επικαλείται η ενάγουσα, ο αποβιώσας φέρεται να κατέλειπε μοναδικό κληρονόμο στο σύνολο της περιουσίας του τον εναγόμενο.
Ως προς την αμφισβήτηση της γνησιότητας, η ενάγουσα αναφέρει ότι ανέθεσε σε ειδικό δικαστικό γραφολόγο και δικηγόρο τη διενέργεια γραφολογικής γνωμάτευσης για τη διαθήκη που δημοσιεύθηκε με το πρακτικό. Κατά τους ισχυρισμούς της, μετά από έλεγχο του πρωτοτύπου και αντιπαραβολή με έγγραφα που του παρείχε η ίδια και τα οποία περιλαμβάνουν υπογραφές και πρωτότυπη γραφή του αποβιώσαντος, ο γραφολόγος κατέληξε στο πόρισμα ότι η διαθήκη δεν γράφτηκε και δεν υπογράφηκε από τον διαθέτη αλλά από τρίτο πρόσωπο.
Με βάση το ιστορικό αυτό, η ενάγουσα ζητεί, κατά τους ισχυρισμούς που παραθέτει, να αναγνωριστεί η ακυρότητα λόγω πλαστότητας της από 8 Σεπτεμβρίου 2018 ιδιόγραφης διαθήκης που δημοσιεύθηκε και κηρύχθηκε κυρία. Επικουρικά, σε περίπτωση μη αποδοχής του αιτήματος περί πλαστότητας, ζητεί να αναγνωριστεί η ακυρότητα λόγω έλλειψης ουσιωδών στοιχείων κύρους, με ειδική επίκληση έλλειψης ιδιόχειρης υπογραφής και εξωτερικών ελαττωμάτων κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα. Επιπλέον ζητεί να αναγνωριστεί ότι είναι η μοναδική νόμιμη εξ αδιαθέτου κληρονόμος στα 6 ακίνητα που περιγράφει και επικουρικά, σε περίπτωση που δεν αναγνωριστεί ακυρότητα της διαθήκης, ζητεί να αναγνωριστεί ότι η διαθήκη είναι άκυρη στο μέτρο που προσβάλλει τη νόμιμη μοίρα της και ότι η ίδια είναι, ως μόνη νόμιμη μεριδούχος και αναγκαία κληρονόμος, κατά ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου σε όλη την περιουσία.

Ο διορισμός
πραγματογνώμονα και τα συγκεκριμένα ερωτήματα για τη διαθήκη
Το Δικαστήριο διέταξε τη διενέργεια γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης και όρισε πραγματογνώμονα γραφολόγο, με υποχρέωση όρκισης εντός 30 ημερών από τη νόμιμη κοινοποίηση της απόφασης και κατάθεση πλήρως αιτιολογημένης έκθεσης εντός 60 ημερών από την όρκιση. Τα ερωτήματα που τίθενται είναι συγκεκριμένα και αφορούν το αν η διαθήκη γράφτηκε και υπογράφηκε ιδιοχείρως από τον διαθέτη, αν έχει γραφεί και υπογραφεί στο σύνολό της με τον ίδιο ή με διαφορετικό στυλογράφο, καθώς και αν υπάρχουν ίχνη προϊχνογράφησης με μολύβι στον χώρο της υπογραφής. Με τον τρόπο αυτό, η πραγματογνωμοσύνη καλείται να απαντήσει όχι μόνο στο τελικό συμπέρασμα της γνησιότητας, αλλά και σε τεχνικά χαρακτηριστικά που, κατά τη δικαστική κρίση, είναι ικανά να φωτίσουν τον τρόπο σύνταξης του εγγράφου.

Παραγγέλθηκε γραφολογική πραγματογνωμοσύνη για αμφισβητούμενη ιδιόγραφη διαθήκη Ροδίτη

Το τοπίο αυτό αλλάζει ριζικά με το νέο νομοσχέδιο για το κληρονομικό δίκαιο, το οποίο εισάγει εκτεταμένες και δομικές παρεμβάσεις. Πρόκειται για αλλαγές που, σύμφωνα με νομικούς κύκλους, αναμένεται να προκαλέσουν ουσιαστική αναδιάταξη στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη μεταβίβαση της περιουσίας μετά θάνατον. Κεντρικός στόχος του νέου πλαισίου είναι η ενίσχυση της ελευθερίας του διαθέτη, προσφέροντάς του περισσότερες επιλογές ως προς το πώς θα οργανώσει, θα ρυθμίσει και θα κατανείμει την περιουσία του.

Για πρώτη φορά, δίπλα στον «παραδοσιακό» θεσμό της διαθήκης – είτε ιδιόγραφης, είτε δημόσιας, είτε μυστικής – εισάγεται και η κληρονομική σύμβαση ως εναλλακτικό εργαλείο. Ο νέος αυτός θεσμός διευρύνει τις δυνατότητες προγραμματισμού της κληρονομικής διαδοχής, σηματοδοτώντας μια ουσιαστική μετατόπιση από ένα αυστηρά μονοδιάστατο σύστημα σε ένα πιο ευέλικτο και πολυεπίπεδο πλαίσιο ρύθμισης των περιουσιακών σχέσεων.

Σε σχετικό ρεπορτάζ, «ΤΑ ΝΕΑ» εξετάζουν τους δύο συγκεκριμένους τρόπους διάθεσης της περιουσίας. Φωτίζουν τα υπέρ και τα κατά της καθεμίας από τις δύο επιλογές και, με παραδείγματα, αποτυπώνονται οι διαφορές με βάση το ισχύον δίκαιο και τις προτεινόμενες διατάξεις.

Η σύμβαση
Γιατί άραγε ένας πολίτης να επιλέξει την κληρονομική σύμβαση έναντι της διαθήκης, όπως επί σχεδόν οκτώ δεκαετίες συμβαίνει; Η κληρονομική σύμβαση προσφέρει ασφάλεια, σαφήνεια και οριστικότητα στη μεταβίβαση περιουσίας, εξασφαλίζοντας τη βούληση του διαθέτη έναντι προσβολών. Τα οφέλη αυτά είναι πολλαπλάσια, όπως επισημαίνουν ειδικοί, σε οικογενειακές και επιχειρηματικές υποθέσεις, καθώς μπορεί να παρακαμφθεί η νόμιμη μοίρα και να δεσμευθούν όλες οι πλευρές. Και αυτή είναι ίσως μία από τις μεγάλες διαφορές της κληρονομικής σύμβασης, καθώς η διαθήκη μπορεί να αλλάξει εύκολα. Αντίθετα, η κληρονομική σύμβαση, ως δημόσιο έγγραφο (συμβολαιογραφικό), είναι πολύ πιο δύσκολο να προσβληθεί νομικά, παρέχοντας σταθερότητα.

