Ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Ρόδου µιλά για τη φετινή σεζόν, τις πιέσεις στο µοντέλο, το αυξανόµενο κόστος, τις υποδοµές και τη στρατηγική µετάβασης του προορισµού
Η Ρόδος δεν είναι απλώς ένας ακόµη ελληνικός προορισµός. Είναι ένας από τους πυλώνες του ελληνικού Tουρισµού, ένας τόπος που εδώ και δεκαετίες διαµορφώνει τάσεις, «χτίζει» αγορές και λειτουργεί ως σηµείο αναφοράς για το διεθνές τουριστικό προϊόν της χώρας. Με ισχυρό brand, βαθιά διείσδυση στις µεγάλες ευρωπαϊκές αγορές και ανθεκτικότητα απέναντι σε κρίσεις, το νησί έχει αποδείξει διαχρονικά ότι δεν ακολουθεί απλώς τις εξελίξεις, τις καθορίζει.
Στο επίκεντρο αυτής της διαδροµής βρίσκεται η ξενοδοχειακή κοινότητα της Ρόδου, µε την Ένωση Ξενοδόχων να διαδραµατίζει ιστορικά πρωτοποριακό ρόλο στη διαµόρφωση πολιτικών, στη διαχείριση κρίσεων και στη στρατηγική ανάπτυξης του προορισµού. Σήµερα, σε µια περίοδο όπου το µοντέλο του µαζικού τουρισµού επαναξιολογείται και οι προκλήσεις πολλαπλασιάζονται, η φωνή του προέδρου της Ένωσης Ξενοδόχων Ρόδου, Γιάννη Παπαβασιλείου, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.
Με εµπειρία, γνώση της αγοράς και άµεση επαφή µε τις πραγµατικές ανάγκες των επιχειρήσεων, ο κ. Παπαβασιλείου σκιαγραφεί στο ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, τη σηµερινή εικόνα της Ρόδου, αναδεικνύει τις πιέσεις που δέχεται το µοντέλο ανάπτυξης, αλλά και καταθέτει µια σαφή στρατηγική κατεύθυνση: µετάβαση από τη λογική των συνεχών ρεκόρ σε ένα πιο ισορροπηµένο, βιώσιµο και ποιοτικό τουριστικό µέλλον.
Σε µια συγκυρία όπου ο διεθνής ανταγωνισµός εντείνεται και οι ισορροπίες αλλάζουν, η Ρόδος καλείται – για ακόµη µία φορά – να πρωτοστατήσει. Και όπως προκύπτει από τη συνέντευξη, διαθέτει τόσο τις βάσεις όσο και τους ανθρώπους για να το πετύχει.
Η συνέντευξη
Η συνέντευξη του προέδρου της Ένωσης Ξενοδόχων Ρόδου Γιάννη Παπαβασιλείου στον Κωνσταντίνο Στ. Δεριζιώτη, έχει ως εξής:
Πώς εξελίσσεται η φετινή τουριστική περίοδος στη Ρόδο; Επιβεβαιώνονται οι προσδοκίες της αγοράς; Η Ρόδος παραµένει ένας από τους πιο ώριµους και ισχυρούς προορισµούς της χώρας. Πού βρίσκεται σήµερα σε σχέση µε τον διεθνή ανταγωνισµό; Υπάρχει ανησυχία ότι το µοντέλο της Ρόδου έχει φτάσει στα όριά του;
Η φετινή τουριστική περίοδος ξεκίνησε οµαλά και, µέχρι στιγµής, εξελίσσεται χωρίς ιδιαίτερες αναταράξεις. Δεν έχουµε ουσιαστικές ακυρώσεις στα ξενοδοχεία, κάτι που είναι πολύ σηµαντικό και επιβεβαιώνει ότι η Ρόδος εξακολουθεί να αποτελεί έναν σταθερό και αξιόπιστο προορισµό στις επιλογές των επισκεπτών. Από την άλλη πλευρά, θα έλεγα ότι υπάρχει µια συγκρατηµένη αισιοδοξία, γιατί το διεθνές περιβάλλον παραµένει ασταθές και αυτό επηρεάζει τη συµπεριφορά των ταξιδιωτών.
