«Στόχος μας είναι, ο τουρισμός να ξαναβρεί την ανοδική του πορεία»

«Εμείς οι νησιώτες θα τα καταφέρουμε και μάλιστα πολύ πιο γρήγορα από την υπόλοιπη Ελλάδα. Γιατί εμείς διαθέτουμε όλα τα προαπαιτούμενα για να κάνουμε τη διαφορά. Εμείς ξέρουμε τι σημαίνει ανάπτυξη και ξέρουμε πώς μπορούμε να διαχειριστούμε τον τόπο μας. Αρκεί το κεντρικό κράτος να μας αφήσει να το πράξουμε…»
Αυτό υπογραμμίζει σε συνέντευξή της στη «δ», η αντιπεριφερειάρχης κ. Λίτσα Φτακλάκη και προσθέτει πως για να πάει μπροστά και η χώρα μας απαιτείται κοινή συστράτευση, απαιτείται ένα νέο όραμα και σίγουρα ένα στοχευμένο σχέδιο δράσης με συγκεκριμένο ορίζοντα.
Η αντιπεριφερειάρχης αναφέρεται στην εξέλιξη της θερινής περιόδου του 2012 και παρουσιάζει τους στόχους που έχουν τεθεί σε ό,τι αφορά την προβολή της Δωδεκανήσου και των Κυκλάδων στο εξωτερικό και την Ελλάδα, το τρέχον έτος.
«Ο στόχος μας για το 2013 είναι ο τουρισμός να ξαναβρεί την ανοδική του πορεία και τα νησιά της περιφέρειάς μας, ανάλογα με τη δυναμικότητά τους να αυξήσουν το τουριστικό τους προϊόν. Για εμάς ο τουρισμός δεν αποτελεί μια αποσπασματική διαδικασία αλλά κατέχει πρωτεύοντα ρόλο στην αναπτυξιακή μας στρατηγική», δηλώνει η κ. Φτακλάκη.
Η συνέντευξη της αντιπεριφερειάρχη κ. Λίτσας Φτακλάκη, αναλυτικά:
• Πώς εξελίχθηκε το έτος 2012 για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου στον τομέα του τουρισμού για τον οποίο φέρετε την ευθύνη;
Το 2012 ήταν μια χρονιά, που ενώ έδειχνε να είναι πολύ ελπιδοφόρα για τον τουρισμό, τελικά με τις δύο απανωτές εκλογικές αναμετρήσεις μέσα στην τουριστική περίοδο και σαφώς τις αρνητικές επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης δυστυχώς δεν έκλεισε με θετικό πρόσημο για τα νησιά μας. Με το δεδομένο της καλλιέργειας ενός όχι ιδιαίτερα φιλικού κλίματος από ισχυρές παραδοσιακές αγορές των νησιών μας, όπως συνέβη π.χ με τη Γερμανία, με όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζαμε στο εσωτερικό της χώρας μας, όπως ήταν οι κλιμακούμενες απεργιακές κινητοποιήσεις, οι βανδαλισμοί στο κέντρο της Αθήνας, η ανασφάλεια της παραμονής της χώρας μας στο ευρώ και όλα τα σενάρια συνωμοσιολογίας, με όλους αυτούς τους αρνητικούς παράγοντες, παρ’ όλα αυτά μόλις ομαλοποιήθηκαν τα πράγματα, στην Περιφέρεια Ν. Αιγαίου βιώσαμε την ικανότητα του τουρισμού να επανακάμπτει γρήγορα και δυναμικά και να επανέρχεται σημαντικά η ροή των πωλήσεων στους λίγους μήνες λειτουργίας. Οι επιχειρηματίες μας απέδειξαν πως διαθέτουν επαγγελματισμό, ισχυρά αντανακλαστικά και μπορούν να ανατρέψουν το αρνητικό κλίμα.
Από το 2012, διδαχθήκαμε ότι η επιβίωση των νησιών μας είναι δική μας υπόθεση κατά το μεγαλύτερο μέρος και εμείς ως Περιφέρεια Ν.Αιγαίου έχουμε την υποχρέωση και τη δύναμη να αγωνιστούμε για την ανάπτυξη του πιο όμορφου προορισμού που είναι τα νησιά του Αιγαίου με το «Απέραντο Γαλάζιο» ( Aegean islands- Endless Blue).
