ΔΕΥΑΡ: Ομόφωνη κήρυξη της ΕΕΛ στο Βόδι σε ειδική κινητοποίηση με φόντο την κακοκαιρία Byron και υπερχείλιση λυμάτων προς τη θάλασσα

Απόφαση ειδικής κινη­το­ποί­η­σης μετά από αιφ­νί­δια βλάβη – Έκτακτη δια περι­φο­ράς συνε­δρί­αση στις 02-01-2026, με συγκε­κρι­μένο αίτημα προς τη Γενική Γραμ­μα­τεία Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας και ανα­λυ­τική περι­γραφή των γεγο­νό­των που οδή­γη­σαν σε φραγή του αγωγού διά­θε­σης

Η εικόνα που προ­κύ­πτει από το επίσημο από­σπα­σμα πρα­κτι­κού της ΔΕΥΑΡ δεν αφήνει περι­θώ­ρια για υπο­βάθ­μιση της σοβα­ρό­τη­τας. Στις αρχές του 2026, η Μονάδα Επε­ξερ­γα­σίας Λυμάτων στο Βόδι μπαίνει σε δια­δι­κα­σία ειδικής κινη­το­ποί­η­σης Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, όχι ως τυπική διοι­κη­τική ενέρ­γεια, αλλά ως απά­ντηση σε μια αιφ­νί­δια βλάβη που περι­γρά­φε­ται με σαφή­νεια: φραγή του υπο­θα­λάσ­σιου αγωγού διά­θε­σης και του φρε­α­τίου φόρ­τι­σης, υπερ­χεί­λιση και, τελικά, διο­χέ­τευση λυμάτων απευ­θείας στη θάλασσα, καθώς δεν έχει κατα­στεί δυνατός ο εντο­πι­σμός του σημείου και της έκτασης της έμφρα­ξης.

Στη Ρόδο, την Παρα­σκευή 02-01-2026 και ώρα 14:50, στα γραφεία της Δημο­τι­κής Επι­χεί­ρη­σης Ύδρευ­σης Απο­χέ­τευ­σης Δήμου Ρόδου, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε Έκτακτη Δια Περι­φο­ράς Συνε­δρί­αση του Διοι­κη­τι­κού Συμ­βου­λίου της ΔΕΥΑΡ.

Την υπόθεση θέτει στο Διοι­κη­τικό Συμ­βού­λιο ο Αν. Γενικός Διευ­θυ­ντής, ο Κ. Παπα­μι­χαήλ, μετα­φέ­ρο­ντας το υπ’ αριθμ. πρωτ. 37/2026 έγγραφο του Διευ­θυ­ντή Απο­χέ­τευ­σης, του Σ. Μάτση, με θέμα «Κήρυξη σε κατά­σταση ειδικής κινη­το­ποί­η­σης της ΕΕΛ Βόδι». Το έγγραφο δεν μένει σε γενι­κό­τη­τες, αλλά τοπο­θε­τεί την πρόταση μέσα στο νομικό πλαίσιο της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, εξη­γώ­ντας ότι με τον Ν. 4662/2020 εισήχθη η κατά­σταση ειδικής κινη­το­ποί­η­σης λόγω επα­πει­λού­με­νου κιν­δύ­νου ή προει­δο­ποί­η­σης, ως εργα­λείο πρό­λη­ψης πριν προ­κλη­θούν σημα­ντι­κές κατα­στρο­φές.

Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον έχει το σημείο όπου το κείμενο παρα­πέ­μπει στο αιτιο­λο­γικό της ρύθ­μι­σης, τονί­ζο­ντας ότι στόχος της ειδικής κινη­το­ποί­η­σης είναι να επι­τρέ­ψει την πρόληψη συνε­πειών μιας κατα­στρο­φής μέσω ανά­λη­ψης δαπανών για έργα, εργα­σίες και προ­μή­θειες κατε­πεί­γο­ντος χαρα­κτήρα, με συντμη­μέ­νες δια­δι­κα­σίες που ξεπερ­νούν χρόνιες γρα­φειο­κρα­τι­κές αγκυ­λώ­σεις. Με απλά λόγια, η ειδική κινη­το­ποί­ηση παρου­σιά­ζε­ται ως μηχα­νι­σμός επι­τά­χυν­σης όταν ο χρόνος πιέζει και οι κίν­δυ­νοι είναι ενεργοί.

Τι συνέβη και πώς προ­έ­κυψε η φραγή

Η περι­γραφή των γεγο­νό­των στο πρα­κτικό δίνει χρονικό και αιτιο­λο­γικό πλαίσιο. Ανα­φέ­ρε­ται ότι κατά τα δια­στή­ματα 5 και 6 Δεκεμ­βρίου 2025, αλλά και 22 και 23 Δεκεμ­βρίου 2025, η περιοχή της Ρόδου επλήγη από κακο­και­ρία με ιδιαί­τερα έντονες, εκτε­τα­μέ­νες και σπάνιας έντασης βρο­χο­πτώ­σεις σε ολό­κληρο το νησί, με αναφορά στην κακο­και­ρία Byron.