Η Ρόδος είναι ένας ώριµος προορισµός µε πολύ ισχυρό brand, κάτι που της δίνει ένα σηµαντικό πλεονέκτηµα στον διεθνή ανταγωνισµό. Ωστόσο, ο ανταγωνισµός έχει ενταθεί και είναι πλέον πολύ πιο οργανωµένος και επιθετικός, είτε σε επίπεδο τιµών είτε σε επίπεδο πολιτικών στήριξης από τα κράτη.
Δεν θεωρώ ότι το µοντέλο της Ρόδου έχει φτάσει στα όριά του, αλλά είναι σαφές ότι χρειάζεται προσαρµογή. Η συζήτηση δεν είναι να κυνηγάµε συνεχώς νέα ρεκόρ, αλλά να διασφαλίσουµε µια ισορροπηµένη ανάπτυξη που θα είναι βιώσιµη και για τις επιχειρήσεις και για τον προορισµό συνολικά.
–Ποιες αγορές εµφανίζουν τη µεγαλύτερη δυναµική για τη Ρόδο φέτος; Υπάρχουν ενδείξεις αλλαγής στο προφίλ των επισκεπτών; Πόσο εξαρτηµένος παραµένει ο προορισµός από συγκεκριµένες αγορές και πόσο επικίνδυνο είναι αυτό;
Οι βασικές µας αγορές, όπως το Ηνωµένο Βασίλειο και η Γερµανία, παραµένουν σταθερές και συνεχίζουν να στηρίζουν τον προορισµό. Παράλληλα, βλέπουµε θετικά σηµάδια και από άλλες ευρωπαϊκές αγορές, γεγονός που δείχνει ότι η Ρόδος διατηρεί την ελκυστικότητά της.
Αυτό που έχει αλλάξει, όµως, είναι η συµπεριφορά του επισκέπτη. Ο κόσµος εξακολουθεί να ταξιδεύει, αλλά είναι πιο προσεκτικός: περιορίζει τη διάρκεια των διακοπών του ή προσαρµόζει τις επιλογές του µε βάση το διαθέσιµο εισόδηµα. Αυτό είναι µια πραγµατικότητα που πρέπει να λάβουµε υπόψη.
Η εξάρτηση από συγκεκριµένες αγορές παραµένει ένα ζήτηµα. Το έχουµε δει πολλές φορές στο παρελθόν, όταν εξωτερικοί παράγοντες επηρεάζουν συγκεκριµένες χώρες και κατ’ επέκταση τη ζήτηση. Γι’ αυτό είναι σηµαντικό να υπάρχει σταδιακή διεύρυνση του µείγµατος αγορών, ώστε ο προορισµός να είναι πιο ανθεκτικός. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ένωση Ξενοδόχων Ρόδου έχει καταβάλει τα τελευταία χρόνια σοβαρές προσπάθειες για άνοιγµα σε νέες αγορές, όπως η τουρκική, οι οποίες ήδη αρχίζουν να αποδίδουν. Αντίστοιχες πρωτοβουλίες για περαιτέρω διεύρυνση των αγορών είναι αναγκαίες και η Ένωση τις στηρίζει ενεργά, καθώς αποτελούν βασικό στοιχείο για τη θωράκιση και τη βιώσιµη ανάπτυξη του προορισµού.
Τα έσοδα αυξάνονται, αλλά αυξάνεται και το κόστος. Πού βρίσκεται σήµερα η ισορροπία για τους ξενοδόχους; Ποια είναι η µεγαλύτερη πίεση: ενέργεια, εργατικό κόστος ή φορολογία; Είναι βιώσιµο το σηµερινό µοντέλο λειτουργίας για τις επιχειρήσεις;
Το βασικό θέµα σήµερα δεν είναι η ζήτηση – η ζήτηση υπάρχει. Το πρόβληµα είναι το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων, το οποίο έχει αυξηθεί σηµαντικά τα τελευταία χρόνια.
Η ενέργεια, τα τρόφιµα, το εργατικό κόστος και η φορολογία δηµιουργούν ένα πολύ πιεστικό περιβάλλον. Και το σηµαντικό είναι ότι οι ξενοδόχοι δεν µπορούν να µετακυλίσουν εύκολα αυτές τις αυξήσεις στις τιµές, γιατί οι συµφωνίες µε τους tour operators έχουν γίνει µήνες πριν.