 Η διαθήκη
Στην περίπτωση της διαθήκης, ο απόλυτος κυρίαρχος στο πεδίο της μοιρασιάς της περιουσίας είναι ο διαθέτης και δεν έχουν λόγο οι κληρονόμοι ως προς το πώς θα διαθέσει τα περιουσιακά του στοιχεία. Στην κληρονομική σύμβαση, αντίθετα, οι κληρονόμοι συμφωνούν και δεσμεύονται από τους όρους, κάτι που περιορίζει μελλοντικές διαμάχες και αλλαγές στη βούληση του διαθέτη, σε αντίθεση με τις διαθήκες. Η σύμβαση είναι δεσμευτική, αφού δεν μπορεί να ανακληθεί μονομερώς, εκτός αν κάποιος κληρονόμος υποπέσει σε σοβαρό παράπτωμα, όπως, για παράδειγμα, η διάπραξη αδικήματος σε βαθμό κακουργήματος. Από την άλλη πλευρά, οι διαθήκες ανακαλούνται ελεύθερα από τον διαθέτη, είτε με τη σύνταξη νέας διαθήκης που ανακαλεί ρητά τις προηγούμενες, είτε με την καταστροφή της παλαιάς, είτε με δήλωση ενώπιον συμβολαιογράφου.

Επιπλέον, με τον νέο θεσμό των κληρονομικών συμβάσεων – κάτι που δεν συμβαίνει με τις διαθήκες – επιτρέπεται η παράκαμψη της νόμιμης μοίρας, δίνοντας μεγαλύτερη ευελιξία στη διανομή της περιουσίας, κάτι που είναι σημαντικό σε περιπτώσεις όπου πρέπει να εξυπηρετηθούν επιχειρήσεις, διασφαλίζοντας την ομαλή λειτουργία και συνέχειά τους χωρίς διασπάσεις. Βεβαίως, κάθε διαθέτης είναι απολύτως ελεύθερος να επιλέξει ο ίδιος τον τρόπο και τον τύπο διάθεσης της περιουσίας του.

Ατομική επιχείριση:

Ο Κ είναι ιδιοκτήτης ξενοδοχειακής μονάδας, που λειτουργεί ως ατομική επιχείρηση. Ο Κ έχει δύο παιδιά, τον Α από τον γάμο του με τη Σ1 και τον Β από τη δεύτερη σύζυγό του, τη Σ2. Ο Α από μικρή ηλικία ενδιαφέρεται πολύ για την επιχείρηση και αποφασίζει να ακολουθήσει σπουδές που θα τον βοηθήσουν να την εξελίξει, ενώ ο Β έχει διαφορετική επαγγελματική σταδιοδρομία. Ο Κ επιθυμεί να ασχολείται με την επιχείρηση όσο ζει και για τον λόγο αυτόν δεν τη μεταβιβάζει στον Α. Αλλωστε, φοβάται ότι μια τέτοια μεταβίβαση μπορεί να δυσαρεστούσε τη Σ2, η οποία επίσης απασχολείται στην επιχείρηση. Παράλληλα, ο Α διστάζει να επενδύσει στην επιχείρηση του πατέρα του, γιατί δεν είναι σίγουρος αν τελικά αυτή θα περιέλθει στον ίδιο. Τι μπορεί να κάνει ο Κ για να εξασφαλίσει ότι, μετά τον θάνατό του, ο Α θα συνεχίσει την επιχείρησή του;

Κατά το ισχύον δίκαιο: Εφόσον ο Κ δεν επιθυμεί να μεταβιβάσει την επιχείρηση στον Α όσο ζει, θα μπορούσε με διαθήκη να καταλείψει την επιχείρηση στον Α. Ωστόσο, η διαθήκη είναι ελεύθερα ανακλητή και, για τον λόγο αυτόν, ο Α δεν μπορεί να έχει καμία εξασφάλιση ότι τελικά η επιχείρηση θα περιέλθει σε αυτόν. Τυχόν συμφωνία των Α και Κ ότι ο Κ δεσμεύεται να καταλείψει στον Α την επιχείρηση με διαθήκη θα ήταν άκυρη. Περαιτέρω, αν κατά τον χρόνο θανάτου του Κ δεν υπάρχουν στην κληρονομία άλλα σημαντικά περιουσιακά στοιχεία, οι Β και Σ θα αποκτήσουν, ως μεριδούχοι, μερίδιο στην επιχείρηση.

Τυχόν εκ των προτέρων συμφωνία με τον Κ ότι οι Β και Σ παραιτούνται από τη νόμιμη μοίρα τους θα ήταν άκυρη. Ετσι, η επιχείρηση θα περιέλθει σε περισσότερα πρόσωπα και τυχόν έριδες μεταξύ τους, που δεν είναι απίθανες σε συναφείς περιπτώσεις, μπορούν να οδηγήσουν μέχρι και στη διάλυση της επιχείρησης. Η δυνατότητα, κατά τον ΚΠολΔ 483, επιδίκασης της επιχείρησης σε έναν κληρονόμο προϋποθέτει τη ρευστότητά του, αφού θα πρέπει να αποδώσει στους λοιπούς την αξία του μεριδίου τους, που δεν είναι πάντα δεδομένη.

Κατά το προτεινόμενο σχέδιο: Ο Κ μπορεί να καταρτίσει με τον Α κληρονομική σύμβαση αιτία θανάτου, με την οποία του καταλείπει την επιχείρηση. Η ρύθμιση αυτή είναι δεσμευτική, με την έννοια ότι ο Κ δεν μπορεί να την ανακαλέσει μεταγενέστερα μονομερώς, παρά μόνο υπό εξαιρετικές προϋποθέσεις. Ο Κ, όσο ζει, δεν εμποδίζεται στην εκμετάλλευση της επιχείρησης όπως εκείνος το επιθυμεί.

Ταυτόχρονα ή και μεταγενέστερα, όταν ο Κ έχει ρευστότητα, ο Κ μπορεί να συνάψει σύμβαση και με τους Β και Σ, με την οποία καθένας από αυτούς παραιτείται εκ των προτέρων από την αξίωσή του στη νόμιμη μοίρα, έναντι ανταλλάγματος (π.χ. στη Σ ο Κ μεταβιβάζει ένα διαμέρισμα και στον Β ο Κ διαθέτει ένα σημαντικό χρηματικό ποσό, που του είναι απαραίτητο στο ξεκίνημα της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας). Σε κάθε περίπτωση, ο Κ μπορεί με διαθήκη να καταλείπει περαιτέρω περιουσιακά στοιχεία στους Β και Σ, εφόσον το επιθυμεί. Επισημαίνεται ότι η παραίτηση από τη νόμιμη μοίρα είναι πρακτικά σημαντική και μετά τη μετατροπή της νόμιμης μοίρας, κατά το προτεινόμενο σχέδιο, σε ενοχική αξίωση, αφού για την ικανοποίησή της προϋποτίθεται ρευστότητα του κληρονόμου, που δεν είναι πάντα δεδομένη.

