Κριτική παραγόντων για το χωροταξικό του τουρισμού

Η παρουσίαση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, αν και αναγνωρίζεται ως ένα θετικό, θεσμικό βήμα που έρχεται να καλύψει μια καθυστέρηση δεκαετιών, εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς στους κόλπους κορυφαίων εκπροσώπων του τουρισμού. Ο κοινός παρονομαστής της κριτικής τους εντοπίζεται στη διαπίστωση πως το σχέδιο λειτουργεί περισσότερο ως ένα αυστηρό, ρυθμιστικό κείμενο πολεοδομικών κανόνων, παρά ως η εξειδίκευση μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής. Επισημαίνουν την απουσία ποσοτικών στόχων και ξεκάθαρου οράματος για το τουριστικό μοντέλο που επιθυμεί η χώρα, τονίζοντας πως το πλαίσιο εστιάζει υπερβολικά στη δόμηση και ελάχιστα στην ουσιαστική διαχείριση των προορισμών, στις υποδομές και στη διαχείριση των επισκεπτών. Εντονη ανησυχία προκαλεί επίσης η λογική των οριζόντιων απαγορεύσεων και των μηχανιστικών προβλέψεων, καθώς τονίζεται πως η προσέγγιση του «one size fits all» ακυρώνει τη μοναδική ταυτότητα και τις αναπτυξιακές διαδρομές διαφορετικών περιοχών. Οπως εξηγούν οι ειδικοί, η φέρουσα ικανότητα δεν είναι ένας απόλυτος, στατικός αριθμός, αλλά ένα δυναμικό διαχειριστικό εργαλείο άρρηκτα συνδεδεμένο με τις τοπικές υποδομές και δίκτυα. Παράλληλα, αναδεικνύονται σοβαρές αντιφάσεις, όπως η πρόθεση αναχαίτισης της ανάπτυξης σε κορεσμένες περιοχές την ίδια στιγμή που αφήνονται περιθώρια για fast track στρατηγικές επενδύσεις, αλλά και η διαχρονική αδυναμία της Πολιτείας να ελέγξει την εφαρμογή των κανόνων. Το διακύβευμα είναι κρίσιμο, καθώς οι άστοχοι περιορισμοί σε ώριμες αγορές εγκυμονούν τον κίνδυνο να οδηγήσουν ταξιδιώτες και επενδυτικά κεφάλαια σε ανταγωνιστικές χώρες της Μεσογείου.

Πού και ποιους περιορισμούς θέτει το νέο χωροταξικό του τουρισμού
Σχεδιασμός χωρίς εθνική στρατηγική
Γιάννης Ρέτσος

