Ρόδος: Ανάπτυξη με όραμα ή διαχείριση της καθημερινότητας;

• Οκτώ συ­μπο­λί­τες μας, οι Πα­να­γιώ­της Μα­νιάς, Παύ­λος Ελέ­νης, Κάσ­σεντ Χαρμπ, Γιώρ­γος Σάβ­βε­νας, Τίνα Βαρ­δου­λά­κη, Κώ­στας Στυ­λια­νού, Μι­χά­λης Μπα­ρια­νά­κης και Δη­μή­τρης Δε­λι­δη­μη­τρί­ου μι­λούν στη «δ» για το με­γά­λο στοί­χη­μα της επό­με­νης ει­κο­σα­ε­τί­ας

Η συ­ζή­τη­ση για το μέλ­λον της Ρόδου δεν είναι και­νούρ­για. Επα­νέρ­χε­ται όμως σή­με­ρα με με­γα­λύ­τε­ρη έντα­ση, καθώς το νησί κα­λεί­ται να απα­ντή­σει σε κρί­σι­μα ερω­τή­μα­τα: Μπο­ρεί να συ­νε­χί­σει με το ίδιο ανα­πτυ­ξια­κό μο­ντέ­λο ή απαι­τεί­ται μια βα­θύ­τε­ρη ανα­διάρ­θρω­ση; Αρ­κούν οι βελ­τιώ­σεις της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας ή χρειά­ζε­ται ένα ενιαίο, μα­κρο­πρό­θε­σμο σχέ­διο που θα επα­να­προσ­διο­ρί­σει τον ρόλο του νη­σιού στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο;

Σε μια πε­ρί­ο­δο έντο­νων γε­ω­οι­κο­νο­μι­κών εξε­λί­ξε­ων, αυ­ξα­νό­με­νης του­ρι­στι­κής πί­ε­σης και ορα­τών ελ­λειμ­μά­των σε υπο­δο­μές, η Ρόδος βρί­σκε­ται σε ένα κομ­βι­κό σταυ­ρο­δρό­μι. Το δί­λημ­μα «ρι­ζι­κή αλ­λα­γή ή μικρά βή­μα­τα» απο­τυ­πώ­νει στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα μια βα­θύ­τε­ρη αγω­νία: πώς θα δια­σφα­λι­στεί η βιω­σι­μό­τη­τα, η αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα και -κυ­ρί­ως-η ποιό­τη­τα ζωής κα­τοί­κων και επι­σκε­πτών. Οκτώ πρό­σω­πα με δια­φο­ρε­τι­κές αφε­τη­ρί­ες (από τον του­ρι­σμό, τη ναυ­τι­λία και την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα έως την αυ­το­διοί­κη­ση, τον αρ­χι­τε­κτο­νι­κό σχε­δια­σμό και τη στρα­τη­γι­κή πο­λι­τι­κή) κα­τα­θέ­τουν στη «δ» τις από­ψεις τους: Πα­να­γιώ­της Μα­νιάς – γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας της Ομο­σπον­δί­ας Του­ρι­στι­κών Κα­τα­λυ­μά­των Δω­δε­κα­νή­σου, Παύ­λος Ελέ­νης -επι­χει­ρη­μα­τί­ας, Κάσ­σεντ Χαρμπ -ναυ­τι­λια­κός πρά­κτο­ρας, Γιώρ­γος Σάβ­βε­νας -αρ­χι­τέ­κτων, Τίνα Βαρ­δου­λά­κη -σύμ­βου­λος Πο­λι­τι­κής Στρα­τη­γι­κής και Δια­χεί­ρι­σης Κρί­σε­ων, Κώ­στας Στυ­λια­νού -πρό­ε­δρος Σω­μα­τεί­ου «Κο­λοσ­σός» Φορ­τη­γών ΔΧ, Μι­χά­λης Μπα­ρια­νά­κης -πρώην αυ­το­διοι­κη­τι­κός και Δη­μή­τρης Δε­λι­δη­μη­τρί­ου- επι­χει­ρη­μα­τί­ας. Απα­ντούν στο ερώ­τη­μα: «Ποια κα­τεύ­θυν­ση πρέ­πει να απο­τε­λέ­σει το βα­σι­κό στοί­χη­μα του νη­σιού για τα επό­με­να χρό­νια; Η Ρόδος χρειά­ζε­ται ρι­ζι­κή αλ­λα­γή πο­ρεί­ας ή μι­κρές βελ­τιώ­σεις;».