Ρευστότητα αντί διαμερίσματος:

Ο ηλικιωμένος Κ, χήρος και άτεκνος, έχει στην κυριότητά του ένα διαμέρισμα στο οποίο μένει, αλλά στερείται ρευστότητας. Ο Κ υποσχέθηκε στη γειτόνισσά του τη Γ ότι, αν εκείνη τον φροντίζει μέχρι τον θάνατό του, θα της αφήσει το διαμέρισμά του, που αποτελεί και το μοναδικό σημαντικό περιουσιακό του στοιχείο. Ο Κ έχει δύο ανιψιές, τις Α και Β, κόρες της προαποβιώσασας αδελφής του, οι οποίες ζουν σε διαφορετική πόλη. Πώς μπορεί να εξασφαλιστεί ότι το διαμέρισμα θα περιέλθει πράγματι στη Γ μετά τον θάνατο του Κ;

Κατά το ισχύον δίκαιο: Τυχόν σύμβαση μεταξύ Κ και Γ, με την οποία ο Κ εγκαθιστά τη Γ κληρονόμο του ή αναλαμβάνει την υποχρέωση να συντάξει διαθήκη με αυτό το περιεχόμενο, είναι άκυρη. Αν ο Κ δεν συντάξει διαθήκη με την οποία καταλείπει το διαμέρισμα στη Γ, αυτό θα περιέλθει στις ανιψιές του, Α και Β, ενώ στη Γ δεν θα περιέλθει τίποτα. Αλλά ακόμη και αν συντάξει διαθήκη, αυτή μπορεί να ανακληθεί οποτεδήποτε από τον Κ. Εν τέλει, ο Κ θα εξωθηθεί στην κατάρτιση σύμβασης εν ζωή (π.χ. μεταβίβαση στη Γ της ψιλής κυριότητας του διαμερίσματος). Ωστόσο, αν η Γ τελικά δεν φροντίζει τον Κ, δημιουργούνται σύνθετα ζητήματα, η αντιμετώπιση των οποίων εμφανίζει σημαντικές δυσχέρειες.

Κατά το προτεινόμενο σχέδιο: Οι Κ και Γ μπορούν να καταρτίσουν κληρονομική σύμβαση αιτία θανάτου, με την οποία ο Κ εγκαθιστά τη Γ κληρονόμο του, καταλείποντάς της το διαμέρισμα, και η Γ αναλαμβάνει την υποχρέωση να τον φροντίζει. Ο Κ δεν μπορεί με διαθήκη να ορίσει ότι το διαμέρισμα θα περιέλθει σε άλλο πρόσωπο, παρά μόνο εφόσον συντρέχουν οι προβλεπόμενες στον νόμο προϋποθέσεις να αποδεσμευθεί από τη σύμβαση.

Σειρά κληρονομιάς:

Οι Α και Β είναι σύζυγοι και έχουν έναν γιο, τον Γ. Επιθυμούν, όταν ο ένας από αυτούς πεθάνει, να τον κληρονομήσει ο επιζών σύζυγος και, μετά τον θάνατο του τελευταίου εξ αυτών, η κληρονομιά στο σύνολό της να περιέλθει στον Γ. Τι μπορούν να πράξουν για να υλοποιήσουν την επιθυμία τους;

Κατά το ισχύον δίκαιο: Η μοναδική δυνατότητα των Α και Β είναι να συντάξουν ο καθένας χωριστά διαθήκη με το παραπάνω περιεχόμενο, αφού η συνδιαθήκη απαγορεύεται κατά την ΑΚ 1717 και οι κληρονομικές συμβάσεις κατά την ΑΚ 368. Ωστόσο, με τη διαθήκη δεν μπορούν να ικανοποιηθούν πλήρως οι ανάγκες των Α και Β. Συγκεκριμένα, ανακύπτουν τα εξής προβλήματα:

α) Η διαθήκη καθενός από τους Α και Β είναι ελεύθερα ανακλητή ανά πάσα στιγμή. Ετσι, ακόμη και αν αρχικά συντάξει καθένας από τους Α και Β διαθήκη σύμφωνα με το οικογενειακό τους πλάνο, δεν παρέχεται καμία εξασφάλιση ότι όντως η κληρονομική διαδοχή θα διαμορφωθεί τελικά με τον τρόπο αυτόν. Ο σύζυγος που απεβίωσε δεύτερος βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευνοϊκή θέση, καθώς μπορεί να αποφασίσει ανά πάσα στιγμή διαφορετικά σχετικά με τη διάθεση της περιουσίας του, στην οποία πλέον θα περιλαμβάνονται και όσα κληρονόμησε από τον πρώτο αποβιώσαντα σύζυγο.

β) Το να εγκαταστήσει ο κάθε σύζυγος με διαθήκη τον άλλο σύζυγο κληρονόμο και τον γιο καταπιστευματοδόχο προσβάλλει τη νόμιμη μοίρα τόσο του επιζώντος συζύγου όσο και του γιου και, άρα, ως προς τη νόμιμη μοίρα το καταπίστευμα δεν θα ισχύσει. Κατά τη νομολογία, με τον ίδιο τρόπο αντιμετωπίζονται περιπτώσεις στις οποίες η επικαρπία καταλείπεται στον σύζυγο και η ψιλή κυριότητα στο παιδί.

Κατά το προτεινόμενο σχέδιο: Οι Α και Β μπορούν να καταρτίσουν κληρονομική σύμβαση αιτία θανάτου, με την οποία ο ένας εγκαθιστά κληρονόμο τον άλλο και προβλέπουν ότι, μετά τον θάνατο του τελευταίου εξ αυτών, η κληρονομιά στο σύνολό της θα περιέλθει στον Γ. Η σύμβαση αυτή αναπτύσσει δεσμευτικότητα και, συνεπώς, δεν μπορεί κάθε σύζυγος να προβεί σε διαφορετική διάθεση αιτία θανάτου της περιουσίας του με διαθήκη. Δεν εμποδίζεται, όμως, να διαθέτει εν ζωή την περιουσία του όπως επιθυμεί.

Ο Γ θα είναι μοναδικός κληρονόμος του δεύτερου αποβιώσαντος. Από την κληρονομιά του πρώτου αποβιώσαντος θα έχει αξίωση για τη νόμιμη μοίρα. Ωστόσο, και αυτό μπορεί να ρυθμιστεί συμβατικά, με την κατάρτιση σύμβασης εκ των προτέρων παραίτησης από τα κληρονομικά δικαιώματα, δηλαδή σύμβασης με καθέναν από τους Α και Β, με την οποία ο Γ θα παραιτείται από τη νόμιμη μοίρα του στην κληρονομιά του αντισυμβαλλομένου του.

Ο καθένας στα παιδιά του:

Ο Κ, ο οποίος έχει ήδη δύο γιους, τους Α και Β, παντρεύεται σε προχωρημένη ηλικία τη Σ, η οποία είχε επίσης από τον προηγούμενο γάμο της μία κόρη, τη Γ. Οι Κ και Σ επιθυμούν η περιουσία καθενός από αυτούς να περιέλθει στα δικά του παιδιά και μόνο. Τι μπορούν να πράξουν για να υλοποιήσουν την επιθυμία τους;

Κατά το ισχύον δίκαιο: Η Σ δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί πλήρως από την κληρονομική διαδοχή του Κ, αφού θα ήταν μεριδούχος. Μόνο στην περίπτωση που οι Κ και Σ κατάρτιζαν σύμφωνο συμβίωσης θα μπορούσε η Σ να παραιτηθεί από τη νόμιμη μοίρα της στην κληρονομική διαδοχή του Κ. Το ίδιο ισχύει και για τον Κ ως προς την κληρονομική διαδοχή της Σ, αν η Σ προαποβιώσει.

