Σωρεία μη αναστρέψιμων αρχαιολογικών και πολεοδομικών παραβάσεων στη Λίνδο

Σωρεία μη αναστρέψιμων αρχαιολογικών αλλά και πολεοδομικών παραβάσεων στον οικισμό της Λίνδου, κυρίως από καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, που μεταξύ άλλων κάνουν χρήση των δωμάτων τους, διαπιστώθηκε από επισταμένη έρευνα της 4ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.
Η αρχαιολογική υπηρεσία, με έγγραφό της προς τη Δημοτική Κοινότητα Λίνδου, το Δήμο Ρόδου, την Επιτροπή Ποιότητας Ζωής και τη Διεύθυνση Υπηρεσίας Δόμησης, προαναγγέλλει τη λήψη μέτρων για την αποκατάσταση του οικισμού από αυθαιρεσίες.
Με το έγγραφο, που υπογράφει η προϊστάμενη της υπηρεσίας κ. Μάνια Μιχαηλίδου, γίνεται γνωστό ότι έχει πλέον ολοκληρωθεί ο συστηματικός μορφολογικός έλεγχος, από αρχαιολογική άποψη, όλων των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος που δραστηριοποιούνται εντός του οριοθετημένου το 2003 αρχαιολογικού χώρου της Λίνδου (περί τα 135 καταστήματα) και είναι σε φάση επεξεργασίας των συγκριτικών αποτελεσμάτων.
Ο έλεγχος ξεκίνησε εντατικά τον Φεβρουάριο του 2011, αφού είχε προηγηθεί μία μεταβατική περίοδος (2006-2010) άμεσης αποκατάστασης της εικόνας του οικισμού, με την απομάκρυνση των πλέον προκλητικών αυθαίρετων κατασκευών (πολλαπλές εξέδρες και σκίαστρα) επί δωμάτων σε 27 καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος της Λίνδου, καθώς και επί εκτάσεων του δημοσίου και στις παραλίες της Λίνδου.
Ο έλεγχος από την αρχαιολογία του συνόλου των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος κατέστη επιτακτικός από την οριοθέτηση το 2003 του αρχαιολογικού χώρου.
Στο έγγραφο της κ. Μιχαηλίδου αναφέρονται τα εξής:
“Ο παραπάνω έλεγχος υπήρξε χρονοβόρος εφόσον για κάθε ακίνητο, πέραν των επανειλημμένων αυτοψιών (κατά μέσον όρο τρεις ανά ακίνητο), απαιτήθηκε και ο έλεγχος του υπηρεσιακού φακέλου που διατηρείται στο αρχείο μας από το έτος 1960 (εφόσον βέβαια είχε εκδοθεί κάποια αρχαιολογική άδεια), από την κήρυξη δηλαδή του ιστορικού διατηρητέου οικισμού, και εξής. Τα αποτελέσματα των αυτοψιών και των ενεργειών μας απεστάλησαν τόσο στους άμεσα ενδιαφερόμενους επιχειρηματίες όσο και στη Δημοτική Ενότητα Λίνδου, από όπου ενδιαφερόμενοι ιδιώτες μπορούν να τα προμηθευτούν. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι έως τώρα, στα έτη 2011 και 2012, έχουν υλοποιηθεί άνω των τετρακοσίων (400) αυτοψιών και έχουν αποσταλεί άνω των 350 ενημερωτικών εγγράφων.