Ο Πα­να­γιώ­της Μα­νιάς, γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας της Ομο­σπον­δί­ας Του­ρι­στι­κών Κα­τα­λυ­μά­των Δω­δε­κα­νή­σου, το­νί­ζει ότι «η Ρόδος βρί­σκε­ται σε ένα κρί­σι­μο σταυ­ρο­δρό­μι. Με μια ισχυ­ρή του­ρι­στι­κή ταυ­τό­τη­τα, βαθιά ιστο­ρι­κή κλη­ρο­νο­μιά και στρα­τη­γι­κή θέση στο νο­τιο­α­να­το­λι­κό Αι­γαίο, το ερώ­τη­μα δεν είναι αν χρειά­ζε­ται αλ­λα­γές, αλλά ποιας κλί­μα­κας και ποιας κα­τεύ­θυν­σης. Το με­γά­λο στοί­χη­μα για τα επό­με­να χρό­νια πρέ­πει να είναι η με­τά­βα­ση από το μο­ντέ­λο της πο­σο­τι­κής ανά­πτυ­ξης σε ένα μο­ντέ­λο ποιο­τι­κής, βιώ­σι­μης και αν­θε­κτι­κής ανά­πτυ­ξης. Η μο­νο­καλ­λιέρ­γεια του μα­ζι­κού του­ρι­σμού έχει προ­σφέ­ρει πολλά, όμως ταυ­τό­χρο­να έχει δη­μιουρ­γή­σει πιέ­σεις σε υπο­δο­μές, φυ­σι­κούς πό­ρους και στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα των κα­τοί­κων. Η Ρόδος οφεί­λει να επεν­δύ­σει σε μορ­φές θε­μα­τι­κού του­ρι­σμού (πο­λι­τι­στι­κού, γα­στρο­νο­μι­κού, συ­νε­δρια­κού, αθλη­τι­κού), στην επι­μή­κυν­ση της του­ρι­στι­κής πε­ριό­δου και στην ανά­δει­ξη της εν­δο­χώ­ρας, ώστε η ανά­πτυ­ξη να δια­χυ­θεί σε όλο το νησί.

Πα­ράλ­λη­λα, απαι­τεί­ται στρα­τη­γι­κός σχε­δια­σμός σε τρία επί­πε­δα:

Πρώ­τον, στις υπο­δο­μές – ύδρευ­ση, δια­χεί­ρι­ση απορ­ριμ­μά­των, κυ­κλο­φο­ρία και ενερ­γεια­κή αυ­το­νο­μία.

Δεύ­τε­ρον, στην ψη­φια­κή και διοι­κη­τι­κή ανα­βάθ­μι­ση, ώστε οι υπη­ρε­σί­ες προς πο­λί­τες και επι­χει­ρή­σεις να γί­νουν πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κές.

Τρί­τον, στην προ­στα­σία του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος, που απο­τε­λεί το συ­γκρι­τι­κό μας πλε­ο­νέ­κτη­μα.

Χρειά­ζο­νται, λοι­πόν, ρι­ζι­κές αλ­λα­γές; Όχι απα­ραί­τη­τα με την έν­νοια της ρήξης, αλλά με την έν­νοια της στρα­τη­γι­κής ανα­διάρ­θρω­σης. Μι­κρές απο­σπα­σμα­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις δεν αρ­κούν. Απαι­τεί­ται ένα συ­νε­κτι­κό, μα­κρο­πρό­θε­σμο σχέ­διο με πο­λι­τι­κή βού­λη­ση και κοι­νω­νι­κή συ­ναί­νε­ση. Η Ρόδος έχει όλα τα εφό­δια να πρω­τα­γω­νι­στή­σει στο Αι­γαίο. Το στοί­χη­μα είναι να επι­λέ­ξει ένα μο­ντέ­λο ανά­πτυ­ξης που θα σέ­βε­ται τον τόπο, θα στη­ρί­ζει τους κα­τοί­κους του και θα δια­σφα­λί­ζει ευ­η­με­ρία όχι μόνο για το σή­με­ρα, αλλά και για τις επό­με­νες γε­νιές», ανα­φέ­ρει κα­τα­λή­γο­ντας.

Ο επι­χει­ρη­μα­τί­ας Παύ­λος Ελέ­νης, ανα­φέ­ρει: «Η Ρόδος βρί­σκε­ται σε ένα ιστο­ρι­κό σταυ­ρο­δρό­μι. Ενώ δια­θέ­τει μο­να­δι­κά συ­γκρι­τι­κά πλε­ο­νε­κτή­μα­τα -γε­ω­γρα­φι­κή θέση, διε­θνές brand name, πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά, ανε­πτυγ­μέ­νη ξε­νο­δο­χεια­κή βάση- στε­ρεί­ται ενός ενιαί­ου, με­θο­δι­κού και μα­κρο­πρό­θε­σμου ανα­πτυ­ξια­κού σχε­δί­ου. Το νησί για χρό­νια λει­τουρ­γεί χωρίς συλ­λο­γι­κό όραμα, χωρίς κε­ντρι­κό σχε­δια­σμό υπο­δο­μών και χωρίς συ­ντο­νι­σμέ­νη διεκ­δί­κη­ση από το κρά­τος. Οι εξε­λί­ξεις στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο και ιδιαί­τε­ρα νότια της Κρή­της δη­μιουρ­γούν νέες γε­ω­οι­κο­νο­μι­κές δυ­να­μι­κές. Αν άλλες πε­ριο­χές με­τα­τρα­πούν σε ενερ­γεια­κούς, ναυ­τι­λια­κούς και επεν­δυ­τι­κούς κόμ­βους -όπως συ­νέ­βη στη Λε­με­σό- και η Ρόδος δεν το­πο­θε­τη­θεί στρα­τη­γι­κά, τότε θα πε­ριο­ρι­στεί σε ρόλο δευ­τε­ρεύ­ο­ντα, εξαρ­τη­μέ­νο και χα­μη­λής προ­στι­θέ­με­νης αξίας.

Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα είναι σαφής: Δεν δια­θέ­του­με σύγ­χρο­νο λι­με­νι­κό σχε­δια­σμό με­γά­λης κλί­μα­κας. Δεν έχου­με επαρ­κή υδρο­δο­τι­κή θω­ρά­κι­ση. Το οδικό δί­κτυο πα­ρα­μέ­νει ανε­παρ­κές. Οι δια­δι­κα­σί­ες πο­λε­ο­δο­μί­ας και αδειο­δό­τη­σης πα­ρα­μέ­νουν βρα­δεί­ες. Δεν υπάρ­χει στρα­τη­γι­κή για private aviation ή μα­ρί­νες υψη­λών προ­δια­γρα­φών. Δεν υφί­στα­ται θε­σμι­κό πλαί­σιο που να λαμ­βά­νει σο­βα­ρά υπόψη τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες ενός νη­σιω­τι­κού, του­ρι­στι­κού οι­κο­συ­στή­μα­τος διε­θνούς εμ­βέ­λειας.

Αν συ­νε­χί­σου­με χωρίς σχε­δια­σμό, η επό­με­νη ει­κο­σα­ε­τία θα μας βρει με κο­ρε­σμέ­νες υπο­δο­μές, πίεση φυ­σι­κών πόρων και μειω­μέ­νη αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα. Η Ρόδος δεν μπο­ρεί να στη­ρί­ζε­ται απο­κλει­στι­κά στον μα­ζι­κό του­ρι­σμό χα­μη­λής από­δο­σης. Χρειά­ζε­ται ποιο­τι­κή ανα­βάθ­μι­ση και στρα­τη­γι­κή δια­φο­ρο­ποί­η­ση. Ζη­τού­με από τους το­πι­κούς φο­ρείς, Δήμο, Πε­ρι­φέ­ρεια, Επι­με­λη­τή­ριο, επαγ­γελ­μα­τι­κούς συλ­λό­γους, να προ­χω­ρή­σουν άμεσα σε: σύ­ντα­ξη Ενιαί­ου Master Plan 20ετίας, με σαφή χω­ρο­θέ­τη­ση επεν­δυ­τι­κών ζωνών, προ­τε­ραιο­ποί­η­ση έργων και δε­σμευ­τι­κά χρο­νο­δια­γράμ­μα­τα.

Διεκ­δί­κη­ση ει­δι­κού νη­σιω­τι­κού θε­σμι­κού πλαι­σί­ου, που θα επι­τα­χύ­νει στρα­τη­γι­κές επεν­δύ­σεις χωρίς να ακυ­ρώ­νει την προ­στα­σία της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Σχε­δια­σμό με­γά­λης σύγ­χρο­νης μα­ρί­νας και waterfront ανά­πτυ­ξης, που θα προ­σελ­κύ­σει υψη­λού επι­πέ­δου θα­λάσ­σιο του­ρι­σμό. Ενί­σχυ­ση υπο­δο­μών ύδρευ­σης και αφα­λά­τω­σης, ώστε να δια­σφα­λι­στεί βιω­σι­μό­τη­τα για τις επό­με­νες γε­νιές. Ανά­πτυ­ξη νέων μορ­φών οι­κο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, όπως ια­τρι­κός του­ρι­σμός, αθλη­τι­κός του­ρι­σμός, εκ­παι­δευ­τι­κά hubs, υπη­ρε­σί­ες ναυ­τι­λια­κής υπο­στή­ρι­ξης και εγκα­τά­στα­ση ψη­φια­κών επαγ­γελ­μα­τιών. Η Ρόδος δεν χρειά­ζε­ται απο­σπα­σμα­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις. Χρειά­ζε­ται στρα­τη­γι­κή με­τά­βα­ση σε μο­ντέ­λο υψη­λής προ­στι­θέ­με­νης αξίας. Χρειά­ζε­ται συ­ντο­νι­σμό. Χρειά­ζε­ται συλ­λο­γι­κό­τη­τα. Η ευ­θύ­νη δεν είναι μόνο κρα­τι­κή. Είναι και το­πι­κή. Οι επι­χει­ρη­μα­τί­ες, οι επαγ­γελ­μα­τί­ες και οι θε­σμι­κοί φο­ρείς οφεί­λου­με να δια­μορ­φώ­σου­με κοινή γραμ­μή διεκ­δί­κη­σης. Να στα­μα­τή­σου­με να λει­τουρ­γού­με αντι­δρα­στι­κά και να κι­νη­θού­με προ­λη­πτι­κά. Αν δεν χα­ρά­ξου­με τώρα το όραμα της επό­με­νης ει­κο­σα­ε­τί­ας, άλλοι θα δια­μορ­φώ­σουν τον χάρτη της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου χωρίς εμάς. Και τότε δεν θα συ­ζη­τά­με για ανά­πτυ­ξη, αλλά για δια­χεί­ρι­ση πα­ρακ­μής».

