• Οκτώ συμπολίτες μας, οι Παναγιώτης Μανιάς, Παύλος Ελένης, Κάσσεντ Χαρμπ, Γιώργος Σάββενας, Τίνα Βαρδουλάκη, Κώστας Στυλιανού, Μιχάλης Μπαριανάκης και Δημήτρης Δελιδημητρίου μιλούν στη «δ» για το μεγάλο στοίχημα της επόμενης εικοσαετίας
Η συζήτηση για το μέλλον της Ρόδου δεν είναι καινούργια. Επανέρχεται όμως σήμερα με μεγαλύτερη ένταση, καθώς το νησί καλείται να απαντήσει σε κρίσιμα ερωτήματα: Μπορεί να συνεχίσει με το ίδιο αναπτυξιακό μοντέλο ή απαιτείται μια βαθύτερη αναδιάρθρωση; Αρκούν οι βελτιώσεις της καθημερινότητας ή χρειάζεται ένα ενιαίο, μακροπρόθεσμο σχέδιο που θα επαναπροσδιορίσει τον ρόλο του νησιού στην Ανατολική Μεσόγειο;
Σε μια περίοδο έντονων γεωοικονομικών εξελίξεων, αυξανόμενης τουριστικής πίεσης και ορατών ελλειμμάτων σε υποδομές, η Ρόδος βρίσκεται σε ένα κομβικό σταυροδρόμι. Το δίλημμα «ριζική αλλαγή ή μικρά βήματα» αποτυπώνει στην πραγματικότητα μια βαθύτερη αγωνία: πώς θα διασφαλιστεί η βιωσιμότητα, η ανταγωνιστικότητα και -κυρίως-η ποιότητα ζωής κατοίκων και επισκεπτών. Οκτώ πρόσωπα με διαφορετικές αφετηρίες (από τον τουρισμό, τη ναυτιλία και την επιχειρηματικότητα έως την αυτοδιοίκηση, τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό και τη στρατηγική πολιτική) καταθέτουν στη «δ» τις απόψεις τους: Παναγιώτης Μανιάς – γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας Τουριστικών Καταλυμάτων Δωδεκανήσου, Παύλος Ελένης -επιχειρηματίας, Κάσσεντ Χαρμπ -ναυτιλιακός πράκτορας, Γιώργος Σάββενας -αρχιτέκτων, Τίνα Βαρδουλάκη -σύμβουλος Πολιτικής Στρατηγικής και Διαχείρισης Κρίσεων, Κώστας Στυλιανού -πρόεδρος Σωματείου «Κολοσσός» Φορτηγών ΔΧ, Μιχάλης Μπαριανάκης -πρώην αυτοδιοικητικός και Δημήτρης Δελιδημητρίου- επιχειρηματίας. Απαντούν στο ερώτημα: «Ποια κατεύθυνση πρέπει να αποτελέσει το βασικό στοίχημα του νησιού για τα επόμενα χρόνια; Η Ρόδος χρειάζεται ριζική αλλαγή πορείας ή μικρές βελτιώσεις;».
Ο Παναγιώτης Μανιάς, γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας Τουριστικών Καταλυμάτων Δωδεκανήσου, τονίζει ότι «η Ρόδος βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Με μια ισχυρή τουριστική ταυτότητα, βαθιά ιστορική κληρονομιά και στρατηγική θέση στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, το ερώτημα δεν είναι αν χρειάζεται αλλαγές, αλλά ποιας κλίμακας και ποιας κατεύθυνσης. Το μεγάλο στοίχημα για τα επόμενα χρόνια πρέπει να είναι η μετάβαση από το μοντέλο της ποσοτικής ανάπτυξης σε ένα μοντέλο ποιοτικής, βιώσιμης και ανθεκτικής ανάπτυξης. Η μονοκαλλιέργεια του μαζικού τουρισμού έχει προσφέρει πολλά, όμως ταυτόχρονα έχει δημιουργήσει πιέσεις σε υποδομές, φυσικούς πόρους και στην καθημερινότητα των κατοίκων. Η Ρόδος οφείλει να επενδύσει σε μορφές θεματικού τουρισμού (πολιτιστικού, γαστρονομικού, συνεδριακού, αθλητικού), στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και στην ανάδειξη της ενδοχώρας, ώστε η ανάπτυξη να διαχυθεί σε όλο το νησί.