Αναφορικά με το θέμα των δωμάτων, στο οποίο επιμένει να εστιάζεται αποκλειστικά η προσοχή του Σωματείου Καταστηματαρχών Λίνδου, ενώ εκκρεμεί σωρεία μη αναστρέψιμων αρχαιολογικών αλλά και πολεοδομικών παραβάσεων στον οικισμό, ευθύνη της Υπηρεσίας μας δεν είναι η «εξεύρεση λύσης» για την νομική κατοχύρωση αυθαιρεσιών εκ μέρους των επιχειρηματιών, αλλά η εφαρμογή των διατάξεων του αρχαιολογικού νόμου, με κύριο στόχο την προστασία του οικιστικού χαρακτήρα (της κατοικίας) του μνημειακού συγκροτήματος της Λίνδου, ο οποίος έχει σοβαρότατα πληγεί από την ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη της περιοχής. Υπενθυμίζουμε ως εκ τούτου ότι, με βάση τις διατάξεις του αρχαιολογικού Νόμου Ν. 3028/2002 (¶ρθρο 14, παρ. 2), στους ενεργούς οικισμούς που αποτελούν αρχαιολογικούς χώρους, όπως ο ιστορικός διατηρητέος οικισμός της Λίνδου, απαγορεύονται οποιεσδήποτε επεμβάσεις «προκαλούν αλλοίωση στον χαρακτήρα και τον πολεοδομικό ιστό ή διαταράσσουν τη σχέση μεταξύ των κτηρίων και των υπαίθριων χώρων». Επιπλέον (¶ρθρο 14, παρ. 5), στους παραπάνω αρχαιολογικούς χώρους, «απαγορεύονται δραστηριότητες, καθώς και χρήσεις των κτισμάτων, των ελεύθερων χώρων τους και των κοινόχρηστων χώρων, οι οποίες δεν εναρμονίζονται με τον χαρακτήρα και τη δομή των επιμέρους κτισμάτων ή χώρων ή του συνόλου». Επομένως, όπως έχουμε επανειλημμένα ενημερώσει τις αρμόδιες Υπηρεσίες και τους ιδιώτες (αρ. 6032/6-12-2010 έγγραφο), η Υπηρεσία μας δεν νομιμοποιείται να εγκρίνει όσες από τις προτεινόμενες από το Σωματείο Καταστηματαρχών Λίνδου κατασκευές/επεμβάσεις, απαιτούμενες είτε για την πρόσβαση είτε για την επαγγελματική χρήση των δωμάτων της Λίνδου, δεν εντάσσονται στην παραδοσιακή μορφολογία και την τυπολογία των κτηρίων του ιστορικού διατηρητέου οικισμού, όπως για παράδειγμα οι κλίμακες πρόσβασης, τα διαχωριστικά στηθαία, τα περιμετρικά κιγκλιδώματα ύψους 1,20 μ., και οι πυκνοί και υπερύψηλοι (1,70 μ.) μεταλλικοί στύλοι με τα φωτιστικά στα δώματα β’ στάθμης/ β’ ορόφου, συμπεριλαμβανομένης της «σάλας» και του «οντά». Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται και μόνιμες κατασκευές, όπως για παράδειγμα αυθαίρετοι αποθηκευτικοί χώροι και WC επί δωμάτων, κουβούκλια ανελκυστήρων και κλιμακοστασίων, κτιστά μπαρ, πέργκολες και μόνιμες τέντες σκίασης, όπως επίσης και Η/Μ εγκαταστάσεις (δορυφορικά πιάτα, ακαλαίσθητοι αεραγωγοί), που ανήκουν σε επιχειρηματίες που δεν αναπτύσσουν μεν τραπεζοκαθίσματα στο δώμα, αλλά κάνουν χρήση δώματος με αυθαίρετες αρχαιολογικά, αλλά και πολεοδομικά, κατασκευές.