Ο Κάσ­σεντ Χαρμπ, ναυ­τι­λια­κός πρά­κτο­ρας, δη­λώ­νει ότι «η κα­τεύ­θυν­ση που πρέ­πει να ακο­λου­θεί η Ρόδος τα επό­με­να χρό­νια είναι ο ποιο­τι­κός και εναλ­λα­κτι­κός του­ρι­σμός κα­θό­τι δεν στε­ρεί­ται σε τί­πο­τα από άλλα φη­μι­σμέ­να και γνω­στά σε όλον τον κόσμο του­ρι­στι­κά μέρη όπως το Μο­να­κό, τη Πά­λε­μα ντε Μα­γιόρ­κα ή τα κα­νά­ρια νησιά. Η Ρόδος είναι ένα ευ­λο­γη­μέ­νο νησί και πολύ γνω­στό και ξα­κου­στό νησί όχι μόνο για τον Κο­λοσ­σό ως ένα από τα εφτά θαύ­μα­τα του κό­σμου αλλά επει­δή είναι η πο­λι­τι­σμέ­νη γέ­φυ­ρα με­τα­ξύ δύσης και Ανα­το­λής.

Λέ­γο­ντας τα πα­ρα­πά­νω θεωρώ πως η Ρόδος χρειά­ζε­ται ρι­ζι­κή αλ­λα­γή πο­ρεί­ας και όχι μι­κρές βελ­τιώ­σεις και αυτό απαι­τεί πρώτα από όλα έργα υπο­δο­μής, βελ­τί­ω­σης της ποιό­τη­τας ζωής και διευ­κό­λυν­σης της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας των κα­τοί­κων και του­ρι­στών που μας επι­σκέ­πτο­νται φυ­σι­κά. Στα άμεσα μέτρα που πρέ­πει να υλο­ποι­η­θούν είναι η κα­θα­ριό­τη­τα των δρό­μων, των πάρ­κων και των πλα­τειών, τα πε­ζο­δρό­μια πρέ­πει να είναι άνετα, κα­θα­ρά και προ­σβά­σι­μα στα άτομα με προ­βλή­μα­τα κι­νη­τι­κό­τη­τας και πολλά άλλα μικρά έργα που θα ομορ­φαί­νουν το νησί και θα του προσ­δί­δουν αίγλη και κομ­ψό­τη­τα!

Στα απα­ραί­τη­τα έργα θα έβαζα επί­σης την αύ­ξη­ση των θέ­σε­ων ελ­λι­με­νι­σμού των Mega yacht και πο­λυ­τε­λών σκα­φών ανα­ψυ­χής καθώς και η ανα­βάθ­μι­ση των υπο­δο­μών και πα­ρο­χών ρεύ­μα­τος και νερού στα υφι­στά­με­να λι­μά­νια και μα­ρί­νες (του­ρι­στι­κό λι­μά­νι, Κο­λό­να, Μα­ρί­να Μαν­δρα­κί­ου και την Νέα Μα­ρί­να). Επί­σης η βελ­τί­ω­ση του οδι­κού δι­κτύ­ου του νη­σιού και η αστυ­νό­μευ­ση θα δώ­σουν αί­σθη­μα ασφά­λειας στους κα­τοί­κους και του­ρί­στες».

Ο Γιώρ­γος Σάβ­βε­νας, αρ­χι­τέ­κτων, τονί­ζει ότι η Ρόδος: «Στο σταυ­ρο­δρό­μι του μέλ­λο­ντος. Η Ρόδος βρί­σκε­ται σε ένα ακόμη κομ­βι­κό ση­μείο της ιστο­ρί­ας της. Τα ζη­τή­μα­τα που απαι­τούν άμεση αντι­με­τώ­πι­ση δεν είναι μόνο λει­τουρ­γι­κά· είναι πρω­τί­στως στρα­τη­γι­κά. Η ανά­γκη για ένα ενιαίο, μα­κρο­πρό­θε­σμο και ολο­κλη­ρω­μέ­νο σχέ­διο χω­ρι­κής, πο­λε­ο­δο­μι­κής και ανα­πτυ­ξια­κής ορ­γά­νω­σης είναι επι­τα­κτι­κή.

Οι απο­σπα­σμα­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις, χωρίς ιε­ράρ­χη­ση προ­τε­ραιο­τή­των, δεν δια­σφα­λί­ζουν βιώ­σι­μο μέλ­λον.

Διε­θνή νη­σιω­τι­κά πα­ρα­δείγ­μα­τα δεί­χνουν ότι η ανά­πτυ­ξη μπο­ρεί να βα­σι­στεί σε “έξυ­πνες” υπο­δο­μές, προ­σέλ­κυ­ση επεν­δύ­σε­ων και σύν­δε­ση του του­ρι­σμού με την αυ­θε­ντι­κό­τη­τα του τόπου.