Ως απο­τέ­λε­σμα αυτού του και­ρι­κού φαι­νο­μέ­νου, σημειώ­θηκε αιφ­νί­δια και σημα­ντική αύξηση των εισερ­χό­με­νων παροχών λυμάτων στην Εγκα­τά­σταση Επε­ξερ­γα­σίας Λυμάτων Ρόδου μέσω του απο­χε­τευ­τι­κού δικτύου, ενώ παράλ­ληλα παρα­σύρ­θηκε μεγάλος όγκος φερτών υλικών. Η υπη­ρε­σία απο­δί­δει άμεσα στη συνθήκη αυτή τη φραγή του υπο­θα­λάσ­σιου αγωγού διά­θε­σης και του φρε­α­τίου φόρ­τι­σης, λόγω από­το­μης εισροής υδάτων και συσ­σώ­ρευ­σης στερεών και φερτών υλικών όπως άμμος, υφά­σματα, πλα­στικά και λοιπά απορ­ρίμ­ματα.

Η αλυσίδα κατα­λή­γει στην υπερ­χεί­λιση του φρε­α­τίου, με το κείμενο να σημειώ­νει ότι η παρα­τη­ρού­μενη στάθμη του νερού κατα­δει­κνύει το μέγεθος, την ένταση και τον εξαι­ρε­τικό χαρα­κτήρα του φαι­νο­μέ­νου, καθώς και τη σοβα­ρό­τητα της προ­κλη­θεί­σας βλάβης.

Σημειώ­νε­ται επίσης ο ρόλος της ΕΕΛ Ρόδου ως βασικής υπο­δο­μής για το νησί. Το πρα­κτικό ανα­φέ­ρει ότι η εγκα­τά­σταση επε­ξερ­γά­ζε­ται αστικά λύματα 120000 ισο­δυ­νά­μων κατοί­κων των Δήμων Ροδίων, Ιαλυσού και Καλ­λι­θέας, καθώς και τα βοθρο­λύ­ματα συνόλου της Νήσου Ρόδου.

Αυτό το στοι­χείο μετα­φρά­ζει τεχνι­κούς όρους σε πραγ­μα­τική κλίμακα, καθώς δείχνει ότι η λει­τουρ­γία της εγκα­τά­στα­σης αφορά έναν τερά­στιο όγκο καθη­με­ρι­νής απο­χέ­τευ­σης και, συνεπώς, οποια­δή­ποτε δυσλει­τουρ­γία μπορεί να έχει άμεσο απο­τύ­πωμα στο θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον και στη δημόσια υγεία.

Οι ενέρ­γειες απο­κα­τά­στα­σης και το κρίσιμο αδιέ­ξοδο χωρίς αγωγό παρά­καμ­ψης

Το έγγραφο κατα­γρά­φει ότι αμέσως μετά την εκδή­λωση του φαι­νο­μέ­νου, η ΔΕΥΑ Ρόδου σε συνερ­γα­σία με την ανάδοχο εται­ρεία του έργου ανα­βάθ­μι­σης και αντι­κα­τά­στα­σης του Η Μ εξο­πλι­σμού της ΕΕΛ, προέβη σε συνε­χείς και εντα­τι­κές ενέρ­γειες. Περι­γρά­φε­ται ότι πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν εργα­σίες καθα­ρι­σμού του φρε­α­τίου φόρ­τι­σης του αγωγού εξόδου της ΕΕΛ με χρήση χωμα­τουρ­γι­κών μηχα­νη­μά­των, απο­φρα­κτι­κών οχη­μά­των, βυτιο­φό­ρων και αντλιών, με στόχο την απο­μά­κρυνση συσ­σω­ρευ­μέ­νων υλικών και την απο­κα­τά­σταση της ομαλής ροής, ώστε να απο­φευ­χθούν περαι­τέρω δυσμε­νείς επι­πτώ­σεις.

Ωστόσο, η υπη­ρε­σία τονίζει 2 παρά­γο­ντες που κάνουν την από­φραξη εξαι­ρε­τικά δύσκολη. Πρώτον, η ροή των λυμάτων προς την ΕΕΛ είναι συνεχής και αδιά­λει­πτη. Δεύ­τε­ρον, δεν υφί­στα­ται εναλ­λα­κτι­κός αγωγός παρά­καμ­ψης για την εκτροπή των λυμάτων. Αυτά τα 2 δεδο­μένα οδηγούν στο βασικό συμπέ­ρα­σμα του πρα­κτι­κού: έως και σήμερα δεν έχει κατα­στεί δυνατός ο εντο­πι­σμός του σημείου και η έκταση της έμφρα­ξης και ακο­λού­θως η απο­κα­τά­σταση του προ­βλή­μα­τος. Και εδώ έρχεται η πιο κρίσιμη φράση του κει­μέ­νου, που εξηγεί γιατί ενερ­γο­ποιεί­ται δια­δι­κα­σία ειδικής κινη­το­ποί­η­σης: κατά συνέ­πεια, τα λύματα υπερ­χει­λί­ζουν από το φρεάτιο φόρ­τι­σης και οδη­γού­νται απευ­θείας στη θάλασσα.

