Απόφαση ειδικής κινητοποίησης μετά από αιφνίδια βλάβη – Έκτακτη δια περιφοράς συνεδρίαση στις 02-01-2026, με συγκεκριμένο αίτημα προς τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας και αναλυτική περιγραφή των γεγονότων που οδήγησαν σε φραγή του αγωγού διάθεσης
Η εικόνα που προκύπτει από το επίσημο απόσπασμα πρακτικού της ΔΕΥΑΡ δεν αφήνει περιθώρια για υποβάθμιση της σοβαρότητας. Στις αρχές του 2026, η Μονάδα Επεξεργασίας Λυμάτων στο Βόδι μπαίνει σε διαδικασία ειδικής κινητοποίησης Πολιτικής Προστασίας, όχι ως τυπική διοικητική ενέργεια, αλλά ως απάντηση σε μια αιφνίδια βλάβη που περιγράφεται με σαφήνεια: φραγή του υποθαλάσσιου αγωγού διάθεσης και του φρεατίου φόρτισης, υπερχείλιση και, τελικά, διοχέτευση λυμάτων απευθείας στη θάλασσα, καθώς δεν έχει καταστεί δυνατός ο εντοπισμός του σημείου και της έκτασης της έμφραξης.
Στη Ρόδο, την Παρασκευή 02-01-2026 και ώρα 14:50, στα γραφεία της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης Αποχέτευσης Δήμου Ρόδου, πραγματοποιήθηκε Έκτακτη Δια Περιφοράς Συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΕΥΑΡ.
Την υπόθεση θέτει στο Διοικητικό Συμβούλιο ο Αν. Γενικός Διευθυντής, ο Κ. Παπαμιχαήλ, μεταφέροντας το υπ’ αριθμ. πρωτ. 37/2026 έγγραφο του Διευθυντή Αποχέτευσης, του Σ. Μάτση, με θέμα «Κήρυξη σε κατάσταση ειδικής κινητοποίησης της ΕΕΛ Βόδι». Το έγγραφο δεν μένει σε γενικότητες, αλλά τοποθετεί την πρόταση μέσα στο νομικό πλαίσιο της Πολιτικής Προστασίας, εξηγώντας ότι με τον Ν. 4662/2020 εισήχθη η κατάσταση ειδικής κινητοποίησης λόγω επαπειλούμενου κινδύνου ή προειδοποίησης, ως εργαλείο πρόληψης πριν προκληθούν σημαντικές καταστροφές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το σημείο όπου το κείμενο παραπέμπει στο αιτιολογικό της ρύθμισης, τονίζοντας ότι στόχος της ειδικής κινητοποίησης είναι να επιτρέψει την πρόληψη συνεπειών μιας καταστροφής μέσω ανάληψης δαπανών για έργα, εργασίες και προμήθειες κατεπείγοντος χαρακτήρα, με συντμημένες διαδικασίες που ξεπερνούν χρόνιες γραφειοκρατικές αγκυλώσεις. Με απλά λόγια, η ειδική κινητοποίηση παρουσιάζεται ως μηχανισμός επιτάχυνσης όταν ο χρόνος πιέζει και οι κίνδυνοι είναι ενεργοί.
Τι συνέβη και πώς προέκυψε η φραγή
Η περιγραφή των γεγονότων στο πρακτικό δίνει χρονικό και αιτιολογικό πλαίσιο. Αναφέρεται ότι κατά τα διαστήματα 5 και 6 Δεκεμβρίου 2025, αλλά και 22 και 23 Δεκεμβρίου 2025, η περιοχή της Ρόδου επλήγη από κακοκαιρία με ιδιαίτερα έντονες, εκτεταμένες και σπάνιας έντασης βροχοπτώσεις σε ολόκληρο το νησί, με αναφορά στην κακοκαιρία Byron.
Ως αποτέλεσμα αυτού του καιρικού φαινομένου, σημειώθηκε αιφνίδια και σημαντική αύξηση των εισερχόμενων παροχών λυμάτων στην Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων Ρόδου μέσω του αποχετευτικού δικτύου, ενώ παράλληλα παρασύρθηκε μεγάλος όγκος φερτών υλικών. Η υπηρεσία αποδίδει άμεσα στη συνθήκη αυτή τη φραγή του υποθαλάσσιου αγωγού διάθεσης και του φρεατίου φόρτισης, λόγω απότομης εισροής υδάτων και συσσώρευσης στερεών και φερτών υλικών όπως άμμος, υφάσματα, πλαστικά και λοιπά απορρίμματα.
Η αλυσίδα καταλήγει στην υπερχείλιση του φρεατίου, με το κείμενο να σημειώνει ότι η παρατηρούμενη στάθμη του νερού καταδεικνύει το μέγεθος, την ένταση και τον εξαιρετικό χαρακτήρα του φαινομένου, καθώς και τη σοβαρότητα της προκληθείσας βλάβης.
Σημειώνεται επίσης ο ρόλος της ΕΕΛ Ρόδου ως βασικής υποδομής για το νησί. Το πρακτικό αναφέρει ότι η εγκατάσταση επεξεργάζεται αστικά λύματα 120000 ισοδυνάμων κατοίκων των Δήμων Ροδίων, Ιαλυσού και Καλλιθέας, καθώς και τα βοθρολύματα συνόλου της Νήσου Ρόδου.
Αυτό το στοιχείο μεταφράζει τεχνικούς όρους σε πραγματική κλίμακα, καθώς δείχνει ότι η λειτουργία της εγκατάστασης αφορά έναν τεράστιο όγκο καθημερινής αποχέτευσης και, συνεπώς, οποιαδήποτε δυσλειτουργία μπορεί να έχει άμεσο αποτύπωμα στο θαλάσσιο περιβάλλον και στη δημόσια υγεία.
