Ανακοίνωση του Συλλόγου ΔΕΠ του Π. Αιγαίου για τις πρόσφατες αποφάσεις του ΣτΕ για τα ιδιωτικά ΑΕΙ

Από το Σύλλογο Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού του Πανεπιστημίου Αιγαίου ανακοινώθηκαν τα εξής:

Δεν έχει περάσει πολύς χρόνος από τότε που η κυβέρνηση της ΝΔ παρουσίασε ως μεγάλη της επιτυχία την ίδρυση των ιδιωτικών «πανεπιστημίων» (βλ. Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ)), μία “από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμίσεις που έχουν πραγματοποιηθεί” στον χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Πρόκειται, πράγματι, για κομβικής σημασίας αντιδραστική μεταρρύθμιση εμπορευματοποίησης της Ανώτατης Εκπαίδευσης, η οποία επισημοποιεί και εμβαθύνει το εμπόριο της γνώσης, την αγορά και την πώληση πτυχίων, την υποβάθμιση της πανεπιστημιακής δημόσιας παιδείας, τον περιορισμό της έκφρασης κριτικής σκέψης και δράσεις.

Οι πρόσφατες αποφάσεις 1167-1172/2026 του Γ’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) έρχονται να αναδείξουν τα πρώτα σοβαρά προβλήματα στην εφαρμογή αυτής της «μεταρρύθμισης», με την ακύρωση των αδειών εγκατάστασης τριών ιδιωτικών «πανεπιστημίων» και των πιστοποιήσεων των προγραμμάτων σπουδών τους. Κατόπιν προσφυγής μέλους ΔΕΠ της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, το ΣτΕ έκρινε ότι στην περίπτωση μιας διαδικασίας αξιολόγησης συμμετείχε μέλος επιτροπής το οποίο είχε σχέση με τον εκπαιδευτικό φορέα, υποδεικνύοντας μεροληψία και σύγκρουση συμφερόντων. Παράλληλα έκρινε ότι τα κριτήρια που είχε θεσπίσει η ΕΘΑΑΕ για την πιστοποίηση δεν αποτελούσαν συγκεκριμένα ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια.

Μόλις γνωστοποιήθηκε η απόφαση και πριν καθαρογραφεί, η κυβέρνηση έσπευσε να ενημερώσει τα παιδιά που είναι εγγεγραμμένα στα τρία ΝΠΠΕ, τους γονείς τους και όλη την ελληνική κοινωνία, ότι το πρώτο ακαδημαϊκό έτος στα εν λόγω ιδρύματα δεν θα χαθεί, εννοώντας, φυσικά, ό,τι ακυρώθηκε από το ΣτΕ θα σπεύσει να το “διορθώσει”. Παράλληλα, δεν παρέλειψε να επικαλεστεί την προηγούμενη απόφαση του Συμβουλίου, με την οποία κρίθηκε συνταγματικά επιτρεπτή η λειτουργία των ΝΠΠΕ, επιχειρώντας έτσι να υποβαθμίσει τη σημασία της νέας δικαστικής κρίσης.

Προκύπτουν τρία συμπεράσματα:

1. Τα προβλήματα σχετικά με τις άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας είχαν επισημανθεί. Ωστόσο, δεν φαίνεται να αποτέλεσαν εμπόδιο για τη λειτουργία των συγκεκριμένων ιδρυμάτων. Τα ΝΠΠΕ λειτούργησαν επί έναν ολόκληρο χρόνο, ενώ εκκρεμούσαν ζητήματα που αφορούσαν ακόμη και στοιχειώδεις προϋποθέσεις ασφάλειας και προστασίας, όπως, π.χ. η πυροπροστασία και η πυρασφάλεια.

Η ΕΘΑΑΕ έδωσε πιστοποιήσεις στα ΝΠΠΕ χωρίς προηγουμένως να υπάρχουν συγκεκριμένα ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια στα οποία θα έπρεπε να βασιστεί. Στην περίπτωση των ΝΠΠΕ η ΕΘΑΑΕ πιστοποιεί χωρίς διαφάνεια, ταχύτατα και χωρίς κριτήρια! Θα ήταν αστείο, εάν δεν ήταν τόσο τραγικό, το ότι η ΕΘΑΑΕ παρουσιάζεται ως ανεξάρτητη αρχή ενώ στην πράξη υπηρετεί και υλοποιεί κυβερνητικά σχέδια επιχειρώντας να προσδώσει αυξημένο κύρος στην κυβερνητική πολιτική.