Κατά το προτεινόμενο σχέδιο: Με σύμβαση μεταξύ των Κ και Σ μπορεί καθένας να παραιτηθεί όχι μόνο από τη νόμιμη μοίρα, αλλά γενικά από τα δικαιώματά του στην κληρονομιά του άλλου συζύγου. Εφόσον η παραίτηση αναφέρεται στο κληρονομικό δικαίωμα στο σύνολό του, τότε ο επιζών σύζυγος δεν θα καλείται ως κληρονόμος στην εξ αδιαθέτου διαδοχή του προαποβιώσαντος. Σε κάθε περίπτωση, κάθε σύζυγος, με μεταγενέστερη διαθήκη, μπορεί να τιμήσει τον άλλο σύζυγο και έτσι να περιέλθουν σε αυτόν στοιχεία από την κληρονομιά, ακόμη και αν είχε καταρτίσει σύμβαση παραίτησης με τον κληρονομούμενο.

Πηγή: newmoney.gr

Κληρονομικές συμβάσεις και διαθήκες: Σε τι διαφέρουν και πώς επηρεάζουν την κληρονομιά

Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ρόδου εξέδωσε απόφαση που φωτίζει με αυστηρότητα τα αποδεικτικά στάνταρ για την αναγνώριση ύπαρξης και περιεχομένου απολεσθείσας ιδιόγραφης διαθήκης.
Η υπόθεση αφορούσε περιουσία Έλληνα υπηκόου ηλικίας 97 ετών που απεβίωσε στη Λίνδο Ρόδου στις 16 Δεκεμβρίου 2022, με τους ενάγοντες να ισχυρίζονται ότι είχε συντάξει ιδιόγραφη διαθήκη τον Ιούνιο του 2020 υπέρ συγγενών του.
Το Δικαστήριο απέρριψε την αγωγή, αναδεικνύοντας μια σειρά αντιφάσεων και κενών στα αποδεικτικά μέσα.
Η δίκη διεξήχθη με τακτική διαδικασία στις 6 Μαρτίου 2025, με αντικείμενο την αναγνώριση ύπαρξης απολεσθείσας ιδιόγραφης διαθήκης και την αναγνώριση κληρονομικού δικαιώματος εκ διαθήκης. Το Δικαστήριο κατέγραψε ότι ο εκλιπών Έλληνας υπήκοος ηλικίας 97 ετών είχε αφήσει πλησιέστερους συγγενείς που θα καλούνταν ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι ελλείψει διαθήκης, ενώ οι ενάγοντες υποστήριξαν ότι υπάρχει ιδιόγραφη διαθήκη της 15ης Ιουνίου 2020 με εγκατάσταση τριών συγγενών ως συγκληρονόμων εξ αδιαιρέτου σε ποσοστό ένα τρίτο ο καθένας.
Κεντρικό στοιχείο του φακέλου ήταν μια έγγραφη απόδειξη παραλαβής που βεβαίωνε ότι το πρωτότυπο της ιδιόγραφης διαθήκης είχε δοθεί για φύλαξη σε δικηγορικό γραφείο. Ωστόσο το ίδιο το πρωτότυπο της διαθήκης δεν βρέθηκε, ούτε υπήρχε έστω φωτοαντίγραφό του.
Το Δικαστήριο αξιολόγησε ένορκες βεβαιώσεις συγγενικού και συγγενικού εξ αγχιστείας περιβάλλοντος, επισημαίνοντας ότι τα πρόσωπα αυτά αντλούσαν άμεσο ή έμμεσο συμφέρον από την έκβαση της δίκης.
Η δικανική κρίση στάθηκε ιδιαίτερα στη μη ανεύρεση του πρωτοτύπου, στην απουσία οποιασδήποτε αναπαραγωγής και στο γεγονός ότι η μόνη σωζόμενη γραπτή ένδειξη ήταν η απόδειξη παραλαβής που βρέθηκε στα χέρια μίας εκ των εναγουσών.
Το Δικαστήριο τόνισε ότι η φύλαξη ιδιόγραφης διαθήκης σε δικηγορικό γραφείο δεν είναι ο συνήθης τρόπος που ακολουθείται, καθώς κατά την πρακτική οι ιδιόγραφες διαθήκες παραμένουν συνήθως στην οικία του διαθέτη.
Ειδική μνεία έγινε και στη χρονική υστέρηση μεταξύ θανάτου και κατάθεσης της αγωγής, περίπου ενάμιση έτος.
Η αιτιολογία υπογράμμισε ότι δεν αποδείχθηκε ούτε η πραγματική ύπαρξη ούτε το ακριβές περιεχόμενο της επικαλούμενης ιδιόγραφης διαθήκης. Η επιλογή του διαθέτη, όπως προβλήθηκε, να ορίσει τρεις συγγενείς ως συγκληρονόμους ανά ένα τρίτο της ολότητας της κινητής και ακίνητης περιουσίας θεωρήθηκε ότι περιπλέκει αδικαιολόγητα το μελλοντικό καθεστώς διαχείρισης της κληρονομίας.
Παράλληλα αναδείχθηκε ως μη πειστική η προτίμηση ιδιόγραφης μορφής με φύλαξη εκτός οικίας αντί δημόσιας μορφής ενώπιον συμβολαιογράφου, παρότι ο διαθέτης βρισκόταν σε ηλικία προχωρημένη και χωρίς ιδιαίτερους λόγους μυστικότητας.
Στον ίδιο άξονα κινήθηκε και η παρατήρηση ότι δεν υπήρχε ιστορικό προγενέστερων διαθηκών. Όλα τα παραπάνω οδήγησαν στη διαπίστωση ότι δεν πληρούνταν το απαιτούμενο επίπεδο δικανικής πεποίθησης.
Η κρίση του Δικαστηρίου δεν αρκέστηκε στις διαβεβαιώσεις των διαδίκων αλλά ζύγισε με ακρίβεια την αξιοπιστία κάθε κρίκου της αποδεικτικής αλυσίδας.
Χωρίς πρωτότυπο, χωρίς έστω αντίγραφο και με μόνες ενισχύσεις ένορκες βεβαιώσεις προσώπων με εμφανές ενδιαφέρον, η αναγνώριση της διαθήκης δεν ήταν εφικτή. Η υπ’ αριθ. 136/2025 απόφαση λειτουργεί ως σαφές μήνυμα για τη σημασία της ασφαλούς φύλαξης και της έγκαιρης δικαστικής κίνησης όταν τίθεται ζήτημα ιδιόγραφης τελευταίας βούλησης.
Την υπόθεση χειρίστηκαν για τους εναγόμενους οι κ.κ. Αναστασία Καντίτο – Αλεξάνδρου, Κανδιούλα Πολυχρόνη και Ιωάννης Καραγκούνης (Αθηνών).

