Δεν επιβάλλεται προσωποκράτηση στους εμπόρους

Με την ασφυκτική πίεση να εκπληρώσουν οικονομικές υποχρεώσεις και να ανταποκριθούν σε οφειλές που ζητούν επειγόντως εξόφληση, χιλιάδες έμποροι και επιχειρηματίες φθάνουν στα πρόθυρα της χρεοκοπίας και εμπλέκονται μαζικά σε επώδυνες για αυτούς δικαστικές διαδικασίες. Διαδικασίες, που οδηγούν εκατοντάδες απ’ αυτούς στο κατώφλι του εγκλεισμού, μια και η προσωποκράτηση για τους εμπόρους όχι μόνο προβλέπεται από τον νόμο, αλλά τα τελευταία χρόνια, ολοένα και συχνότερα, αξιοποιείται ως μέσο πίεσης για να καταβληθούν χρέη και οικονομικές απαιτήσεις κάθε είδους.
Ωστόσο, το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, που κυρώθηκε πριν από 13 χρόνια από τη Βουλή και έγινε νόμος του κράτους (2462 του 1997), προσφέρει στις μέρες της κρίσης σωσίβιο σωτηρίας για όσους κινδυνεύουν να προσωποκρατηθούν από την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας.
Για την ακρίβεια, «σπάει» τον γενικό κανόνα της προσωποκράτησης των εμπόρων που προβλέπει η νομοθεσία μας (άρθρο 1047 του Κώδικα της Πολιτικής Δικονομίας), καθώς αναφέρει ρητώς ότι δεν επιβάλλεται προσωπική κράτηση εναντίον τους για χρέη από την άσκηση εμπορικής δραστηριότητας. Υπό έναν όρο: να αποδείξουν ότι αδυνατούν πραγματικά να πληρώσουν.
Ηδη, με βάση τις διατάξεις του συμφώνου, έμπορος απέφυγε την προσωποκράτηση για χρέη περίπου 15.000 ευρώ, επικαλούμενος την εφαρμογή του και πείθοντας το δικαστήριο ότι δεν μπορεί πραγματικά να πληρώσει ό,τι οφείλει. Αγωγές και αιτήσεις για προσωποκρατήσεις για χρέη, ακόμα και για πολύ μικρότερα ποσά, εκκρεμούν εκατοντάδες στο Πρωτοδικείο της Αθήνας, αλλά και στα δικαστήρια όλης της χώρας. Το Πρωτοδικείο της Αθήνας, άλλωστε, ήταν εκείνο που εξέδωσε τη σημαντική απόφαση για τη μη προσωποκράτηση, ενώ ο Αρειος Πάγος, με άλλη απόφασή του, έδειξε τον δρόμο για το πώς οι ενδιαφερόμενοι, που αποδεδειγμένα αδυνατούν να εξοφλήσουν τα χρέη τους, πρέπει να προβάλλουν τα επιχειρήματά τους στα δικαστήρια για να αποφύγουν τη φυλάκιση.
Η δικαστική απόφαση
Η ιστορία του επιχειρηματία που έφθασε ώς τον προθάλαμο της φυλακής, αλλά τελικά απέφυγε τον εγκλεισμό, είναι αντιπροσωπευτική των υποθέσεων που πια απασχολούν τα δικαστήρια. Στην προκειμένη περίπτωση, επρόκειτο για έμπορο που είχε δύο καταστήματα με είδη ένδυσης, ένα στην Αθήνα κι ένα στα βόρεια προάστια. Η υπόθεση με το χρέος του που έφθασε στη Δικαιοσύνη, και λίγο έλειψε να τον οδηγήσει στη φυλακή, προερχόταν από αγορά εμπορευμάτων, τα οποία όταν άρχισαν τα οικονομικά προβλήματα δεν μπόρεσε να πληρώσει. Ο ίδιος στο δικαστήριο επικαλέστηκε πραγματική αδυναμία αποπληρωμής και ζήτησε με βάση το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα να μην προσωποκρατηθεί.
Η αντίδικός του επέμενε ότι οφειλόταν σε κακοβουλία του η μη εκπλήρωση των υποχρεώσεών του. Ο έμπορος όμως έπεισε, προσκομίζοντας δεκάδες έγγραφα που απέδειξαν πως οι δουλειές του πήραν την «κάτω βόλτα». Το δικαστήριο έκανε δεκτό το επιχείρημά του και απέρριψε το αίτημα για προσωποκράτησή του, ανοίγοντας τον δρόμο για αντιμετώπιση με επιείκεια εκείνων που πραγματικά αδυνατούν να εκπληρώσουν τα χρέη τους.