Ενώ στο θέμα των δωμάτων, λόγω της αρχιτεκτονικής πολυπλοκότητας και ιδιαιτερότητας των ιστορικών κτισμάτων της Λίνδου (τα οποία δεν ομαδοποιούνται σε μία γενική κατηγορία «δωμάτων»), θα επανέλθουμε διεξοδικά σε επόμενο έγγραφο, οφείλουμε να αναφέρουμε ότι ως προς τον αριθμό των επιχειρηματιών που δραστηριοποιούνται σήμερα σε «δώματα» (α’ και β’ στάθμης), μία πρώτη καταμέτρηση έδειξε 33 τέτοιες επιχειρήσεις, που αντιπροσωπεύουν ένα 22% των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος Λίνδου. Από αυτές 12 επιχειρήσεις (τρία μπαρ και εννέα εστιατόρια) έχουν πρόσβαση σε δώμα Β’ στάθμης (β’ όροφος και σάλα) αντιπροσωπεύοντας ένα 0.9% του συνόλου των επιχειρηματιών, ενώ μεγαλύτερος είναι ο αριθμός εκείνων, χωρίς χρήση τραπεζοκαθισμάτων, που διαθέτουν όμως παντός είδους εγκαταστάσεις επί δωμάτων. Ως προς την ιστορική αναδρομή επί του θέματος, από έρευνα στο αρχείο μας προκύπτει ότι έξι μόνο υφιστάμενες επιχειρήσεις δραστηριοποιούνταν σε δώματα ήδη την περίοδο 1995-2003, παρά τις προσπάθειες της Υπηρεσίας μας για το αντίθετο (βλ. αρ. 2356/14-6-1995 έγγραφό μας) και όχι βέβαια από πεντηκονταετίας, όπως ισχυρίζεται το Σωματείο Καταστηματαρχών. Είναι επίσης λυπηρό ότι πολλοί επιχειρηματίες επεκτάθηκαν στα δώματα πρόσφατα, μετά το έτος 2003, εκμεταλλευόμενοι την μεταβατική περίοδο του μορφολογικού ελέγχου, περίοδο κατά την οποία η Υπηρεσία μας, για λόγους ίσης μεταχείρισης των ιδιωτών, δεν προέβη σε ανακλήσεις αδειών με αποκλειστική αιτιολόγηση την χρήση δώματος, εφόσον στην πορεία διαπιστώθηκε ότι ένα ποσοστό 20% τουλάχιστον των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος δεν αναπτύσσονται σε δώμα.
Εχουν υλοποιηθεί στο παρελθόν σοβαρότατες αρχαιολογικές αλλά και πολεοδομικές επεμβάσεις, όπως για παράδειγμα πλήρης κάλυψη της αυλής και η μετατροπή της σε χώρο κύριας χρήσης, μετατροπή ισογείου κτίσματος σε διώροφο με παράνομο μεσοπάτωμα από σκυρόδεμα, κλπ, πολλές εκ των οποίων είναι πλέον μη αναστρέψιμες.
Για την αποκατάσταση των παραπάνω ακινήτων, σας γνωρίζουμε ότι ένας μεγάλος αριθμός επιχειρηματιών της Λίνδου έχει συνεργαστεί, έχει υποβάλει, και συνεχίζει να υποβάλλει, μελέτες επαναφοράς-αποκατάστασής τους για έγκριση από το Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων Δωδ/σου. Δεδομένου ότι πολλές από αυτές τις μελέτες (θα ακολουθήσει κατάλογος) εγκρίθηκαν λίγο πριν την έναρξη της τουριστικής περιόδου, χωρίς τα χρονικά περιθώρια υλοποίησης εκ μέρους των ιδιωτών, η Υπηρεσία μας δεν θα προβεί σε ανακλήσεις των αδειών αυτών των επιχειρήσεων εντός της τρέχουσας τουριστικής περιόδου. Θα ζητηθεί όμως η άμεση ανάκληση των αδειών των επιχειρήσεων αυτών που οι ιδιώτες, παρά τα επανειλημμένα έγγραφά μας και τις οριστικές προειδοποιήσεις περί επικείμενης ανάκλησης αδείας, δεν έχουν συμμορφωθεί με τις υποδείξεις μας είτε μέσω της αποκατάστασης των ακινήτων τους είτε με την υποβολή της αντίστοιχης μελέτης, σύμφωνα με τα έγγραφά μας για κάθε ξεχωριστή περίπτωση (αποτελέσματα αυτοψίας), και όσων εκτέλεσαν αυθαίρετες εργασίες μετά το έτος 2003 καθ’ υπέρβαση αδειών αποκατάστασης ή λειτουργίας που χορήγησε η Υπηρεσία μας.
Τέλος σας γνωρίζουμε ότι καταλυτική προθεσμία για την υποβολή στην Υπηρεσία μας των απαιτούμενων μελετών αποκατάστασης – επικαιροποίησης των ακινήτων των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος στη Λίνδο είναι η 15-11-2012 , ενώ καταλυτική προθεσμία υλοποίησής τους ορίζεται η 10-3-2013.
Ο συγκεντρωτικός κατάλογος με οδηγίες/διευκρινίσεις για τα παραπάνω θα σας έχει αποσταλεί έως τις 15-9-2012″.