ΕΦΕΤ για Σαρακοστή: Αναλυτικές οδηγίες για την ορθή τήρηση των πρακτικών υγιεινής

Ανα­λυ­τι­κές οδη­γί­ες για την τή­ρη­ση των ορθών πρα­κτι­κών υγιει­νής εν όψει της Σα­ρα­κο­στής, εξέ­δω­σε σή­με­ρα (19/2) μέσω ανα­κοί­νω­σής του ο ΕΦΕΤ.

Σύμ­φω­να με τη σχε­τι­κή ανα­κοί­νω­ση:

«Η πε­ρί­ο­δος της Σα­ρα­κο­στής και ιδιαί­τε­ρα η Κα­θα­ρά Δευ­τέ­ρα είναι άρ­ρη­κτα συν­δε­δε­μέ­νες με συ­γκε­κρι­μέ­να τρό­φι­μα, τα γνω­στά σα­ρα­κο­στια­νά. Πρό­κει­ται κυ­ρί­ως για νη­στί­σι­μες επι­λο­γές, όπως όσπρια, λα­δε­ρά πιάτα χωρίς κρέας, αλλά και αλιεύ­μα­τα όπως χτα­πό­δια, κα­λα­μά­ρια, θρά­ψα­λα, σου­πιές, γα­ρί­δες και μύδια, μαζί με προ­ϊ­ό­ντα όπως ο τα­ρα­μάς και το αυ­γο­τά­ρα­χο. Το πιο αγα­πη­μέ­νο επι­δόρ­πιο της πε­ριό­δου είναι ο χαλ­βάς, που πλέον κυ­κλο­φο­ρεί σε πολ­λές εμπο­ρι­κές πα­ραλ­λα­γές.

Πολλά από αυτά τα τρό­φι­μα, ιδιαί­τε­ρα τα αλιεύ­μα­τα είναι ευαί­σθη­τα στη δια­τή­ρη­ση (ή αλ­λιώς ευαλ­λοί­ω­τα). Αυτό δεν ση­μαί­νει ότι δεν μπο­ρού­με να τα απο­λαύ­σου­με με ασφά­λεια, αρκεί να έχου­με πάντα στο μυαλό μας με­ρι­κές βα­σι­κές οδη­γί­ες. Με σωστή απο­θή­κευ­ση, σωστή προ­ε­τοι­μα­σία των γευ­μά­των και γε­νι­κά την τή­ρη­ση των ορθών πρα­κτι­κών υγιει­νής, απο­φεύ­γου­με τις αρ­νη­τι­κές επι­πτώ­σεις στην υγεία μας.

Αρ­χι­κά, μετά την αγορά τέ­τοιων ευαί­σθη­των προ­ϊ­ό­ντων που χρειά­ζο­νται ψύξη, είναι απα­ραί­τη­το να τα με­τα­φέ­ρου­με και να απο­θη­κεύ­ου­με το συ­ντο­μό­τε­ρο δυ­να­τό στο σπίτι. Για την απο­θή­κευ­ση, ακο­λου­θού­με τις οδη­γί­ες του πα­ρα­σκευα­στή. Τα αλιεύ­μα­τα και τα προ­ϊ­ό­ντα τους (όπως ο τα­ρα­μάς, το αυ­γο­τά­ρα­χο, ή το μπρικ) απο­θη­κεύ­ο­νται σύμ­φω­να με τις οδη­γί­ες του πα­ρα­σκευα­στή και για το ανα­γρα­φό­με­νο χρο­νι­κό διά­στη­μα (ημε­ρο­μη­νία ελά­χι­στης δια­τη­ρη­σι­μό­τη­τας ή η τε­λι­κή ημε­ρο­μη­νία ανά­λω­σης, ενώ θα πρέ­πει να δί­νε­ται προ­σο­χή για τυχόν αλ­λοί­ω­ση των ορ­γα­νο­λη­πτι­κών χα­ρα­κτη­ρι­στι­κών τους (αλ­λα­γή χρώ­μα­τος, οσμής ή γεύ­σης. Δια­τη­ρού­με τα ωμά οστρα­κοει­δή μα­κριά από τα φρέ­σκα φρού­τα, λα­χα­νι­κά και τα άλλα τρό­φι­μα που κα­τα­να­λώ­νο­νται ωμά ή είναι έτοι­μα προς κα­τα­νά­λω­ση, για να απο­φύ­γου­με τη δια­σταυ­ρού­με­νη επι­μό­λυν­ση.