2. Η κυβέρνηση, προκειμένου να συνεχίσουν τη λειτουργία τους τα ιδιωτικά παραμάγαζα μετά την απόφαση του ΣτΕ, δεν έχει κανένα πρόβλημα να δώσει άμεσα άδειες λειτουργίας, χωρίς καν να ελεγχθούν τα τυπικά, την ίδια ώρα που κόπτεται για την εφαρμογή και τήρηση των νόμων κατηγορώντας τα δημόσια πανεπιστήμια ότι στερούνται ακαδημαϊκότητας και δε συμμορφώνονται με τους νόμους και την έννομη τάξη!

3. Οι αποφάσεις του ΣτΕ ελήφθησαν κατόπιν νομικών διαδικασιών που τις κίνησε και τις κινεί ένα μόνο μέλος ΔΕΠ. Η κυβέρνηση απαντά ότι όλα θα λυθούν γρήγορα, ενώ κανένας κεντρικός συνδικαλιστικός φορέας —πρωτίστως η Ομοσπονδία των Πανεπιστημιακών,— δε διατυπώνει άποψη, δεν θέτει την κυβέρνηση προ των ευθυνών της. Η σιωπή της η ΠΟΣΔΕΠ δείχνει έμμεση πλην σαφή στήριξη των κυβερνητικών επιλογών.

Το ότι δεν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες για τα ΝΠΠΕ δε σημαίνει ότι η κυβέρνηση και οι “ανεξάρτητες αρχές” θα δυσκολευτούν βρουν τον τρόπο για να καλύψουν τα κενά στις διαδικασίες που επεσήμανε το ΣτΕ, φροντίζοντας ώστε τα ιδρύματα ΝΠΠΕ να δίνουν “αναγνωρισμένα χαρτιά”. Είναι εξάλλου το ίδιο το Συμβούλιο που είχε κρίνει την ύπαρξη αυτών των ιδρυμάτων ως συνταγματική, ανοίγοντας διάπλατα το δρόμο για τη νόμιμη λειτουργία τους.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, είναι ότι τα ΝΠΠΕ δεν είναι και δεν μπορεί να είναι πανεπιστήμια. Ένα Πανεπιστήμιο δεν μπορεί να ορίζεται αποκλειστικά από την ύπαρξη εγκαταστάσεων, προγραμμάτων σπουδών και μιας διαδικασίας πιστοποίησης. Πανεπιστήμιο σημαίνει παραγωγή και μετάδοση γνώσης, έρευνα, ελεύθερη διακίνηση ιδεών, αμφισβήτηση, κριτική σκέψη και ακαδημαϊκή ελευθερία. Η επιστημονική πρόοδος προϋποθέτει τη δυνατότητα της αμφισβήτησης, της κριτικής και της ελεύθερης διακίνησης διαφορετικών και ακόμη και αντίθετων απόψεων. Στα ΝΠΠΕ η εκπαίδευση εντάσσεται σε ένα επιχειρηματικό μοντέλο λειτουργίας. Ο σπουδαστής μετατρέπεται σε «πελάτη», η εκπαιδευτική διαδικασία σε παρεχόμενη υπηρεσία και το πτυχίο σε προϊόν μιας αγοράς εκπαίδευσης.

Για όλα τα παραπάνω:

Συνεχίζουμε να ζητάμε την κατάργηση όλων των ΝΠΠΕ, δηλαδή όλων των ιδιωτικών «πανεπιστημίων» και κάθε ιδιωτικού φορέα στον χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα.
Διεκδικούμε Πανεπιστήμιο δημόσιο και δωρεάν, ενάντια στην εμπορευματοποίηση και σε επιχειρηματικές λογικές.
Καθώς η κυβέρνηση επιχειρεί την αναθεώρηση του Συντάγματος, εμείς επαναλαμβάνουμε:

Το δημόσιο Πανεπιστήμιο, η δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση και τα μορφωτικά δικαιώματα δεν αναθεωρούνται! Τα υπερασπιζόμαστε με συλλογικούς αγώνες, με την οργανωμένη δράση της πανεπιστημιακής κοινότητας και την κοινωνία στο πλευρό μας.

Γιατί η μόρφωση για όλους και όλες είναι δικαίωμα που διεκδικείται με αγώνες!