Νησιά και βουνοκορφές χωρίς ανεμογεννήτριες – Τι αλλάζει, ποια έργα μπλοκάρουν

Στην τε­λι­κή ευ­θεία το νέο Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό Πλαί­σιο για τις Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας – Πού σχε­διά­ζε­ται πλή­ρης απα­γό­ρευ­ση εγκα­τά­στα­σης αιο­λι­κών πάρ­κων – Γκρί­ζες ζώνες για τα υφι­στά­με­να έργα

Αρχές Μαΐου κλει­δώ­νει – εκτός απρο­ό­πτου – το νέο Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό Πλαί­σιο για τις Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ). Αυτό ανέ­φε­ρε σε δη­λώ­σεις του τις προη­γού­με­νες ημέ­ρες ο υπουρ­γός Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, Σταύ­ρος Πα­πα­σταύ­ρου, με την κυ­βέρ­νη­ση να μετρά αντι­δρά­σεις της αγο­ράς, να «ζυ­γί­ζει» ορι­ζό­ντιες και ση­μεια­κές απα­γο­ρεύ­σεις δια­τη­ρώ­ντας ανοι­χτά κρί­σι­μα μέ­τω­πα έως την τε­λευ­ταία στιγ­μή.

Μάχη Τρά­τσα

Ζη­τού­με­νο για το νέο πλαί­σιο είναι το πού θα μπουν οι γραμ­μές οι οποί­ες θα κα­θο­ρί­σουν ποια έργα προ­χω­ρούν, ποια «πα­γώ­νουν», με κομ­βι­κό ση­μείο το πού θα επι­τρέ­πε­ται τε­λι­κά να μπουν ανε­μο­γεν­νή­τριες στη χώρα.

Εγ­χώ­ριο «καύ­σι­μο»

Το επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νο ΕΧΠ-ΑΠΕ έρ­χε­ται σε μια χρο­νι­κή συ­γκυ­ρία όπου η ενερ­γεια­κή με­τά­βα­ση «τρέ­χει», αλλά η κοι­νω­νι­κή απο­δο­χή δεί­χνει να χω­λαί­νει, την ώρα που οι γε­ω­πο­λι­τι­κές πιέ­σεις – με αιχμή τον πό­λε­μο στη Μέση Ανα­το­λή – επα­να­φέ­ρουν με έντα­ση στο προ­σκή­νιο την ανά­γκη για ενερ­γεια­κή ασφά­λεια και επάρ­κεια. Σε αυτό το πε­ρι­βάλ­λον, οι Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας προ­βάλ­λουν όχι μόνο ως «πρά­σι­νη» επι­λο­γή, αλλά και ως το κα­τε­ξο­χήν εγ­χώ­ριο «καύ­σι­μο» της χώρας.

Στο επί­κε­ντρο του νέου πλαι­σί­ου μπαί­νει η χω­ρο­θέ­τη­ση των αιο­λι­κών πάρ­κων στα νησιά, ένα θέμα που έχει εξε­λι­χθεί σε πεδίο έντο­νων αντι­πα­ρα­θέ­σε­ων. Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ κα­λεί­ται να «κου­μπώ­σει» με το αντί­στοι­χο του του­ρι­σμού, απο­φεύ­γο­ντας συ­γκρού­σεις χρή­σε­ων και δη­μιουρ­γώ­ντας ένα πιο συ­νε­κτι­κό μο­ντέ­λο ανά­πτυ­ξης. Κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο παί­ζει η κα­τη­γο­ριο­ποί­η­ση των νη­σιών που θέτει το ΕΧΠ-Του­ρι­σμού, το οποίο είχε τεθεί το κα­λο­καί­ρι του 2024 σε δια­βού­λευ­ση (ακόμη δεν έχει υπο­γρα­φεί η σχε­τι­κή υπουρ­γι­κή από­φα­ση).

Για τα του­ρι­στι­κά ανα­πτυγ­μέ­να και ανα­πτυσ­σό­με­να νησιά (την απο­κα­λού­με­νη Ομάδα Ι) η κα­τεύ­θυν­ση, όπως ανα­φέ­ρουν στο «Βήμα» κυ­βερ­νη­τι­κές πηγές, φαί­νε­ται να έχει σφρα­γι­στεί, του­λά­χι­στον προς το παρόν, καθώς δεν απο­κλεί­ε­ται να υπάρ­ξουν πα­ρεμ­βά­σεις από το πρω­θυ­πουρ­γι­κό πε­ρι­βάλ­λον, το οποίο έχει ζη­τή­σει να ελέγ­ξει το τε­λι­κό κεί­με­νο. Η στρα­τη­γι­κή φαί­νε­ται ότι οδη­γεί σε πλήρη απα­γό­ρευ­ση εγκα­τά­στα­σης αιο­λι­κών πάρ­κων.

Πρό­κει­ται για μια επι­λο­γή με έντο­νο πο­λι­τι­κό απο­τύ­πω­μα, που επι­χει­ρεί να θω­ρα­κί­σει πε­ριο­χές υψη­λής του­ρι­στι­κής αξίας από πε­ραι­τέ­ρω επι­βα­ρύν­σεις και να λειά­νει δια­μαρ­τυ­ρί­ες το­πι­κών πα­ρα­γό­ντων. Σε αυτή την ομάδα πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται 46 νησιά: Μύ­κο­νος, Σα­ντο­ρί­νη, Πάρος, Νάξος, Κως, Ρόδος, Σύρος, Τήνος, Σπέ­τσες, Αί­γι­να, Αμορ­γός, Μήλος, Αν­δρος, Πά­τμος, Χίος κ.ά.

