Ποιος κρατάει το «κλειδί» των Πανελλαδικών;

Τη δυ­σκο­λία του εγ­χει­ρή­μα­τος της πο­λι­τεί­ας να ανα­κτή­σει το λύ­κειο τον μορ­φω­τι­κό του ρόλο, μέσω του εθνι­κού απο­λυ­τη­ρί­ου, ανα­δει­κνύ­ει η νέα με­λέ­τη του Κέ­ντρου Ανά­πτυ­ξης Εκ­παι­δευ­τι­κής Πο­λι­τι­κής της Γε­νι­κής Συ­νο­μο­σπον­δί­ας Ερ­γα­τών Ελ­λά­δος (ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ) για την ορ­γα­νω­μέ­νη φρο­ντι­στη­ρια­κή εκ­παί­δευ­ση στην Ελ­λά­δα. Οκτώ στους δέκα μα­θη­τές πι­στεύ­ουν ότι δεν θα είχαν πε­τύ­χει στις Πα­νελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις εάν δεν πή­γαι­ναν σε ορ­γα­νω­μέ­νο φρο­ντι­στή­ριο ή εάν δεν έκα­ναν ιδιαί­τε­ρα μα­θή­μα­τα. Αυτό ση­μαί­νει πως όσο και αν η από­κτη­ση του εθνι­κού απο­λυ­τη­ρί­ου ανα­βαθ­μί­σει το λύ­κειο σε σχέση με τώρα, η πλειο­νό­τη­τα των μα­θη­τών θα το έχει σε δεύ­τε­ρη μοίρα, ενώ θα εστιά­ζει στα τέσ­σε­ρα πα­νελ­λα­δι­κώς εξε­τα­ζό­με­να μα­θή­μα­τα. Συ­νο­λι­κά το 2023 οι ελ­λη­νι­κές οι­κο­γέ­νειες έδω­σαν 871 εκατ. ευρώ· το υψη­λό­τε­ρο συ­νο­λι­κό ποσό δα­πά­νης της δε­κα­ε­τί­ας 2013-2023, με ιδιαί­τε­ρα έντο­νη αύ­ξη­ση την τε­λευ­ταία διε­τία. Το ποσό εκτι­μά­ται αρ­κε­τά με­γα­λύ­τε­ρο. Και αυτό διότι τα 871 εκατ. προ­κύ­πτουν από τα επί­ση­μα στοι­χεία της Ανε­ξάρ­τη­της Αρχής Δη­μο­σί­ων Εσό­δων (ΑΑΔΕ), δη­λα­δή από τις πλη­ρω­μές με από­δει­ξη. Την ίδια στιγ­μή, πολ­λές πλη­ρω­μές –ιδίως στα ιδιαί­τε­ρα μα­θή­μα­τα– γί­νο­νται χωρίς από­δει­ξη.

Από την κρίση, στο lockdown

Η έρευ­να με­λε­τά μία δε­κα­ε­τία δύ­σκο­λη, καθώς η Ελ­λά­δα βρέ­θη­κε αντι­μέ­τω­πη με ση­μα­ντι­κές οι­κο­νο­μι­κές και κοι­νω­νι­κές προ­κλή­σεις. Η δε­κα­ε­τία ξε­κί­νη­σε με την κρίση χρέ­ους που έπλη­ξε τη χώρα, οδη­γώ­ντας σε αυ­στη­ρά μέτρα λι­τό­τη­τας, υψηλή ανερ­γία και ση­μα­ντι­κή μεί­ω­ση των ει­σο­δη­μά­των. Το 2020, η παν­δη­μία COVID-19 ει­σή­γα­γε νέες δυ­σκο­λί­ες, όπως τα lockdown, η οι­κο­νο­μι­κή ύφεση και οι εκ νέου πιέ­σεις στην απα­σχό­λη­ση. Τα επό­με­να χρό­νια χα­ρα­κτη­ρί­στη­καν από τη ρα­γδαία αύ­ξη­ση του πλη­θω­ρι­σμού, την αύ­ξη­ση του κό­στους ζωής και την ενερ­γεια­κή κρίση. Ωστό­σο, μέσα σε αυτό το δύ­σκο­λο κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κό πλαί­σιο, τα φρο­ντι­στή­ρια και τα ιδιαί­τε­ρα μα­θή­μα­τα καλά κρα­τούν.