Το Ειδικό Χωροταξικό Σχέδιο για τον Τουρισμό, που με καθυστέρηση τεσσάρων δεκαετιών ανακοινώθηκε τη Δευτέρα που μας πέρασε από τα συναρμόδια υπουργεία Περιβάλλοντος και Τουρισμού, δεν ικανοποίησε απλά τη διαχρονική απαίτηση του τομέα του τουρισμού, αλλά την ανάγκη μιας ευνομούμενης χώρας στον 21ο αιώνα, να έχει κανόνες δόμησης που θα διασφαλίζουν τη βιώσιμη ανάπτυξή της και τη διάχυση επιπλέον εισοδήματος στην κοινωνία της. Σε αυτό κανείς εχέφρων δεν μπορεί να διαφωνήσει, παρά μόνο να σταθεί θετικά. Υπηρετείται όμως ο στόχος από αυτά που ακούσαμε και γράφτηκαν; Κατά την άποψή μου όχι. Το σχέδιο, όπως παρουσιάστηκε, μοιάζει περισσότερο με ένα σύστημα κανόνων, περιορισμών, κατηγοριοποιήσεων περιοχών και όρων δόμησης, παρά με εφαρμογή μιας σαφώς διατυπωμένης εθνικής τουριστικής στρατηγικής με ποσοτικούς στόχους, επιθυμητό positioning της χώρας, target markets, KPI’s, μοντέλο διακυβέρνησης, χρονοδιάγραμμα και μηχανισμό παρακολούθησης. Ακόμα και τα ίδια τα υπουργεία το περιγράφουν ως «σύστημα αρχών, κατευθύνσεων και κανόνων». Χωρίς να γίνει αναφορά σε κάποια υπερκείμενη στρατηγική πάνω στην οποία αυτό «κουμπώνει». Το Ειδικό Χωροταξικό του Τουρισμού απαντά αρκετά στο «πού», «πόσο», «με ποιους περιορισμούς», αλλά ελάχιστα έως καθόλου στο «γιατί», «με ποιο τουριστικό μοντέλο», «για ποιο κοινωνικό και οικονομικό αποτέλεσμα», «με ποια ιεράρχηση προτεραιοτήτων». Καλό είναι να μιλάς για βιωσιμότητα, ανθεκτικότητα, προστασία πόρων και διάχυση ανάπτυξης, οι στόχοι αυτοί όμως δεν υπηρετούνται και δεν μπορούν να επιτευχθούν χωρίς να ξέρεις ποια τουριστική Ελλάδα επιθυμείς το 2040, ποια μερίδια διεκδικείς από luxury, experiential, mass, residential tourism και ποια είναι η επιθυμητή ισορροπία μεταξύ αφίξεων, κατά κεφαλήν δαπάνης, εποχικότητας, κοινωνικής πίεσης και περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Λείπει λοιπόν η στρατηγική, το οποίο δεν θα κουραστώ να επαναλαμβάνω, ακόμα κι αν φτάσω στο σημείο να χαρακτηριστώ γραφικός. Μία άλλη αρνητική πτυχή είναι η μεγάλη έμφαση στη δόμηση, χωρίς να υπολογίζεται η διαχείριση των προορισμών. Το κείμενο αναφέρεται σε κλίνες, ζώνες, όρους ανάπτυξης, οργανωμένους υποδοχείς και πολύ λιγότερο σε διαχείριση επισκεπτών, κινητικότητα, υποδομές κοινής ωφέλειας, διαχείριση απορριμμάτων, ελλείψεις στέγασης, εργατικό δυναμικό, διαχείριση αυξημένων τουριστικών ροών. Αυτά αποτελούν σημαντικότερα ζητήματα για τον ελληνικό τουρισμό από τα πολεοδομικά. Ο ΣΕΤΕ, με τα «Σχέδια Δράσης» του 2021, προσπάθησε να θέσει στρατηγική κατεύθυνση, επιθυμητό μοντέλο και metrics. Το νέο χωροταξικό φαίνεται περισσότερο ρυθμιστικό πλαίσιο, παρά σχεδιαστικό πλαίσιο, αποτέλεσμα στοχευμένης στρατηγικής. Επιπλέον, θα ήθελα να αναδείξω μία βασική αντίφαση που προκύπτει: το σχέδιο αναφέρει ότι σε κορεσμένες περιοχές (π.χ. Μύκονος και Σαντορίνη) πρέπει να περιοριστεί η περαιτέρω πίεση, να υπάρξει φρένο στην επέκταση και να προστατευθεί η φέρουσα ικανότητα. Ταυτόχρονα όμως αφήνει ανοιχτό παράθυρο για στρατηγικές επενδύσεις, ΕΣΧΑΣΕ, σύνθετα τουριστικά καταλύματα και fast track διαδικασίες. Το να λες από τη μία ότι μια περιοχή δεν αντέχει άλλη ανάπτυξη και από την άλλη ότι μπορεί να αντέξει ανάπτυξη αν είναι μεγάλη ή στρατηγική, είναι αντιφατικό και δημιουργεί de facto δύο ταχύτητες επενδυτών. Το επιχείρημα πως είναι προτιμότερο να έχεις ένα ελεγχόμενο μεγάλο project, παρά εκατοντάδες άναρχες μικρές μονάδες, πρέπει να εξηγηθεί επαρκώς, κάτι που δεν έχει γίνει. Και επίσης, αν οι στρατηγικές επενδύσεις μπορούν να υπερισχύουν, τότε ποιος τελικά καθορίζει την τουριστική ανάπτυξη; Το χωροταξικό ή ο νόμος περί στρατηγικών επενδύσεων;

*Ο κ. Ρέτσος είναι πρόεδρος του ΙΟΒΕ, αντιπρόεδρος και CEO Electra Hotels και πρώην πρόεδρος του ΣΕΤΕ.