Το Πολυμελές Πρωτοδικείο απέρριψε αγωγή αναγνώρισης χαμένης διαθήκης και αφήνει την περιουσία προς εξ αδιαθέτου διαδοχή

Όροι και προϋποθέσεις
Ωστόσο, για το κύρος της ιδιόγραφης διαθήκης, όπως επισημαίνεται και από συμβολαιογράφους, θα πρέπει να πληρούνται οι όροι και προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος. Δεν είναι λίγες οι φορές που για την εγκυρότητα μιας ιδιόγραφης διαθήκης οι κληρονόμοι απαιτείται να προσφύγουν στα δικαστήρια, ξεκινώντας μάλιστα «μάχες» που μπορεί να διαρκέσουν πολλά χρόνια.

«ΤΑ ΝΕΑ», σταχυολογώντας μια σειρά από δικαστικές αποφάσεις που έχουν εκδοθεί τα τελευταία χρόνια από διαφορετικά δικαστήρια – από το Πρωτοδικείο μέχρι τον Αρειο Πάγο –, καταγράφουν τα «μυστικά» για να είναι έγκυρη μια ιδιόγραφη διαθήκη.

Ο διαθέτης θα πρέπει να έχει γράψει ολόκληρο το κείμενο της διαθήκης αυτοπροσώπως. Οι πληροφορίες που πρέπει να αναφέρονται ρητώς μέσα στην ιδιόγραφη διαθήκη είναι το πλήρες ονοματεπώνυμο του διαθέτη, η ημερομηνία σύνταξης της διαθήκης, τα κληρονομούμενα αντικείμενα, οι κληρονόμοι και η πλήρης υπογραφή του διαθέτη.

Η υπογραφή που τίθεται στο τέλος του κειμένου της διαθήκης από τον διαθέτη θα πρέπει να είναι επίσης χειρόγραφη. Αξίζει να σημειωθεί ότι το Εφετείο Αθηνών είχε κρίνει πριν από καιρό, κατά πλειοψηφία, ότι ιδιόγραφη διαθήκη, στην οποία η χρονολογία δεν τέθηκε με το χέρι του διαθέτη, αλλά με σφραγιδάκι του ΚΕΠ, ήταν άκυρη. Σύμφωνα με την πλειοψηφία του δικαστηρίου που έκρινε τη συγκεκριμένη υπόθεση, για να έχει αποδεικτική ισχύ η ιδιόγραφη διαθήκη, πρέπει ολόκληρο το περιεχόμενό της όπως και η χρονολογία της να έχουν γραφεί ιδιοχείρως. Δεν αρκεί δηλαδή να είναι απλώς και μόνο ιδιοχείρως υπογεγραμμένο το κείμενό της, σύμφωνα με το τεκμήριο της γνησιότητας του περιεχομένου ιδιόγραφης διαθήκης.

Μια ιδιόγραφη διαθήκη δεν θα πρέπει να περιέχει μουντζούρες και σβησμένες λέξεις, καθώς θα κηρυχθεί άκυρη. Ετσι, σε περίπτωση λάθους, ο διαθέτης θα πρέπει να την τοποθετήσει σε παρένθεση και να γράψει πως διαγράφεται ο αριθμός λέξεων που από λάθος αποτυπώθηκαν στο κείμενο που αποτελεί την τελευταία του βούληση.

Όλες οι παραπομπές, οι σημειώσεις στο περιθώριο και οι υποσημειώσεις θα πρέπει να έχουν γίνει από τον διαθέτη και να φέρουν την υπογραφή του. Σε αντίθετη περίπτωση, δεν λαμβάνονται υπόψη. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ακόμα και μία απλή προσθήκη σε περιθώριο ή σε υστερόγραφο θα πρέπει να υπογράφεται από τον διαθέτη, διαφορετικά θεωρείται σαν να μην έχει γραφεί.

Για το κύρος της ιδιόγραφης διαθήκης απαιτείται, εκτός από την ιδιόχειρη σύνταξή της, ο διαθέτης να μπορεί να διαβάσει και εννοήσει το περιεχόμενό της που ο ίδιος συνέταξε, ελέγχοντας έτσι αν πράγματι το κείμενο που ιδιοχείρως έχει γραφεί από αυτόν ανταποκρίνεται στην πραγματική του βούληση. Εκείνος που δεν γνωρίζει ανάγνωση και γραφή, σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να συντάξει ιδιόγραφη διαθήκη. Επ΄ αυτού του θέματος μάλιστα έχουν εκδοθεί και σχετικές δικαστικές αποφάσεις που έχουν κρίνει ότι είναι άκυρη η ιδιόγραφη διαθήκη που συνέταξε διαθέτης αγράμματος, ο οποίος ιχνογράφησε μηχανικά σχέδιο διαθήκης, το οποίο έγραψε τρίτος. Δικαίωμα εξάλλου να προσφύγει στη Δικαιοσύνη σε τέτοιες περιπτώσεις, προσβάλλοντας ως άκυρη μια διαθήκη, έχει ο καθένας με έννομο συμφέρον, όπως οι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του διαθέτη, οι κληρονόμοι του εξ αδιαθέτου κληρονόμου, οι δανειστές του εξ αδιαθέτου κληρονόμου και εκείνος που βλάπτεται από την ύπαρξή της.

Ο νόμος απαιτεί την καθ’ ολοκληρίαν γραφή της ιδιόγραφης διαθήκης από το χέρι του ίδιου του διαθέτη, που ο ίδιος προσδιορίζει και διευθύνει την κίνηση προς γραφή, προερχόμενη από τη δική του σωματική επάρκεια, προς διασφάλιση της γνησιότητας και του περιεχομένου της τελευταίας βούλησης αυτού (διαθέτη), μη επιτρέποντας την επέμβαση ξένου χεριού σ’ αυτήν, και, εφόσον δεν διακρίνει, απαιτείται να είναι ιδιοχείρως γραμμένη ολόκληρη η διαθήκη απ’ αρχής μέχρι τέλους, το οποίο επισημαίνεται με την επίσης ιδιοχείρως γραμμένη υπογραφή του διαθέτη. Ο Αρειος Πάγος που κλήθηκε να αντιμετωπίσει μια ασυνήθιστη – είναι η αλήθεια – υπόθεση έκρινε ότι δεν αποτελεί παρέμβαση που να επηρεάζει το κύρος της διαθήκης, αν τρίτος υποστήριζε το χέρι του διαθέτη, κατά τη διατύπωση της δήλωσης της τελευταίας βούλησής του, ώστε να μπορεί να γράφει πιο άνετα. Η διαθήκη είναι όμως άκυρη όταν ο τρίτος δεν υποστήριζε μόνο το χέρι του διαθέτη, αλλά και το κατηύθυνε, ώστε η γραφική κίνηση να προέρχεται από τον τρίτο και όχι από τον διαθέτη, ο οποίος γίνεται άβουλο όργανο του τρίτου.

Εν κατακλείδι, όπως σημειώνουν οι ειδικοί, θέλει ιδιαίτερη προσοχή και η σύνταξη της πιο απλής μορφής διαθήκης, ώστε να είναι σε θέση ο διαθέτης να διασφαλίσει την εκτέλεση της τελευταίας του βούλησης από την πρώτη λέξη μέχρι και την τελευταία του, προστατεύοντας επίσης και τους κληρονόμους του από πιθανές πολυετείς και κοστοβόρες δικαστικές διαμάχες.

