Σε κλίμα βαθιάς θλίψης η πολιτική κηδεία της Μαργαρίτας Παπανδρέου – Οι συγκινητικοί επικήδειοι

Σε συγκινησιακά φορτισμένο κλίμα τελέστηκε η πολιτική κηδεία της Μαργαρίτας Παπανδρέου, στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών. Η Μαργαρίτα Παπανδρέου άφησε την τελευταία της πνοή σε ηλικία 103 ετών, στο σπίτι της στο Φάληρο, όπου διέμενε τα τελευταία χρόνια, στην οικία του γιου της Γιώργου Παπανδρέου

Τους επικήδειους λόγους εκφώνησαν οι γιοι της, Γιώργος, Νίκος  και Ανδρίκος, καθώς και η Άννα Διαμαντοπούλου.

Ανδρέας Παπανδρέου: «Σε ευχαριστούμε μαμά, σε αγαπώ»
Ο Ανδρέας Παπανδρέου μίλησε «στη Μαργαρίτα, τη μαμά μας»

«Θέλω να μιλήσω στη Μαργαρίτα, στη μαμά μας» είπε στον συγκινητικό επικήδειο για τη μητέρα του, Μαργαρίτα Παπανδρέου, ο γιος της Αντρίκος Παπανδρέου.

«Μαμά μας έμαθες να αγαπάμε, να αντέχουμε να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας, να στεκόμαστε δίπλα τους άλλους και να μην ξεχνάμε τι έχει αξία στη ζωή. Πάνω από όλα μας έμαθες να αγαπάμε τη ζωή και να νοιαζόμαστε βαθιά για τους άλλους ανθρώπους και αυτό θα προσπαθήσουμε να κρατήσουμε ζωντανό μέσα μας» συνέχισε.

Κατέληξε, δε, λέγοντας «ακόμα δεν ξέρουμε πως κατάφερνες να δώσεις τόσα σε τόσους ανθρώπους και συγχρόνως να κάνεις εμάς να νιώθουμε ότι τα έχουμε όλα. Σε ευχαριστούμε μαμά, σε αγαπώ».

Ο αποχαιρετισμός της Αννας Διαμαντοπούλου:
Μια πολύ ψηλή, ξανθιά, όμορφη γυναίκα. Μια τυπική Αμερικανίδα. Η γυναίκα του Πρωθυπουργού της Ελλάδας.
Και όμως, αυτή η γυναίκα γυρίζει ολόκληρη τη χώρα. Πηγαίνει στις μεγάλες πόλεις, στις γειτονιές, στα χωριά, στους αγροτικούς οικισμούς. Κάθεται γύρω από τραπέζια με αγρότισσες, εργάτριες, επαγγελματίες, επιστήμονες, νοικοκυρές. Με γυναίκες από κάθε κοινωνική τάξη και κάθε γενιά. Τις ακούει και τους μιλά. Τις καλεί να οργανωθούν, να διεκδικήσουν, να πάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους.

Μία από αυτές τις γυναίκες ήμουν κι εγώ. Είναι πολλές από τις γυναίκες που βρίσκονται σήμερα εδώ. Είναι όλες εκείνες που αυτές τις ημέρες κατέκλυσαν τα μέσα ενημέρωσης με τις προσωπικές τους αναμνήσεις.

Εκ μέρους του ΠΑΣΟΚ και του Προέδρου Νίκου Ανδρουλακη

Αποχαιρετούμε σήμερα τη Μαργαρίτα Παπανδρέου. Τη γυναίκα που άφησε τη σφραγίδα της στη μεγαλύτερη αλλαγή που έγινε ποτέ στη χώρα για τις γυναίκες και, επομένως, για ολόκληρη την ελληνική κοινωνία.

Η Ελλάδα έβγαινε τότε από μια σκοτεινή περίοδο δικτατορίας και προσπαθούσε να καλύψει μέσα σε λίγα χρόνια όσα είχαν αλλάξει στην Ευρώπη τις προηγούμενες δεκαετίες.