Όταν πρό­κει­ται να προ­ε­τοι­μά­σου­με τα γεύ­μα­τα, φρο­ντί­ζου­με να έχου­με πλύ­νει τα χέρια μας και χρη­σι­μο­ποιού­με ξε­χω­ρι­στό εξο­πλι­σμό (μα­χαί­ρια, σα­νί­δες κοπής) για τα θα­λασ­σι­νά, το ωμό κρέας και τα που­λε­ρι­κά, από τα υπό­λοι­πα, έτοι­μα προς κα­τα­νά­λω­ση τρό­φι­μα, ώστε να μην έρ­θουν σε επαφή με­τα­ξύ τους. Αν ο πά­γκος μας είναι μι­κρός, τότε πρώτα τε­λειώ­νου­με με τον χει­ρι­σμό ωμών τρο­φί­μων για μα­γεί­ρε­μα και μετά κα­θα­ρί­ζου­με και απο­λυ­μαί­νου­με την επι­φά­νεια όπου δου­λέ­ψα­με και τα ερ­γα­λεία που χρη­σι­μο­ποι­ή­σα­με για να κά­νου­με αρ­γό­τε­ρα την προ­ε­τοι­μα­σία ενός γεύ­μα­τος που δεν χρειά­ζε­ται μα­γεί­ρε­μα, όπως η σα­λά­τα.

Μα­γει­ρεύ­ου­με καλά και για όσο χρόνο χρειά­ζε­ται, σύμ­φω­να με τις οδη­γί­ες του προ­μη­θευ­τή, τις οποί­ες βρί­σκου­με στη συ­σκευα­σία του τρο­φί­μου στην πε­ρί­πτω­ση συ­σκευα­σμέ­νων προ­ϊ­ό­ντων. Σε κά­ποιες πε­ρι­πτώ­σεις υπάρ­χουν πα­ρα­πο­μπές σε ιστο­σε­λί­δες για να βρού­με πε­ρισ­σό­τε­ρες λε­πτο­μέ­ρειες ή και βί­ντεο με τρό­πους μα­γει­ρέ­μα­τος. Το καλό μα­γεί­ρε­μα μας προ­στα­τεύ­ει από βιο­λο­γι­κούς κιν­δύ­νους όπως βα­κτή­ρια και ιούς, που μπο­ρούν να προ­κα­λέ­σουν τρο­φι­μο­γε­νή νο­σή­μα­τα. Πα­ρά­δειγ­μα τέ­τοιων βιο­λο­γι­κών κιν­δύ­νων είναι οι νο­ροϊ­οί που είναι ένα αίτιο επι­δη­μιών γα­στρε­ντε­ρί­τι­δας.

Στη συ­νέ­χεια, ακο­λου­θούν ορι­σμέ­νες χρή­σι­μες συμ­βου­λές για την επι­λο­γή τρο­φί­μων που κα­τα­να­λώ­νο­νται ει­δι­κά την πε­ρί­ο­δο της Σα­ρα­κο­στής.

Κε­φα­λό­πο­δα (π.χ. χτα­πό­δια, κα­λα­μά­ρια, θρά­ψα­λα, σου­πιές)

Τα βρί­σκου­με στην αγορά, είτε νωπά, είτε κα­τε­ψυγ­μέ­να, είτε απο­ψυγ­μέ­να.