• Ποιους στόχους έχετε θέσει για το έτος 2013 σε ό,τι αφορά τον τουρισμό;
Σαφώς ο στόχος μας για το 2013 είναι ο τουρισμός να ξαναβρεί την ανοδική του πορεία και τα νησιά της Περιφέρειάς μας, ανάλογα με τη δυναμικότητά τους, να αυξήσουν το τουριστικό τους προϊόν. Για εμάς ο τουρισμός δεν αποτελεί μια αποσπασματική διαδικασία, εάν θέλετε και μια τυπικά επικοινωνιακή διαδικασία, αλλά κατέχει πρωτεύοντα ρόλο στην αναπτυξιακή μας στρατηγική. Στο περιφερειακό συμβούλιο του Δεκεμβρίου, παρουσίασα το Στρατηγικό Σχέδιο της ΠΝΑ και το Επιχειρησιακό Σχέδιο Δράσης για το 2013-2014, όπου θα πρέπει να τονίσω πως εάν δεν είναι η πρώτη, σίγουρα είμαστε από τις λίγες Περιφέρειες που διαθέτουμε στρατηγικό σχέδιο για τον τουρισμό, εξειδικευμένο σε συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο με στοχευμένες και κοστολογημένες δράσεις, που πολλές από αυτές είναι καινοτόμες και σηματολογούν μια νέα αντίληψη στη δημιουργία περιφερειακής τουριστικής πολιτικής, που είναι και το ζητούμενο. Στρατηγικά θέλουμε η ΠΝΑ μέσα στα επόμενα χρόνια, να αποτελέσει έναν από κορυφαίους διεθνείς τουριστικούς προορισμούς. Για αυτό προβήκαμε στη δημιουργία ταυτότητας προορισμού (destination Brand) για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, ως τουριστικού προορισμού. Για να το επιτύχουμε αυτό δημιουργούμε ένα Ολοκληρωμένο Σύστημα Προώθησης του Προορισμού (Destination Marketing Organization). Η σχεδίαση αυτής της ταυτότητας, θα επιτρέψει στην Περιφέρεια μας να αποκτήσει ένα δυναµικό destination brand, το οποίο θα βοηθήσει να γίνει πιο αναγνωρίσιµη στην τουριστική αγορά και να προαχθούν οι προαναφερθέντες επικοινωνιακοί στόχοι. Τα νησιά του Αιγαίου, με το Απέραντο Γαλάζιο, που είναι το μότο μας (Aegean islands- Endless Blue), στοχεύουμε στη δημιουργία μιας ισχυρής Περιφερειακής Τουριστικής Ταυτότητας που θα διασυνδέει και τους τρεις παραγωγικούς τομείς της τοπικής μας οικονομίας. Το τρίπτυχο: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ- ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ θα αποτελέσουν τις εμβληματικές μας προτεραιότητες στην ανάδειξη του προορισμού. Φέτος, στην επικοινωνιακή μας πολιτική και στην ανάπτυξη των δράσεων προβολής (εκθέσεις, εκδηλώσεις, workshops, κα) η γαστρονομία των νησιών μας (η Aegean Cuisine) και ο πολιτισμός μας θα έχουν την πρωτοκαθεδρία με στοχευμένες και πιλοτικές δράσεις για την προώθηση, την ανάδειξη της ταυτότητας και παράδοσης των νησιών μας και της διασύνδεσής τους με την ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας. Η ποιοτική αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος, η ανάπτυξη των αγορών και η προσέλκυση νέων, η άμβλυνση της εποχικότητας- η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, η ανάπτυξη του κάθε νησιού ως αυτόνομου προορισμού με την οικοδόμηση της δικής του ταυτότητας, και η ανάδειξη του προορισμού στις τουριστικές αγορές (εσωτερικού και εξωτερικού) αποτελούν βασικούς στόχους της επικοινωνιακής μας πολιτικής. Η δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος με δράσεις προσέλκυσης μεταφορικών εταιριών αποτελεί μια επίσης βασική στόχευση της στρατηγικής μας. Ειδικότερα, στο επιχειρησιακό μας σχέδιο δράσης 2013-2014 στην προβολή θα αναληφθούν δράσεις που αφορούν στην προσέλκυση αεροπορικών εταιριών και δράσεις προσέλκυσης της κρουαζιέρας και του θαλάσσιου τουρισμού. Η δημιουργία μηχανισμών επιστημονικής παρακολούθησης του τουρισμού στην περιφέρεια Ν. Αιγαίου, όπως είναι το Παρατηρητήριο Αειφόρου Τουρισμού για το Αιγαίο που δημιουργούμε κάτω από την ομπρέλα του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού και που αποτελεί το πρώτο στην Ευρώπη, η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης διαδικτυακής πλατφόρμας για την τουριστική προβολή των νησιών μας, η ανάπτυξη ενός Τhink Tank με νέους επιστήμονες της περιοχής μας, αποτελούν εξίσου προτεραιότητες μας για το 2013. Οι δράσεις μας είναι παρά πολλές, καινοτόμες και με όρους του σύγχρονου μάρκετινγκ και επικοινωνίας. Για εμάς πολύ σημαντικό είναι να υπάρξει η συνεργασία με τους ΟΤΑ και όλους τους εμπλεκομένους φορείς του τουρισμού. Για αυτό άλλωστε και το μότο μας είναι τα τρία ΣΣΣ: ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ- ΣΥΝΕΡΓΕΙΕΣ- ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ.