Πηγή: in.gr

Ιδιόγραφη διαθήκη: Τα 6 «κλειδιά» για να είναι έγκυρη – Πότε μπορεί να ακυρωθεί

Σε μία εξαιρετικά σοβαρή νομική εξέλιξη, κόρη αποβιώσαντος Ροδίτη κατέθεσε χθες διά του συνηγόρου της κ. Στέλιου Κιουρτζή, μήνυση στην Εισαγγελία Πλημμελειοδικών Ρόδου, καταγγέλλοντας σωρεία ποινικών αδικημάτων που σχετίζονται με τη σύνταξη και δημοσίευση δημόσιας διαθήκης, την οποία χαρακτηρίζει προϊόν εξαπάτησης και απόλυτης νομικής ακυρότητας.
Η μήνυση στρέφεται κατά συνολικά επτά προσώπων —μελών της οικογένειας, ενός συμβολαιογράφου και τριών μαρτύρων— και κατά παντός υπευθύνου, με κατηγορίες που αφορούν μεταξύ άλλων στα κακουργήματα της απάτης επί Δικαστηρίω και της ψευδούς βεβαίωσης.
Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι ο πατέρας της, λίγο πριν τον θάνατό του, δεν είχε καμία δυνατότητα έκφρασης ή λήψης απόφασης, εξαιτίας σοβαρής επιδείνωσης της υγείας του λόγω μεταστατικού καρκίνου στον εγκέφαλο.
Η χρονική αλληλουχία των γεγονότων
Σύμφωνα με τη μήνυση, ο πατέρας της μηνύτριας διαγνώστηκε με καρκίνο του πέους το 2024 και στα τέλη της ίδιας χρονιάς υπέστη μετάσταση στον εγκέφαλο. Από τον Ιανουάριο του 2025, η ιατρική του κατάσταση ήταν βαριά, με πτώση επιπέδου συνείδησης, κατάσταση που τον καθιστούσε ανίκανο να εκφράσει τη βούλησή του ή να κατανοήσει απλά ζητήματα.
Ο ηλικιωμένος άνδρας εισήχθη στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου την 1η Ιανουαρίου 2025 και παρέμεινε νοσηλευόμενος έως τις 9 Ιανουαρίου. Εκείνη την ημέρα, παρά τις αντιρρήσεις της κόρης του, εξήχθη από το νοσοκομείο με πρωτοβουλία της άλλης του κόρης —ετεροθαλούς αδελφής της μηνύτριας. Πέντε ημέρες αργότερα, στις 14 Ιανουαρίου, συντάχθηκε ενώπιον συμβολαιογράφου δημόσια διαθήκη, την οποία υπέγραψαν και τρεις μάρτυρες. Ο διαθέτης εισήχθη εκ νέου στο νοσοκομείο στις 23 Ιανουαρίου και κατέληξε στις 26 του μήνα.
Καταγγελία για καταστρατήγηση της ελεύθερης βούλησης
Η μηνύτρια, κόρη του αποβιώσαντος, υποστηρίζει ότι ο πατέρας της την περίοδο εκείνη ήταν «σκιά του εαυτού του» και δεν μπορούσε να συνειδητοποιήσει ούτε το πού βρισκόταν, πόσω μάλλον να διατυπώσει ορθολογική βούληση. Θεωρεί πως η έξοδός του από το νοσοκομείο στις 9 Ιανουαρίου οργανώθηκε αποκλειστικά και μόνο για να καταστεί δυνατή η σύνταξη της διαθήκης.
Στη διαθήκη, ο αποβιώσας φέρεται να κληροδοτεί όλη την αξιόλογη ακίνητη περιουσία του —συνολικής εμπορικής αξίας περίπου 548.000 ευρώ— στη μια γραμμή απογόνων του: στην ετεροθαλή του κόρη και στα εγγόνια του από εκείνη, αφήνοντας στη μηνύτρια μόλις δύο γεωτεμάχια στη Λέσβο συνολικής αξίας 13.000 ευρώ. Η ίδια επισημαίνει ότι, εάν ίσχυε η εξ αδιαθέτου διαδοχή, θα κληρονομούσε το 50% της περιουσίας.
Ιατρικά τεκμήρια και νομική τεκμηρίωση
Η μηνύτρια προσκομίζει ως κύριο αποδεικτικό στοιχείο ιατρική βεβαίωση από γιατρό του Γενικού Νοσοκομείου Ρόδου, ο οποίος πιστοποιεί ότι ο πατέρας της νοσηλευόταν με πτώση συνείδησης λόγω εγκεφαλικών μεταστάσεων ήδη από την 1η Ιανουαρίου. Σύμφωνα με το έγγραφο αυτό, η γνωστική του κατάσταση ήταν διαρκώς επιδεινούμενη, χωρίς δυνατότητα επικοινωνίας ή αντίληψης.
Στη μηνυτήρια αναφορά παρατίθεται επίσης σειρά νομικών επιχειρημάτων που αφορούν την ακυρότητα δικαιοπραξιών υπό τέτοιες συνθήκες. Επικαλείται τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα για την ανικανότητα διάθεσης μέσω διαθήκης από άτομα σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή, και σημειώνει ότι η δημόσια διαθήκη, παρότι έχει ισχυρή αποδεικτική δύναμη, δεν καλύπτει την ουσία της συνειδησιακής κατάστασης του διαθέτη — ιδιαίτερα όταν αυτή είναι ιατρικώς διαπιστωμένα εξαιρετικά επιβαρυμένη.
Κατηγορίες και εμπλεκόμενα πρόσωπα
Η μήνυση στρέφεται κατά συγγενών της μηνύτριας, τους οποίους κατηγορεί για ηθική αυτουργία, κατά του συμβολαιογράφου που συνέταξε τη διαθήκη για ψευδή βεβαίωση, αλλά και κατά των τριών μαρτύρων που υπέγραψαν την πράξη, για άμεση συνέργεια. Η καταγγέλλουσα θεωρεί ότι οι μάρτυρες παρείχαν την αναγκαία «νομιμοφανή» επίφαση εγκυρότητας σε μία διαθήκη που είχε συνταχθεί εν μέσω πλήρους πνευματικής κατάρρευσης του διαθέτη.
Ο συμβολαιογράφος φέρεται να πιστοποίησε ψευδώς ότι ο πατέρας της βρισκόταν σε κατάσταση πνευματικής διαύγειας, παρά την αντίθετη ιατρική διάγνωση. Επιπλέον, κατηγορείται για συμμετοχή στην υποβολή της διαθήκης προς δημοσίευση, εξαπατώντας το Μονομελές Πρωτοδικείο Ρόδου που την ανακήρυξε κυρία με πρακτικά στις 4 Φεβρουαρίου.
Ζημία και οικονομικά συμφέροντα
Η μηνύτρια εκτιμά τη ζημία που υπέστη στα 261.000 ευρώ —το ήμισυ της περιουσίας που θα δικαιούταν χωρίς την αμφισβητούμενη διαθήκη— και υποστηρίζει ότι αντίστοιχο ποσό αποτελεί το παράνομο όφελος των εμπλεκομένων. Κάνει λόγο για «μεθοδευμένη εξαπάτηση του Δικαστηρίου» που στήθηκε με τη συνέργεια συγγενών, συμβολαιογράφου και μαρτύρων.
Το αστικό σκέλος της υπόθεσης ανέλαβε ο δικηγόρος κ. Δήμος Μουτάφης.