Το νέο χωροταξικό για τον τουρισμό
«Οχι» σε οριζόντιους περιορισμούς
Γιάννης Χατζής

Ο τουρισμός αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας και γι’ αυτό η συζήτηση για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο δεν μπορεί να γίνεται με απλουστεύσεις, ιδιαίτερα σε μία εποχή συνεχών και μεγάλων διαταραχών και αβεβαιότητας. Δεν πρόκειται για ένα απλό τεχνικό κείμενο. Πρόκειται για ένα πλαίσιο που μπορεί να επηρεάσει για πολλά χρόνια όχι μόνο την τουριστική ανάπτυξη, αλλά τη βιωσιμότητα των προορισμών, τις επενδύσεις και τις θέσεις εργασίας, και εντέλει την εθνική οικονομία. Το Ειδικό Χωροταξικό πρέπει να είναι πρωτίστως στρατηγικό κείμενο. Δεν μπορεί να υποκαθιστά τον τοπικό σχεδιασμό, ούτε να επιβάλλει οριζόντιους περιορισμούς σε προορισμούς με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά και ταυτότητα. Δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται όλα τα νησιά της χώρας με την ίδια λογική, ούτε με μηχανιστικές προβλέψεις που θέτουν ενιαία όρια σε κλίνες, ανεξάρτητα από το μέγεθος, τις υποδομές, την ιστορική εξέλιξη, τη ζήτηση, την κατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος και τις πραγματικές δυνατότητες κάθε περιοχής. Οποιοδήποτε όριο στη δυναμικότητα τουριστικών καταλυμάτων πρέπει να εξετάζεται στο επίπεδο των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, με πραγματικά δεδομένα, επιστημονική τεκμηρίωση και ουσιαστική διαβούλευση με την αυτοδιοίκηση, την κοινωνία και τους ανθρώπους που γνωρίζουν την τουριστική οικονομία στην πράξη. Η φέρουσα ικανότητα δεν είναι ένας στοχαστικός αριθμός. Είναι ένα διαχειριστικό εργαλείο που εξαρτάται από τη δομή της αγοράς, τις δημόσιες υποδομές, την ύδρευση, την αποχέτευση, τη διαχείριση των απορριμμάτων, τις μεταφορές, την υγεία, την εποχικότητα και τις επενδύσεις που μπορεί να υποστηρίξει ένας τόπος. Οταν αντιμετωπίζεται ως απόλυτος αριθμός, χάνει την ουσία του. Αν το ζητούμενο δεν είναι η επιβολή ενός γενικού φρένου στην ανάπτυξη, τότε απαιτείται μια πιο ποιοτική και ορθολογική προσέγγιση. Ανάπτυξη με σαφείς κανόνες, διαφάνεια και ουσιαστικό σεβασμό στο περιβάλλον. Η προώθηση λογικής κατακερματισμού δεν διασφαλίζει την προστασία του τοπίου, ούτε ενισχύει την αποτελεσματική περιβαλλοντική διαχείριση. Αντίθετα, μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω διάχυση της δόμησης, χαμηλότερες περιβαλλοντικές επιδόσεις, αποδυνάμωση του οργανωμένου τουριστικού προϊόντος και απώλεια επενδύσεων προς ανταγωνιστικές χώρες. Η Ελλάδα χρειάζεται χωροταξικό σχεδιασμό που να κατευθύνει, όχι να ακυρώνει. Που να προστατεύει, όχι να παγώνει. Που να στηρίζεται σε δεδομένα, όχι σε οριζόντιες απαγορεύσεις. Γι’ αυτό οι περιορισμοί σε κλίνες πρέπει να απομακρυνθούν από το Ειδικό Χωροταξικό και να εξετάζονται μόνο κατ’ εξαίρεση, όπου αυτό τεκμηριώνεται ως απολύτως αναγκαίο, μέσα από τον τοπικό σχεδιασμό. Μόνο έτσι μπορεί να υπηρετηθεί ταυτόχρονα το περιβάλλον, η κοινωνία, η οικονομία και η μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της χώρας.

*Ο κ. Χατζής είναι πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων (ΠΟΞ).