Η Μαργαρίτα Παπανδρέου, πλαισιωμένη από μερικές από τις σημαντικότερες γυναίκες της εποχής, ιδρύει και οργανώνει την Ένωση Γυναικών Ελλάδας. Στην Αθήνα, στις πόλεις, στα χωριά. Μια οργάνωση που έμελλε να αποκτήσει σαράντα χιλιάδες μέλη και να αφήσει βαθύ αποτύπωμα στην πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας.

Δεν ήταν μια κλειστή οργάνωση διανοουμένων ή φεμινιστριών. Ήταν μια λαϊκή γυναικεία οργάνωση που ένωσε διαφορετικές γενιές.

Νέες γυναίκες που ξεκινούσαν τη ζωή τους. Γυναίκες σαράντα και πενήντα ετών με οικογένεια και δουλειά. Μεγαλύτερες γυναίκες που είχαν δώσει μόνες τους δύσκολους προσωπικούς αγώνες.

Γιατί τότε ο αγώνας κάθε γυναίκας ήταν ακόμη ένας αγώνας για τα αυτονόητα: αν θα σπουδάσει, αν θα εργαστεί, πώς θα παντρευτεί, αν θέλει και πότε θα αποκτήσει παιδιά.

Η Ένωση Γυναικών Ελλάδας μετέφερε στην ελληνική πολιτική σκηνή και στο ΠΑΣΟΚ τα μεγάλα ζητήματα του ευρωπαϊκού και αμερικανικού φεμινιστικού κινήματος. Το ΠΑΣΟΚ δέχθηκε μια ισχυρή ένεση φεμινισμού, μαχητικότητας και διεκδίκησης.

Το προσωπικό έγινε πολιτικό. Η βία, η κακοποίηση και η ανισότητα μέσα στο σπίτι έπαψαν να θεωρούνται ιδιωτικές υποθέσεις. Ο οικογενειακός προγραμματισμός έγινε κοινωνικό και πολιτικό ζήτημα. Δημιουργήθηκαν γυναικείοι συνεταιρισμοί σε ολόκληρη την Ελλάδα, ώστε ακόμη και οι πιο ευάλωτες γυναίκες να μπορούν να συμμετέχουν συλλογικά και να αποκτούν το δικό τους εισόδημα.

Η συμμετοχή στην πολιτική δεν αντιμετωπίστηκε απλώς ως δικαίωμα, αλλά και ως ευθύνη. Δημιουργήθηκαν Τομέας Ισότητας και επιτροπές ισότητας μέσα στο κόμμα, νομαρχιακές και δημοτικές επιτροπές σε ολόκληρη τη χώρα. Γυναίκες έγιναν νομάρχες, μπήκαν στα ψηφοδέλτια, στις οργανώσεις, στα κέντρα λήψης αποφάσεων.

Μια μικρή επανάσταση συντελέστηκε μέσα στο κόμμα και από εκεί μεταφέρθηκε στην κοινωνία.

Το νέο Οικογενειακό Δίκαιο κατάργησε την προίκα, καθιέρωσε την ισότητα των συζύγων και την κοινή γονική μέριμνα και έδωσε στη γυναίκα το δικαίωμα να διατηρεί το επώνυμό της. Κατοχυρώθηκαν η ίση αμοιβή και η ισότητα στην εργασία, οι γονικές άδειες, η προστασία της εγκύου και το δικαίωμα της γυναίκας να αποφασίζει για το σώμα της.

Δεν άλλαξαν απλώς κάποιοι νόμοι. Άλλαξε η θέση της γυναίκας στην οικογένεια, στην εργασία και στην κοινωνία.

Γι’ αυτό επιμένω: ήταν η μεγαλύτερη αλλαγή που έγινε ποτέ, από την ίδρυση του ελληνικού κράτους, για τις γυναίκες.