Μήνυση για απάτη επί Δικαστηρίω και ψευδή βεβαίωση: Καταγγέλλεται σύνταξη διαθήκης από ασθενή σε πλήρη πτώση συνείδησης

Μία υπόθεση που μοιάζει βγαλμένη από δικαστικό θρίλερ έχει προκαλέσει τριγμούς στη νομική και κοινωνική πραγματικότητα της Ρόδου.
Τα δικηγορικά γραφεία των κ.κ. Στέλιου Κιουρτζή και Δήμου Μουτάφη έχουν θέσει στο μικροσκόπιο υπόθεση δημόσιας διαθήκης, η οποία, όπως υποστηρίζεται από τη μηνύτρια, καταρτίστηκε από ηλικιωμένο που βρισκόταν σε πλήρη πτώση συνείδησης, λίγες μόνο ημέρες πριν τον θάνατό του.
Μια σειρά από καταγγελλόμενες πράξεις συνθέτουν, σύμφωνα με τους εντολείς των δικηγόρων, «ένα προσχεδιασμένο και μεθοδευμένο σχέδιο εξαπάτησης, με σκοπό την καταπάτηση της περιουσίας και την εκτοπισμό νόμιμου κληρονόμου».
Κατάρρευση υγείας και εγκεφαλική ανεπάρκεια: Η κρίσιμη περίοδος πριν τη διαθήκη
Ο ηλικιωμένος άνδρας, σύμφωνα με την καταγγελία, διαγνώστηκε με καρκίνο του πέους το καλοκαίρι του 2024, ενώ λίγους μήνες αργότερα η ασθένεια παρουσίασε μετάσταση στον εγκέφαλο. Από τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους βρισκόταν, σύμφωνα με ιατρικές βεβαιώσεις, σε διαρκή πτώση συνείδησης και αδυναμία λήψης οποιασδήποτε απόφασης, αδυνατώντας να συνεννοηθεί ακόμη και για στοιχειώδη ζητήματα.
Η κατάσταση της υγείας του επιδεινώθηκε ραγδαία, και νοσηλεύτηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου από την 1η Ιανουαρίου έως και τις 9 Ιανουαρίου 2025. Τότε, και παρά τις σοβαρές αντιρρήσεις συγγενικού του προσώπου, μεταφέρθηκε στο σπίτι του με το πρόσχημα ότι «θα ήταν καλύτερο να αποβιώσει εκεί».
Λίγες ημέρες μετά, στις 14 Ιανουαρίου 2025, εμφανίζεται ενώπιον συμβολαιογράφου για να συντάξει δημόσια διαθήκη. Στις 23 Ιανουαρίου επιστρέφει στο νοσοκομείο και στις 26 Ιανουαρίου καταλήγει.
Το χρονικό πλαίσιο, όπως επισημαίνεται από τους νομικούς εκπροσώπους της καταγγέλλουσας, «δείχνει ξεκάθαρα ότι ο μοναδικός λόγος για τη βεβιασμένη έξοδο του ηλικιωμένου από το νοσοκομείο ήταν η μεθόδευση της σύνταξης της διαθήκης, την οποία δεν μπορούσε καν να κατανοήσει».

Μία διαθήκη που γέννησε πολλά ερωτήματα
Η επίδικη διαθήκη, με ημερομηνία 14-1-2025, φέρεται να μεταβιβάζει όλο το αξιόλογο μέρος της περιουσίας —περιλαμβανομένων πολυάριθμων ακινήτων στη Ρόδο και τη Μυτιλήνη— σε συγκεκριμένα πρόσωπα, ενώ η καταγγέλλουσα λαμβάνει δύο μόνον γεωτεμάχια μικρής αξίας.
Οι δικηγόροι της υποστηρίζουν ότι πρόκειται για «νομιμοφανή προσπάθεια προσβολής του δικαιώματος της νόμιμης μοίρας».
Η συνολική αξία της περιουσίας εκτιμάται ότι ξεπερνά τις αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ, ενώ η περιουσιακή ζημία που υφίσταται η καταγγέλλουσα ανέρχεται σε ποσοστό άνω του 80% της μερίδας που θα δικαιούνταν αν εφαρμοζόταν η εξ αδιαθέτου διαδοχή.

Η αμφισβήτηση της ικανότητας σύνταξης – Νομικά και ιατρικά τεκμήρια
Υφίσταται εξάλλου ιατρική βεβαίωση του θεράποντος ιατρού του θανόντος, στην οποία αναφέρεται ρητά ότι «ο ασθενής από την 1η Ιανουαρίου έως και τον θάνατό του τελούσε σε κατάσταση πλήρους πτώσης συνείδησης λόγω μεταστατικού καρκίνου του εγκεφάλου».
Κατά το άρθρο 1719 ΑΚ, η διαθήκη είναι άκυρη εφόσον ο διαθέτης, κατά τον χρόνο σύνταξης, δεν είχε συνείδηση των πράξεών του ή βρισκόταν υπό ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του. Σύμφωνα με τη νομική επιχειρηματολογία, η ανικανότητα αυτή δεν απαιτεί πλήρη αφασία, αλλά και μόνο η σοβαρή γνωσιακή έκπτωση ή αδυναμία στοιχειώδους λογικής κρίσης αρκεί για την ακύρωση.
Παρά ταύτα, ο συμβολαιογράφος που συνέταξε τη διαθήκη φέρεται να βεβαίωσε —χωρίς ιατρική γνωμάτευση— ότι ο διαθέτης «διέθετε πλήρη ικανότητα για σύνταξη διαθήκης».