Λάθος η ομαδοποίηση νησιών
Ηλίας Κικίλιας

Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό δεν είναι, και δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται ως η Εθνική Στρατηγική της χώρας για τον τομέα αυτό. Είναι η χωρική αποτύπωση και εξειδίκευσή της. Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να στερείται ενός συνεκτικού Εθνικού Σχεδίου, παρά το γεγονός ότι ο ΣΕΤΕ έχει παρουσιάσει ολοκληρωμένα σχέδια δράσης ήδη από το 2021. Η συζήτηση, συνεπώς, δεν γίνεται ούτε με όρους ουσίας ούτε με τον αναγκαίο σεβασμό στους τόπους, στο περιβάλλον και στην ανάπτυξη. Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί το ΕΧΠΤ δεν αφορά μια συγκυριακή πολιτική απόφαση. Αστοχες ή άσκοπες οριζόντιες απαγορεύσεις που θα θεσπιστούν σήμερα, θα δεσμεύσουν τη χώρα για δεκαετίες. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο αναπτυξιακό, είναι στρατηγικό. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ξεκάθαρα ότι περιοχές με παρόμοιο μέγεθος ή αντίστοιχη φάση ανάπτυξης δεν εφαρμόζουν την ίδια στρατηγική βιωσιμότητας. Το «one size fits all» μπορεί να ακούγεται διοικητικά εύκολο, αλλά στην πράξη ακυρώνει την ταυτότητα κάθε τόπου. Aγνοεί τις διαφορετικές αναπτυξιακές διαδρομές που μπορεί να ακολουθήσει ένας προορισμός και την ποικιλομορφία της χώρας μας, ένα κρίσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Η ομαδοποίηση νησιών με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά βάσει δύο ή τριών δεικτών, όπως το μέγεθος ή η πυκνότητα κλινών, οδηγεί σχεδόν με μαθηματική ακρίβεια σε στρεβλά και μη λειτουργικά αποτελέσματα. Η φέρουσα ικανότητα δεν είναι ένα στατικό και απόλυτο μέγεθος. Είναι ένα δυναμικό εργαλείο πολιτικής που μεταβάλλεται ανάλογα με τις υποδομές, την τεχνολογία, τον εποχικό πληθυσμό και τη συνολική δυνατότητα διαχείρισης ενός προορισμού. Οταν αντιμετωπίζεται ως απόλυτος αριθμός, χάνει την ουσία του. Τέλος, η αποκέντρωση των τουριστικών εσόδων και επενδύσεων δεν επιτυγχάνεται με αντικίνητρα σε προορισμούς που ήδη διαθέτουν ζήτηση και διεθνή δυναμική. Αστοχοι περιορισμοί σε ώριμες αγορές δεν οδηγούν απαραίτητα στην ανάπτυξη νέων προορισμών. Πολύ συχνότερα οδηγούν ταξιδιώτες και επενδυτικά κεφάλαια εκτός Ελλάδας, προς ανταγωνιστικές αγορές της Μεσογείου που παραμένουν, και στον τουρισμό και στην προστασία του περιβάλλοντος, πιο προβλέψιμες, πιο ουσιαστικές και, κυρίως, πιο στρατηγικά συνεπείς.

*Ο κ. Κικίλιας είναι γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων, ΙΝΣΕΤΕ.

Το «στοπ» έφερε κύμα νέων αδειών στη Μήλο
Aδύναμα σημεία, ελλείψεις και αντιφάσεις
Πέτρος Μαραβελάκης