Και σε αυτή την αλλαγή η συμβολή της Μαργαρίτας Παπανδρέου ήταν καθοριστική.

Πόσο εύκολο ήταν για μια Αμερικανίδα εκείνης της εποχής να βρίσκεται δίπλα σε έναν από τους σημαντικότερους πολιτικούς και διανοουμένους της εποχής του και να διατηρεί τη δική της αυτονομία, τη δική της φωνή;

Καθόλου εύκολο.

Πόσο εύκολο ήταν να ταξιδεύει στα χωριά, να συνομιλεί με αγρότισσες, εργάτριες και νοικοκυρές, να φέρνει κοντά γυναίκες που μέχρι τότε δεν είχαν βγει από το σπίτι τους;

Καθόλου εύκολο.

Οι αντιδράσεις και οι επιθέσεις ήταν πολλές, έντονες και συχνά χυδαίες. Η ζωή της υπήρξε λαμπερή και συγκλονιστική, αλλά και πολύ δύσκολη. Πέρασε μέσα από τη δικτατορία, τη Μεταπολίτευση, τις μεγάλες νίκες και τις δραματικές ήττες, τις ευτυχισμένες και τις πιο οδυνηρές στιγμές. Και τις αντιμετώπισε πάντοτε με απαράμιλλη αξιοπρέπεια.

Στη δική μου πορεία στην Ευρώπη συνάντησα πολλές φορές το όνομά της σε αναφορές για την πρωτοπορία του φεμινιστικού και του ειρηνιστικού κινήματος.

Η Μάργκοτ Βάλστρεμ, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας και η πρώτη που θεσμοθέτησε τη φεμινιστική εξωτερική πολιτική, είχε αναφέρει δημόσια τη Μαργαρίτα Παπανδρέου ως μία από τις προδρόμους της. Για τη WINPEACE και για την προσπάθεια οικοδόμησης της ελληνοτουρκικής φιλίας μέσα από τις γυναικείες οργανώσεις.

Η Μαργαρίτα δεν σταμάτησε ποτέ να σκέφτεται και να πρωτοπορεί. Συνέχισε με ιδέες για την ειρήνη, την οικολογία και τον ρόλο των γυναικών. Τα γραπτά και τα κείμενά της αξίζει να συγκεντρωθούν και να μελετηθούν.

Σήμερα επέλεξα να αποχαιρετήσω τη Μαργαρίτα Παπανδρέου γι’ αυτό που η ίδια ήταν. Γιατί τα σαράντα χρόνια της ζωής της με τον Ανδρέα Παπανδρέου θα μπορούσαν να γίνουν ένα συναρπαστικό βιβλίο. Αυτή, όμως, είναι μια άλλη ιστορία.

Σήμερα μιλούμε για τη Μαργαρίτα.

Οι γυναίκες και οι άνδρες που συμμετείχαμε, μέσα από το ΠΑΣΟΚ και την ΕΓΕ, σε εκείνη τη μεγάλη Αλλαγή γνωρίζουμε τι σήμαινε. Άλλαξε τον καθένα και την καθεμία από εμάς. Έβαλε τις βάσεις ώστε οι νεότερες γυναίκες να θεωρούν σήμερα αυτονόητα πολλά από εκείνα για τα οποία εμείς χρειάστηκε να αγωνιστούμε.

Ο αγώνας, όμως, δεν έχει ολοκληρωθεί. Έχουν γίνει μεγάλα βήματα, αλλά απέχουμε ακόμη πολύ από τη στιγμή που θα μπορούμε να πούμε ότι η ισότητα έχει πραγματικά επιτευχθεί. Η νέα γενιά οφείλει να συνεχίσει.

Αποχαιρετούμε σήμερα τη Μαργαρίτα. Τη Μαργαρίτα της μεγάλης Αλλαγής για τις γυναίκες της Ελλάδας.

Και μπορώ κι εγώ να πω: «Ήμουν εκεί».

Και αυτό το «εκεί» φέρει ανεξίτηλη τη δική της σφραγίδα.