Αυτό έχει ως αποτέλεσµα να πιέζονται τα περιθώρια κέρδους και σε πολλές περιπτώσεις να τίθεται θέµα βιωσιµότητας, ιδιαίτερα για µικρότερες επιχειρήσεις. Υπάρχει επίσης µια γενικότερη αίσθηση ότι ο κλάδος επιβαρύνεται συνεχώς, µε φόρους και πρόσθετα κόστη, χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη στήριξη.
Το µοντέλο λειτουργεί, αλλά για να συνεχίσει να λειτουργεί χρειάζονται παρεµβάσεις που θα µειώσουν το κόστος και θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα.
Η Ρόδος δέχεται µεγάλο όγκο επισκεπτών. Υπάρχει ζήτηµα φέρουσας ικανότητας; Ποιες είναι οι µεγαλύτερες ελλείψεις σε υποδοµές σήµερα; Υπάρχει ουσιαστικός σχεδιασµός για τη διαχείριση της αυξηµένης τουριστικής ροής;
Η Ρόδος δέχεται έναν πολύ µεγάλο αριθµό επισκεπτών και αυτό από µόνο του δεν είναι πρόβληµα. Το κρίσιµο ζήτηµα είναι κατά πόσο το νησί είναι επαρκώς προετοιµασµένο, σε επίπεδο υποδοµών και οργάνωσης, για να διαχειριστεί αυτόν τον όγκο µε βιώσιµο τρόπο.
Σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχουν ελλείψεις σε βασικές υποδοµές, όπως το οδικό δίκτυο, η κυκλοφορία, η διαχείριση των απορριµµάτων και γενικότερα οι δηµόσιες υπηρεσίες. Και πολλές φορές, κάθε χρόνο, επανέρχονται τα ίδια ζητήµατα χωρίς να προχωρούν µε την ταχύτητα που θα έπρεπε.
Σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση για τη φέρουσα ικανότητα συνδέεται άµεσα και µε το χωροταξικό του τουρισµού. Το υπό διαµόρφωση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, όµως απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρµογή του, ώστε να µην προκύψουν πρόσθετοι περιορισµοί που θα λειτουργήσουν αποτρεπτικά για νέες επενδύσεις.
Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι στη Ρόδο υπάρχουν ήδη σηµαντικοί αντικειµενικοί περιορισµοί – όπως η οικοδοµησιµότητα, η µικροϊδιοκτησία, οι περιοχές Natura, οι δασικές και αρχαιολογικές ζώνες – που περιορίζουν στην πράξη τη δυνατότητα ανάπτυξης. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα τελευταία χρόνια η δηµιουργία νέων ξενοδοχειακών µονάδων είναι εξαιρετικά περιορισµένη.
Την ίδια στιγµή, η βραχυχρόνια µίσθωση αναπτύσσεται µε ταχείς και σε µεγάλο βαθµό ανεξέλεγκτους ρυθµούς, δηµιουργώντας πρόσθετες πιέσεις τόσο στη φέρουσα ικανότητα όσο και στην καθηµερινότητα του νησιού, ιδιαίτερα στο ζήτηµα της στέγασης εργαζοµένων.
Σε αυτό το πλαίσιο, έχουµε προτείνει τη θέσπιση ενός ανώτατου ορίου ανάπτυξης για τη βραχυχρόνια µίσθωση, της τάξεως του 20% σε σχέση µε τις κλίνες των νόµιµων τουριστικών καταλυµάτων, ώστε να υπάρξει µια ισορροπία και να προστατευτεί η βιωσιµότητα του.
