• Πρόκειται για το τρίτο ξενικό είδος ερπετού που καταγράφεται στο νησί • Η λήψη γενετικών δειγμάτων DNA από τη χελώνα που εντοπίστηκε στο Ροδίνι αποτελεί το πρώτο βήμα για τη δημιουργία μιας βάσης δεδομένων
Η Ρόδος, ένα νησί με ιδιαίτερη οικολογική ταυτότητα και σπάνια ενδημικά είδη, βρίσκεται τα τελευταία χρόνια αντιμέτωπη με το παγκόσμιο φαινόμενο των βιολογικών εισβολών. Μια νέα επιστημονική μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2026 στο διεθνές περιοδικό Herpetology Notes, έρχεται να επιβεβαιώσει την εμφάνιση ενός νέου ξενικού είδους στο νησί, της Κινεζικής Γραμμωτής Χελώνας (Mauremys sinensis).
Η έρευνα, την οποία συνυπογράφουν ο Κωνσταντίνος Καλαεντζής (Υδροβιολογικός Σταθμός Ρόδου & Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης) και η Παρασκευή Λουϊζίδου (Υδροβιολογικός Σταθμός Ρόδου / ΕΛΚΕΘΕ), είναι μια σε βάθος ανάλυση των πιθανών επιπτώσεων που μπορεί να έχει η παρουσία αυτού του ζώου στα ευαίσθητα υδάτινα οικοσυστήματα της Ρόδου.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 σε έναν από τους πλέον εμβληματικούς χώρους του νησιού, το Πάρκο Ροδίνι. Το πάρκο, αν και αποτελεί μέρος του αστικού ιστού, λειτουργεί ως ένα κρίσιμο καταφύγιο για την τοπική πανίδα, φιλοξενώντας ρέματα και υδάτινες επιφάνειες που διατηρούν τη ζωή ακόμη και σε περιόδους ξηρασίας.
Κατά τη διάρκεια της αυτοψίας, οι ερευνητές εντόπισαν τρία ενήλικα άτομα της ασιατικής χελώνας. Η εικόνα που αντίκρισαν ήταν ενδεικτική της πίεσης που δέχεται το περιβάλλον καθώς μαζί με τα νέα ευρήματα καταγράφηκαν έξι χελώνες του είδους Trachemys scripta (η γνωστή χελώνα-slider που προέρχεται από την Αμερική) και δύο άτομα της αυτόχθονης βαλκανικής νεροχελώνας (Mauremys rivulata).
Η επιστημονική ομάδα προχώρησε στην περισυλλογή ενός θηλυκού ατόμου με τη χρήση τηλεσκοπικού διχτυού.
Το ζώο μεταφέρθηκε στον Υδροβιολογικό Σταθμό Ρόδου, όπου συλλέχθηκαν βιολογικά δείγματα για τη δημιουργία βάσης δεδομένων DNA. Κατά την καταγραφή του δείγματος σημειώθηκαν επίσης μορφολογικά στοιχεία του ζώου, όπως το βάρος του, που έφθανε περίπου τα 1.458 γραμμάρια, και το μήκος του κελύφους του, που άγγιζε τα 22,1 εκατοστά.
Η Κινεζική Γραμμωτή Χελώνα έχει ως φυσική εξάπλωση τη Νοτιοανατολική Ασία (Κίνα, Ταϊβάν, Λάος, Βιετνάμ).
Πρόκειται για ένα από τα πλέον εμπορεύσιμα είδη στο διεθνές εμπόριο εξωτικών κατοικιδίων, γεγονός που εξηγεί την παρουσία της στη Ρόδο. Σύμφωνα με τη μελέτη, τέτοια είδη καταλήγουν στο φυσικό περιβάλλον όταν ιδιώτες που δεν μπορούν πλέον να τα φροντίσουν επιλέγουν την απελευθέρωσή τους, αγνοώντας τις περιβαλλοντικές συνέπειες.
Παρά την υποτροπική της καταγωγή, η Mauremys sinensis έχει καταγραφεί να επιβιώνει σε διάφορες περιοχές της Ευρώπης. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι το είδος έχει παρατηρηθεί να περνά τον χειμώνα υπό φυσικές συνθήκες ακόμη και στη Σλοβακία, όπου οι θερμοκρασίες είναι πολύ χαμηλότερες από αυτές της Ρόδου.
