Αντιδράσεις από το Δήμο Νισύρου για το πρόστιμο που επιβλήθηκε από την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου

Από το Δήμο Νισύρου ανα­κοι­νώ­θη­καν τα ακό­λουθα: Έντονες αντι­δρά­σεις έχει προ­κα­λέ­σει η απόφαση της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου (Γενική Διεύ­θυνση Αει­φό­ρου Ανά­πτυ­ξης & Και­νο­το­μίας – Διεύ­θυνση Περι­βαλ­λο­ντι­κής Βιω­σι­μό­τη­τας – Τμήμα Περι­βαλ­λο­ντι­κής Βιω­σι­μό­τη­τας Δωδ/σου), να επι­βά­λει πρό­στιμο ύψους 27.216€ στον μικρό Δήμο Νισύρου για τον τρόπο δια­χεί­ρι­σης των λυμάτων του νησιού μετά από καταγ­γε­λία που έγινε.

Το πρό­στιμο επι­βλή­θηκε λόγω παρα­βά­σεων της περι­βαλ­λο­ντι­κής νομο­θε­σίας. Συγκε­κρι­μένα, λόγω λει­τουρ­γίας υφι­στά­με­νου έργου/δρα­στη­ριό­τη­τας δια­χεί­ρι­σης αστικών λυμάτων χωρίς περι­βαλ­λο­ντική αδειο­δό­τηση, κατά παρά­βαση του Ν.4014/2011 και υπο­βάθ­μιση του περι­βάλ­λο­ντος υπό την έννοια της παρ.4 του άρθρου 2 του Ν.1650/86 όπως ισχύει, καθώς δια­πι­στώ­θηκε ανε­ξέ­λεγ­κτη δια­χεί­ριση των αστικών λυμάτων του οικι­σμού

Μαν­δράκι Νισύρου, με αυθαί­ρε­τες εγκα­τα­στά­σεις και αυθαί­ρετη διάθεση των λυμάτων, σε βάρος της δημό­σιας υγείας και του περι­βάλ­λο­ντος.

Η Δημο­τική Αρχή του Δήμου Νισύρου, χαρα­κτή­ρισε αυτή την απόφαση απα­ρά­δε­κτη, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι το πρό­βλημα είναι δια­χρο­νικό και οφεί­λε­ται στην έλλειψη ολο­κλη­ρω­μέ­νων υπο­δο­μών – υπο­δο­μών που ευτυχώς βρί­σκο­νται πλέον στη φάση της υλο­ποί­η­σης. Με απλά λόγια, πρό­κει­ται για μια τιμωρία που επι­βάλ­λε­ται σε έναν δήμο επειδή δεν δια­θέ­τει ακόμα τις υπο­δο­μές που χρειά­ζο­νται για να λύσει ένα χρόνιο ζήτημα, το οποίο όμως προ­σπα­θεί ήδη να αντι­με­τω­πί­σει.

Το τραγικό, όμως, και το πιο οξύμορο, είναι ότι το έργο για το οποίο ο δήμος πάλεψε να βρει χρήματα, δια­χει­ρί­ζο­νται οι τεχνι­κές υπη­ρε­σίες της ίδιας της Περι­φέ­ρειας που επέβαλε το πρό­στιμο. Ανα­λο­γι­στείτε το: η ίδια υπη­ρε­σία που έχει την ευθύνη να δώσει τη λύση, τιμωρεί τον δήμο που υπο­φέ­ρει από την απουσία της λύσης! Πού βρί­σκε­ται η λογική; Πού βρί­σκε­ται η αλλη­λεγ­γύη; Πού βρί­σκε­ται η στοι­χειώ­δης δικαιο­σύνη;

Αυτή η πράξη δεν είναι απλώς γρα­φειο­κρα­τική. Είναι ηθικά τυφλή. Αντί να στέ­κο­νται σαν σύμ­μα­χοι, σαν μηχα­νι­κοί που τρέχουν να βοη­θή­σουν έναν αδύναμο Δήμο να ολο­κλη­ρώ­σει ένα επείγον έργο, επι­λέ­γουν τον ρόλο του δασκά­λου με το χάρακα. Το πρό­στιμο δεν είναι “έξοδα”. Είναι χτύπημα στο κύρος, στην προ­σπά­θεια και στα όρια μιας κοι­νό­τη­τας που έχει φτάσει στο κάγκελο.

