Γιάννης Σμαραγδής: «Ο Καποδίστριας μ’ επέλεξε. Αυτή η ταινία ήταν ιερό χρέος»

Τι σας ώθησε καταρ­χάς κ. Σμα­ρα­γδή για να κάνετε την ταινία «Καπο­δί­στριας» και ν’ αφιε­ρώ­σετε αυτά τα χρόνια για αυτή την παρα­γωγή;

Καταρ­χάς θεωρώ ότι ανήκω στους σκη­νο­θέ­τες που δεν επι­λέ­γουμε εμείς τα θέματα, τα θέματα μας επι­λέ­γουν. Επειδή εμείς είμαστε ένας μεγάλος πολι­τι­σμός, οι βασικές περί­ο­δοι της ακμής των αρχαίων Ελλήνων και της αθη­ναϊ­κής Δημο­κρα­τίας, με κυρί­αρχη προ­σω­πι­κό­τητα τον Πλάτωνα σε συνέ­χεια με τον Πυθα­γόρα, θεωρούν ότι οι ψυχές δεν τελειώ­νουν.

Αυτό σημαί­νει ότι οι ψυχές υπάρ­χουν κάπου στον υπε­ρου­ρά­νιο τόπο. Είχα διάφορα σημάδια και όλο αυτό το διά­στημα μιλούσα με την απόγονο του Καπο­δί­στρια, την Ναταλία Καπο­δί­στρια που είναι και αυτή καλ­λι­τέ­χνης, άρα είναι ευαί­σθητο πλάσμα, και από εκείνη κατα­λά­βαινα πόσο πλη­σιάζω ή όχι τον ψυχισμό του Καπο­δί­στρια.

Ως προς τη μελέτη της ταινίας κ. Σμα­ρα­γδή, πρέπει να σας πήρε πολλά χρόνια…

Ναι, οκτώ χρόνια! Οκτώ χρόνια από τη ζωή μου ζούσα σαν κοσμο­κα­λό­γε­ρος, δου­λεύ­ο­ντας τα στοι­χεία αυτής της οντό­τη­τας.

Πρό­κει­ται για μία προ­σω­πι­κό­τητα, η σημα­ντι­κό­τερη της εποχής, όπως εκτι­μούν πολλοί, έχοντας ν’ αντι­με­τω­πί­σει και όλες τις αντί­ξοες κατα­στά­σεις των μεγάλων δυνά­μεων. Ήταν σε μία διαρκή πάλη ο Καπο­δί­στριας.

Ο Ιωάννης Καπο­δί­στριας αντι­προ­σώ­πευε όλες τις αρετές των Ελλήνων, τις εμπε­ριείχε χωρίς τα ελατ­τώ­ματά μας. Αυτό ενο­χλούσε! Κι επι­πλέον ήταν μέγας πατριώ­της κι αυτό ενο­χλούσε. Επι­πλέον ήταν ένας άνθρω­πος που πίστευε βαθιά στον Θεό, κι αυτό ενο­χλούσε..! Κι όταν πας να κάνεις αυτή την ανώτερη οντό­τητα ταινία, η άλλη πλευρά που πάντα υπάρχει κι ενι­σχύ­ε­ται με το αρνη­τικό στοι­χείο, την αρνη­τι­κό­τητα δηλ, είναι δεδο­μένο ότι θα κυνη­γούσε τον άνθρωπο που θα πήγαινε να του δώσει ζωή, εμένα δηλαδή. Ήταν απα­ρά­δε­κτα πολλά τα εμπόδια από την επίσημη Ελλάδα, από την πολι­τεία δηλ. Όχι μόνο ήταν αρνη­τι­κοί, όχι μόνο δεν συνερ­γά­σθη­καν, αλλά λίγο ή πολύ εμπό­δι­σαν την ταινία να γίνει.

Κάθε φορά που ετοι­μά­ζετε μία ταινία, η αλήθεια είναι ότι περνάτε πολλά εμπόδια. Ακούω να λέτε πολύ έντονα κ. Σμα­ρα­γδή ότι σας στήριξε η δια­σπορά για να γίνει πραγ­μα­τι­κό­τητα αυτή η ταινία.