Παράλληλα, απαιτείται στρατηγικός σχεδιασμός σε τρία επίπεδα:
Πρώτον, στις υποδομές – ύδρευση, διαχείριση απορριμμάτων, κυκλοφορία και ενεργειακή αυτονομία.
Δεύτερον, στην ψηφιακή και διοικητική αναβάθμιση, ώστε οι υπηρεσίες προς πολίτες και επιχειρήσεις να γίνουν πιο αποτελεσματικές.
Τρίτον, στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, που αποτελεί το συγκριτικό μας πλεονέκτημα.
Χρειάζονται, λοιπόν, ριζικές αλλαγές; Όχι απαραίτητα με την έννοια της ρήξης, αλλά με την έννοια της στρατηγικής αναδιάρθρωσης. Μικρές αποσπασματικές παρεμβάσεις δεν αρκούν. Απαιτείται ένα συνεκτικό, μακροπρόθεσμο σχέδιο με πολιτική βούληση και κοινωνική συναίνεση. Η Ρόδος έχει όλα τα εφόδια να πρωταγωνιστήσει στο Αιγαίο. Το στοίχημα είναι να επιλέξει ένα μοντέλο ανάπτυξης που θα σέβεται τον τόπο, θα στηρίζει τους κατοίκους του και θα διασφαλίζει ευημερία όχι μόνο για το σήμερα, αλλά και για τις επόμενες γενιές», αναφέρει καταλήγοντας.
Ο επιχειρηματίας Παύλος Ελένης, αναφέρει: «Η Ρόδος βρίσκεται σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι. Ενώ διαθέτει μοναδικά συγκριτικά πλεονεκτήματα -γεωγραφική θέση, διεθνές brand name, πολιτιστική κληρονομιά, ανεπτυγμένη ξενοδοχειακή βάση- στερείται ενός ενιαίου, μεθοδικού και μακροπρόθεσμου αναπτυξιακού σχεδίου. Το νησί για χρόνια λειτουργεί χωρίς συλλογικό όραμα, χωρίς κεντρικό σχεδιασμό υποδομών και χωρίς συντονισμένη διεκδίκηση από το κράτος. Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και ιδιαίτερα νότια της Κρήτης δημιουργούν νέες γεωοικονομικές δυναμικές. Αν άλλες περιοχές μετατραπούν σε ενεργειακούς, ναυτιλιακούς και επενδυτικούς κόμβους -όπως συνέβη στη Λεμεσό- και η Ρόδος δεν τοποθετηθεί στρατηγικά, τότε θα περιοριστεί σε ρόλο δευτερεύοντα, εξαρτημένο και χαμηλής προστιθέμενης αξίας.
Η πραγματικότητα είναι σαφής: Δεν διαθέτουμε σύγχρονο λιμενικό σχεδιασμό μεγάλης κλίμακας. Δεν έχουμε επαρκή υδροδοτική θωράκιση. Το οδικό δίκτυο παραμένει ανεπαρκές. Οι διαδικασίες πολεοδομίας και αδειοδότησης παραμένουν βραδείες. Δεν υπάρχει στρατηγική για private aviation ή μαρίνες υψηλών προδιαγραφών. Δεν υφίσταται θεσμικό πλαίσιο που να λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις ιδιαιτερότητες ενός νησιωτικού, τουριστικού οικοσυστήματος διεθνούς εμβέλειας.