Η Νίσυρος, ένα μικρό ηφαι­στειο­γε­νές νησί των Δωδε­κα­νή­σων, αντι­με­τω­πί­ζει εδώ και δεκα­ε­τίες το πρό­βλημα της δια­χεί­ρι­σης των αστικών λυμάτων χωρίς να δια­θέ­τει εγκα­τά­σταση βιο­λο­γι­κού καθα­ρι­σμού. Η πρα­κτική που ακο­λου­θεί­ται –και την οποία κλη­ρο­νό­μησε η σημε­ρινή δημο­τική αρχή– είναι η συλλογή των λυμάτων σε δεξα­μενή και η μετα­φορά τους με βυτιο­φόρα σε απο­μα­κρυ­σμένη περιοχή της Νισύρου, όπου απορ­ρί­πτο­νται σε μεγά­λους λάκκους στο έδαφος

Αυτή η λύση κάθε άλλο παρά ιδανική είναι, όμως η μόνη εναλ­λα­κτική θα ήταν η ρίψη των λυμάτων απευ­θείας στη θάλασσα, κάτι που θα προ­κα­λούσε ακόμη μεγα­λύ­τερη περι­βαλ­λο­ντική ζημιά.

Η εύλογη αυτή αγα­νά­κτηση ανα­δει­κνύει το αδιέ­ξοδο: ένας μικρός νησιω­τι­κός δήμος ανα­γκά­ζε­ται να επι­λέ­ξει τον λιγό­τερο επι­βλαβή τρόπο σε μια κατά­σταση όπου όλες οι δια­θέ­σι­μες επι­λο­γές είναι κακές. Στην αιχμή της του­ρι­στι­κής περιό­δου μάλιστα, ο όγκος των λυμάτων εκτο­ξεύ­ε­ται – τον Αύγου­στο παρά­γο­νται έως και 130 κυβικά μέτρα λύματα την ημέρα που πρέπει κάπως να δια­χει­ρι­στούν. Είναι φανερό ότι χωρίς εγκα­τά­σταση επε­ξερ­γα­σίας, ο δήμος κάνει ότι μπορεί για να περιο­ρί­σει τη βλάβη στο περι­βάλ­λον και τη δημόσια υγεία, έχοντας επί­γνωση ότι πρό­κει­ται για μια προ­σω­ρινή αλλά ανα­γκαία λύση μέχρι να ολο­κλη­ρω­θεί η μόνιμη υποδομή.

Η κατη­γο­ρία ότι ο Δήμος Νισύρου αδρανεί ή αδια­φο­ρεί καταρ­ρί­πτε­ται από τα γεγο­νότα. Το 2018 ξεκί­νησε η προ­σπά­θεια για την εγκα­τά­σταση βιο­λο­γι­κού καθα­ρι­σμού με την ανάθεση για μελέτη. Είχαμε παρα­λά­βει ένα δήμο χρε­ω­μένο χωρίς δυνα­τό­τητα οποιασ­δή­ποτε παρέμ­βα­σης για έργα. Το 2018 ο Δήμος μας με τη νέα σύμβαση που υπε­γράφη με την εταιρία ΛΑΒΑ που εκμε­ταλ­λεύ­ε­ται το λατο­μείο του Γυαλιού, κατόρ­θωσε να ξεκι­νή­σει μελέτες που χρη­μα­το­δο­τού­ντο από την εταιρία (Παρε­μπι­πτό­ντως, όλες οι επεν­δύ­σεις που έγιναν από το Δήμο μας με βάση αυτή τη σύμβαση καταγ­γέλ­θη­καν δύο φορές από τους γνω­στούς «πατριώ­τες», με απο­τέ­λε­σμα να στα­μα­τή­σουν προ­σω­ρινά οι ανα­θέ­σεις έργων).

Το 2021 μετά από υποβολή ολο­κλη­ρω­μέ­νης πρό­τα­σης χρη­μα­το­δό­τη­σης από το Δήμο Νισύρου στο πρό­γραμμα Αντώνης Τρίτσης, και με συντο­νι­σμέ­νες προ­σπά­θειες του Δημάρ­χου, η χρη­μα­το­δό­τηση εγκρί­θηκε με την υπ’ αρ. 20317/02-11-2020 (ΑΔΑ: ΨΒΓΓ46ΜΤΛ6-2ΟΗ) απόφαση του τότε Υπουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών. Το συνο­λικό ποσό της χρη­μα­το­δό­τη­σης ανήλθε σε 2.235.483,97 ευρώ.

Στις 2-2-2021 εγκρί­θηκε το δάνειο από το Ταμείο Παρα­κα­τα­θη­κών και Δανείων.

Η προ­γραμ­μα­τική σύμβαση μεταξύ του Δήμου Νισύρου και της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου για την κατα­σκευή της Εγκα­τά­στα­σης Επε­ξερ­γα­σίας Λυμάτων (ΕΕΛ) και των συνοδών δικτύων υπε­γράφη επίσημα τον Μάιο του 2021.