Προ­ϋ­πό­θε­ση απο­τε­λεί η ορ­θο­λο­γι­κή δια­χεί­ρι­ση φυ­σι­κών πόρων, η εφαρ­μο­γή αρχών κυ­κλι­κής οι­κο­νο­μί­ας, η δια­σύν­δε­ση του του­ρι­σμού με τον πρω­το­γε­νή τομέα και η στή­ρι­ξη της το­πι­κής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας.

Η έντο­νη επο­χι­κό­τη­τα πα­ρα­μέ­νει κρί­σι­μη πρό­κλη­ση.

Υπερ­φόρ­τω­ση το κα­λο­καί­ρι, αδρά­νεια τον χει­μώ­να.

Οι υπο­δο­μές οφεί­λουν να σχε­διά­ζο­νται με ευ­ε­λι­ξία και κλι­μά­κω­ση, ενι­σχύ­ο­ντας τις δη­μό­σιες με­τα­φο­ρές και δια­φο­ρο­ποιώ­ντας τις δρα­στη­ριό­τη­τες, ώστε να επι­μη­κυν­θεί ου­σια­στι­κά η του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δος και να ανα­βαθ­μι­στεί η ποιό­τη­τα ζωής των κα­τοί­κων.

Πα­ράλ­λη­λα, η Ρόδος οφεί­λει να ορ­γα­νώ­σει τον μη­τρο­πο­λι­τι­κό της ρόλο στα Δω­δε­κά­νη­σα. Η ενί­σχυ­ση κε­ντρι­κών υπο­δο­μών υγεί­ας και παι­δεί­ας, η δια­σύν­δε­ση με τα μι­κρό­τε­ρα νησιά μέσω με­τα­φο­ρών και ψη­φια­κών υπη­ρε­σιών και η δη­μιουρ­γία οι­κο­συ­στή­μα­τος γνώ­σης μπο­ρούν να προσ­δώ­σουν στα­θε­ρό­τη­τα και συ­νο­χή στη νη­σιω­τι­κή ενό­τη­τα.

Η αρ­χι­τε­κτο­νι­κή, ο πο­λε­ο­δο­μι­κός σχε­δια­σμός και η αξιο­ποί­η­ση της γε­ω­γρα­φι­κής της θέσης ως δια­χρο­νι­κού σταυ­ρο­δρο­μιού πο­λι­τι­σμών μπο­ρούν να συ­γκρο­τή­σουν ένα νέο ανα­πτυ­ξια­κό αφή­γη­μα, πέρα από τον μο­νο­διά­στα­το του­ρι­σμό.

Το στοί­χη­μα δεν είναι η δια­χεί­ρι­ση του πα­ρό­ντος, αλλά ο συ­νει­δη­τός σχε­δια­σμός ενός βιώ­σι­μου, αν­θε­κτι­κού και ισορ­ρο­πη­μέ­νου μέλ­λο­ντος — με στρα­τη­γι­κή συ­νέ­πεια, ποιό­τη­τα και όραμα».

Η Τίνα Βαρ­δου­λά­κη, σύμ­βου­λος Πο­λι­τι­κής Στρα­τη­γι­κής και Δια­χεί­ρι­σης Κρί­σε­ων, επι­ση­μαί­νει από την πλευ­ρά της ότι «η ερώ­τη­ση αυτή ανοί­γει πο­λι­τι­κές συ­ζη­τή­σεις, τρο­φο­δο­τεί συν­θή­μα­τα και γί­νε­ται πυ­ρή­νας προ­ε­κλο­γι­κών κα­μπα­νιών εδώ και πολλά χρό­νια.

Τί­θε­ται ξανά και ξανά, χωρίς όμως να συ­νο­δεύ­ε­ται από ένα σαφές πλαί­σιο — χωρίς, με άλλα λόγια, τη δυ­να­τό­τη­τα, την πο­λι­τι­κή βού­λη­ση ή την ικα­νό­τη­τα να πε­ρά­σου­με από τα λόγια στη με­τρή­σι­μη πράξη. Το “στοί­χη­μα” της Ρόδου, δεν εξα­ντλεί­ται στο πε­ρι­βάλ­λον ή στην πο­λι­τι­στι­κή και αρ­χι­τε­κτο­νι­κή κλη­ρο­νο­μιά της Ρόδου. Αφορά ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο πλέγ­μα επι­λο­γών: σύγ­χρο­νες υπο­δο­μές και δί­κτυα, αν­θε­κτι­κό­τη­τα και πο­λι­τι­κή προ­στα­σία, έναν σχε­δια­σμό που θα υπη­ρε­τεί όλους εμάς και μια του­ρι­στι­κή στρα­τη­γι­κή που θα ανα­βαθ­μί­ζει την εμπει­ρία και θα αυ­ξά­νει την κατά κε­φα­λήν δα­πά­νη. Πρέ­πει να επεν­δύ­σει στην ποιό­τη­τα και δια­φο­ρο­ποί­η­ση.