Η Ρόδος έχει δοκιµαστεί τα τελευταία χρόνια από κρίσεις (πυρκαγιές, ακραία φαινόµενα). Το πρόβληµα έλλειψης προσωπικού παραµένει έντονο. Ποια είναι η κατάσταση στη Ρόδο; Υπάρχουν λύσεις ή το πρόβληµα είναι πλέον δοµικό; Πώς µπορεί να γίνει ξανά ελκυστικός ο κλάδος για τους εργαζόµενους;
Το ζήτηµα του ανθρώπινου δυναµικού είναι ίσως το πιο κρίσιµο για το µέλλον του τουρισµού. Η έλλειψη προσωπικού είναι έντονη και σε µεγάλο βαθµό έχει πλέον δοµικά χαρακτηριστικά. Δεν είναι µόνο θέµα αριθµών. Είναι θέµα συνθηκών εργασίας, κόστους διαβίωσης και συνολικής αντίληψης για τον κλάδο. Από την άλλη πλευρά, είναι σηµαντικό να τονίσουµε ότι στη Ρόδο υπάρχει µια µακρά παράδοση συνεργασίας µεταξύ εργαζοµένων και επιχειρήσεων. Οι τοπικές κλαδικές συµβάσεις εργασίας που υπογράφονται εδώ και χρόνια αποτελούν ένα θετικό παράδειγµα, καθώς διασφαλίζουν εργασιακή ειρήνη και ένα σταθερό πλαίσιο συνεργασίας προς όφελος και των εργαζοµένων και των επιχειρήσεων. Η επιµήκυνση της τουριστικής περιόδου είναι καθοριστική. Αν καταφέρουµε να λειτουργούµε περισσότερους µήνες, µπορούµε να προσφέρουµε πιο σταθερές θέσεις εργασίας και να κρατήσουµε εργαζόµενους στον προορισµό. Αυτό είναι κλειδί για τη λύση του προβλήµατος.
Ποιο είναι το επόµενο βήµα για τη Ρόδο; Αναβάθµιση ή αναδιάρθρωση; Μπορεί η Ρόδος να µεταβεί σε µοντέλο υψηλότερης αξίας χωρίς να χάσει όγκο; Ποιοι τοµείς µπορούν να διαφοροποιήσουν το προϊόν (π.χ. πολιτισµός, εµπειρίες, θεµατικός Tουρισµός);
Το µέλλον της Ρόδου δεν είναι να κυνηγά συνεχώς µεγαλύτερους αριθµούς. Είναι να πετύχει µια ισορροπία. Η Ρόδος θα παραµείνει ένας µαζικός προορισµός – και αυτό είναι στοιχείο της ταυτότητάς της. Δεν µπορούµε ούτε πρέπει να απευθυνθούµε µόνο σε τουρίστες υψηλού εισοδήµατος.
Ο Tουρισµός είναι πολυεπίπεδος και πρέπει να υπάρχει χώρος για όλους. Από εκεί και πέρα, η πρόκληση είναι η ποιοτική αναβάθµιση του προϊόντος. Μέσα από εµπειρίες, πολιτισµό, γαστρονοµία και θεµατικές µορφές τουρισµού, µπορούµε να αυξήσουµε την αξία του τουρισµού, χωρίς να χάνουµε τον όγκο. Και βεβαίως, το µεγάλο στοίχηµα παραµένει η επιµήκυνση της σεζόν.
Υπάρχει επαρκής στήριξη από την Πολιτεία προς τους προορισµούς πρώτης γραµµής; Ποια είναι η βασική παρέµβαση που χρειάζεται άµεσα η Ρόδος; Πόσο αποτελεσµατικός είναι ο συντονισµός µεταξύ κράτους και τοπικών φορέων; Πως κρίνετε την παρουσία της Περιφέρειας και του Δήµου;
Οι προορισµοί πρώτης γραµµής, όπως η Ρόδος, χρειάζονται πιο ουσιαστική και στοχευµένη στήριξη από την Πολιτεία. Το βασικό ζήτηµα είναι η ανταγωνιστικότητα, η οποία συνδέεται άµεσα µε το συνολικό κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, η επαναφορά των µειωµένων συντελεστών Φ.Π.Α. στα νησιά, και ειδικά στη Ρόδο, αποτελεί ένα κρίσιµο αναπτυξιακό εργαλείο. Δεν είναι ένα απλό φορολογικό µέτρο· είναι µια παρέµβαση που µπορεί να ισοσταθµίσει το αυξηµένο µεταφορικό κόστος και τις επιβαρύνσεις που απορρέουν από τη γεωγραφική θέση του νησιού.Αν θέλουµε να µιλάµε σοβαρά για ανταγωνιστικότητα, πρέπει να λαµβάνουµε υπόψη τις ιδιαιτερότητες των νησιωτικών προορισµών και να διαµορφώνουµε πολιτικές που να τις καλύπτουν. Παράλληλα, χρειάζεται καλύτερος συντονισµός µεταξύ όλων των εµπλεκόµενων φορέων και κυρίως ταχύτητα στην υλοποίηση των έργων. Δεν αρκεί να υπάρχει σχεδιασµός – πρέπει να βλέπουµε και αποτέλεσµα στην πράξη. Αναγνωρίζουµε ότι και η Περιφέρεια και ο Δήµος αγωνίζονται για το καλό και την ανάπτυξη του τόπου. Υπάρχουν όµως επικαλύψεις αρµοδιοτήτων και ένας καλύτερος συντονισµός θα διευκόλυνε σηµαντικά την πορεία των έργων. Η Ένωση Ξενοδόχων Ρόδου διατηρεί άριστες σχέσεις και µε τις δύο πλευρές, όπως οφείλει.