Συ­γκε­κρι­μέ­να, η συ­νο­λι­κή ετή­σια δα­πά­νη για ορ­γα­νω­μέ­να φρο­ντι­στή­ρια και ιδιαί­τε­ρα από 757,6 εκατ. ευρώ το 2013 έφτα­σε στα 871 εκατ. το 2023. Ωστό­σο, από το 2013 έως το 2021 η πο­ρεία της ήταν πτω­τι­κή, με το χα­μη­λό­τε­ρο ποσό να ση­μειώ­νε­ται το 2021 (574,8 εκατ. ευρώ). Οπως εξή­γη­σε μι­λώ­ντας στην «Κ» ο Χρή­στος Γού­λας, διευ­θυ­ντής του ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ, οι με­λε­τη­τές εστί­α­σαν στα ποσά που δί­νουν οι ελ­λη­νι­κές οι­κο­γέ­νειες για ορ­γα­νω­μέ­να φρο­ντι­στή­ρια, διότι το ποσό για τα ιδιαί­τε­ρα μα­θή­μα­τα –257 εκατ. ευρώ το 2023– θε­ω­ρεί­ται πλα­σμα­τι­κό, αφού αυτή η αγορά κι­νεί­ται κυ­ρί­ως χωρίς απο­δεί­ξεις.

Σε μια δε­κα­ε­τία με με­γά­λες προ­κλή­σεις για την Ελ­λά­δα, οι δα­πά­νες της «σκιώ­δους εκ­παί­δευ­σης», παρά τις αυ­ξο­μειώ­σεις, πα­ρέ­μει­ναν υψη­λές.

Ετσι, τα ελ­λη­νι­κά νοι­κο­κυ­ριά δα­πά­νη­σαν συ­νο­λι­κά 614 εκατ. ευρώ για ορ­γα­νω­μέ­να φρο­ντι­στή­ρια εκ­παί­δευ­σης το 2023, το υψη­λό­τε­ρο ποσό που κα­τε­γρά­φη στην υπό με­λέ­τη δε­κα­ε­τία. Την πε­ρί­ο­δο 2013-2021, οι δα­πά­νες για φρο­ντι­στή­ρια ακο­λού­θη­σαν πτω­τι­κή πο­ρεία (-18,8% σε στα­θε­ρές τιμές), ενώ το 2022 ση­μεί­ω­σαν από­το­μη αύ­ξη­ση κατά 30,2% σε σύ­γκρι­ση με το προη­γού­με­νο έτος. Σύμ­φω­να με τους με­λε­τη­τές, «η εξέ­λι­ξη αυτή φαί­νε­ται να συν­δέ­ε­ται με την αυ­ξη­μέ­νη ζή­τη­ση για πρό­σθε­τη εκ­παι­δευ­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη μετά την πε­ρί­ο­δο της παν­δη­μί­ας».

Και στην πρω­το­βάθ­μια

Το 94,6% των δα­πα­νών αφορά τη δευ­τε­ρο­βάθ­μια εκ­παί­δευ­ση, αντα­να­κλώ­ντας το βάρος των Πα­νελ­λα­δι­κών Εξε­τά­σε­ων. Το 4,2% των δα­πα­νών για φρο­ντι­στή­ρια γε­νι­κής εκ­παί­δευ­σης αφορά στην πρω­το­βάθ­μια εκ­παί­δευ­ση. Ωστό­σο, είναι εντυ­πω­σια­κό ότι η δα­πά­νη γε­νι­κής φρο­ντι­στη­ρια­κής εκ­παί­δευ­σης στην πρω­το­βάθ­μια εκ­παί­δευ­ση έχει τε­τρα­πλα­σια­στεί: από 5,9 εκατ. ευρώ το 2013 έφτα­σε σε 26,1 εκατ. ευρώ το 2023. Την ίδια χρο­νιά, τα φρο­ντι­στή­ρια αντι­προ­σώ­πευαν κατά μέσον όρο το 52,3% της συ­νο­λι­κής ιδιω­τι­κής εκ­παι­δευ­τι­κής δα­πά­νης των νοι­κο­κυ­ριών και αντι­στοι­χού­σαν στο 9% της συ­νο­λι­κής τους κα­τα­να­λω­τι­κής δα­πά­νης, ένα­ντι 7,5% το 2013.