Και, πι­στέψ­τε με, κα­νέ­ναν δεν εν­δια­φέ­ρει στο τέλος της ημέ­ρας αν κάτι είναι ευ­θύ­νη του Δήμου ή της Πε­ρι­φέ­ρειας. Όλοι κρί­νουν εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος: αν μπο­ρείς να περ­πα­τή­σεις με ασφά­λεια, αν βρί­σκεις σκιά, αν υπάρ­χουν βα­σι­κές υπο­δο­μές που λει­τουρ­γούν, αν υπάρ­χει τάξη.

Το ζη­τού­με­νο είναι απλό: η Ρόδος πρέ­πει να μπο­ρεί να υπο­στη­ρί­ξει μια καλή και αξιο­πρε­πή κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα τόσο για εμάς τους Ρο­δί­τες όσο και για τους φι­λο­ξε­νού­με­νούς μας, που έρ­χο­νται κάθε χρόνο κατά εκα­τομ­μύ­ρια. Πολ­λές φορές μοιά­ζει σαν το νησί να έχει σχε­δια­στεί για “μο­νά­δες” και όχι για οι­κο­γέ­νειες: στενά πε­ζο­δρό­μια, δέ­ντρα εγκλω­βι­σμέ­να στο μπε­τόν, κομ­μέ­να δέ­ντρα που δεν αντι­κα­θί­στα­νται, ελά­χι­στες δη­μό­σιες τουα­λέ­τες, ελά­χι­στα λου­λού­δια. Μια πόλη που δεν είναι φι­λι­κή στους συ­μπο­λί­τες μας με προ­βλή­μα­τα όρα­σης ή κι­νη­τι­κό­τη­τας. Μια πόλη χωρίς επαρ­κείς χώ­ρους πρα­σί­νου — ακόμη και χωρίς ορ­γα­νω­μέ­να πάρκα για τους τε­τρά­πο­δους φί­λους μας. Κι όλα αυτά πα­ρα­πέ­μπουν, τε­λι­κά, στον πο­λι­τι­σμό που τόσο πολύ προ­βάλ­λου­με.

Πα­ράλ­λη­λα, δεν μπο­ρού­με να αγνο­ού­με ένα ακόμη κρί­σι­μο πρα­κτι­κό ζή­τη­μα: την έλ­λει­ψη επαρ­κών χώρων στάθ­μευ­σης. Το πρό­βλη­μα δη­μιουρ­γεί κα­θη­με­ρι­νά κυ­κλο­φο­ρια­κή συμ­φό­ρη­ση, κα­θυ­στε­ρή­σεις και ζη­τή­μα­τα ασφά­λειας, ιδιαί­τε­ρα στις ώρες αιχ­μής και στις πο­λυ­σύ­χνα­στες πε­ριο­χές, τα­λαι­πω­ρώ­ντας όχι μόνο τους επι­σκέ­πτες αλλά κυ­ρί­ως τους κα­τοί­κους και τους ερ­γα­ζό­με­νους του κέ­ντρου. Χρειά­ζο­νται στο­χευ­μέ­νες και εφι­κτές λύ­σεις: ορ­γα­νω­μέ­νοι χώροι στάθ­μευ­σης όπου είναι εφι­κτό και shuttle από πε­ρι­φε­ρεια­κά πάρ­κινγκ για απο­συμ­φό­ρη­ση των κε­ντρι­κών ση­μεί­ων. Το πρό­βλη­μα αυτό, επι­τεί­νε­ται και από την ανε­ξέ­λεγ­κτη κα­τά­λη­ψη θέ­σε­ων από επι­χει­ρή­σεις rent a car, πέρα από τα νό­μι­μα όρια που προ­βλέ­πο­νται. Όταν δε­σμεύ­ο­νται πρα­κτι­κά 10 ή 20 θέ­σεις από κάθε εται­ρεία, το απο­τέ­λε­σμα είναι να μέ­νουν κά­τοι­κοι και ερ­γα­ζό­με­νοι του κέ­ντρου χωρίς δυ­να­τό­τη­τα στάθ­μευ­σης. Ακόμη και μόνο από την αντι­με­τώ­πι­ση αυτής της πρα­κτι­κής, θα απο­δε­σμευ­τούν άμεσα πο­λύ­τι­μες θέ­σεις στάθ­μευ­σης για την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα της πόλης.

Στη γει­το­νι­κή Ιτα­λία, αλλά και σε πολ­λές άλλες ευ­ρω­παϊ­κές χώρες, οι δη­μό­σιες πι­σί­νες θε­ω­ρού­νται βα­σι­κή υπο­δο­μή άθλη­σης και κοι­νω­νι­κής συ­νο­χής. Και στη Ρόδο; Πώς γί­νε­ται να μην υπάρ­χει ένα στοι­χειώ­δες δί­κτυο δη­μο­τι­κών κο­λυμ­βη­τη­ρί­ων — έστω μία λει­τουρ­γι­κή δη­μό­σια πι­σί­να για κάθε πρώην δήμο του νη­σιού; Κι αν όχι σε κάθε γει­το­νιά, του­λά­χι­στον σε στρα­τη­γι­κά ση­μεία, ώστε να εξυ­πη­ρε­τού­νται τόσο οι νέοι όσο και οι συ­μπο­λί­τες μας της τρί­της ηλι­κί­ας, για τους οποί­ους το νερό δεν είναι απλώς άσκη­ση, αλλά συχνά μέσο απο­κα­τά­στα­σης και ίασης.

