Ένοχοι 19 από τους 22 Κρητικούς που δήλωναν αγροτεμάχια σε Δωδεκάνησα, Άνδρο, Καστοριά και Φλώρινα

Κατα­δί­κες για επι­δο­τή­σεις ΟΠΕΚΕΠΕ – Εικο­νι­κές εκτά­σεις σε Κάσο, Κάλυμνο και Νίσυρο –Το Τρι­με­λές Πλημ­με­λειο­δι­κείο Αθηνών επέβαλε ποινές φυλά­κι­σης από 1 έως 2 έτη με τριετή ανα­στολή σε 14 φυσι­κούς αυτουρ­γούς και χρη­μα­τι­κές ποινές έως 11.000 ευρώ σε συνερ­γούς.

Με την κατα­δίκη 19 από τους 22 κατη­γο­ρου­μέ­νους έπεσε την Τρίτη 1 Σεπτεμ­βρίου 2026 η αυλαία, σε πρώτο βαθμό, μιας υπό­θε­σης παρά­νο­μων κοι­νο­τι­κών ενι­σχύ­σεων του ΟΠΕΚΕΠΕ που αγγίζει άμεσα τα Δωδε­κά­νησα. Οι κατη­γο­ρού­με­νοι, ημε­δα­ποί προ­ερ­χό­με­νοι στην πλειο­νό­τητά τους από την Κρήτη, εμφα­νί­ζο­νταν ως ιδιο­κτή­τες ή μισθω­τές αγρο­τι­κών εκτά­σεων στην Κάσο, την Κάλυμνο και τη Νίσυρο, καθώς και στην Άνδρο, την Καστο­ριά και τη Φλώρινα, δηλαδή σε περιο­χές εκα­το­ντά­δες χιλιό­με­τρα μακριά από τον τόπο κατοι­κίας τους, προ­κει­μέ­νου να κατα­στούν δικαιού­χοι ευρω­παϊ­κών αγρο­τι­κών ενι­σχύ­σεων. Η απόφαση του Τρι­με­λούς Πλημ­με­λειο­δι­κείου Αθηνών, που εκδό­θηκε λίγες ώρες μετά την εισαγ­γε­λική πρόταση, επι­κυ­ρώ­νει σε μεγάλο βαθμό το κατη­γο­ρη­τή­ριο, χωρίς ωστόσο να υιο­θε­τεί το σύνολο των εισαγ­γε­λι­κών θέσεων.

Οι ποινές που επι­βλή­θη­καν

Από τους 19 που κρί­θη­καν ένοχοι, οι 14 κατα­δι­κά­στη­καν ως φυσικοί αυτουρ­γοί και τους επι­βλή­θη­καν ποινές φυλά­κι­σης από 1 έως 2 έτη, με τριετή ανα­στολή. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της υπό­θε­σης, τα ποσά των επι­δο­τή­σεων που είχαν εισπρά­ξει οι συγκε­κρι­μέ­νοι κατη­γο­ρού­με­νοι κυμαί­νο­νταν από 25.000 έως 85.000 ευρώ ο καθένας.

Άλλοι 5 κατη­γο­ρού­με­νοι κρί­θη­καν ένοχοι ως απλοί συνερ­γοί. Σε έναν από αυτούς επι­βλή­θηκε ποινή φυλά­κι­σης 1 έτους με ανα­στολή, ενώ στους υπό­λοι­πους 4 το δικα­στή­ριο επέβαλε χρη­μα­τι­κές ποινές από 8.500 έως 11.000 ευρώ. Οι υπό­λοι­ποι 3 κατη­γο­ρού­με­νοι απαλ­λά­χθη­καν.

Το δικα­στή­ριο ανα­γνώ­ρισε, κατά πλειο­ψη­φία, σε 18 από τους 19 κατα­δι­κα­σθέ­ντες το ελα­φρυ­ντικό του πρό­τε­ρου σύν­νο­μου βίου. Στο σημείο αυτό η έδρα δια­φο­ρο­ποι­ή­θηκε από την εισαγ­γε­λική πρόταση, καθώς ο εντε­ταλ­μέ­νος Ευρω­παίος Εισαγ­γε­λέας είχε υπο­στη­ρί­ξει ότι το ελα­φρυ­ντικό έπρεπε να απορ­ρι­φθεί.