Στις 11-11-2021 εγκρί­θηκε η Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σεων του έργου από την Περι­φέ­ρεια Ν. Αιγαίου.

Μετά την προ­γραμ­μα­τική σύμβαση, ακο­λού­θησε η υπο­γραφή της εργο­λα­βι­κής σύμ­βα­σης τον Σεπτέμ­βριο του 2022 μεταξύ του Περι­φε­ρειάρχη Γιώργου Χατζη­μάρ­κου, του Δημάρ­χου Χρι­στοφή Κορω­ναίου και του ανα­δό­χου, σημα­το­δο­τώ­ντας την έναρξη των εργα­σιών.

Το 2023 και το 2024 δόθηκε έμφαση στα εσω­τε­ρικά δίκτυα απο­χέ­τευ­σης, προ­κει­μέ­νου να είναι έτοιμο το σύστημα να λει­τουρ­γή­σει συνο­λικά μόλις συν­δε­θεί η μονάδα. Με την έναρξη των εργα­σιών το 2023, στόχος ήταν η ολο­κλή­ρωση εντός του 2024. Λόγω θεμάτων που προ­έ­κυ­ψαν με την τεχνο­λο­γία το έργο καθυ­στέ­ρησε. Σήμερα οι εργα­σίες στη μονάδα βιο­λο­γι­κού καθα­ρι­σμού βρί­σκο­νται στο τελευ­ταίο στάδιο υλο­ποί­η­σης και με βάση την ενη­μέ­ρωση από την εταιρία κατα­σκευής του έργου και τις τεχνι­κές υπη­ρε­σίες της περι­φέ­ρειας, το έργο θα ολο­κλη­ρω­θεί εντός του καλο­και­ριού. Η λει­τουρ­γία της μονάδας θα γίνεται με τη μέθοδο της δευ­τε­ρο­βάθ­μιας βιο­λο­γι­κής επε­ξερ­γα­σίας, εξα­σφα­λί­ζο­ντας ότι τα επε­ξερ­γα­σμένα λύματα θα είναι ασφαλή για το περι­βάλ­λον.

Η τήρηση των όρων της Απόφαση Έγκρι­σης Περι­βαλ­λο­ντι­κών Όρων (ΑΕΠΟ), παρα­κο­λου­θεί­ται στενά από την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου.

Ωστόσο, τα εμπόδια που αντι­με­τω­πί­ζει ένας μικρός νησιω­τι­κός δήμος όπως της Νισύρου δεν μπορούν να αγνοη­θούν. Η υπο­στε­λέ­χωση είναι δρα­μα­τική: δεν υπη­ρε­τεί ούτε ένας μόνιμος μηχα­νι­κός στον Δήμο. Ούτε υπάρχει οργα­νω­μένη τεχνική υπη­ρε­σία. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ο δήμος να στη­ρί­ζε­ται ανα­γκα­στικά σε εξω­τε­ρι­κούς ειδι­κούς συμ­βού­λους, σε ανα­πτυ­ξια­κούς οργα­νι­σμούς και –φυσικά– στην Τεχνική Υπη­ρε­σία της Περι­φέ­ρειας για την υλο­ποί­ηση τεχνι­κών έργων.

Με τέτοιες εγγε­νείς αδυ­να­μίες, η πρόοδος σημα­ντι­κών έργων υπο­δο­μής συχνά καθυ­στε­ρεί, όχι από αδια­φο­ρία αλλά από αντι­κει­με­νική αδυ­να­μία. Παρ’ όλα αυτά, στη Νίσυρο έχει ήδη γίνει το καθο­ρι­στικό βήμα: υπάρχει χρη­μα­το­δό­τηση και εργο­λα­βία σε εξέλιξη για τον βιο­λο­γικό καθα­ρι­σμό. Το να επι­βάλ­λε­ται τώρα πρό­στιμο στον δήμο, την ίδια στιγμή που τρέχει η λύση του προ­βλή­μα­τος, μοιάζει με παρα­δο­ξό­τητα: η μια υπη­ρε­σία της Πολι­τείας (η Περι­φέ­ρεια) τιμωρεί τον δήμο για μια κατά­σταση την οποία μια άλλη υπη­ρε­σία της (πάλι η Περι­φέ­ρεια) συν­δρά­μει στο να διορ­θω­θεί.

Απέ­να­ντι σε αυτή την πραγ­μα­τι­κό­τητα, γίνεται εμφανές ότι η προ­σέγ­γιση της επι­βο­λής κυρώ­σεων σε μικρούς και αδύ­να­μους δήμους για θέματα υπο­δο­μών είναι όχι μόνο άδικη αλλά και αντι­πα­ρα­γω­γική. Ο Δήμος Νισύρου έχει ήδη κινηθεί νομικά, κατα­θέ­το­ντας προ­σφυγή για την ακύρωση του προ­στί­μου.