Και εδώ είναι ώρα να κά­νου­με ένα κα­θα­ρό βήμα μπρο­στά. Ας γί­νου­με εμείς το πα­ρά­δειγ­μα: με σύγ­χρο­νες και πλή­ρως λει­τουρ­γι­κές πι­σί­νες, η Ρόδος μπο­ρεί να γίνει πρό­τυ­πη πόλη και πραγ­μα­τι­κό εκ­κο­λα­πτή­ριο αθλη­τών. Με στα­θε­ρό πρό­γραμ­μα για παι­διά και νέους, ώρες για σω­μα­τεία και σχο­λεία, και υπο­δο­μές που να στη­ρί­ζουν τόσο τον μα­ζι­κό αθλη­τι­σμό όσο και τον πρω­τα­θλη­τι­σμό, ώστε να κρα­τά­με τα παι­διά μας στον αθλη­τι­σμό και να ανα­δει­κνύ­ου­με νέα τα­λέ­ντα.

Άρα λοι­πόν, δεν μπο­ρού­με να μι­λά­με απλώς για “με­ρι­κές πα­ρεμ­βά­σεις”. Χωρίς μα­κρο­πρό­θε­σμο σχε­δια­σμό και ενιαία κα­τεύ­θυν­ση, οι βελ­τιώ­σεις μέ­νουν απο­σπα­σμα­τι­κές. Η Ρόδος χρειά­ζε­ται ανά­πτυ­ξη μιας τα­χύ­τη­τας, με κοι­νές προ­τε­ραιό­τη­τες και με­τρή­σι­μους στό­χους — για να γίνει πρώτα τόπος κα­λύ­τε­ρης ζωής και μετά, ακόμη κα­λύ­τε­ρος προ­ο­ρι­σμός».

Ο Κώ­στας Στυ­λια­νού, πρό­ε­δρος του Σω­μα­τεί­ου «Κο­λοσ­σός» Φορ­τη­γών ΔΧ, υπο­στη­ρί­ζει ότι «το βα­σι­κό στοί­χη­μα του νη­σιού μας για τα επό­με­να χρό­νια πρέ­πει να είναι η με­τά­βα­ση σε ένα βιώ­σι­μο και αν­θε­κτι­κό ανα­πτυ­ξια­κό μο­ντέ­λο που θα απα­ντά στις σύγ­χρο­νες προ­κλή­σεις. Σε μια πε­ρί­ο­δο κλι­μα­τι­κής αβε­βαιό­τη­τας, έντο­νου διε­θνούς αντα­γω­νι­σμού και με­τα­βαλ­λό­με­νων τα­ξι­διω­τι­κών προ­τύ­πων, το νησί μας δεν μπο­ρεί πλέον να βα­σί­ζε­ται απο­κλει­στι­κά στον μα­ζι­κό του­ρι­σμό χα­μη­λής προ­στι­θέ­με­νης αξίας. Απαι­τεί­ται στρα­τη­γι­κός επα­να­προσ­διο­ρι­σμός με έμ­φα­ση στην ποιό­τη­τα, την και­νο­το­μία, την προ­στα­σία του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος, τη δια­τή­ρη­ση της το­πι­κής ταυ­τό­τη­τας και τον ου­σια­στι­κό έλεγ­χο της ανε­ξέ­λεγ­κτης επέ­κτα­σης με­γά­λων ξε­νο­δο­χεια­κών συμ­φε­ρό­ντων που συχνά επι­βα­ρύ­νουν τους πό­ρους και αλ­λοιώ­νουν τον χα­ρα­κτή­ρα του τόπου μας.

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά πα­ρα­δείγ­μα­τα επι­τυ­χη­μέ­νης στρο­φής προς τη βιω­σι­μό­τη­τα απο­τε­λούν η Τήλος, που επέν­δυ­σε στην ενερ­γεια­κή αυ­το­νο­μία και στις ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας, καθώς και η Αστυ­πά­λαια, όπου υλο­ποιεί­ται ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο σχέ­διο βιώ­σι­μης κι­νη­τι­κό­τη­τας με έμ­φα­ση στην ηλε­κτρο­κί­νη­ση. Οι πε­ρι­πτώ­σεις αυτές απο­δει­κνύ­ουν ότι η αλ­λα­γή πο­ρεί­ας δεν απο­τε­λεί θε­ω­ρη­τι­κή σύλ­λη­ψη, αλλά ρε­α­λι­στι­κή και εφαρ­μό­σι­μη πο­λι­τι­κή με με­τρή­σι­μα οφέλη για την το­πι­κή κοι­νω­νία και οι­κο­νο­μία μας. Το δί­λημ­μα, ωστό­σο, δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται στο «ρι­ζι­κή αλ­λα­γή ή μι­κρές βελ­τιώ­σεις», αλλά αφορά τον τρόπο και τον ρυθμό της με­τά­βα­σης. Μια από­το­μη ανα­τρο­πή του υπάρ­χο­ντος μο­ντέ­λου θα μπο­ρού­σε να προ­κα­λέ­σει οι­κο­νο­μι­κή αβε­βαιό­τη­τα και κοι­νω­νι­κές αντι­δρά­σεις. Από την άλλη πλευ­ρά, οι απο­σπα­σμα­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις δεν επαρ­κούν για να αντι­με­τω­πι­στούν χρό­νιες πα­θο­γέ­νειες, όπως η επο­χι­κό­τη­τα, η υπερ­δό­μη­ση και η πίεση στους φυ­σι­κούς πό­ρους.

