Η 4η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παχυσαρκίας από την Παγκόσμια Ομοσπονδία Παχυσαρκίας, με στόχο την ενίσχυση της επιστημονικής ενημέρωσης, την καταπολέμηση του κοινωνικού στίγματος και την προώθηση αποτελεσματικών πολιτικών πρόληψης και αντιμετώπισης.
Η παχυσαρκία αναγνωρίζεται πλέον ως χρόνια, υποτροπιάζουσα, πολυπαραγοντική νόσος, με αυξανόμενο επιπολασμό παγκοσμίως και σημαντικές επιπτώσεις στη νοσηρότητα, τη θνησιμότητα και τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας.
Γράφει ο ΜΟΡΑΡΗΣ Κ. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ M.Sc ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ- ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ, Ειδίκευση στην Αθλητική Διατροφή Ορισμός και διαγνωστικά κριτήρια
Η παχυσαρκία ορίζεται ως η υπερβολική ή παθολογική συσσώρευση λιπώδους ιστού που επηρεάζει αρνητικά την υγεία.
Το βασικό εργαλείο εκτίμησης στο γενικό πληθυσμό είναι ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ):
• Φυσιολογικό βάρος: 18,5–24,9 kg/m²
• Υπέρβαρο: 25–29,9 kg/m²
• Παχυσαρκία: ≥30 kg/m²
Ωστόσο, ο ΔΜΣ δεν αποτυπώνει πλήρως τη σύσταση σώματος ή την κατανομή του λίπους. Η κεντρικού τύπου (σπλαχνική) παχυσαρκία, που εκτιμάται μέσω της περιμέτρου μέσης, σχετίζεται ισχυρότερα με μεταβολικές και καρδιαγγειακές επιπλοκές.
Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί της παχυσαρκίας
Η παχυσαρκία οφείλεται σε χρόνια θετικό ενεργειακό ισοζύγιο (πρόσληψη θερμίδων > ενεργειακή δαπάνη). Ωστόσο, η αιτιοπαθογένειά της είναι πολύ πιο σύνθετη και περιλαμβάνει:
• Γενετική προδιάθεση
• Επιγενετικούς μηχανισμούς
• Ορμονικές διαταραχές (λεπτίνη, γκρελίνη, ινσουλίνη)
• Χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού
• Περιβαλλοντικούς και κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες
• Διαταραχές ύπνου και κιρκάδιου ρυθμού
• Ψυχολογικούς και συμπεριφορικούς παράγοντες
Ο λιπώδης ιστός λειτουργεί ως ενδοκρινικό όργανο, εκκρίνοντας αδιποκίνες και προφλεγμονώδεις κυτταροκίνες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη ινσουλινοαντίστασης, δυσλιπιδαιμίας και αθηροσκλήρωσης.
Συνοδά νοσήματα
και επιπλοκές
Η παχυσαρκία αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για:
• Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
• Καρδιαγγειακά νοσήματα (κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως)
• Αρτηριακή υπέρταση
• Δυσλιπιδαιμία
• Αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια
• Ορισμένες μορφές καρκίνου (μαστού, παχέος εντέρου, ενδομητρίου κ.ά.)
• Μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος
• Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας ύπνου
• Οστεοαρθρίτιδα
Παράλληλα, συνδέεται με αυξημένο επιπολασμό κατάθλιψης, αγχωδών διαταραχών και κοινωνικού αποκλεισμού.
(ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ
ΕΠΟΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ)