Κάσος, Κάλυ­μνος, Νίσυρος: το δωδε­κα­νη­σιακό σκέλος

Το στοι­χείο που καθιστά την υπόθεση ιδιαί­τερα ενδια­φέ­ρουσα για τη Δωδε­κά­νησο είναι ότι 3 από τις 6 περιο­χές εκτός Κρήτης όπου δηλώ­νο­νταν οι επί­μα­χες εκτά­σεις βρί­σκο­νται στο νομό. Η Κάσος, η Κάλυ­μνος και η Νίσυρος περι­λαμ­βά­νο­νταν στις απο­μα­κρυ­σμέ­νες περιο­χές της χώρας όπου οι κατη­γο­ρού­με­νοι εμφα­νί­ζο­νταν να δια­θέ­τουν ή να μισθώ­νουν αγρο­τε­μά­χια, δίπλα στην Άνδρο των Κυκλά­δων και στις ορεινές Καστο­ριά και Φλώρινα της δυτικής Μακε­δο­νίας.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο εισαγ­γε­λι­κός λει­τουρ­γός κατά την αγό­ρευσή του, τα μισθω­μένα αγρο­τε­μά­χια, όπως προ­έ­κυψε από έλεγχο που είχε διε­νερ­γή­σει ο ίδιος ο ΟΠΕΚΕΠΕ, στην πλειο­νό­τητά τους δεν ανήκαν στα πρόσωπα που εμφα­νί­ζο­νταν ως κάτοχοί τους και τα εκμί­σθω­ναν έναντι ευτε­λούς τιμή­μα­τος. Όπως υπο­στή­ριξε, οι φερό­με­νες ως ιδιό­κτη­τες ή μισθω­μέ­νες εκτά­σεις ανήκαν είτε στο Δημόσιο είτε σε τρίτα πρόσωπα που ουδεμία σχέση είχαν με τις συμ­βά­σεις μίσθω­σης που είχαν προ­σκο­μι­στεί.

Η εισαγ­γε­λική πρόταση

Η εισαγ­γε­λική αγό­ρευση, η οποία προη­γή­θηκε της από­φα­σης κατά την ίδια ημέρα, χαρα­κτη­ρί­στηκε ιδιαί­τερα αυστηρή. Ο εντε­ταλ­μέ­νος Ευρω­παίος Εισαγ­γε­λέας της έδρας ζήτησε την ενοχή και των 22 κατη­γο­ρου­μέ­νων, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι από την απο­δει­κτική δια­δι­κα­σία δεν προ­έ­κυψε πραγ­μα­τική αγρο­τική δρα­στη­ριό­τητα που να δικαιο­λο­γεί την κατα­βολή των ενι­σχύ­σεων.

Ξεκι­νώ­ντας την αγό­ρευσή του, περιέ­γραψε ανα­λυ­τικά το νομικό πλαίσιο που διέπει τις χορη­γή­σεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, τον τρόπο ηλε­κτρο­νι­κής υπο­βο­λής των αιτή­σεων και τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που οφείλει να πληροί ο αιτών γεωργός ή κτη­νο­τρό­φος για την εκτα­μί­ευση της επι­χο­ρή­γη­σης. Σε μία απο­στροφή του λόγου του έκανε λόγο για κατα­στρα­τή­γηση των δια­τά­ξεων και χαρα­κτή­ρισε τεχνητή τη δημιουρ­γία των προ­ϋ­πο­θέ­σεων που απαιτεί το ευρω­παϊκό νομο­θε­τικό πλαίσιο για τη λήψη επι­δο­τή­σεων.

Ιδιαί­τερη έμφαση δόθηκε στους μηχα­νι­σμούς της τεχνι­κής λύσης και του εθνικού απο­θέ­μα­τος, τους οποίους ο εισαγ­γε­λέας χαρα­κτή­ρισε ως την καρδιά του προ­βλή­μα­τος. Όπως υπο­στή­ριξε, αρκετά πρόσωπα, και από την Κρήτη, δήλωσαν απο­μα­κρυ­σμέ­νες εκτά­σεις, δημό­σιες και ιδιω­τι­κές, με εικο­νικά στοι­χεία, αξιο­ποιώ­ντας ακριβώς αυτές τις δυνα­τό­τη­τες που παρείχε το σύστημα.

Τα κοινά χαρα­κτη­ρι­στικά των περι­πτώ­σεων

Παρότι, όπως σημεί­ωσε ο ίδιος, κάθε περί­πτωση είναι ξεχω­ρι­στή, ο εισαγ­γε­λι­κός λει­τουρ­γός εντό­πισε μια σειρά από κοινά στοι­χεία που επα­να­λαμ­βά­νο­νται στις περισ­σό­τε­ρες από αυτές. Πρό­κει­ται για παρα­γω­γούς που εμφα­νί­ζο­νται για πρώτη φορά στο σύστημα των ενι­σχύ­σεων, για δηλώ­σεις εκτά­σεων εκτός Κρήτης, για αγρο­τε­μά­χια που συνήθως εμφα­νί­ζο­νται στο Ε9 και για μισθώ­ματα εξαι­ρε­τικά χαμηλά.

Ένα ακόμη στοι­χείο που ανέ­δειξε η εισαγ­γε­λική πρόταση αφορά τη δια­δρομή των αιτή­σεων. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, οι αιτή­σεις είχαν υπο­βλη­θεί από 3 κέντρα υπο­δο­χής δηλώ­σεων στην Κρήτη. Ο ρόλος των συγκε­κρι­μέ­νων κέντρων, όπως διευ­κρί­νισε, τελεί ακόμη υπό διε­ρεύ­νηση, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδε­χό­μενο περαι­τέρω εξε­λί­ξεων.