Στα νωπά προ­σέ­χου­με:

Να μην έχουν δυ­σά­ρε­στη οσμή, ή οσμή αμ­μω­νί­ας, ή οποια­δή­πο­τε άλλη οσμή, ξένη προς το προ­ϊ­όν, αλλά να ανα­δί­δουν την χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή οσμή της θά­λασ­σας.

Η επι­φά­νεια του σώ­μα­τος να είναι υγρή και γυα­λι­στε­ρή, ενώ τα πλο­κά­μια και οι βε­ντού­ζες να αντέ­χουν σε ελα­φρύ τρά­βηγ­μα και να μην απο­σπώ­νται εύ­κο­λα.

Η σάρκα να είναι συ­μπα­γής, ελα­στι­κή και γυα­λι­στε­ρή ενώ τα μάτια να είναι γυα­λι­στε­ρά, ζωηρά χωρίς κη­λί­δες.

Ακόμη, έχο­ντας υπόψη ότι η αξία του κα­λα­μα­ριού είναι υπερ­δι­πλά­σια από αυτή του θρά­ψα­λου, καλό είναι να έχου­με στο μυαλό μας τις δια­φο­ρές στα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ανά­με­σα στα κα­λα­μά­ρια και τα θρά­ψα­λα όταν τα βλέ­που­με ολό­κλη­ρα και να μπο­ρού­με να τα ξε­χω­ρί­σου­με, για να απο­φύ­γου­με κά­ποια πι­θα­νή πα­ρα­πλά­νη­ση.

Τα κα­λα­μά­ρια και τα θρά­ψα­λα έχουν μια χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή μορ­φο­λο­γι­κή δια­φο­ρά στη μορφή του πτε­ρυ­γί­ου τους. Τα κα­λα­μά­ρια έχουν ένα ρομ­βοει­δές πτε­ρύ­γιο που εκτεί­νε­ται στο με­γα­λύ­τε­ρο μήκος του σώ­μα­τός τους, ενώ το πτε­ρύ­γιο στα θρά­ψα­λα είναι τρι­γω­νι­κού σχή­μα­τος και πιο πε­πλα­τυ­σμέ­νο. Όταν τα δύο είδη εκτί­θε­νται νωπά πάνω στον πάγο είναι εύ­κο­λη η διά­κρι­σή τους, γιατί τα θρά­ψα­λα δια­θέ­τουν δέκα πλο­κά­μια πα­ρό­μοιου μή­κους, ενώ τα κα­λα­μά­ρια έχουν δύο χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά πλο­κά­μια πιο επι­μή­κη σε σχέση με τα υπό­λοι­πα οκτώ.

Τα κα­τε­ψυγ­μέ­να (συ­σκευα­σμέ­να ή χύμα) κε­φα­λό­πο­δα δεν πρέ­πει να πω­λού­νται με αλ­λοιω­μέ­νη χροιά, ενώ συ­νή­θως κα­λύ­πτο­νται από ένα στρώ­μα πάγου. Μετά την από­ψυ­ξη το πε­ριε­χό­με­νο πρέ­πει να έχει το χρώμα και την οσμή του νωπού προ­ϊ­ό­ντος.

Τα απο­ψυγ­μέ­να αλιεύ­μα­τα που πω­λού­νται χύδην, θα πρέ­πει να δια­τί­θε­νται στην αρ­χι­κή συ­σκευα­σία τους, η οποία θα πρέ­πει να φέρει το σήμα ανα­γνώ­ρι­σης (οβάλ σφρα­γί­δα) της εγκε­κρι­μέ­νης εγκα­τά­στα­σης που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε η από­ψυ­ξή τους. Κατά την πώ­λη­σή τους πρέ­πει υπο­χρε­ω­τι­κά εκτός από τις εν­δεί­ξεις στη συ­σκευα­σία τους να έχουν εμ­φα­νή δή­λω­ση της απο­ψυγ­μέ­νης κα­τά­στα­σής τους με την ανα­γρα­φή της λέξης «απο­ψυ­χθέν» στην εν­δει­κτι­κή πι­να­κί­δα πώ­λη­σης. Το­νί­ζε­ται ότι απα­γο­ρεύ­ε­ται η από­ψυ­ξη στα κα­τα­στή­μα­τα πώ­λη­σης.