• Σε ποιες τουριστικές εκθέσεις θα προβληθεί η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και ποιες άλλες δράσεις θα αναπτυχθούν για την προβολή της Δωδεκανήσου και των Κυκλάδων;
Για το 2013 καταθέσαμε στο περιφερειακό συμβούλιο του Δεκεμβρίου μια ολοκληρωμένη πρόταση για τη συμμετοχή της Περιφέρειας σε εκθέσεις του εξωτερικού αλλά και σε εγχώριες. Ο σχεδιασμός έγινε συλλογικά, καθώς ήλθαμε σε διαβούλευση με όλους τους Δήμους και του συλλογικούς φορείς του τουρισμού, κοινωνικούς εταίρους, αξιολογήσαμε τις προτάσεις τους και τα αιτήματά τους, και χρησιμοποιώντας πρωτογενή στοιχεία (όπου υπήρχαν), καταλήξαμε στην τελική μας πρόταση. Θα πρέπει να τονιστεί πως ενώ ως Περιφέρεια έχουμε καταθέσει ήδη την πρόταση μας για το 2013, ο ΕΟΤ ακόμα δεν έχει ανακοινώσει τον εθνικό σχεδιασμό για τις εκθέσεις! Αντιλαμβάνεσθε πως αυτό δυσκολεύει κάπως το έργο μας για τον περαιτέρω σχεδιασμό μας και σαφώς αυτό καταδεικνύει και την αναγκαιότητα αποκέντρωσης αρμοδιοτήτων στις Περιφέρειες και στον τουρισμό. Η παρουσία των νησιών του Ν. Αιγαίου στις κύριες εκθέσεις τουρισμού, εκδηλώσεις, road shows, workshops, υποδοχή και φιλοξενία fam trips και press trips, με οργάνωση πολιτιστικών και άλλων εκδηλώσεων, προβολή, καταχωρήσεις στα ΜΜΕ, επικοινωνία μέσω των social media, η συμμετοχή σε διεθνή φόρα και οργανισμούς, η συνεργασία με πανεπιστήμια και φορείς τουρισμού για έρευνα, η ανάλυση του ανταγωνισμού και των αναγκών της αγοράς, είναι τα εργαλεία που αναπτύσσουμε για κάθε νησί ξεχωριστά ως αυτόνομου τουριστικού προορισμού, και αποτελούν βασικές δράσεις του επιχειρησιακού μας σχεδίου για τον τουρισμό. Με τη συμμετοχή στις εκθέσεις και τη διοργάνωση εκδηλώσεων, στοχεύουμε: Α) Στην ενίσχυση του υφιστάμενου τουριστικού προϊόντος στις ίδιες αγορές με μεγαλύτερη διείσδυση ή εντατική ανάπτυξη πχ Αγγλική, Γερμανική, Ιταλική, Γαλλική Β) Στην επέκταση του υφιστάμενου τουριστικού προϊόντος σε νέες αγορές (διαδικασία προσέλκυσης νέων αγορών) πχ Ρωσία, Τουρκία, Ισραήλ ακόμα και ανατολική Ασία Γ) Στην ανάπτυξη θεματικού τουρισμού αναδεικνύοντας τον πολιτιστικό τουρισμό, θρησκευτικό, θαλάσσιο, καταδυτικό, γαστρονομικό, αθλητικό, ιατρικό, 3ης ηλικίας, και τον τουρισμό κινήτρων. Ειδικότερα, φέτος η Περιφέρεια Ν.Αιγαίου θα συμμετέχει στις εξής εκθέσεις:
Α) Στην Ελλάδα, στις δύο μεγάλες εκθέσεις στην Αθήνα και Θεσσαλονίκη, στη Summer Holidays Expo στην Αθήνα & στη Philoxenia στη Θεσσαλονίκη Β) Στο εξωτερικό: στην έκθεση του Μιλάνου, στην ΙΤΒ του Βερολίνου -τη μεγαλύτερη έκθεση τουρισμού στην Ευρώπη- στη Δανία στην FERIE FOR ALLE στη Κοπεγχάγη, στη Σουηδία στην Allt for Sjon – International Boat Show στη Στοκχόλμη ,μια εξειδικευμένη έκθεση θαλάσσιου τουρισμού, στη Γαλλία, στη Salon de Mondial στο Παρίσι, στη Ρωσία στην MITT στη Μόσχα και στην ΙΝWETEX στην Αγία Πετρούπολη, στη Μόσχα και στην ΙΝWETEX στην Αγία Πετρούπολη, στην Ουκρανία στην UITT στο Κίεβο, στην Κίνα στην BITE- BENJING. Παράλληλα θα αναπτύξουμε στοχευμένες δράσεις και εκδηλώσεις ( road shows, fam trips, press trips, etc) σε διάφορους προορισμούς, όπως είναι η Τουρκία, το Ισραήλ, οι Αραβικές χώρες, η Αμερική, η Βραζιλία, κ.α. Επίσης, φέτος θα δώσουμε έμφαση στην ομογένεια με δράσεις των δεσμών μας με τις ελληνικές παροικίες του εξωτερικού. Θέλουμε οι απανταχού Δωδεκανήσιοι και Κυκλαδίτες Έλληνες της διασποράς να γίνουν οι πρεσβευτές των νησιών μας στο εξωτερικό. Η επικοινωνιακή μας στρατηγική όπως βλέπετε στηρίζεται στην εξωστρέφεια και στην ανάδειξη των νησιών μας ως ιδανικών προορισμών για τον κάθε επισκέπτη. Αναλυτικότερα μπορεί κανείς να ενημερωθεί για το Στρατηγικό μας Σχέδιο για τον τουρισμό και το Επιχειρησιακό Σχέδιο Δράσης 2013-2014 στο site της περιφέρειας: www.pnai.gov.gr

• Αφήνει περιθώρια ο “Καλλικράτης” σε θεσμούς, όπως η Περιφέρεια, να λειτουργήσουν όπως πρέπει και να προσφέρουν στους πολίτες τις υπηρεσίες που περιμένουν;
Σαφώς και όχι. Το έχω δηλώσει επανειλημμένως πως ο “Καλλικράτης” αποτελεί ένα σημαντικό εγχείρημα για να αναπτυχθεί στη χώρα μας μια ισχυρή αυτοδιοίκηση και στους δύο βαθμούς. Όμως υπάρχουν πολλές στρεβλώσεις και πολλά κενά που ο νομοθέτης δεν προέβλεψε. Το γεγονός πως η νησιωτικότητα δεν έχει ληφθεί υπόψη και όλη η δομή και λειτουργία του Καλλικράτη εξομοιώνει τα νησιά μας με την ηπειρωτική Ελλάδα, αυτό και μόνο αρκεί για να αντιληφθούμε πως ο “Καλλικράτης” έχει χτιστεί σε λάθος βάσεις. Είναι πάρα πολλές οι αλλαγές που θα πρέπει να γίνουν, όμως το σημαντικότερο αφορά στην εκχώρηση αρμοδιοτήτων από το κεντρικό κράτος στις Περιφέρειες και στους Δήμους (σαφώς με την αντίστοιχη μεταφορά πόρων) που έχουν να κάνουν με την καθημερινότητα του πολίτη και την ανάπτυξη περιφερειακών πολιτικών σε νευραλγικούς τομείς της περιφερειακής οικονομίας. Έχουμε ακόμα πολύ δρόμο για να μπορέσουμε να πούμε πως η χώρα μας έχει μια ισχυρή και λειτουργική περιφερειακή και τοπική αυτοδιοίκηση.
