Στο γιατί επαναστάτησαν η Σύμη και τα γύρω νησιά ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία αναφέρθηκε σε τοποθέτηση του στην ημερίδα που έγινε στο Νεστορίδειο Μέλαθρο ο αντιδήμαρχος Σύμης κ.Νικήτας Γρύλλης.
Την ημερίδα οργάνωσαν το Ϊδρυμα Ιωάννης και Πάολα Νεστορίδου και οι Λέσχες Lions Ρόδου και Ηλιούσα Ρόδου και Χάλκης
Στην ομιλία του τόνισε αναλυτικά:
«Πώς και γιατί επαναστάτησαν η Σύμη και τα γύρω νησιά το 1821»
Κυρίες και κύριοι,
αγαπητοί συνδιοργανωτές και φίλοι,
Η σημερινή ημερίδα έρχεται να αποκαταστήσει μια ιστορική αλήθεια:
ότι η Ελληνική Επανάσταση δεν ήταν μόνο υπόθεση της Πελοποννήσου, αλλά ένα πανελλήνιο γεγονός, στο οποίο η Σύμη και τα νησιά των Νοτίων Σποράδων είχαν πρωταγωνιστικό ρόλο .
Και ίσως το πιο σημαντικό ερώτημα που καλούμαστε να απαντήσουμε είναι:
Γιατί ένα νησί με τόσα προνόμια επέλεξε να επαναστατήσει;
1. Η ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΥΜΗΣ
Η Σύμη δεν ήταν ένα «μικρό νησί».
Ήταν μέρος ενός από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα της Μεσογείου, που ένωνε Ανατολή και Δύση .
* Έλεγχος εμπορίου
* Ναυτική κινητικότητα
* Στρατηγική επιρροή
Η περιοχή Ρόδου–Σύμης αποτελούσε κομβικό γεωστρατηγικό σημείο παγκόσμιας σημασίας.
Αυτό εξηγεί γιατί, σε κάθε αλλαγή κυριαρχίας στη Ρόδο,
η Σύμη αναδεικνυόταν σε κέντρο διαχείρισης.
2. Η ΣΥΜΗ ΩΣ «ΚΡΑΤΟΣ ΕΝ ΚΡΑΤΕΙ»
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία:
Η Σύμη λειτουργούσε ουσιαστικά ως αυτόνομη πολιτεία μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία .
Βασικά χαρακτηριστικά:
* Δικό της διοικητικό σύστημα (Κοινό της Σύμης)
* Εκλεγμένος Πρωτόγερος
* Γενικές Συνελεύσεις
* Τοπική δικαιοσύνη (ποινική & αστική)
* Δικά της «διαβατήρια» αναγνωρισμένα διεθνώς
Οι Συμιακοί δεν ήταν τυπικοί υπήκοοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
3. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΚΗ ΙΣΧΥΣ
Η Σύμη ήταν:
* Κέντρο εμπορίου
* Δύναμη στη σπογγαλιεία
* Ναυτική κοινότητα με διεθνείς διασυνδέσεις
Οι Συμιακοί:
* Ταξίδευαν σε όλη τη Μεσόγειο
* Είχαν σχέσεις με ευρωπαϊκές αυλές
* Κατείχαν οικονομική ισχύ
Αυτό σημαίνει κάτι κρίσιμο:
Η επανάσταση δεν έγινε από φτωχούς και καταπιεσμένους μόνο, αλλά και από εύπορους και μορφωμένους.
4. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΩΡΙΜΟΤΗΤΑ
Το 1765 ιδρύεται στη Σύμη η περίφημη Ακαδημία .
Ένα από τα σημαντικότερα εκπαιδευτικά κέντρα του ελληνικού χώρου.
Από εκεί:
* Διαδίδονται ιδέες Διαφωτισμού
* Καλλιεργείται εθνική συνείδηση
* Στελεχώνονται οι Φιλικοί
Η Σύμη είχε πολιτική ωριμότητα και δημοκρατική οργάνωση, σπάνια για την εποχή.
5. Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
Οι Συμιακοί εντάσσονται ενεργά στη Φιλική Εταιρεία :
* Δάσκαλοι της Ακαδημίας
* Τοπικοί πρόκριτοι
* Εκκλησιαστικοί παράγοντες
Η Επανάσταση στη Σύμη δεν ήταν αυθόρμητη – ήταν οργανωμένη και συνειδητή επιλογή.
6. ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΕΞΕΓΕΡΣΗ
Καθοριστικοί παράγοντες:
Σφαγές Ελλήνων
* Ρόδος (Μάιος 1821)
* Κως (Ιούλιος 1821)
Δημιουργείται αίσθημα άμεσου κινδύνου.
Έλλειψη προστασίας
* Οι Μεγάλες Δυνάμεις καταδικάζουν την Επανάσταση
* Καμία διεθνής εγγύηση
Αβεβαιότητα και καθυστέρηση
Οι Συμιακοί:
* Περιμένουν οδηγίες
* Ζυγίζουν τα δεδομένα
* Δεν ενεργούν βιαστικά
Αυτό δείχνει στρατηγική σκέψη και όχι παρορμητισμό.
7. Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ 16ης ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1821
Στις 16 Αυγούστου 1821:
Συγκαλείται Γενική Συνέλευση με συμμετοχή:
* Σύμης
* Νισύρου
* Τήλου
* Χάλκης
* Καστελορίζου
Και λαμβάνεται η ιστορική απόφαση:
Η Σύμη κηρύσσει την Επανάσταση.
Τι ακολουθεί:
* Δημιουργία έκτακτης διοίκησης
* Οργάνωση άμυνας
* Ναυτικές επιχειρήσεις
* Ανύψωση επαναστατικής σημαίας
8. ΓΙΑΤΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣΕ Η ΣΥΜΗ;
Το κρίσιμο ερώτημα.
1. Εθνική συνείδηση
Οι Συμιακοί πίστευαν ότι:
το ελληνικό έθνος πρέπει να αποκτήσει πολιτική υπόσταση
2. Γεωπολιτική αντίληψη
Κατανοούσαν ότι:
* η περιοχή τους είναι στρατηγική
* δεν μπορούν να μείνουν ουδέτεροι
3. Φόβος αφανισμού
Οι σφαγές στα γύρω νησιά έδειχναν τι θα ακολουθήσει.
4. Πολιτική ωριμότητα
Η απόφαση ήταν συλλογική, θεσμική, οργανωμένη.
5. Ιστορική ευθύνη
Η Σύμη δεν ήθελε απλώς προνόμια.
Ήθελε ελευθερία και συμμετοχή στο ελληνικό κράτος.
9. Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΤΙΦΑΣΗ
Και εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον:
Η Σύμη είχε περισσότερα προνόμια από πολλές περιοχές της Αυτοκρατορίας.
Κι όμως επαναστάτησε.
Αυτό σημαίνει:
Η Επανάσταση δεν ήταν μόνο οικονομική.
Ήταν βαθιά πολιτική και εθνική επιλογή.
10. ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΗΜΕΡΑ
Η ιστορία της Σύμης μας διδάσκει:
* Ότι η αυτοδιοίκηση έχει βαθιές ρίζες
* Ότι μικρές κοινωνίες μπορούν να παίξουν μεγάλο ρόλο
* Ότι η ελευθερία είναι συνειδητή επιλογή, όχι συγκυρία
Και κυρίως:
Ότι η περιφέρεια δεν ακολουθεί την ιστορία – τη διαμορφώνει.
Κυρίες και κύριοι,
η Σύμη δεν περίμενε να της δοθεί η ελευθερία.
Την διεκδίκησε.
Την οργάνωσε.
Την πλήρωσε.
Και γι’ αυτό αξίζει να τη θυμόμαστε όχι ως υποσημείωση,
αλλά ως παράδειγμα.
Γιατί τελικά:
«Η ιστορία δεν ανήκει στους ισχυρούς.
Ανήκει σε αυτούς που παίρνουν αποφάσεις την κατάλληλη στιγμή.»
Σας ευχαριστώ.
