Το facebook, το twitter και γενικά τα κανάλια κοινωνικής δικτύωσης είναι εκείνα που ήδη έχουν αρχίσει να διαδραματίζουν πρωτεύοντα ρόλο στη λήψη αποφάσεων για την επιλογή ενός προορισμού ως ιδανικού για διακοπές, το δε, internet γενικότερα έχει μετατραπεί στο απόλυτο εργαλείο εκείνων που προγραμματίζουν ταξίδι αναψυχής. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις έχουν δείξει ότι μόνο από την Αγγλία, το 24% των τουριστών κάνουν κράτηση πακέτου διακοπών απευθείας από το internet (μετάβαση στο αεροδρόμιο, πτήση, διαμονή σε ξενοδοχείο και επιστροφή), ενώ από την πλευρά τους οι Ρώσοι έχουν αναγορευτεί ως εκείνοι που παγκοσμίως δαπανούν περισσότερο χρόνο περιηγούμενοι μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Όλα αυτά τα δεδομένα διαμορφώνουν ένα εντελώς καινούργιο πλαίσιο ανάπτυξης του τουριστικού marketing και ο κ. Γιάννης Φώτης, λέκτορας από το έτος 2009 στο τμήμα Tourism & Hospitality Marketing των μεταπτυχιακών φοιτητών του πανεπιστημίου Bournemouth της Αγγλίας, μίλησε προς τη «Δημοκρατική» για τις απίστευτα μεγάλες προοπτικές που ανοίγονται. Ο ίδιος συμμετέχει στην Ομάδα Συμβούλων του συγκεκριμένου πανεπιστημίου στην οποία και ανατίθεται η εκπόνηση στρατηγικών σχεδίων marketing για τις μεγαλύτερες ξενοδοχειακές αλυσίδες του κόσμου. Ο κ. Γιάννης Φώτης, από την Αγγλία όπου βρίσκεται, ανέλυσε προς τη «Δημοκρατική» τα στοιχεία που δίδονται προς τις μεγαλύτερες εταιρείες τουρισμού παγκοσμίως και αφορούν στους τρόπους αξιοποίησης του διαδικτύου για την τουριστική ανάπτυξη.
Δημοκρατική: Κύριε Φώτη, όσο βρισκόσασταν στη Ρόδο είχατε δημιουργήσει μια σοβαρή εταιρεία marketing, ο ίδιος αποτελούσατε μέλος της Επιστημονικής Ομάδας Τουρισμού του Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου και σίγουρα είχατε αναπτύξει παράλληλα και άλλες δραστηριότητες. Γιατί αποφασίσατε να εγκαταλείψετε όλα αυτά και να μεταβείτε στην Αγγλία;
Γ. Φώτης: Οι εξελίξεις στο τουριστικό marketing είναι ραγδαίες και τα social media (μέσα κοινωνικής δικτύωσης) διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο νέο σκηνικό που διαμορφώνεται. Επρεπε, λοιπόν, να μελετήσω σωστά τα νέα αυτά δεδομένα γι’ αυτό και ξεκίνησα το διδακτορικό μου με αντικείμενο την έρευνα για τις επιπτώσεις των social media στην καταναλωτική συμπεριφορά εκείνων που προγραμματίζουν διακοπές. Αυτό το διδακτορικό γίνεται στο πανεπιστήμιο Bournemouth, όπου και διδάσκω στο τμήμα Tourism & Hospitality Marketing των μεταπτυχιακών φοιτητών. Η επιλογή μου αυτή ήταν συνειδητή διότι καταλάβα πως αν έμενα στη Ρόδο θα έχανα το τρένο όλων αυτών των εξελίξεων.
Δημοκρατική: Ποιο είναι το διαφορετικό που τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εισάγουν στο τουριστικό marketing;
Γ. Φώτης: Στο παραδοσιακό marketing η επιχείρηση προβάλλει αυτό που προσφέρει προς τους τελικούς καταναλωτές. Τώρα πια με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο καταναλωτής μιλάει επί ίσοις όροις με την επιχείρηση και παράλληλα έχει τη δυνατότητα να συνομιλήσει και με άλλους καταναλωτές που έχουν δοκιμάσει το προσφερόμενο προϊόν. Ολες οι έρευνες δείχνουν πως οι παραδοσιακές διαφημίσεις ελάχιστα πια επηρεάζουν την απόφαση για την επιλογή ενός προορισμού για διακοπές. Ο Νο1 παράγοντας που επηρεάζει τη λήψη αυτής της απόφασης είναι οι συγγενείς και οι φίλοι και ο Νο2 είναι οι συστάσεις μέσω internet.
Δημοκρατική: Υπάρχουν ακριβή στοιχεία που να δείχνουν τον ακριβή βαθμό διείσδυσης του internet στις κρατήσεις των τουριστών;
Γ. Φώτης: Πρόσφατα παρουσιάσαμε στην Πορτογαλία αυτού του είδους τα στοιχεία, τα οποία όμως αφορούν τις κρατήσεις για τις 30 μεγαλύτερες ξενοδοχειακές αλυσίδες του κόσμου. Αυτά τα στοιχεία μας δείχνουν την προέλευση των κρατήσεων (internet, μέσω πράκτορα και μέσω τηλεφωνικής κλήσης) βαθμιαία για τα έτη 2007 έως 2010. Ετσι λοιπόν το 2007 οι κρατήσεις μέσω των διαφόρων μέσων του internet (site ξενοδοχείων, site άλλων καναλιών (expedia, booking, κλπ), opaque και άλλες διαδικτυακές μέθοδοι) είχαν ανέλθει σε ποσοστό 42% των κρατήσεων, όταν την ίδια στιγμή οι κλασσικές κρατήσεις μέσω πρακτορείων βρισκόντουσαν σε ποσοστό 29% και οι κρατήσεις μέσω τηλεφωνικής κλήσης επίσης στο 29%. Τα ίδια στοιχεία για το τρίτο τρίμηνο του 2010 έδειξαν ότι από το internet προήλθε το 57% των κρατήσεων, οι δε κρατήσεις μέσω πράκτορα ή τηλεφώνου μειώθηκαν σε ποσοστά 20% και 24% αντίστοιχα. Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, την τεράστια δυναμική που αναπτύσσει το διαδίκτυο.