• Εξαιτίας της κατάστασης που επικρατεί στη χώρα και η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου έχει χάσει σημαντικό ανθρώπινο δυναμικό. Πέραν της προσφυγής στα αρμόδια δικαστήρια, ποιες άλλες ενέργειες θα γίνουν;
Η Περιφέρεια Ν. Αιγαίου είναι μια υποστελεχωμένη Περιφέρεια και ως εκ τούτου όχι μόνο δεν πρέπει να τεθούν σε διαθεσιμότητα υπάλληλοί της αλλά αντιθέτως θα πρέπει άμεσα να απορροφήσει επιπλέον προσωπικό που θα προκύψει από τις μετατάξεις. Δυστυχώς και αυτή τη φορά το κεντρικό κράτος δεν έλαβε υπόψη του τη νησιωτικότητα και προέβη σε μια οριζόντια και άδικη εφαρμογή του μέτρου της διαθεσιμότητας κυρίως για την Περιφέρεια μας, αγνοώντας την υποστελέχωση των υπηρεσιών μας, την ιδιαιτερότητα της πολυνησιακού της χαρακτήρα και σαφώς το γεγονός πως αποτελεί μια δυσπρόσιτη και ακριτική ελληνική Περιφέρεια. Για το λόγο αυτό, πέραν της προσφυγής μας στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ο περιφερειάρχης, Ι. Μαχαιρίδης, ο οποίος και χειρίζεται προσωπικά το θέμα, μετά από αλλεπάλληλες διαβουλεύσεις με τον αρμόδιο υπουργό, τον κ. Μανιτάκη, απέσπασε τη δέσμευση πως εάν τελικά περάσουν κάποιες εξαιρέσεις στη σχετική νομοθετική ρύθμιση, τότε η Περιφέρεια Ν. Αιγαίου θα εξαιρεθεί. Σε αντίθετη περίπτωση, η δική μας στάση θα είναι πολύ σκληρή. Με τη διαθεσιμότητα αυτών των υπαλλήλων υπάρχουν υπηρεσίες στα νησιά μας που θα πρέπει να κλείσουν λόγω έλλειψης προσωπικού. Επομένως, για ποια αποκέντρωση μιλάμε, για ποια εξυπηρέτηση του πολίτη και για ποια αυτοδιοίκηση κοντά στον πολίτη-νησιώτη. Παρ΄ όλα αυτά εμείς θεωρούμε πως το Συμβούλιο της Επικρατείας θα μας δικαιώσει και για αυτό είμαστε αισιόδοξοι για την τελική έκβαση του θέματος.
• Πώς εξελίσσονται τα προγράμματα όπως το Interreg και άλλα για τα οποία φέρει την ευθύνη η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου;
Τα προγράμματα της Διασυνοριακής Συνεργασίας Ελλάδα- Κύπρος 2007-2013 (γνωστά και ως Interreg) εξελίσσονται πάρα πολύ καλά. Ήδη ξεκίνησε η υλοποίηση του Gastronomy Net που αφορά στην ανάδειξη της τοπικής γαστρονομίας και τη διασύνδεσή της με τον τουρισμό και την ποιότητα και άμεσα ξεκινά και το έργο “ΑΚΤΗ” που αφορά στην προστασία του περιβάλλοντος και τη χάραξη Στρατηγικής για τη Διαχείριση της Παράκτιας Ζώνης του νησιού της Ρόδου. Ο συνολικός Π/Υ και των δυο έργων είναι 1.260.000¤, η διάρκεια τους είναι για 2 χρόνια, με την Περιφέρεια Ν. Αιγαίου, επικεφαλής εταίρο. Αυτή την περίοδο σχεδιάζουμε δυο μεγαλόπνοα προγράμματα, στα πλαίσια του Στρατηγικού Προγράμματος Ελλάδα- Κύπρος, όπου το ένα πρόγραμμα θα αφορά στην ανάπτυξη πολιτικών για ενεργειακά αυτόνομα κτήρια, όπου θα υπάρξουν και πιλοτικές δράσεις και το άλλο πρόγραμμα σε θέματα ασφάλειας, μεταφορών, ολοκληρωμένου θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, κ.α. και ο συνολικός Π/Υ είναι 10 εκ. Τα έργα αυτά αφορούν στις τρεις ελληνικές περιφέρειες (Β. Αιγαίο, Ν. Αιγαίο, Κρήτη και την Κύπρο), με την Περιφέρεια Ν. Αιγαίου ως επικεφαλής εταίρο στο ένα έργο και την Κύπρο στο άλλο.