Οι ενέργειες αποκατάστασης και το κρίσιμο αδιέξοδο χωρίς αγωγό παράκαμψης
Το έγγραφο καταγράφει ότι αμέσως μετά την εκδήλωση του φαινομένου, η ΔΕΥΑ Ρόδου σε συνεργασία με την ανάδοχο εταιρεία του έργου αναβάθμισης και αντικατάστασης του Η Μ εξοπλισμού της ΕΕΛ, προέβη σε συνεχείς και εντατικές ενέργειες. Περιγράφεται ότι πραγματοποιήθηκαν εργασίες καθαρισμού του φρεατίου φόρτισης του αγωγού εξόδου της ΕΕΛ με χρήση χωματουργικών μηχανημάτων, αποφρακτικών οχημάτων, βυτιοφόρων και αντλιών, με στόχο την απομάκρυνση συσσωρευμένων υλικών και την αποκατάσταση της ομαλής ροής, ώστε να αποφευχθούν περαιτέρω δυσμενείς επιπτώσεις.
Ωστόσο, η υπηρεσία τονίζει 2 παράγοντες που κάνουν την απόφραξη εξαιρετικά δύσκολη. Πρώτον, η ροή των λυμάτων προς την ΕΕΛ είναι συνεχής και αδιάλειπτη. Δεύτερον, δεν υφίσταται εναλλακτικός αγωγός παράκαμψης για την εκτροπή των λυμάτων. Αυτά τα 2 δεδομένα οδηγούν στο βασικό συμπέρασμα του πρακτικού: έως και σήμερα δεν έχει καταστεί δυνατός ο εντοπισμός του σημείου και η έκταση της έμφραξης και ακολούθως η αποκατάσταση του προβλήματος. Και εδώ έρχεται η πιο κρίσιμη φράση του κειμένου, που εξηγεί γιατί ενεργοποιείται διαδικασία ειδικής κινητοποίησης: κατά συνέπεια, τα λύματα υπερχειλίζουν από το φρεάτιο φόρτισης και οδηγούνται απευθείας στη θάλασσα.
Στο πρακτικό αφιερώνεται διακριτό τμήμα στις ενέργειες της αναδόχου και στη διαπίστωση μη υπαιτιότητας. Αναφέρεται ότι η ανάδοχος εταιρεία του έργου προέβη άμεσα και χωρίς καμία καθυστέρηση από την πρώτη στιγμή, σε όλες τις τεχνικά εφικτές και πρόσφορες ενέργειες, διαθέτοντας το απαιτούμενο προσωπικό, εξοπλισμό και μέσα. Οι ενέργειες αυτές, σύμφωνα με το κείμενο, έγιναν σε συνεργασία και κατόπιν συνεννόησης με τη ΔΕΥΑ Ρόδου, σύμφωνα με τις ισχύουσες τεχνικές προδιαγραφές, τους όρους της σύμβασης και τις οδηγίες της Υπηρεσίας.
Το πρακτικό προχωρά ακόμη περισσότερο, καταγράφοντας ότι η ΔΕΥΑΡ και η ανάδοχος συνέχισαν να λαμβάνουν όλα τα πρόσφορα και τεχνικά εφικτά μέτρα καθ’ όλη τη διάρκεια των συνεχιζόμενων καιρικών φαινομένων, παρά το γεγονός ότι οι συνθήκες υπερέβαιναν τις δυνατότητες συνήθους τεχνικής αντιμετώπισης. Η διατύπωση που ακολουθεί είναι κατηγορηματική: διαπιστώνεται ότι οι βλάβες και η αδυναμία άμεσης αποκατάστασής τους δεν οφείλονται σε υπαιτιότητα, πλημμελή εκτέλεση εργασιών, κατασκευαστικό σφάλμα ή παράλειψη της αναδόχου, αλλά σε ακραίο, απρόβλεπτο και μη δυνάμενο να αποτραπεί φυσικό φαινόμενο, που εμπίπτει πλήρως στην έννοια της ανωτέρας βίας.
Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρεται ότι η ανάδοχος εταιρεία, σύμφωνα με το άρθρο 157 παρ. 4 του Ν. 4412/2016, υπέβαλε δήλωση βλαβών στο έργο από γεγονότα ανωτέρας βίας, ενώ η ΔΕΥΑ Ρόδου συνέταξε Έκθεση Διαπίστωσης Βλαβών λόγω ανωτέρας βίας, από την οποία προκύπτει ότι τα γεγονότα δεν μπορούσαν να προβλεφθούν ούτε να αποτραπούν με μέτρα συνήθους επιμέλειας.
Η ουσία πίσω από τις γραμμές του πρακτικού
Το επίσημο κείμενο δεν επιχειρεί να ωραιοποιήσει το επιχειρησιακό αποτέλεσμα. Αντιθέτως, περιγράφει ευθέως ένα πρόβλημα που βρίσκεται σε εξέλιξη και αποδίδει την κρισιμότητά του στο γεγονός ότι, χωρίς εντοπισμένο σημείο έμφραξης και χωρίς αγωγό παράκαμψης, τα λύματα καταλήγουν στη θάλασσα μέσω υπερχείλισης από το φρεάτιο φόρτισης.
Την ίδια στιγμή, καταγράφεται η επιλογή του εργαλείου της ειδικής κινητοποίησης ως θεσμικής «λεωφόρου» για να κινηθούν κατεπείγοντα μέτρα και διαδικασίες, με αποδέκτη τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας. Στον πυρήνα της απόφασης βρίσκεται η ανάγκη να επιταχυνθεί η αντιμετώπιση ενός κινδύνου που περιγράφεται ως επαπειλούμενος και που ήδη παράγει περιβαλλοντική επιβάρυνση.