Τι σας ανησυχεί περισσότερο για το µέλλον του Tουρισµού στη Ρόδο; Τι σας κάνει αισιόδοξο; Υπάρχει µια στιγµή στην πορεία σας που σας έχει σηµαδέψει;
Αυτό που µε ανησυχεί περισσότερο είναι ότι το µοντέλο δέχεται πιέσεις από πολλές πλευρές – κόστος, ανταγωνισµός, υποδοµές – και αν δεν υπάρξει προσαρµογή, αυτές οι πιέσεις θα ενταθούν.
Αυτό που µε κάνει αισιόδοξο είναι ότι η Ρόδος έχει αποδείξει ότι µπορεί να αντέχει και να προσαρµόζεται. Έχει ισχυρή θέση στην αγορά και ανθρώπους που γνωρίζουν πολύ καλά το αντικείµενο και µπορούν να διαχειριστούν τις προκλήσεις. Σηµαντική στιγµή της πορείας µου αποτέλεσε η εµπιστοσύνη που έδειξαν οι συνάδελφοί µου και τα µέλη του Δ.Σ να µε εκλέξουν πρόεδρο της Ένωσης Ξενοδόχων Ρόδου. Τους ευχαριστώ θερµά. Το γεγονός αυτό για µένα αποτελεί µεγάλη τιµή και µε αίσθηµα ευθύνης και προσπαθώ να φανώ αντάξιος των προσδοκιών τους, για το συµφέρον του κλάδου και του τόπου µου. Άλλωστε η προσωπική εµπειρία µου δίπλα στον Επίτιµο Προέδρό µας, Βάσο Μηναίδη, για πολλά χρόνια, µε δίδαξε να διεκδικώ τα δίκαια αιτήµατα του κλάδου µας.
Αν έπρεπε να περιγράψετε τη Ρόδο µε µία φράση για τα επόµενα χρόνια, ποια θα ήταν;
Η Ρόδος των επόµενων ετών πρέπει να είναι ένας προορισµός ισορροπηµένης ανάπτυξης, µε ποιότητα, ανθεκτικότητα και προοπτική για όλους. Άρα είναι µια φράση θα έλεγα: «Από τα ρεκόρ στην ισορροπία».
Στο τέλος της ηµέρας, πίσω από τους αριθµούς, τα ρεκόρ και τις στρατηγικές, ο Tουρισµός είναι πάνω απ’ όλα οι άνθρωποί του. Και αυτό είναι ίσως το πιο έντονο στοιχείο που αναδεικνύεται µέσα από τη συζήτηση µε τον Γιάννη Παπαβασιλείου. Η Ρόδος δεν είναι απλώς ένας επιτυχηµένος προορισµός. Είναι µια ζωντανή κοινότητα ανθρώπων που αγωνίζονται καθηµερινά να κρατήσουν ψηλά το επίπεδο, να προσαρµοστούν στις αλλαγές και να διασφαλίσουν ότι το νησί θα συνεχίσει να πρωταγωνιστεί – όχι µόνο σε αριθµούς, αλλά σε αξία.Ο ίδιος, µε αίσθηµα ευθύνης και βαθιά επίγνωση του ρόλου που έχει αναλάβει, δεν κρύβει ούτε τις ανησυχίες ούτε τις φιλοδοξίες του. Ίσως γιατί γνωρίζει καλά ότι το µέλλον δεν θα το καθορίσουν οι εύκολες απαντήσεις, αλλά οι δύσκολες αποφάσεις. Και τελικά, αν κάτι µένει από αυτή τη συζήτηση, είναι ότι η επόµενη µέρα για τη Ρόδο δεν θα είναι µια απλή συνέχεια του σήµερα. Θα είναι ένα νέο στοίχηµα. Ένα στοίχηµα που, όπως όλα δείχνουν, οι άνθρωποι του νησιού είναι έτοιµοι να κερδίσουν!
Πηγή: money-tourism.gr