Αν συνεχίσουμε χωρίς σχεδιασμό, η επόμενη εικοσαετία θα μας βρει με κορεσμένες υποδομές, πίεση φυσικών πόρων και μειωμένη ανταγωνιστικότητα. Η Ρόδος δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στον μαζικό τουρισμό χαμηλής απόδοσης. Χρειάζεται ποιοτική αναβάθμιση και στρατηγική διαφοροποίηση. Ζητούμε από τους τοπικούς φορείς, Δήμο, Περιφέρεια, Επιμελητήριο, επαγγελματικούς συλλόγους, να προχωρήσουν άμεσα σε: σύνταξη Ενιαίου Master Plan 20ετίας, με σαφή χωροθέτηση επενδυτικών ζωνών, προτεραιοποίηση έργων και δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα.
Διεκδίκηση ειδικού νησιωτικού θεσμικού πλαισίου, που θα επιταχύνει στρατηγικές επενδύσεις χωρίς να ακυρώνει την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Σχεδιασμό μεγάλης σύγχρονης μαρίνας και waterfront ανάπτυξης, που θα προσελκύσει υψηλού επιπέδου θαλάσσιο τουρισμό. Ενίσχυση υποδομών ύδρευσης και αφαλάτωσης, ώστε να διασφαλιστεί βιωσιμότητα για τις επόμενες γενιές. Ανάπτυξη νέων μορφών οικονομικής δραστηριότητας, όπως ιατρικός τουρισμός, αθλητικός τουρισμός, εκπαιδευτικά hubs, υπηρεσίες ναυτιλιακής υποστήριξης και εγκατάσταση ψηφιακών επαγγελματιών. Η Ρόδος δεν χρειάζεται αποσπασματικές παρεμβάσεις. Χρειάζεται στρατηγική μετάβαση σε μοντέλο υψηλής προστιθέμενης αξίας. Χρειάζεται συντονισμό. Χρειάζεται συλλογικότητα. Η ευθύνη δεν είναι μόνο κρατική. Είναι και τοπική. Οι επιχειρηματίες, οι επαγγελματίες και οι θεσμικοί φορείς οφείλουμε να διαμορφώσουμε κοινή γραμμή διεκδίκησης. Να σταματήσουμε να λειτουργούμε αντιδραστικά και να κινηθούμε προληπτικά. Αν δεν χαράξουμε τώρα το όραμα της επόμενης εικοσαετίας, άλλοι θα διαμορφώσουν τον χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου χωρίς εμάς. Και τότε δεν θα συζητάμε για ανάπτυξη, αλλά για διαχείριση παρακμής».
Ο Κάσσεντ Χαρμπ, ναυτιλιακός πράκτορας, δηλώνει ότι «η κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθεί η Ρόδος τα επόμενα χρόνια είναι ο ποιοτικός και εναλλακτικός τουρισμός καθότι δεν στερείται σε τίποτα από άλλα φημισμένα και γνωστά σε όλον τον κόσμο τουριστικά μέρη όπως το Μονακό, τη Πάλεμα ντε Μαγιόρκα ή τα κανάρια νησιά. Η Ρόδος είναι ένα ευλογημένο νησί και πολύ γνωστό και ξακουστό νησί όχι μόνο για τον Κολοσσό ως ένα από τα εφτά θαύματα του κόσμου αλλά επειδή είναι η πολιτισμένη γέφυρα μεταξύ δύσης και Ανατολής.
Λέγοντας τα παραπάνω θεωρώ πως η Ρόδος χρειάζεται ριζική αλλαγή πορείας και όχι μικρές βελτιώσεις και αυτό απαιτεί πρώτα από όλα έργα υποδομής, βελτίωσης της ποιότητας ζωής και διευκόλυνσης της καθημερινότητας των κατοίκων και τουριστών που μας επισκέπτονται φυσικά. Στα άμεσα μέτρα που πρέπει να υλοποιηθούν είναι η καθαριότητα των δρόμων, των πάρκων και των πλατειών, τα πεζοδρόμια πρέπει να είναι άνετα, καθαρά και προσβάσιμα στα άτομα με προβλήματα κινητικότητας και πολλά άλλα μικρά έργα που θα ομορφαίνουν το νησί και θα του προσδίδουν αίγλη και κομψότητα!