Οστρα­κοει­δή (π.χ. μύδια, κυ­δώ­νια, γυα­λι­στε­ρές, στρεί­δια, αχι­βά­δες, χτέ­νια)

Εφό­σον πω­λού­νται νωπά με κέ­λυ­φος θα πρέ­πει να είναι ζω­ντα­νά και αυτό φαί­νε­ται εύ­κο­λα αν ισχύ­ουν τα εξής:

Το κέ­λυ­φος είναι κλει­στό και ανοί­γει πολύ δύ­σκο­λα ή αν είναι με­ρι­κώς ανοι­χτό με την ελά­χι­στη πίεση πάνω στο κέ­λυ­φός κλεί­νει μόνο του ερ­μη­τι­κά.

Το πε­ριε­χό­με­νο είναι υγρό, κα­θα­ρό και άοσμο.

Η σάρκα είναι υγρή, γερά προ­σκολ­λη­μέ­νη στο κέ­λυ­φος. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι με τσί­μπη­μα καρ­φί­τσας ή με λίγες στα­γό­νες λε­μο­νιού προ­κα­λεί­ται συ­στο­λή του σώ­μα­τος.

Για τα απο­φλοιω­μέ­να μύδια που πω­λού­νται πάνω σε πάγο, πα­ρα­τη­ρού­με αν η σάρκα τους είναι γυα­λι­στε­ρή, συ­νε­κτι­κή και ανα­δί­δει μυ­ρω­διά θά­λασ­σας. Τα μύδια πω­λού­νται επί­σης και κα­τε­ψυγ­μέ­να με ή δίχως κέ­λυ­φος.

Μα­λα­κό­στρα­κα (π.χ. γα­ρί­δες, κα­ρα­βί­δες, αστα­κοί, κα­βού­ρια)

Τα βρί­σκου­με στην αγορά είτε ως νωπά, είτε ως κα­τε­ψυγ­μέ­να, είτε ως απο­ψυγ­μέ­να. Όσον αφορά τα νωπά, ελέγ­χου­με ότι:

Δεν έχουν δυ­σά­ρε­στη οσμή, αλλά ανα­δί­δουν την χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή οσμή της θά­λασ­σας.

Τα πόδια τους είναι στε­ρεά κολ­λη­μέ­να στο σώμα και σκλη­ρά.

Η μεμ­βρά­νη του θώ­ρα­κα είναι τε­ντω­μέ­νη, αν­θε­κτι­κή και δια­φα­νής.

Το κε­φά­λι και ο θώ­ρα­κας είναι ανοι­χτό­χρω­μα, όχι με­λα­νού χρώ­μα­τος και δεν πρέ­πει να έχουν μαύ­ρες κη­λί­δες.

Να έχουν αντα­να­κλα­στι­κές κι­νή­σεις στα μάτια, στις κε­ραί­ες και στα πόδια όταν είναι ζω­ντα­νά.

Γε­νι­κά, να γνω­ρί­ζου­με ότι οι φρέ­σκες γα­ρί­δες γλι­στρούν εύ­κο­λα από το χέρι.

Αχι­νοί

Οι αχι­νοί πρέ­πει κατά την αγορά τους να είναι ζω­ντα­νοί, κάτι που δια­κρί­νε­ται εύ­κο­λα από την κί­νη­ση των αγκα­θιών τους.