Η μέση οι­κο­γε­νεια­κή μη­νιαία δα­πά­νη για τα φρο­ντι­στή­ρια ανέρ­χε­ται σε 180 ευρώ, με έντο­νη ανι­σό­τη­τα: το φτω­χό­τε­ρο 25% δα­πά­νη­σε κάτω από 70 ευρώ, ενώ το πλου­σιό­τε­ρο 25% πάνω από 250 ευρώ μη­νιαί­ως. Τα νοι­κο­κυ­ριά με μη­νιαίο ει­σό­δη­μα έως 750 ευρώ διέ­θε­σαν για φρο­ντι­στή­ρια το 24,1% του ετή­σιου ει­σο­δή­μα­τός τους, ενώ στις υψη­λό­τε­ρες ει­σο­δη­μα­τι­κές τά­ξεις το πο­σο­στό είναι 3,3%.

Πα­ράλ­λη­λα, διε­νερ­γή­θη­κε πο­σο­τι­κή έρευ­να για την ορ­γα­νω­μέ­νη φρο­ντι­στη­ρια­κή εκ­παί­δευ­ση από τη Metron Analysis για λο­γα­ρια­σμό του ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ σε 502 νέους 18-24 ετών, 402 γο­νείς παι­διών 10-24 ετών και 154 ιδιο­κτή­τες φρο­ντι­στη­ρί­ων γε­νι­κής παι­δεί­ας. Στο πλαί­σιό της, 81,7% των νέων, ηλι­κί­ας 18-24 ετών, απά­ντη­σαν πως δεν θα είχαν πε­τύ­χει στις Πα­νελ­λα­δι­κές αν δεν είχαν πα­ρα­κο­λου­θή­σει φρο­ντι­στή­ριο γε­νι­κής παι­δεί­ας. Το πο­σο­στό είναι πραγ­μα­τι­κά εντυ­πω­σια­κό και φα­νε­ρώ­νει τη ση­μα­σία της φρο­ντι­στη­ρια­κής εκ­παί­δευ­σης για τους νέους. Ταυ­τό­χρο­να, 38,1% είπαν πως τα μα­θή­μα­τα σε φρο­ντι­στή­ριο βο­ή­θη­σαν για να πε­ρά­σουν τις προ­α­γω­γι­κές εξε­τά­σεις της δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκ­παί­δευ­σης, ενώ 18% απά­ντη­σαν ότι το φρο­ντι­στή­ριο τους βο­ή­θη­σε να πε­ρά­σουν στις ει­σα­γω­γι­κές εξε­τά­σεις για τα Πρό­τυ­πα Σχο­λεία, μία αγορά που διευ­ρύ­νε­ται ρα­γδαία λόγω του υψη­λού εν­δια­φέ­ρο­ντος των γο­νιών για τα Πρό­τυ­πα. Από την πλευ­ρά τους, το 48,7% των γο­νέ­ων εμ­φα­νί­στη­κε να πι­στεύ­ει ότι το παιδί τους δεν θα είχε πε­ρά­σει στις Πα­νελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις χωρίς φρο­ντι­στή­ριο.

Επί­σης, σχε­δόν 7 στους 10 γο­νείς και νέους (68 και 70% αντί­στοι­χα) δή­λω­σαν αρ­κε­τά έως πολύ ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι από τη φρο­ντι­στη­ρια­κή εκ­παί­δευ­ση. Ωστό­σο, το 50% των γο­νέ­ων θε­ω­ρεί ότι τα φρο­ντι­στή­ρια υπερ­φορ­τώ­νουν τους μα­θη­τές.

Πηγή: kathiumerini.gr