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα προς τη ρύθμιση της τουριστικής ανάπτυξης. Η κατηγοριοποίηση της χώρας σε ζώνες βάσει του βαθμού κορεσμού επιτρέπει για πρώτη φορά τη λήψη διαφοροποιημένων μέτρων. Η αύξηση της αρτιότητας για την εκτός σχεδίου δόμηση και ο περιορισμός των κλινών σε ευαίσθητες περιοχές αποτελούν ισχυρά αναχώματα στην υποβάθμιση του φυσικού τοπίου. Επιπλέον, τα κίνητρα για την αναβάθμιση υφιστάμενων μονάδων σε υψηλές κατηγορίες αστέρων ευθυγραμμίζονται με τον στόχο για έναν τουρισμό υψηλής προστιθέμενης αξίας, που αποφέρει περισσότερα έσοδα με μικρότερο περιβαλλοντικό κόστος. Παρά τις προθέσεις, το σχέδιο έχει οριζόντιο χαρακτήρα στους περιορισμούς που επιβάλλει, καθώς δεν λαμβάνει υπόψη τις μικρο-ιδιαιτερότητες κάθε νησιού. Ενας από τους φόβους της αγοράς είναι το «πάγωμα» μεγάλων επενδύσεων, κάτι που μπορεί να πλήξει την ανταγωνιστικότητα. Ταυτόχρονα, η παράλληλη ανοχή σε μεταλλευτικές δραστηριότητες δημιουργεί χωρικές αντιφάσεις. Το σημαντικότερο κενό ωστόσο εντοπίζεται στην ελλιπή ρύθμιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης, η οποία συνεχίζει να πιέζει τις τοπικές κοινωνίες και τις υποδομές τους παράλληλα με τους όχι αυστηρούς περιορισμούς που επιβάλλονται στα ξενοδοχεία. Για να μετατραπεί το νέο σχέδιο σε ένα δυναμικό εργαλείο διακυβέρνησης, θα πρέπει να ενσωματώσει και νέες βασικές κατηγορίες δεικτών ανθεκτικότητας (resilience). Η χρήση κοινωνικών δεικτών, όπως για παράδειγμα η παρακολούθηση της προσιτότητας της στέγης για τους μόνιμους κατοίκους και της αναλογίας κατοικιών για βραχυχρόνια μίσθωση προς κατοικίες μόνιμων κατοίκων, συμβάλλει στη διαμόρφωση πολιτικών εξασφάλισης της κοινωνικής συνοχής. Μια άλλη κατηγορία είναι οι περιβαλλοντικοί δείκτες πίεσης. Η δυναμική μέτρηση του υδατικού αποτυπώματος και της επάρκειας των υποδομών διαχείρισης αποβλήτων σε πραγματικό χρόνο μπορεί να αποτυπώσει βασικά προβλήματα υποδομών. Τέλος, οικονομικοί δείκτες διασύνδεσης όπως είναι η μέτρηση του βαθμού χρήσης τοπικών προϊόντων και της διασποράς των τουριστικών εσόδων στην τοπική οικονομία είναι απαραίτητο να ληφθούν υπόψη ώστε η τουριστική ανάπτυξη να αποδίδει οφέλη σε μεγάλο μέρος της τοπικής κοινωνίας.

*Ο κ. Μαραβελάκης είναι καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς, πρόεδρος Τμήματος Τουριστικών Σπουδών.