Η παρατήρηση αυτή δείχνει ότι το είδος διαθέτει σημαντική προσαρμοστικότητα σε διαφορετικά περιβάλλοντα.
Στην Ελλάδα, το είδος έχει ήδη εντοπιστεί σε Αθήνα, Πεντέλη, Χαλκιδική, Ιωάννινα και Θεσσαλονίκη, με τη Ρόδο να αποτελεί τη δεύτερη νησιωτική καταγραφή μετά τη Λέσβο.
Η επιστημονική ανησυχία των ερευνητών επικεντρώνεται σε δύο επίπεδα. Το πρώτο και ίσως σημαντικότερο είναι ο κίνδυνος του υβριδισμού. Η ασιατική χελώνα ανήκει στο ίδιο γένος με τη δική μας βαλκανική νεροχελώνα. Καθώς τα δύο είδη βρέθηκαν να συνυπάρχουν στο ίδιο ρέμα, η πιθανότητα διασταύρωσής τους είναι υπαρκτή.
Η μελέτη παραθέτει στοιχεία από την Ιβηρική Χερσόνησο, όπου η M. sinensis έχει ήδη υβριδίσει με την ενδημική χελώνα Mauremys leprosa. Μια τέτοια εξέλιξη στη Ρόδο θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλοίωση των γενετικών χαρακτηριστικών του τοπικού πληθυσμού.
Το δεύτερο επίπεδο αφορά στην πίεση που ασκείται στους περιορισμένους υδάτινους πόρους της Ρόδου. Το νησί διαθέτει 35 μικρούς υγροτόπους, οι οποίοι είναι συχνά απομονωμένοι. Κατά τους θερινούς μήνες, η μείωση της στάθμης του νερού αναγκάζει όλα τα είδη, ντόπια και ξενικά, να συγκεντρώνονται στα ίδια σημεία.
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η παρουσία ξενικών ειδών μπορεί να επηρεάσει τα τοπικά υδρόβια οικοσυστήματα. Στα οικοσυστήματα γλυκού νερού της Ρόδου ζουν είδη που αποτελούν σημαντικό μέρος της φυσικής κληρονομιάς του νησιού, όπως:
-το ενδημικό ψάρι Γκιζάνι (Squalius ghigii),
-η γαρίδα γλυκού νερού Palaemon colossus,
-το καβούρι της Ρόδου Potamon rhodium,
-και το γλυκόνερο σαλιγκάρι Melanopsis wagneri.
Με την καταγραφή της Mauremys sinensis, ο αριθμός των ειδών ερπετοπανίδας στη Ρόδο φτάνει πλέον τα 26 είδη (3 είδη αμφιβίων και 23 ερπετών). Πρόκειται για το τρίτο ξενικό είδος ερπετού που καταγράφεται στο νησί, μετά τη χελώνα-slider και το σαμιαμίδι Tarentola mauritanica.
Στη μελέτη επισημαίνεται ότι η παρουσία της Mauremys sinensis στο Πάρκο Ροδίνι προκαλεί ιδιαίτερο επιστημονικό προβληματισμό, καθώς τα ντόπια είδη γλυκού νερού και ειδικότερα η βαλκανική νεροχελώνα ενδέχεται να επηρεαστούν από την παρουσία και την πιθανή εξάπλωση του είδους.
Η λήψη γενετικών δειγμάτων DNA από τη χελώνα που εντοπίστηκε στο Ροδίνι αποτελεί το πρώτο βήμα για τη δημιουργία μιας βάσης δεδομένων που θα επιτρέψει τη μελλοντική παρακολούθηση και διαχείριση του φαινομένου.
Στην ολοκλήρωση της έρευνας συνέβαλαν επίσης ο Γιώργος Μακρογιάννης στη συλλογή βιολογικών δειγμάτων, καθώς και ο Παναγιώτης Μαργές και το Rhodes Petting Zoo, που παρείχαν τις απαραίτητες εγκαταστάσεις για τη φιλοξενία και την παρατήρηση των ζώων.
Η πλήρης επιστημονική δημοσίευση είναι διαθέσιμη στο αρχείο του διεθνούς περιοδικού Herpetology Notes.