Ιδιαί­τερη αναφορά έγινε στους πρώτους 16 κατη­γο­ρου­μέ­νους, για τους οποίους ο εισαγ­γε­λέας υπο­στή­ριξε ότι είχαν υπο­βά­λει ψευδείς δηλώ­σεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ, εμφα­νι­ζό­με­νοι ως ιδιο­κτή­τες εκτά­σεων οι οποίες δεν τους ανήκαν. Παράλ­ληλα, δεν απο­δεί­χθηκε, κατά την εισαγ­γε­λική κρίση, ότι είχε πραγ­μα­το­ποι­η­θεί μετα­φορά ζωικού κεφα­λαίου στην Κάσο, την Κάλυμνο, τη Νίσυρο ή τις υπό­λοι­πες δηλω­μέ­νες περιο­χές, ούτε ότι είχαν εκτε­λε­στεί εκεί οι απαι­τού­με­νες αγρο­τι­κές εργα­σίες.

Ένας έλεγχος με περιο­ρι­σμένο εύρος

Αξιο­ση­μεί­ωτη ήταν και μια παρα­τή­ρηση του εισαγ­γε­λέα σχετικά με τα όρια της έρευνας. Όπως εξήγησε, ο έλεγχος που διε­νήρ­γησε η Οικο­νο­μική Αστυ­νο­μία περιο­ρί­στηκε απο­κλει­στικά στα αγρο­τε­μά­χια που είχε ήδη απορ­ρί­ψει ο ίδιος ο ΟΠΕΚΕΠΕ στο πλαίσιο διοι­κη­τι­κού ελέγχου. Αυτό, κατά την εκτί­μησή του, σημαί­νει ότι η εικόνα που παρου­σιά­ζε­ται για ορι­σμέ­νους από τους κατη­γο­ρου­μέ­νους ενδέ­χε­ται να είναι ευνοϊ­κό­τερη από την πραγ­μα­τική, καθώς δεν εξε­τά­στηκε το σύνολο των δηλώ­σεών τους.

Ο εισαγ­γε­λι­κός λει­τουρ­γός ολο­κλή­ρωσε την αγό­ρευσή του με αναφορά στον ρόλο ενός εκάστου των κατη­γο­ρου­μέ­νων, κατα­λή­γο­ντας ότι, κατά την κρίση του, απο­δει­κνύ­ε­ται πλήρως η ενοχή και των 22, όπως ακριβώς κατη­γο­ρού­νται. Ακο­λού­θη­σαν οι αγο­ρεύ­σεις των συνη­γό­ρων υπε­ρά­σπι­σης και, στη συνέ­χεια, η απόφαση του δικα­στη­ρίου.

Το παρα­σκή­νιο της υπό­θε­σης

Η υπόθεση δεν προ­έ­κυψε από τακτικό έλεγχο αλλά από ανώνυμη καταγ­γε­λία, η οποία περι­ήλθε στην Ευρω­παϊκή Εισαγ­γε­λία και πυρο­δό­τησε τη δια­δι­κα­σία. Η εμπλοκή του ευρω­παϊ­κού εισαγ­γε­λι­κού μηχα­νι­σμού συν­δέ­ε­ται με το γεγονός ότι οι επί­μα­χες ενι­σχύ­σεις προ­έρ­χο­νται από κοι­νο­τι­κούς πόρους, με απο­τέ­λε­σμα η ζημία να θεω­ρεί­ται ζημία σε βάρος των οικο­νο­μι­κών συμ­φε­ρό­ντων της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.

Η δικα­στική εξέλιξη εντάσ­σε­ται στο ευρύ­τερο πλαίσιο ελέγχων και διώξεων που αφορούν τη δια­χεί­ριση των αγρο­τι­κών επι­δο­τή­σεων του ΟΠΕΚΕΠΕ τα τελευ­ταία χρόνια. Το συγκε­κρι­μένο σκέλος, με τη γεω­γρα­φική του δια­σπορά από την Κρήτη έως την Καστο­ριά και τη Φλώρινα και από την Άνδρο έως τα Δωδε­κά­νησα, ανα­δει­κνύει τη δήλωση απο­μα­κρυ­σμέ­νων εκτά­σεων ως έναν από τους βασι­κούς τρόπους με τους οποίους φέρεται να παρα­κάμ­πτο­νταν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις χορή­γη­σης.

Για την Κάσο, την Κάλυμνο και τη Νίσυρο, το ενδια­φέ­ρον έγκει­ται στο ότι εκτά­σεις εντός των ορίων τους, δημό­σιες ή ιδιω­τι­κές, εμφα­νί­ζο­νταν να αξιο­ποιού­νται από πρόσωπα που ουδέ­ποτε, όπως προ­κύ­πτει από τα στοι­χεία της δίκης, είχαν πραγ­μα­τική παρου­σία ή δρα­στη­ριό­τητα στα νησιά. Η απόφαση είναι πρω­τό­δικη και οι κατα­δι­κα­σθέ­ντες δια­τη­ρούν το δικαί­ωμα άσκησης έφεσης, ενώ ο ρόλος των κέντρων υπο­δο­χής δηλώ­σεων της Κρήτης παρα­μέ­νει αντι­κεί­μενο διε­ρεύ­νη­σης.