Στα απαραίτητα έργα θα έβαζα επίσης την αύξηση των θέσεων ελλιμενισμού των Mega yacht και πολυτελών σκαφών αναψυχής καθώς και η αναβάθμιση των υποδομών και παροχών ρεύματος και νερού στα υφιστάμενα λιμάνια και μαρίνες (τουριστικό λιμάνι, Κολόνα, Μαρίνα Μανδρακίου και την Νέα Μαρίνα). Επίσης η βελτίωση του οδικού δικτύου του νησιού και η αστυνόμευση θα δώσουν αίσθημα ασφάλειας στους κατοίκους και τουρίστες».
Ο Γιώργος Σάββενας, αρχιτέκτων, τονίζει ότι η Ρόδος: «Στο σταυροδρόμι του μέλλοντος. Η Ρόδος βρίσκεται σε ένα ακόμη κομβικό σημείο της ιστορίας της. Τα ζητήματα που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση δεν είναι μόνο λειτουργικά· είναι πρωτίστως στρατηγικά. Η ανάγκη για ένα ενιαίο, μακροπρόθεσμο και ολοκληρωμένο σχέδιο χωρικής, πολεοδομικής και αναπτυξιακής οργάνωσης είναι επιτακτική.
Οι αποσπασματικές παρεμβάσεις, χωρίς ιεράρχηση προτεραιοτήτων, δεν διασφαλίζουν βιώσιμο μέλλον.
Διεθνή νησιωτικά παραδείγματα δείχνουν ότι η ανάπτυξη μπορεί να βασιστεί σε “έξυπνες” υποδομές, προσέλκυση επενδύσεων και σύνδεση του τουρισμού με την αυθεντικότητα του τόπου.
Προϋπόθεση αποτελεί η ορθολογική διαχείριση φυσικών πόρων, η εφαρμογή αρχών κυκλικής οικονομίας, η διασύνδεση του τουρισμού με τον πρωτογενή τομέα και η στήριξη της τοπικής επιχειρηματικότητας.
Η έντονη εποχικότητα παραμένει κρίσιμη πρόκληση.
Υπερφόρτωση το καλοκαίρι, αδράνεια τον χειμώνα.
Οι υποδομές οφείλουν να σχεδιάζονται με ευελιξία και κλιμάκωση, ενισχύοντας τις δημόσιες μεταφορές και διαφοροποιώντας τις δραστηριότητες, ώστε να επιμηκυνθεί ουσιαστικά η τουριστική περίοδος και να αναβαθμιστεί η ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Παράλληλα, η Ρόδος οφείλει να οργανώσει τον μητροπολιτικό της ρόλο στα Δωδεκάνησα. Η ενίσχυση κεντρικών υποδομών υγείας και παιδείας, η διασύνδεση με τα μικρότερα νησιά μέσω μεταφορών και ψηφιακών υπηρεσιών και η δημιουργία οικοσυστήματος γνώσης μπορούν να προσδώσουν σταθερότητα και συνοχή στη νησιωτική ενότητα.
Η αρχιτεκτονική, ο πολεοδομικός σχεδιασμός και η αξιοποίηση της γεωγραφικής της θέσης ως διαχρονικού σταυροδρομιού πολιτισμών μπορούν να συγκροτήσουν ένα νέο αναπτυξιακό αφήγημα, πέρα από τον μονοδιάστατο τουρισμό.
Το στοίχημα δεν είναι η διαχείριση του παρόντος, αλλά ο συνειδητός σχεδιασμός ενός βιώσιμου, ανθεκτικού και ισορροπημένου μέλλοντος — με στρατηγική συνέπεια, ποιότητα και όραμα».