Όταν επι­λέ­γου­με κον­σέρ­βες ιχθυ­η­ρών που δια­τη­ρού­νται στο ψυ­γείο ή εκτός ψυ­γεί­ου, προ­σέ­χου­με να είναι ακέ­ραιες και σφρα­γι­σμέ­νες, χωρίς βα­θου­λώ­μα­τα ή διο­γκώ­σεις.

Άλλα σα­ρα­κο­στια­νά εδέ­σμα­τα

Ο τα­ρα­μάς συ­να­ντά­ται σε μορφή πά­στας και πρέ­πει να έχει ομοιό­μορ­φο χρώμα. Πι­θα­νή αλ­λοί­ω­ση στον τα­ρα­μά δια­πι­στώ­νε­ται από την εμ­φά­νι­ση μού­χλας, την ξη­ρό­τη­τα, την τάγ­γι­ση, την πικρή ή ξινή γεύση.

Τρο­φι­κές Αλ­λερ­γί­ες

Τόσο τα ψάρια, τα μα­λά­κια και τα οστρα­κοει­δή, όπως και οι σπό­ροι ση­σα­μιού και οι ξηροί καρ­ποί (πρώ­τες ύλες για τον χαλβά) είναι από τις ου­σί­ες που μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σουν αλ­λερ­γί­ες ή δυ­σα­νε­ξί­ες. Η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση έχει ανα­γνω­ρί­σει με κα­νο­νι­σμό τις 14 ου­σί­ες ή προ­ϊ­ό­ντα που προ­κα­λούν πιο συχνά τρο­φι­κές αλ­λερ­γί­ες ή δυ­σα­νε­ξί­ες (πα­ράρ­τη­μα ΙΙ του Κα­νο­νι­σμού 1169/2011). Οι ου­σί­ες αυτές πρέ­πει να ανα­γρά­φο­νται ευ­κρι­νώς στα προ­συ­σκευα­σμέ­να τρό­φι­μα, είτε χρη­σι­μο­ποιού­νται ως πρώτη ύλη, είτε μπο­ρεί να πε­ριέ­χο­νται ίχνη αυτών από δια­σταυ­ρού­με­νη επι­μό­λυν­ση. Στα μη προ­συ­σκευα­σμέ­να τρό­φι­μα και σε χώ­ρους μα­ζι­κής εστί­α­σης οι υπεύ­θυ­νοι πρέ­πει να είναι σε θέση να μας πα­ρέ­χουν τις απα­ραί­τη­τες πλη­ρο­φο­ρί­ες είτε μέσω του μενού, είτε μέσω πι­να­κί­δων, είτε και προ­φο­ρι­κά εφό­σον υπάρ­χει γρα­πτή ενη­μέ­ρω­ση (σε μενού, σε κα­τα­λό­γους ή σε πι­να­κί­δες) για την ύπαρ­ξη αλ­λερ­γιο­γό­νων στα τρό­φι­μα.

Αν σκο­πεύ­ου­με να μα­γει­ρέ­ψου­με κάτι για φί­λους ή την οι­κο­γέ­νειά μας ή να πραγ­μα­το­ποι­ή­σου­με κά­ποιο τρα­πέ­ζι, δεν ξε­χνά­με να τους ρω­τή­σου­με αν υπο­φέ­ρουν από κά­ποια τρο­φι­κή αλ­λερ­γία, ώστε να προ­σέ­ξου­με τα υλικά που θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σου­με ή να τους προει­δο­ποι­ή­σου­με να μην φάνε κά­ποια από τα φα­γη­τά.

Αν κά­ποιος νιώ­σει αδια­θε­σία ή πα­ρου­σιά­σει αλ­λερ­γι­κή αντί­δρα­ση μετά από κα­τα­νά­λω­ση κά­ποιου τρό­φι­μου, θα πρέ­πει να ανα­ζη­τή­σει άμεσα ια­τρι­κή βο­ή­θεια»

Πηγή: reporter.gr