Δημοκρατική: Είπατε ότι τα στοιχεία αυτά αφορούν τις κρατήσεις σε μεγάλες ξενοδοχειακές αλυσίδες. Ισχύουν άραγε τα ίδια για τις μεμονωμένες ξενοδοχειακές μονάδες της Ρόδου ή τα μικρά καταλύματα;
Γ. Φώτης: Η πραγματικότητα η Ροδίτικη είναι εντελώς διαφορετική. Το μεγαλύτερο ποσοστό των κρατήσεων, περίπου 70% προέρχονται από τους Τουριστικούς Οργανισμούς, το δε, υπόλοιπο 30% προέρχεται από άλλες πηγές, μία από τις οποίες είναι και το internet. Δυστυχώς, μέχρι σήμερα η αδυναμία εύκολης πρόσβασης προς τα νησιά μας, καθιστούσε και καθιστά επιτακτική τη συνεργασία με τους tour operators. Ωστόσο, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε την εμφάνιση των αεροπορικών εταιρειών χαμηλού κόστους, που έχουν διαμορφώσει νέα δεδομένα για το τουριστικό προϊόν. Συνεπώς, θα πρέπει να δούμε ισόρροπη ανάπτυξη και του διαδικτύου ως μέσου προσέλκυσης τουριστών.
Δημοκρατική: Αρα ποια μπορεί να είναι η θέση του internet στις μικρές και μεγάλες ξενοδοχειακές επιχειρήσεις της Ρόδου και γενικότερα των νησιών μας;
Γ. Φώτης: Τα μεγάλα ξενοδοχεία δεν μπορούν να στηριχθούν αποκλειστικά στο internet, ωστόσο χρειάζεται να έχουν το δικό τους site, όπως χρειάζεται να βρίσκονται και στα μεγάλα δίκτυα online κρατήσεων όπως είναι το expedia ή το booking.com, όπως και να βρίσκονται στα κανάλια κοινωνικής δικτύωσης. Αυτό που θέλω να πω είναι πως η ποικιλία είναι εκείνη που θα οδηγήσει τις ξενοδοχειακές μονάδες προς τα κανάλια κρατήσεων που επιλέγουν οι πελάτες. Από την άλλη πλευρά, οι μικρές μονάδες και κυρίως εκείνες που είναι μπουτίκ, που διαθέτουν ιδιαίτερα δωμάτια, μπορούν να στηρίξουν τη λειτουργία τους αποκλειστικά στο internet και υπάρχουν αρκετά τέτοια παραδείγματα στη Ρόδο.
Δημοκρατική: Αραγε μπορεί η Ρόδος ως τουριστικός προορισμός να θέσει ένα συγκεκριμένο στόχο ως προς τις κρατήσεις μέσω internet;
Γ. Φώτης: Εγινε μια έρευνα εδώ στην Αγγλία, που αφορούσε ενηλίκους (ηλικίας άνω των 15 ετών) οι οποίοι το έτος 2009 επέλεξαν διακοπές στο εξωτερικό. Τα στοιχεία έδειξαν ότι ένα ποσοστό 24% επέλεξε τουριστικό προορισμό και έκανε κράτηση μέσω internet. Αυτός θα μπορούσε να είναι ένας στόχος για τη Ρόδο και την Κω’ το 24% των κρατήσεων από την Αγγλία να είναι μέσω internet. Αυτός είναι ένας πολύ συγκεκριμένος στόχος που προκύπτει από τη μελέτη των ερευνών που υπάρχουν. Αντίστοιχοι στόχοι μπορούν να τεθούν για όλες τις αγορές, όπως για παράδειγμα της Ρωσικής, οι πελάτες της οποίας έχει αποδειχθεί ότι δαπανούν παγκοσμίως τον περισσότερο χρόνο παραμονής σε κανάλια κοινωνικής δικτύωσης. Βέβαια δεν θα πρέπει να παραβλέψουμε ότι σήμερα στο internet διεξάγεται «πόλεμος» μεταξύ των τουριστικών προορισμών. Αν, για παράδειγμα, πληκτρολογήσουμε τη λέξη «Rhodes» σε μηχανή αναζήτησης θα μας παρουσιαστούν όλα τα σχετικά link, ωστόσο δίπλα από αυτά θα εμφανιστούν παράλληλα αρκετές διαφημίσεις από άλλους τουριστικούς προορισμούς που θα θελήσουν να υφαρπάξουν τον εν δυνάμει τουρίστα και να τον καθοδηγήσουν προς τις δικές τους σελίδες. Αρα, σε αυτό τον τομέα χρειάζεται μεθόδευση, οργάνωση και συνεχής προσπάθεια για να επιτευχθεί ο μεγάλος μας στόχος.