Συ­νε­πώς, το νησί μας χρειά­ζε­ται μια βαθιά αλλά στα­δια­κή με­ταρ­ρύθ­μι­ση, βα­σι­σμέ­νη σε μα­κρο­πρό­θε­σμο σχε­δια­σμό και δια­φά­νεια. Η ενί­σχυ­ση εναλ­λα­κτι­κών μορ­φών του­ρι­σμού, η στή­ρι­ξη της το­πι­κής πα­ρα­γω­γής, οι επεν­δύ­σεις στην πρά­σι­νη και ψη­φια­κή υπο­δο­μή και η ου­σια­στι­κή συ­νερ­γα­σία Πε­ρι­φέ­ρειας και Δήμου με την το­πι­κή κοι­νω­νία απο­τε­λούν κρί­σι­μους άξο­νες. Μόνο μέσα από μια συ­ντο­νι­σμέ­νη, στα­θε­ρή και κοι­νω­νι­κά δί­καιη στρα­τη­γι­κή μπο­ρεί να δια­σφα­λι­στεί βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη και ποιό­τη­τα ζωής για τις επό­με­νες γε­νιές».

Ο Μι­χά­λης Μπα­ρια­νά­κης, πρώην αυ­το­διοι­κη­τι­κός δη­λώ­νει τα εξής: «Πι­στεύω ότι το ερώ­τη­μα έχει πολ­λές δια­στά­σεις. Σί­γου­ρα οι ανά­γκες, οι εξε­λί­ξεις, οι απαι­τή­σεις είναι πολ­λές και άλλες μπο­ρούν να γί­νουν άμεσα, ενώ άλλες σε βάθος χρό­νου! Για τα επό­με­να χρό­νια πρέ­πει να μας απα­σχο­λεί η ανά­πτυ­ξη του νη­σιού που απο­κλει­στι­κά και μόνο ζούμε οι πε­ρισ­σό­τε­ροι από τον του­ρι­σμό!

Πόσο κόσμο μπο­ρεί να δε­χθεί ακόμα το νησί; Και να μπο­ρέ­σει να αντε­πε­ξέλ­θει στη φι­λο­ξε­νία και γι’ αυτό πρέ­πει όλοι οι εμπλε­κό­με­νοι να έχου­με κοινό στόχο για το καλό όλων μας. Κι ένα δεύ­τε­ρο βα­σι­κό, να υπάρ­χει ανά­πτυ­ξη στον δευ­τε­ρο­γε­νή τομέα και σε άλλα επί­πε­δα και να υπάρ­χει ντό­πια πα­ρα­γω­γή. Οι κά­θε­τες και ρι­ζι­κές αλ­λα­γές, εκτι­μώ όσο όραμα και να υπάρ­χει, δεν είναι εύ­κο­λο να φέ­ρουν θε­τι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα».

Τέλος, ο Δη­μή­τρης Δε­λι­δη­μη­τρί­ου, επι­χει­ρη­μα­τί­ας, ανα­φέ­ρει από την πλευ­ρά του: «Κα­ταρ­χάς να ξε­κι­νή­σου­με από τις υπο­δο­μές, κα­τα­λα­βαί­νε­τε τι εννοώ, δεν χρειά­ζε­ται ρι­ζι­κές αλ­λα­γές, αλλά μι­κρές βελ­τιώ­σεις που είναι βέ­βαια πολ­λές πχ το κυ­κλο­φο­ρια­κό πρό­βλη­μα, καθώς είναι πολλά τα ενοι­κια­ζό­με­να αυ­το­κί­νη­τα και λε­ω­φο­ρεία στο νησί την κα­λο­και­ρι­νή σεζόν, με απο­τέ­λε­σμα να υπάρ­χει αντί­στοι­χα και πρό­βλη­μα με­γά­λο με το πάρ­κινγκ, όπως επί­σης και με το θέμα της κα­θα­ριό­τη­τας, αλλά κι άλλα πολλά που δεν μπο­ρού­με να τα πούμε με λίγες λέ­ξεις και μα­κά­ρι δήμος και πε­ρι­φέ­ρεια να μπο­ρέ­σουν να συ­νεν­νοη­θούν και πολλά από αυτά τα προ­βλή­μα­τα με καλή θέ­λη­ση θα λυ­θούν (η ισχύς εν τη ενώ­σει)».