Ελλειμματικό κατά 36 εκατομμύρια τόνους το ισοζύγιο αδρανών υλικών, ζητείται ο καθορισμός νέων λατομικών περιοχών

Ενα χρόνιο πρόβλημα που επιβαρύνει καθοριστικά το κόστος κάθε δημόσιου και ιδιωτικού έργου στα Δωδεκάνησα επανέρχεται στο προσκήνιο με επίσημη εισήγηση της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου. Ο αναπληρωτής περιφερειάρχης κ. Αποστόλης Ασπράκης κατέθεσε εισήγηση προς το Περιφερειακό Συμβούλιο, με την οποία ζητεί τη θετική γνωμοδότηση του οργάνου ως προς την αναγκαιότητα καθορισμού νέων λατομικών περιοχών στις Περιφερειακές Ενότητες της Δωδεκανήσου. Το ζήτημα, όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της εισήγησης, δεν είναι απλώς τεχνικό. Αφορά στην ίδια τη δυνατότητα των νησιών να τροφοδοτούνται με αδρανή υλικά σε λογικό κόστος, καθώς σήμερα η συντριπτική πλειονότητα των ποσοτήτων φθάνει στον τόπο κατασκευής των έργων με τιμές πολλαπλάσιες από εκείνες της ηπειρωτικής χώρας.
Στη Δωδεκάνησο λειτουργεί σήμερα μόνο μία λατομική περιοχή. Βρίσκεται στην Περιφερειακή Ενότητα Καλύμνου, στη θέση «Βαθειά Λαγκάδα» της περιοχής Ξηροκάμπου Λέρου, όπου ιδιωτική εταιρεία εκμεταλλεύεται 2 λατομικούς χώρους συνολικής έκτασης 233,28 στρεμμάτων. Η διάρκεια ζωής της περιοχής αυτής, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία των απολήψιμων αποθεμάτων και της ζήτησης, δεν ξεπερνά τα 5 έτη, όπως αναφέρεται στη σχετική εισήγηση της Διεύθυνσης Φυσικών Πόρων, Ενέργειας και Βιομηχανίας της Περιφέρειας, με ημερομηνία 23 Ιουλίου 2026.
Τα υπόλοιπα λατομεία που λειτουργούν νόμιμα στα νησιά εκτός λατομικών περιοχών έχουν, σύμφωνα με την εισήγηση, περιορισμένο χρονικό ορίζοντα. Η λειτουργία τους εξαρτάται από την ολοκλήρωση των μονομερών παρατάσεων στις συμβάσεις μίσθωσης των εκμεταλλευόμενων εκτάσεων, οι οποίες χορηγήθηκαν βάσει του άρθρου 68 παρ. 5 του ίδιου νόμου. Τα λατομεία αυτά δεν έχουν δικαίωμα επέκτασης, εφόσον δεν ολοκληρωθεί η διαδικασία καθορισμού λατομικών περιοχών που προβλέπουν τα άρθρα 46 έως 48 του Ν. 4512/2018.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επισήμανση ότι οι προηγούμενες αποφάσεις νομάρχη περί μη καθορισμού λατομικών περιοχών για τα υπόλοιπα νησιά της Δωδεκανήσου, πλην της Λέρου, είχαν εκδοθεί τη δεκαετία του 1990. Πρόκειται, δηλαδή, για ένα καθεστώς που παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητο για περισσότερα από 25 χρόνια, σε μια περίοδο κατά την οποία η κατασκευαστική δραστηριότητα στα νησιά έχει αλλάξει ριζικά.
Η διερεύνηση που πραγματοποιήθηκε το περασμένο έτος από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας κατέληξε, σύμφωνα με την εισήγηση, σε σαφή ανεπάρκεια αδρανών υλικών σε επίπεδο νομού Δωδεκανήσου. Το ισοζύγιο για την κάλυψη των αναγκών σε βάθος 40 ετών, χρονικό ορίζοντα που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία, εμφανίζεται ελλειμματικό κατά περίπου 36 εκατομμύρια τόνους. Κατά πληροφορίες, ο κ. Ασπράκης διευκρίνισε κατά την παρουσίαση της εισήγησης ότι οι ποσότητες αυτές δεν είναι δεσμευτικές, αλλά αποτελούν εκτιμήσεις που βασίζονται σε στοιχεία που παρασχέθηκαν από τους φορείς στους οποίους ζητήθηκαν, με ανταπόκριση περίπου των μισών εξ αυτών.
Στην εισήγηση αποτυπώνεται με σαφήνεια η πρακτική διάσταση του προβλήματος. Οι κάτοικοι των νησιών, όπως αναφέρεται, βιώνουν καθημερινά την ανεπάρκεια αδρανών υλικών μέσω του αυξημένου κόστους κατασκευής ιδιωτικών και δημόσιων έργων, αφού τα υλικά μεταφέρονται με κόστος πολλαπλάσιο από εκείνο της ηπειρωτικής χώρας. Ο αναπληρωτής περιφερειάρχης υποστηρίζει ότι η Περιφέρεια οφείλει στους πολίτες του Νοτίου Αιγαίου να προβεί σε κάθε δυνατή ενέργεια ώστε να εξασφαλιστεί ομαλή τροφοδοσία της αγοράς, ορθολογική κατανομή ως προς τα κέντρα κατανάλωσης, υγιής ανταγωνισμός και επάρκεια αδρανών υλικών σε ολόκληρο τον νομό, με τελικό στόχο τη μείωση του κόστους και την αναβάθμιση της ποιότητας κατασκευής των έργων.
Με βάση τα παραπάνω, ο κ. Ασπράκης κάλεσε το Περιφερειακό Συμβούλιο να γνωμοδοτήσει θετικά για την αναγκαιότητα καθορισμού νέων λατομικών περιοχών στις Περιφερειακές Ενότητες Ρόδου, Κω, Καρπάθου και Καλύμνου και να εξουσιοδοτήσει τον περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου να υποβάλει εισήγηση προς την γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου, για την έκδοση της σχετικής εγκριτικής απόφασης.