Πέρα όμως από τη δικα­στική οδό, το ζητού­μενο είναι να αλλάξει η φιλο­σο­φία αντι­με­τώ­πι­σης τέτοιων ζητη­μά­των. Απο­τε­λεί ύψιστη και άμεση προ­τε­ραιό­τητα, η Πολι­τεία και η Περι­φέ­ρεια να σταθούν αρωγοί, αντί να εξα­ντλούν την αυστη­ρό­τητά τους σε περι­πτώ­σεις όπου οι τοπικές κοι­νω­νίες αγω­νί­ζο­νται μόνες τους να λύσουν σύνθετα προ­βλή­ματα υπο­δο­μών. Αντί για  πρό­στιμα, χρειά­ζε­ται έμπρα­κτη υπο­στή­ριξη και συνερ­γα­σία.

Η υπόθεση της Νισύρου ανα­δει­κνύει ένα γενι­κό­τερο ζήτημα: πώς αντι­με­τω­πί­ζουμε ως κοι­νω­νία και πολι­τεία τα απο­μα­κρυ­σμένα μικρά νησιά, τις απο­μα­κρυ­σμέ­νες μικρές  κοι­νό­τη­τες, όταν αυτές παλεύ­ουν με περιο­ρι­σμέ­νους πόρους να καλύ­ψουν βασικές ανάγκες υπο­δο­μής. Είναι δίκαιο να επιρ­ρί­πτε­ται ευθύνη και να επι­βάλ­λο­νται κυρώ­σεις εκεί που λείπουν τα μέσα; Στην περί­πτωση αυτή, ο Δήμος Νισύρου δεν επα­να­παύ­θηκε ούτε αρνή­θηκε τις ευθύνες του – αντι­θέ­τως, εργά­ζε­ται για τη λύση. Η επιβολή του προ­στί­μου μπορεί τυπικά να εδρά­ζε­ται στον νόμο, όμως ουσια­στικά παρα­βλέ­πει τις ειδικές συν­θή­κες και ισο­δυ­να­μεί με τιμωρία μιας προ­σπά­θειας που βρί­σκε­ται σε εξέλιξη.

Η αδικία απέ­να­ντι στη Νίσυρο συνί­στα­ται ακριβώς σε αυτό: σε μια στιγμή που το νησί χρειά­ζε­ται στήριξη για να ολο­κλη­ρώ­σει το έργο που θα λύσει ορι­στικά το πρό­βλημα των λυμάτων, αντί για χείρα βοη­θείας δέχεται ένα οικο­νο­μικό πλήγμα.

Το παρά­δειγμα αυτό θα πρέπει να λει­τουρ­γή­σει ως καμπα­νάκι. Οι τοπικές αρχές μικρών νησιών και απο­μα­κρυ­σμέ­νων περιο­χών αξίζουν ιδιαί­τερη μέριμνα και ευε­λι­ξία από την κεντρική διοί­κηση. Η προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και της δημό­σιας υγείας είναι αδια­πραγ­μά­τευτη προ­τε­ραιό­τητα, όμως ο στόχος αυτός επι­τυγ­χά­νε­ται καλύ­τερα μέσα από συντο­νι­σμέ­νες ενέρ­γειες υπο­στή­ρι­ξης παρά μέσα από τιμω­ρη­τι­κές πρα­κτι­κές.

Σε τελική ανάλυση, η λύση στα προ­βλή­ματα έρχεται όταν Περι­φέ­ρεια, κράτος και Δήμος συνερ­γά­ζο­νται με κοινό σκοπό. Η περί­πτωση του Δήμου Νισύρου πρέπει να αντι­με­τω­πι­στεί με πνεύμα συνερ­γα­σίας, έτσι ώστε πολύ σύντομα το μικρό μας νησί να δια­θέ­τει τις απα­ραί­τη­τες υπο­δο­μές και να πάψει να έρχεται σε τόσο δύσκολη θέση.

Αντί για πρό­στιμα, ας δοθούν συγ­χα­ρη­τή­ρια για την πρόοδο που έχει επι­τευ­χθεί μέχρι τώρα και ας ενι­σχυ­θεί η προ­σπά­θεια να ολο­κλη­ρω­θεί το έργο. Μόνο έτσι θα απο­κα­τα­στα­θεί το περί δικαίου αίσθημα και θα προ­στα­τευ­θεί πραγ­μα­τικά το περι­βάλ­λον – με δράση, στήριξη και συνερ­γα­σία, όχι με τιμωρία.