Η Τίνα Βαρδουλάκη, σύμβουλος Πολιτικής Στρατηγικής και Διαχείρισης Κρίσεων, επισημαίνει από την πλευρά της ότι «η ερώτηση αυτή ανοίγει πολιτικές συζητήσεις, τροφοδοτεί συνθήματα και γίνεται πυρήνας προεκλογικών καμπανιών εδώ και πολλά χρόνια.
Τίθεται ξανά και ξανά, χωρίς όμως να συνοδεύεται από ένα σαφές πλαίσιο — χωρίς, με άλλα λόγια, τη δυνατότητα, την πολιτική βούληση ή την ικανότητα να περάσουμε από τα λόγια στη μετρήσιμη πράξη. Το “στοίχημα” της Ρόδου, δεν εξαντλείται στο περιβάλλον ή στην πολιτιστική και αρχιτεκτονική κληρονομιά της Ρόδου. Αφορά ένα ολοκληρωμένο πλέγμα επιλογών: σύγχρονες υποδομές και δίκτυα, ανθεκτικότητα και πολιτική προστασία, έναν σχεδιασμό που θα υπηρετεί όλους εμάς και μια τουριστική στρατηγική που θα αναβαθμίζει την εμπειρία και θα αυξάνει την κατά κεφαλήν δαπάνη. Πρέπει να επενδύσει στην ποιότητα και διαφοροποίηση.
Και, πιστέψτε με, κανέναν δεν ενδιαφέρει στο τέλος της ημέρας αν κάτι είναι ευθύνη του Δήμου ή της Περιφέρειας. Όλοι κρίνουν εκ του αποτελέσματος: αν μπορείς να περπατήσεις με ασφάλεια, αν βρίσκεις σκιά, αν υπάρχουν βασικές υποδομές που λειτουργούν, αν υπάρχει τάξη.
Το ζητούμενο είναι απλό: η Ρόδος πρέπει να μπορεί να υποστηρίξει μια καλή και αξιοπρεπή καθημερινότητα τόσο για εμάς τους Ροδίτες όσο και για τους φιλοξενούμενούς μας, που έρχονται κάθε χρόνο κατά εκατομμύρια. Πολλές φορές μοιάζει σαν το νησί να έχει σχεδιαστεί για “μονάδες” και όχι για οικογένειες: στενά πεζοδρόμια, δέντρα εγκλωβισμένα στο μπετόν, κομμένα δέντρα που δεν αντικαθίστανται, ελάχιστες δημόσιες τουαλέτες, ελάχιστα λουλούδια. Μια πόλη που δεν είναι φιλική στους συμπολίτες μας με προβλήματα όρασης ή κινητικότητας. Μια πόλη χωρίς επαρκείς χώρους πρασίνου — ακόμη και χωρίς οργανωμένα πάρκα για τους τετράποδους φίλους μας. Κι όλα αυτά παραπέμπουν, τελικά, στον πολιτισμό που τόσο πολύ προβάλλουμε.
Παράλληλα, δεν μπορούμε να αγνοούμε ένα ακόμη κρίσιμο πρακτικό ζήτημα: την έλλειψη επαρκών χώρων στάθμευσης. Το πρόβλημα δημιουργεί καθημερινά κυκλοφοριακή συμφόρηση, καθυστερήσεις και ζητήματα ασφάλειας, ιδιαίτερα στις ώρες αιχμής και στις πολυσύχναστες περιοχές, ταλαιπωρώντας όχι μόνο τους επισκέπτες αλλά κυρίως τους κατοίκους και τους εργαζόμενους του κέντρου. Χρειάζονται στοχευμένες και εφικτές λύσεις: οργανωμένοι χώροι στάθμευσης όπου είναι εφικτό και shuttle από περιφερειακά πάρκινγκ για αποσυμφόρηση των κεντρικών σημείων. Το πρόβλημα αυτό, επιτείνεται και από την ανεξέλεγκτη κατάληψη θέσεων από επιχειρήσεις rent a car, πέρα από τα νόμιμα όρια που προβλέπονται. Όταν δεσμεύονται πρακτικά 10 ή 20 θέσεις από κάθε εταιρεία, το αποτέλεσμα είναι να μένουν κάτοικοι και εργαζόμενοι του κέντρου χωρίς δυνατότητα στάθμευσης. Ακόμη και μόνο από την αντιμετώπιση αυτής της πρακτικής, θα αποδεσμευτούν άμεσα πολύτιμες θέσεις στάθμευσης για την καθημερινότητα της πόλης.