Γι΄ αυτό κι εγώ πήγα και τους την έδειξα την ταινία, πρώτα σε εκεί­νους (σημ: η ταινία έκανε πρε­μιέρα στην Νέα Υόρκη, όπου ήταν παρούσα και η Ναταλία Καπο­δί­στρια, τελευ­ταία από­γο­νος του Καπο­δί­στρια). Πρέπει να αγαπάμε αυτούς που αγαπάνε τη μέσα ανώτερη Ελλάδα. Ο Καπο­δί­στριας είναι ο μεγα­λύ­τε­ρος Έλληνας πολι­τι­κός, αλλά δεν ήταν μόνο αυτό, ήταν και ιστο­ρι­κός και στο­χα­στής κι έβλεπε μπροστά. Ο μεγα­λύ­τε­ρος Έλληνας πολι­τι­κός μετά τον Περικλή της αρχαίας Αθήνας. Αυτός είναι το μεγάλο πρόσωπο και οι ξένοι και οι υπο­τα­κτι­κοί τους εδώ δεν ήθελαν να κάνει μία χώρα μήτρα όπως είχε απο­φα­σί­σει. Ήθελε να φτιάξει ένα κράτος αυτό­νομο και σεβαστό απ’ όλη την παγκό­σμια κοι­νό­τητα, ώστε να μπορεί να γεννάει τα και­νούρ­για πράγ­ματα και να τα μιμού­νται οι ξένοι, όπως συνέ­βαινε όταν η Ελλάδα ήταν σε ακμή. Φτάσαμε να κατα­πί­νουμε τις μόδες αμά­ση­τες, που οδηγούν τον Έλληνα να είναι υπο­ταγ­μέ­νος στα ξένα θέλω. Αυτή την αξιο­πρέ­πεια πάνε να μας τσα­λα­κώ­σουν. Κι επειδή ο Καπο­δί­στριας αντι­προ­σω­πεύει την αντί­σταση σ’ αυτό και κυνη­γή­θηκε εν ζωή, κυνη­γού­μαι κι εγώ επειδή πάω να το θέσω σε κίνηση. Το πείσμα και η ιερή υπο­χρέ­ωση που είχα στον Ιωάννη Καπο­δί­στρια για να βρει τη φωνή του, και η υπό­σχεσή μου στη γυναίκα μου την Ελένη που έφυγε στο μέσο αυτής της δια­δι­κα­σίας ότι αυτή η ταινία θα ήθελε να γίνει όπως την είχε ονει­ρευ­θεί η ίδια που ήταν και ο άγγελός μου, να ολο­κλη­ρω­θεί για να της την αφιε­ρώσω. Αυτό με κρα­τούσε ζωντανό, γιατί σε μεγάλη ηλικία «ορφά­νεψα». Ήθελα να κατα­θέσω στην πατρίδα μου ό,τι μπορώ να κατα­θέσω και η πίστη μου σε αυτό, με έκαναν άτρωτο! Κατα­φέ­ραμε να κάνουμε την ταινία, που είναι στην ουσία ένα θαύμα. Ένα κράτος συνεχώς ενα­ντίον σου, να κόβουν συνεχώς χρη­μα­το­δο­τή­σεις όπου πήγαινα να ζητήσω, έτρεχαν πιο μπροστά για να τ’ απο­κλεί­σουν και να μην γίνει η ταινία. Ήθελε φαί­νε­ται ο Καπο­δί­στριας να γίνει… Και ίσως βοηθάει και η Ελένη από πάνω. Ή και οι δύο μαζί!

Πάντως είναι από τα παρά­δοξα ένας τόσο επι­τυ­χη­μέ­νος σκη­νο­θέ­της που έχει κάνει τόσες δου­λειές για τις οποίες είναι υπε­ρή­φα­νοι οι Έλληνες που περι­μέ­νουν πώς και πώς τη μία μετά την άλλη, γιατί πέρα από την ιστο­ρική προ­σέγ­γιση κ. Σμα­ρα­γδή το πώς κανείς προ­σεγ­γί­ζει μία ταινία τεχνικά, υπάρχει και η αισθη­τική του πώς απο­τυ­πώ­νει ένας σκη­νο­θέ­της να του δίνει ψυχή. Επίσης, ως προς την επιλογή των προ­σώ­πων, βλέ­πουμε π.χ. τον πρω­τα­γω­νι­στή τον Αντώνη Μυρια­γκό να είναι κατα­πλη­κτι­κός. Πώς έγινε το κάστινγκ;

Δεν ξέρω!… Αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι όταν είδε ντυμένο αυτό τον ηθοποιό η οικο­γέ­νεια Καπο­δί­στρια, μου έστει­λαν ένα μήνυμα ότι «αυτός ο ηθο­ποιός είναι συγ­γε­νής μας πια!». Εμείς ζήσαμε στο Ναύπλιο τη σκηνή της δολο­φο­νίας. Όταν γυρί­ζαμε αυτή τη σκηνή, όσοι συμ­με­τεί­χαν εκεί, όλοι ήταν συγκι­νη­μέ­νοι. Κι εγώ δεν το κρύβω, από τα πλάνα και τους λυγμούς, έφυγα από την καρέκλα και ήμουν μέσ’ τη μέση του δρόμου και σπάραζα…

Το γεγονός ότι έχουμε την ιστορία να εκτυ­λίσ­σε­ται εκεί που γρά­φτηκε, όπου υπάρχει η αυθε­ντι­κό­τητα, στους δρόμους του Ναυ­πλίου, στον Άγιο Σπυ­ρί­δωνα, στο Παλα­μίδι κλπ. αυτό δίνει μεγα­λύ­τερη ένταση;

Είναι λογικό.

Θα ήθελα να μου πείτε πώς κι εσάς δεν σας κέρδισε το Χόλυ­γουντ;

Στις ταινίες που κάνω εγώ, έχω τον έλεγχο στο 100% της ταινίας. Το σενάριο το γράφω εγώ κι έχω ένα συγκε­κρι­μένο άξονα που θέλω να έχουν ένα συγκε­κρι­μένο χαρα­κτήρα. Προ­σπαθώ με τις μικρές μου δυνά­μεις να ανα­δείξω τα ελλη­νικά στοι­χεία που δια­μορ­φώ­νουν αυτές τις προ­σω­πι­κό­τη­τες και που προ­στί­θε­νται στο παλίμ­ψη­στο του ελλη­νι­κού πολι­τι­σμού. Αν πας στο Χόλυ­γουντ μπαί­νουν οι σενα­ριο­γρά­φοι, οι παρα­γω­γοί, κλπ και στο τέλος θα σου δώσουν ένα άλλο σενάριο, με άλλες προ­ο­πτι­κές και δεν θα ανα­γνώ­ριζα τον εαυτό μου μέσα σ’ αυτές τις ταινίες. Προ­τί­μησα λοιπόν να τις κάνω εδώ στην Ελλάδα, έχοντας τον απόλυτο έλεγχο, με όλες τις δυσκο­λίες που θα έβρισκα.