Η απάτη επί δικαστηρίω και οι ψευδείς βεβαιώσεις: Ο πυρήνας της ποινικής έρευνας
Η επίμαχη διαθήκη δημοσιεύτηκε και αναγνωρίστηκε από το Μονομελές Πρωτοδικείο Ρόδου. Η πλευρά της καταγγέλλουσας θεωρεί ότι «παραπλανήθηκε το Δικαστήριο με ψευδείς δηλώσεις περί της ικανότητας του διαθέτη» και εστιάζει στην τριγωνική απάτη επί δικαστηρίω: δηλαδή στην παραπλάνηση του δικαστή μέσω ψευδών στοιχείων και παραστάσεων, προκειμένου να κηρυχθεί ως κύρια μία διαθήκη που δεν ανταποκρίνεται στην αληθινή βούληση του διαθέτη.
Πέραν της απάτης, οι νομικοί κύκλοι αναφέρονται και σε κακουργηματική ψευδή βεβαίωση του συντάξαντος συμβολαιογράφου, καθώς και πιθανή συνέργεια των μαρτύρων που βεβαίωσαν την «ορθή κατάσταση του διαθέτη» χωρίς να συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις.
Επόμενα βήματα: Μηνύσεις, αγωγές και ξετύλιγμα του κουβαριού
Ήδη, από τα δικηγορικά γραφεία που έχουν αναλάβει την υπόθεση, έχουν κινηθεί οι διαδικασίες για την κατάθεση μηνύσεων κατά όλων των εμπλεκομένων προσώπων, τόσο για ποινικά αδικήματα όσο και για αποκατάσταση της ηθικής και περιουσιακής ζημίας.
Παράλληλα, προετοιμάζεται αστική αγωγή για αποζημίωση που ενδέχεται να αγγίζει —ή και να υπερβαίνει— τα 300.000 ευρώ, καθώς και αίτηση ασφαλιστικών μέτρων για δέσμευση ακινήτων που φέρονται να έχουν μεταβιβαστεί δυνάμει της επίδικης διαθήκης.
Δεν αποκλείεται, επίσης, η κατάθεση αναφοράς προς τα αρμόδια πειθαρχικά όργανα για την ενδεχόμενη ευθύνη του συμβολαιογράφου που συνέταξε τη διαθήκη, αλλά και όσων μαρτύρων εμφανίστηκαν κατά τη διαδικασία σύνταξής της.
Ένα νομικό και ηθικό στοίχημα
Η συγκεκριμένη υπόθεση ανοίγει ευρύτερη συζήτηση για το πώς προστατεύονται οι δικαιοπρακτικά ανίκανοι πολίτες στο τέλος της ζωής τους και τι φίλτρα υπάρχουν ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα καταστρατήγησης της τελευταίας βούλησης.
Τα επόμενα στάδια της έρευνας και οι αναμενόμενες εξελίξεις αναμένεται να φέρουν στην επιφάνεια κρίσιμα ερωτήματα τόσο για την απονομή της δικαιοσύνης όσο και για τη δεοντολογία σε ευαίσθητες δικαιοπραξίες όπως οι διαθήκες.
Η υπόθεση αυτή μόλις ξεκίνησε. Και όλα δείχνουν ότι θα αφήσει βαθύ αποτύπωμα.

Εκτός Νοσοκομείου, εντός… συμβολαιογραφείου: Τι κρύβει η διαθήκη;

Ως απαράδεκτη προσβλήθηκε η έφεση για την διαθήκη του εκδότη της εφημερίδας “Πρόοδος” Γεωργίου Διαμαντίδη

Αναβιώνει η ένδικη διαφορά για την διαθήκη του εκδότη της εφημερίδας “Πρόοδος” Γεωργίου Διαμαντίδη

Αναβιώνει η ένδικη διαφορά για την διαθήκη του εκδότη της εφημερίδας “Πρόοδος” Γεώργιου Διαμαντίδη

Περαιτέρω, η διαθέτις είχε συντάξει 6 προγενέστερες διαθήκες.
Ο ενάγων διατείνεται ότι η από 11 Ιανουαρίου 2020 ιδιόγραφη διαθήκη, με την οποία η διαθέτις ανεκάλεσε ρητά τις προηγούμενες διαθήκες της είναι άκυρη διότι η υπογραφή της δεν έχει τεθεί σε σημείο που να καλύπτει το κείμενο της διαθήκης αλλά κάτωθι φράσης η οποία συνιστά παραπομπή.
Από την επισκόπηση της διαθήκης προέκυψε σύμφωνα με την απόφαση του δικαστηρίου ότι η διαθέτις έχει θέσει την υπογραφή της κάτωθι φράσης, με τρόπο ώστε αυτή να καλύπτει όλο το κείμενο.
Επομένως δοθέντος ότι η υπογραφή του διαθέτη τίθεται επί ποινή ακυρότητας, στο τέλος της διαθήκης, διότι πρέπει να καλύπτει με το κύρος της το όλο περιεχόμενό της και να σημαίνει το πέρας αυτής, προϋπόθεση που εν προκειμένω συντρέχει, με την υπογραφή της η διαθέτις κάλυψε και την ως άνω παραπομπή-συμπλήρωση χωρίς η τελευταία να αποτελεί ξεχωριστή διάταξη αλλά αποτελεί πάντως με τη διαθήκη ενιαίο οργανικό σύνολο, που αποδίδει ως ενότητα την τελευταία βούληση της συντάκτριας ως διαθέτιδος.
Η προσθήκη αυτή, που φέρει την υπογραφή της διασάφησης της περιεχόμενης στο κύριο σώμα της διαθήκης διάταξης, η οποία διευκρινίζει την έννοια της φράσης «μοναδικό κληρονόμο» συμπληρώνοντας έτσι στο σημείο αυτό τη βούλησή της να καταστήσει μοναδικό της κληρονόμο στο σύνολο της κινητής και ακίνητης περιουσίας της τον εναγόμενο.
Η προσθήκη αυτή, όπως έκρινε το δικαστήριο, έχει τεθεί αποκλειστικώς και μόνο χάριν διασαφήσεως ή και συμπληρώσεως ακόμη για τον ίδιο σκοπό του κειμένου αυτού, με το οποίο τελεί σε τέτοια συνοχή, ώστε προκύπτει κατά τρόπο αναμφισβήτητο ότι τελεί σε οργανική ενότητα προς την εκφραζόμενη στο κύριο σώμα του κειμένου της διαθήκης τελευταία βούληση της διαθέτιδος, την οποία αποσαφηνίζει ή και συμπληρώνει για την πληρέστερη διατύπωσή της.
Από την εκτίμηση του όλου περιεχομένου του εγγράφου αυτού, το οποίο φέρει όλα τα απαιτούμενα κατά το νόμο στοιχεία για τη σύνταξη μίας έγκυρης ιδιόγραφης διαθήκης, ήτοι φέρει πλήρη χρονολογία, την υπογραφή του συντάκτη του στο τέλος του κειμένου, αποδεικνύεται σαφώς ότι πρόκειται για τη διαθήκη της παραπάνω αποβιωσάσης, η οποία συντάχθηκε με τη σοβαρή πρόθεσή της για την παραγωγή εννόμων συνεπειών, δηλαδή για τη ρύθμιση της τύχης των περιουσιακών στοιχείων της για το χρόνο μετά το θάνατό της.
Τα δικαστήρια και του πρώτου και του δεύτερου βαθμού έκριναν ως εκ τούτου έγκυρη την διαθήκη και απέρριψαν ως ουσιαστικά αβάσιμη την κύρια βάση της υπό κρίση αγωγής.
Απορρίφθηκε εξάλλου και ο ισχυρισμός του ενάγοντος ότι η διαθέτις δεν είχε συνείδηση των πράξεών της, ευρισκόμενη σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή, όπως αβασίμως υποστηρίζει ο ενάγων και πως ο ισχυρισμός αυτός δεν επαληθεύεται από τα αποδεικτικά μέσα.

Την υπόθεση χειρίστηκε ο δικηγόρος κ. Βασίλης Μπέης.

Απορρίφθηκε αγωγή για ακύρωση διαθήκης 86χρονης με εναγόμενο πρώην αντιδήμαρχο