Στη γειτονική Ιταλία, αλλά και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι δημόσιες πισίνες θεωρούνται βασική υποδομή άθλησης και κοινωνικής συνοχής. Και στη Ρόδο; Πώς γίνεται να μην υπάρχει ένα στοιχειώδες δίκτυο δημοτικών κολυμβητηρίων — έστω μία λειτουργική δημόσια πισίνα για κάθε πρώην δήμο του νησιού; Κι αν όχι σε κάθε γειτονιά, τουλάχιστον σε στρατηγικά σημεία, ώστε να εξυπηρετούνται τόσο οι νέοι όσο και οι συμπολίτες μας της τρίτης ηλικίας, για τους οποίους το νερό δεν είναι απλώς άσκηση, αλλά συχνά μέσο αποκατάστασης και ίασης.
Και εδώ είναι ώρα να κάνουμε ένα καθαρό βήμα μπροστά. Ας γίνουμε εμείς το παράδειγμα: με σύγχρονες και πλήρως λειτουργικές πισίνες, η Ρόδος μπορεί να γίνει πρότυπη πόλη και πραγματικό εκκολαπτήριο αθλητών. Με σταθερό πρόγραμμα για παιδιά και νέους, ώρες για σωματεία και σχολεία, και υποδομές που να στηρίζουν τόσο τον μαζικό αθλητισμό όσο και τον πρωταθλητισμό, ώστε να κρατάμε τα παιδιά μας στον αθλητισμό και να αναδεικνύουμε νέα ταλέντα.
Άρα λοιπόν, δεν μπορούμε να μιλάμε απλώς για “μερικές παρεμβάσεις”. Χωρίς μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και ενιαία κατεύθυνση, οι βελτιώσεις μένουν αποσπασματικές. Η Ρόδος χρειάζεται ανάπτυξη μιας ταχύτητας, με κοινές προτεραιότητες και μετρήσιμους στόχους — για να γίνει πρώτα τόπος καλύτερης ζωής και μετά, ακόμη καλύτερος προορισμός».
Ο Κώστας Στυλιανού, πρόεδρος του Σωματείου «Κολοσσός» Φορτηγών ΔΧ, υποστηρίζει ότι «το βασικό στοίχημα του νησιού μας για τα επόμενα χρόνια πρέπει να είναι η μετάβαση σε ένα βιώσιμο και ανθεκτικό αναπτυξιακό μοντέλο που θα απαντά στις σύγχρονες προκλήσεις. Σε μια περίοδο κλιματικής αβεβαιότητας, έντονου διεθνούς ανταγωνισμού και μεταβαλλόμενων ταξιδιωτικών προτύπων, το νησί μας δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στον μαζικό τουρισμό χαμηλής προστιθέμενης αξίας. Απαιτείται στρατηγικός επαναπροσδιορισμός με έμφαση στην ποιότητα, την καινοτομία, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη διατήρηση της τοπικής ταυτότητας και τον ουσιαστικό έλεγχο της ανεξέλεγκτης επέκτασης μεγάλων ξενοδοχειακών συμφερόντων που συχνά επιβαρύνουν τους πόρους και αλλοιώνουν τον χαρακτήρα του τόπου μας.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα επιτυχημένης στροφής προς τη βιωσιμότητα αποτελούν η Τήλος, που επένδυσε στην ενεργειακή αυτονομία και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και η Αστυπάλαια, όπου υλοποιείται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο βιώσιμης κινητικότητας με έμφαση στην ηλεκτροκίνηση. Οι περιπτώσεις αυτές αποδεικνύουν ότι η αλλαγή πορείας δεν αποτελεί θεωρητική σύλληψη, αλλά ρεαλιστική και εφαρμόσιμη πολιτική με μετρήσιμα οφέλη για την τοπική κοινωνία και οικονομία μας. Το δίλημμα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο «ριζική αλλαγή ή μικρές βελτιώσεις», αλλά αφορά τον τρόπο και τον ρυθμό της μετάβασης. Μια απότομη ανατροπή του υπάρχοντος μοντέλου θα μπορούσε να προκαλέσει οικονομική αβεβαιότητα και κοινωνικές αντιδράσεις. Από την άλλη πλευρά, οι αποσπασματικές παρεμβάσεις δεν επαρκούν για να αντιμετωπιστούν χρόνιες παθογένειες, όπως η εποχικότητα, η υπερδόμηση και η πίεση στους φυσικούς πόρους.