• Θα καταφέρει η Ελλάδα να βγει από τη δύσκολη θέση στην οποία βρίσκεται; Ποιο είναι το μήνυμά σας προς τους Δωδεκανησίους;
Θα τα καταφέρει, εάν ξαναβρεί το βηματισμό της. Είναι πολύ σημαντικό να αναπτερωθεί το ηθικό των Ελλήνων και να συνειδητοποιήσουμε πως μόνο ΕΝΩΜΕΝΟΙ μπορούμε να κάνουμε την μεγάλη αλλαγή. Για να το πετύχουμε όμως αυτό θα πρέπει να κάνουμε την προσωπική μας υπέρβαση και από το ΕΓΩ να πάμε στο ΕΜΕΙΣ. Απαιτείται κοινή συστράτευση, απαιτείται ένα νέο όραμα για τη χώρα μας και σίγουρα ένα στοχευμένο σχέδιο δράσης με συγκεκριμένο ορίζοντα, που όμως να βασίζεται σε μια δίκαιη και ισότιμη κατανομή των βαρών. Είναι πολύ σημαντικό να αποκατασταθεί η χαμένη εμπιστοσύνη μεταξύ κράτους και πολιτών, να επανεξετασθεί η σχέση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, να προκριθεί η επιχειρηματικότητα με σύγχρονους όρους και δίκαιους κανόνες στην άσκησή της, να ξεριζωθεί το πελατειακό κράτος και να υπάρξει αξιολόγηση και στο δημόσιο. Είναι πολύ σημαντικό να στραφούμε στην Ποιότητα σε όλα τα επίπεδα της ζωής μας. Στην παιδεία μας που είναι και η απαρχή αυτής της αλλαγής, στα προϊόντα μας και στις παρεχόμενες υπηρεσίες μας καθώς διαθέτουμε όλα τα εφόδια. Πρέπει να αλλάξουμε νοοτροπία και τρόπο ζωής. Πρέπει να δημιουργήσουμε το δικό μας τρόπο ζωής, τον Ελληνικό. Να ξαναβρούμε τη χαμένη μας ταυτότητα ως έθνος, ως λαός. Να στραφούμε στην παράδοσή μας, στην κουλτούρα μας, στον πολιτισμό μας, στις αξίες μας, στα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα, στο φιλότιμο μας και στη παραγωγικότητά μας. Να στηρίξουμε την ελληνική περιφέρεια, όπου και βρίσκονται οι υγιείς δυνάμεις που θα συμβάλουν στην ανάκαμψη της χώρα μας. Πρέπει να χτίσουμε τη νέα Ελλάδα σε στέρεες βάσεις, σε οικονομίες κλίμακας, ανάλογα με τις δυνάμεις μας και όχι σε οικονομίες μαϊμού. Η Ελλάδα θα ανασυγκροτηθεί μέσα από τις περιφέρειες της. Το αθηνοκεντρικό υδροκέφαλο κράτος πνέει τα λοίσθια, πεθαίνει. Το μέλλον του τόπου μας βρίσκεται στις μικρές μας πατρίδες, στα χωριά μας, στην ύπαιθρο, στα νησιά μας. Και εκεί πρέπει να γυρίσουμε, από εκεί πρέπει να ξεκινήσει η ανάπτυξη. Όμως πάνω απ’ όλα πρέπει να ξαναγίνουμε άνθρωποι, αλληλέγγυοι και με αίσθημα συλλογικής ευθύνης. Νομίζω πως η αρχή έγινε… Προς τους Δωδεκανήσιους συμπατριώτες μου, ένα έχω μόνο να πω: Πως εμείς οι νησιώτες θα τα καταφέρουμε και μάλιστα πολύ πιο γρήγορα από την υπόλοιπη Ελλάδα. Γιατί εμείς διαθέτουμε όλα τα προαπαιτούμενα για να κάνουμε τη διαφορά. Εμείς ξέρουμε τι σημαίνει ανάπτυξη και ξέρουμε πώς μπορούμε να διαχειριστούμε τον τόπο μας. Αρκεί το κεντρικό κράτος να μας αφήσει να το πράξουμε…