Τέλος στην ανεξέλεγκτη αυθαιρεσία
Τάσος Χωμενίδης

Στη νησιωτική χώρα είχαν αναπτυχθεί επί του αιγιαλού κτίσματα ή υπόσκαφα για τη χειμερινή εναπόθεση των βαρκών των αλιέων, γνωστά ως «σύρματα». Αποτελούσαν μια σιωπηρή παραχώρηση του δημόσιου χώρου για την προστασία και την εξυπηρέτηση της δραστηριότητας των ψαράδων δεδομένης της έλλειψης αλιευτικών καταφυγίων. Οι εγκαταστάσεις αυτές είχαν δημιουργηθεί για λόγους προστασίας της μικροαλιείας χωρίς οποιαδήποτε εμπορική εκμετάλλευση. Τα «σύρματα» με τις πολύχρωμες ξύλινες πόρτες τα συναντάμε σε διαφημιστικά του ΕΟΤ, δείγμα της ένταξης των ιδιόμορφων αποθηκευτικών χώρων στο κυκλαδίτικο τοπίο. Η μικροαλιεία κατέστη είδος προς εξαφάνιση, θύμα της βιομηχανικής υπεραλίευσης και τα «σύρματα» έπαψαν να επιτελούν τον σκοπό τους. Θα έπρεπε να επιστραφούν στον δημόσιο ιδιοκτήτη. Αλλά «εδώ είναι Βαλκάνια, δεν είναι παίξε γέλασε» και τα «σύρματα» καταπατήθηκαν από τους απογόνους των ψαράδων, οι οποίοι άλλαξαν πίστα και εισήλθαν σε αυτήν του εύκολου και «μαύρου» κέρδους της «τουριστικής εκμετάλλευσης». Τα «σύρματα» μετετράπησαν σε πολυτελείς σουίτες με παράνομη επέκταση και μισθώνονται σε υψηλές τιμές «εννοείται μετρητοίς». Μια αυθαίρετη αλλαγή χρήσης που συνδυάζεται με φοροδιαφυγή. Το αντιπροσωπευτικό κοκτέιλ της ελληνικής παθολογίας. Εκτός της αυθαίρετης εμπορικής εκμετάλλευσης δημοσίου πράγματος, ουδείς έχει ασχοληθεί και με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Οι βάρκες δεν παράγουν λύματα ούτε απορρίμματα. Οι τουρίστες που αντικατέστησαν τις βάρκες, παράγουν όλη τη ρύπανση της κατοικίας η οποία, ελλείψει δικτύων, διοχετεύεται στη θάλασσα. Τα «σύρματα» είναι πηγή ρύπανσης και όμως στο Διαδίκτυο αλλά και στις αφίσες του επίσημου κράτους εξακολουθεί να διαφημίζεται αυτή η αυθαιρεσία. Η Πολιτεία καθεύδει! Θα ρωτήσετε: Τι σχέση έχουν όλα αυτά με το Χωροταξικό. Κι όμως έχουν: στην πολυετή ενασχόλησή μου με τον τουρισμό έχω δει χωροταξικά που έρχονται και παρέρχονται γιατί δεν θεσμοθετούνται με υποκείμενο σχεδιασμό. Οι κατευθύνσεις ατονούν και η αυθαίρετη τουριστική ανάπτυξη συνεχίζει ανεξέλεγκτη. Δεν αρκούν οι στόχοι, απαιτείται η αναδοχή τους από την πολιτεία, την τοπική αυτοδιοίκηση και κυρίως ο έλεγχος της εφαρμογής τους. Σήμα και όχι «σύρμα» για να μπει η τουριστική μας βιομηχανία στην εποχή της βιωσιμότητας.

*Ο κ. Χωμενίδης είναι διδάκτωρ Πολιτικός Μηχανικός, CEO ΛΑΜΨΑ.

Βιωσιμότητα με ασφάλεια δικαίου
Αλέξανδρος Βασιλικός

Το ΞΕΕ, ως θεσμικός σύμβουλος της Πολιτείας, έχει επανειλημμένα εισηγηθεί την ανάγκη για ένα Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό, ως απαραίτητη προϋπόθεση για το μέλλον και τις προοπτικές της ελληνικής Φιλοξενίας. Το γεγονός ότι, μετά από χρόνια, η κυβέρνηση κατέθεσε ένα Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό για δημόσια διαβούλευση, είναι αναμφίβολα θετικό βήμα. Τώρα που επιτέλους έχουμε στα χέρια μας ένα νέο, συγκεκριμένο κείμενο και όχι φήμες, διαρροές ή κάποιες αποσπασματικές σκέψεις, με απόλυτο σεβασμό στη θεσμική αποστολή μας, ετοιμάζουμε μια ολοκληρωμένη και συνεκτική δέσμη θέσεων, με τη συνδρομή εξειδικευμένων ειδικών. Οφείλουν όλοι να αντιληφθούν ότι η έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης της Φιλοξενίας στην Ελλάδα, στην οποία όλοι φέρονται να συμφωνούν, εμπεριέχει από κοινού κανόνες τόσο για τη βιωσιμότητα, όπου η χώρα μας μάλιστα έχει την παγκόσμια πρωτιά με το πρωτοποριακό σύστημα περιβαλλοντικής κατάταξης των ξενοδοχείων που νομοθετήθηκε ύστερα από ενδελεχή δουλειά των ΞΕΕ και ΤΕΕ, όσο και για την ανάπτυξη, με ασφάλεια δικαίου και επενδύσεων, χωρίς να δαιμονοποιείται η υγιής επιχειρηματικότητα. Ειδικά όταν μιλάμε για έναν κλάδο που είναι αποδεδειγμένα σταθερός πυλώνας της εθνικής οικονομίας και πρέπει να συνεχίσει να προσφέρει τα πολλαπλασιαστικά οφέλη του στους πολίτες και τις τοπικές κοινωνίες.

* Ο κ. Βασιλικός είναι προέδρος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΞΕΕ) και προέδρος της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας HOTREC.

Πηγή: kathimerini.gr