Θέλω, τέλος, να απευθυνθώ στα παιδιά της.

Στον Γιώργο, όχι σήμερα ως πρώην Πρωθυπουργό, αλλά ως γιο της Μαργαρίτας.

Στον Νίκο, όχι ως ευρωβουλευτή, αλλά ως γιο της Μαργαρίτας.

Στον σπουδαίο καθηγητή Αντρίκο, ως γιο της Μαργαρίτας.

Και στη μοναχοκόρη της, τη Σοφία.

Αλλά και σε όλα τα εγγόνια και τα δισέγγονά της.

Δεν μπορώ να φανταστώ πόσο περήφανοι είστε και πόσο βαθιά σας επηρέασε και σας καθοδήγησε η παρουσία μιας τόσο σημαντικής μητέρας, γιαγιάς και προγιαγιάς.
Μαργαρίτα, σου οφείλουμε πολλά.

Μιλένα Αποστολάκη: Έδωσε φωνή και ελευθερία στις γυναίκες
«Αποχαιρετούμε μια γυναίκα που δεν αρκέστηκε να είναι η σκιά του σπουδαίου συζύγου της αλλά πολλά για τις Ελληνίδες. Παρά του ότι την έλεγαν “ξέν用, αγωνίστηκε για τις μητέρες και τις γιαγιάδες μας, για όλες τις γυναίκες του τόπου και τους έδωσε φωνή και ελευθερία» δήλωσε η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Μιλένα Αποστολάκη

Η Μαργαρίτα Παπανδρέου έφυγε από τη ζωή την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου, κλείνοντας έναν μεγάλο κύκλο ζωής που συνδέθηκε με σημαντικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.

Υπήρξε συγγραφέας, κοινωνική αγωνίστρια και μία από τις πιο αναγνωρίσιμες παρουσίες του ελληνικού γυναικείου κινήματος, αφήνοντας το δικό της στίγμα πέρα από τον ρόλο της ως συζύγου του Ανδρέα Παπανδρέου.

Από τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Ελλάδα
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου γεννήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1923 στο Όουκ Παρκ του Ιλινόις των Ηνωμένων Πολιτειών.

Εκεί γνώρισε τον Ανδρέα Παπανδρέου, με τον οποίο παντρεύτηκε το 1951. Η κοινή τους πορεία συνδέθηκε με μια περίοδο έντονων πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς.

Το ζευγάρι απέκτησε τέσσερα παιδιά: τον Γιώργο, τη Σοφία, τον Νίκο και τον Αντρίκο. Ο γάμος τους διήρκεσε έως το 1989, όταν και χώρισαν.

Η ζωή της Μαργαρίτας Παπανδρέου βρέθηκε για δεκαετίες στο επίκεντρο της δημόσιας ζωής, ιδιαίτερα μετά την πολιτική άνοδο του Ανδρέα Παπανδρέου και την ίδρυση του ΠΑΣΟΚ.

Ωστόσο, η ίδια δεν περιορίστηκε στον ρόλο της συζύγου ενός πολιτικού ηγέτη. Με τη δράση της ως συγγραφέας και ακτιβίστρια, ανέπτυξε τη δική της ξεχωριστή παρουσία, με ιδιαίτερη έμφαση στα δικαιώματα των γυναικών και την κοινωνική ισότητα.

Συνδέθηκε με το γυναικείο κίνημα στην Ελλάδα και συμμετείχε ενεργά στις συζητήσεις για τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία, σε μια εποχή μεγάλων αλλαγών.

Η κηδεία της αποτελεί το τελευταίο κεφάλαιο μιας πολυκύμαντης ζωής, που διέσχισε έναν αιώνα γεμάτο πολιτικές ανατροπές, κοινωνικές μεταβολές και προσωπικές διαδρομές που σημάδεψαν τη νεότερη ελληνική ιστορία.

Πηγή: newmoney.gr