Συνεπώς, το νησί μας χρειάζεται μια βαθιά αλλά σταδιακή μεταρρύθμιση, βασισμένη σε μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και διαφάνεια. Η ενίσχυση εναλλακτικών μορφών τουρισμού, η στήριξη της τοπικής παραγωγής, οι επενδύσεις στην πράσινη και ψηφιακή υποδομή και η ουσιαστική συνεργασία Περιφέρειας και Δήμου με την τοπική κοινωνία αποτελούν κρίσιμους άξονες. Μόνο μέσα από μια συντονισμένη, σταθερή και κοινωνικά δίκαιη στρατηγική μπορεί να διασφαλιστεί βιώσιμη ανάπτυξη και ποιότητα ζωής για τις επόμενες γενιές».
Ο Μιχάλης Μπαριανάκης, πρώην αυτοδιοικητικός δηλώνει τα εξής: «Πιστεύω ότι το ερώτημα έχει πολλές διαστάσεις. Σίγουρα οι ανάγκες, οι εξελίξεις, οι απαιτήσεις είναι πολλές και άλλες μπορούν να γίνουν άμεσα, ενώ άλλες σε βάθος χρόνου! Για τα επόμενα χρόνια πρέπει να μας απασχολεί η ανάπτυξη του νησιού που αποκλειστικά και μόνο ζούμε οι περισσότεροι από τον τουρισμό!
Πόσο κόσμο μπορεί να δεχθεί ακόμα το νησί; Και να μπορέσει να αντεπεξέλθει στη φιλοξενία και γι’ αυτό πρέπει όλοι οι εμπλεκόμενοι να έχουμε κοινό στόχο για το καλό όλων μας. Κι ένα δεύτερο βασικό, να υπάρχει ανάπτυξη στον δευτερογενή τομέα και σε άλλα επίπεδα και να υπάρχει ντόπια παραγωγή. Οι κάθετες και ριζικές αλλαγές, εκτιμώ όσο όραμα και να υπάρχει, δεν είναι εύκολο να φέρουν θετικά αποτελέσματα».
Τέλος, ο Δημήτρης Δελιδημητρίου, επιχειρηματίας, αναφέρει από την πλευρά του: «Καταρχάς να ξεκινήσουμε από τις υποδομές, καταλαβαίνετε τι εννοώ, δεν χρειάζεται ριζικές αλλαγές, αλλά μικρές βελτιώσεις που είναι βέβαια πολλές πχ το κυκλοφοριακό πρόβλημα, καθώς είναι πολλά τα ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα και λεωφορεία στο νησί την καλοκαιρινή σεζόν, με αποτέλεσμα να υπάρχει αντίστοιχα και πρόβλημα μεγάλο με το πάρκινγκ, όπως επίσης και με το θέμα της καθαριότητας, αλλά κι άλλα πολλά που δεν μπορούμε να τα πούμε με λίγες λέξεις και μακάρι δήμος και περιφέρεια να μπορέσουν να συνεννοηθούν και πολλά από αυτά τα προβλήματα με καλή θέληση θα λυθούν (η ισχύς εν τη ενώσει)».