Στο πρα­κτικό αφιε­ρώ­νε­ται δια­κριτό τμήμα στις ενέρ­γειες της ανα­δό­χου και στη δια­πί­στωση μη υπαι­τιό­τη­τας. Ανα­φέ­ρε­ται ότι η ανά­δο­χος εται­ρεία του έργου προέβη άμεσα και χωρίς καμία καθυ­στέ­ρηση από την πρώτη στιγμή, σε όλες τις τεχνικά εφικτές και πρό­σφο­ρες ενέρ­γειες, δια­θέ­το­ντας το απαι­τού­μενο προ­σω­πικό, εξο­πλι­σμό και μέσα. Οι ενέρ­γειες αυτές, σύμφωνα με το κείμενο, έγιναν σε συνερ­γα­σία και κατόπιν συνεν­νό­η­σης με τη ΔΕΥΑ Ρόδου, σύμφωνα με τις ισχύ­ου­σες τεχνι­κές προ­δια­γρα­φές, τους όρους της σύμ­βα­σης και τις οδηγίες της Υπη­ρε­σίας.

Το πρα­κτικό προχωρά ακόμη περισ­σό­τερο, κατα­γρά­φο­ντας ότι η ΔΕΥΑΡ και η ανά­δο­χος συνέ­χι­σαν να λαμ­βά­νουν όλα τα πρό­σφορα και τεχνικά εφικτά μέτρα καθ’ όλη τη διάρ­κεια των συνε­χι­ζό­με­νων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων, παρά το γεγονός ότι οι συν­θή­κες υπε­ρέ­βαι­ναν τις δυνα­τό­τη­τες συνή­θους τεχνι­κής αντι­με­τώ­πι­σης. Η δια­τύ­πωση που ακο­λου­θεί είναι κατη­γο­ρη­μα­τική: δια­πι­στώ­νε­ται ότι οι βλάβες και η αδυ­να­μία άμεσης απο­κα­τά­στα­σής τους δεν οφεί­λο­νται σε υπαι­τιό­τητα, πλημ­μελή εκτέ­λεση εργα­σιών, κατα­σκευα­στικό σφάλμα ή παρά­λειψη της ανα­δό­χου, αλλά σε ακραίο, απρό­βλε­πτο και μη δυνά­μενο να απο­τρα­πεί φυσικό φαι­νό­μενο, που εμπί­πτει πλήρως στην έννοια της ανω­τέ­ρας βίας.

Στο ίδιο πλαίσιο ανα­φέ­ρε­ται ότι η ανά­δο­χος εται­ρεία, σύμφωνα με το άρθρο 157 παρ. 4 του Ν. 4412/2016, υπέβαλε δήλωση βλαβών στο έργο από γεγο­νότα ανω­τέ­ρας βίας, ενώ η ΔΕΥΑ Ρόδου συνέ­ταξε Έκθεση Δια­πί­στω­σης Βλαβών λόγω ανω­τέ­ρας βίας, από την οποία προ­κύ­πτει ότι τα γεγο­νότα δεν μπο­ρού­σαν να προ­βλε­φθούν ούτε να απο­τρα­πούν με μέτρα συνή­θους επι­μέ­λειας.

Η ουσία πίσω από τις γραμμές του πρα­κτι­κού

Το επίσημο κείμενο δεν επι­χει­ρεί να ωραιο­ποι­ή­σει το επι­χει­ρη­σιακό απο­τέ­λε­σμα. Αντι­θέ­τως, περι­γρά­φει ευθέως ένα πρό­βλημα που βρί­σκε­ται σε εξέλιξη και απο­δί­δει την κρι­σι­μό­τητά του στο γεγονός ότι, χωρίς εντο­πι­σμένο σημείο έμφρα­ξης και χωρίς αγωγό παρά­καμ­ψης, τα λύματα κατα­λή­γουν στη θάλασσα μέσω υπερ­χεί­λι­σης από το φρεάτιο φόρ­τι­σης.

Την ίδια στιγμή, κατα­γρά­φε­ται η επιλογή του εργα­λείου της ειδικής κινη­το­ποί­η­σης ως θεσμι­κής «λεω­φό­ρου» για να κινη­θούν κατε­πεί­γο­ντα μέτρα και δια­δι­κα­σίες, με απο­δέ­κτη τη Γενική Γραμ­μα­τεία Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας. Στον πυρήνα της από­φα­σης βρί­σκε­ται η ανάγκη να επι­τα­χυν­θεί η αντι­με­τώ­πιση ενός κιν­δύ­νου που περι­γρά­φε­ται ως επα­πει­λού­με­νος και που ήδη παράγει περι­βαλ­λο­ντική επι­βά­ρυνση.