Ρευ­στή ει­κό­να

Αντί­θε­τα, για την Ομάδα ΙΙ, δη­λα­δή τα υπό­λοι­πα κα­τοι­κη­μέ­να νησιά, η ει­κό­να πα­ρα­μέ­νει ρευ­στή. Η επι­κρα­τέ­στε­ρη προ­σέγ­γι­ση, σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, είναι να επι­τρέ­πο­νται έργα εκεί όπου υπάρ­χει ση­μα­ντι­κό αιο­λι­κό δυ­να­μι­κό, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται στον σχε­τι­κό χάρτη του Κέ­ντρου ΑΠΕ (ΚΑΠΕ), ώστε να απο­φεύ­γο­νται επεν­δύ­σεις με προ­ο­πτι­κή χα­μη­λής από­δο­σης.

Στην Ομάδα ΙΙΙ, που πε­ρι­λαμ­βά­νει ακα­τοί­κη­τα νησιά και βρα­χο­νη­σί­δες, δεν προ­κρί­νε­ται ορι­ζό­ντια απα­γό­ρευ­ση. Αντί­θε­τα, εξε­τά­ζε­ται επι­βο­λή συ­γκε­κρι­μέ­νων πε­ριο­ρι­σμών, πι­θα­νώς με βάση γε­ω­γρα­φι­κά, πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά και γε­ω­πο­λι­τι­κά κρι­τή­ρια, με την κυ­βέρ­νη­ση να επι­χει­ρεί μια πιο «χει­ρουρ­γι­κή» προ­σέγ­γι­ση.

Ανοι­χτό πα­ρα­μέ­νει ακόμη το ζή­τη­μα των ορει­νών όγκων. Το υψό­με­τρο πάνω από το οποίο θα απα­γο­ρεύ­ε­ται η εγκα­τά­στα­ση ανε­μο­γεν­νη­τριών εξα­κο­λου­θεί να μην έχει προσ­διο­ρι­στεί. Οι πλη­ρο­φο­ρί­ες ανα­φέ­ρουν ότι ανα­μέ­νο­νται πα­ρεμ­βά­σεις της τε­λευ­ταί­ας στιγ­μής από το Μα­ξί­μου, σε μια προ­σπά­θεια να πε­ριο­ρι­στούν οι δια­μαρ­τυ­ρί­ες που κα­τα­γρά­φο­νται σε πολ­λές πε­ριο­χές της χώρας.

«Πήχης» ωρι­μό­τη­τας

Κομ­βι­κής ση­μα­σί­ας θε­ω­ρού­νται και οι με­τα­βα­τι­κές δια­τά­ξεις. Το ερώ­τη­μα που κυ­ριαρ­χεί είναι κρί­σι­μο και αφορά τα έργα που θα μπο­ρούν να συ­νε­χί­σουν με το παλιό κα­θε­στώς και εκεί­να που θα υπα­χθούν στο νέο. Ο σχε­δια­σμός φαί­νε­ται να πε­ρι­λαμ­βά­νει έναν «πήχη» ωρι­μό­τη­τας, αν και δεν έχει απο­φα­σι­στεί το πού θα το­πο­θε­τη­θεί. Ξε­κά­θα­ρη πά­ντως είναι η πρό­θε­ση να εξαι­ρε­θούν από τις νέες προ­βλέ­ψεις μο­νά­δες ΑΠΕ που ήδη λει­τουρ­γούν, κα­τα­σκευά­ζο­νται ή έχουν εξα­σφα­λί­σει πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή αδειο­δό­τη­ση.

Ωστό­σο, το με­γά­λο «αγκά­θι» αφορά την τύχη επεν­δύ­σε­ων ΑΠΕ που βρί­σκο­νται ένα βήμα πριν από την τε­λι­κή έγκρι­ση πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών όρων. Πρό­κει­ται για έργα που έχουν πε­ρά­σει τη δια­δι­κα­σία δια­βού­λευ­σης, αλλά εν­δέ­χε­ται να βρε­θούν ξαφ­νι­κά σε πε­ριο­χές απο­κλει­σμού. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, επι­δί­ω­ξη του ενερ­γεια­κού επι­τε­λεί­ου της κυ­βέρ­νη­σης είναι η δια­μόρ­φω­ση ενός πλαι­σί­ου ικα­νού να «αντέ­ξει» στις αί­θου­σες των δι­κα­στη­ρί­ων. Αλ­λω­στε ένα αστα­θές θε­σμι­κό πε­ρι­βάλ­λον λει­τουρ­γεί απο­τρε­πτι­κά και για τους επεν­δυ­τές.

Επι­πλέ­ον, το ισχύ­ον πλαί­σιο χρο­νο­λο­γεί­ται από το 2009 και έχει ξε­πε­ρα­στεί από τις τε­χνο­λο­γι­κές εξε­λί­ξεις καθώς απου­σιά­ζουν από αυτό νέες μορ­φές ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής, όπως τα υπε­ρά­κτια αιο­λι­κά και οι υπο­δο­μές απο­θή­κευ­σης ενέρ­γειας, που απο­τε­λούν καί­ριο «κρίκο» για τη στα­θε­ρό­τη­τα ενός συ­στή­μα­τος βα­σι­σμέ­νου στις ΑΠΕ.

Αρα, το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ κα­λεί­ται να απα­ντή­σει και σε αυτά τα μέ­τω­πα, μέσα σε ένα πε­ρι­βάλ­λον όπου οι αντι­δρά­σεις απέ­να­ντι στις ενερ­γεια­κές υπο­δο­μές δεν υπο­χω­ρούν και σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις εντεί­νο­νται.