Διπλό χτύπημα στο ΣτΕ ετοιμάζουν οι δήμοι

Σε διπλή προ­σφυ­γή στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τεί­ας ετοι­μά­ζο­νται να προ­χω­ρή­σουν οι δήμοι, βά­ζο­ντας στο στό­χα­στρο τόσο το κα­θε­στώς του πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού ισο­δύ­να­μου που συ­νο­δεύ­ει τα «πρά­σι­να μπό­νους» του ΝΟΚ όσο και τη με­τα­φο­ρά των πο­λε­ο­δο­μι­κών αρ­μο­διο­τή­των από τις δη­μο­τι­κές Υπη­ρε­σί­ες Δό­μη­σης στο Ελ­λη­νι­κό Κτη­μα­το­λό­γιο.

Τη «γραμ­μή» αυτή πε­ρι­γρά­φει ο Γρη­γό­ρης Κων­στα­ντέλ­λος, δή­μαρ­χος Βάρης-Βού­λας-Βου­λιαγ­μέ­νης και Α’ Αντι­πρό­ε­δρος της Κε­ντρι­κή Ένωση Δήμων Ελ­λά­δος (ΚΕΔΕ), μι­λώ­ντας στο mononews.gr.

Ο κ. Κων­στα­ντέλ­λος εμ­φα­νί­ζε­ται κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κός απέ­να­ντι στη λο­γι­κή της νο­μι­μο­ποί­η­σης πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών πα­ρεκ­κλί­σε­ων μέσω οι­κο­νο­μι­κού ανταλ­λάγ­μα­τος. Όπως το­νί­ζει, δεν θα πρέ­πει να προ­βλέ­πε­ται καμία μορφή δό­μη­σης –ούτε καν με οι­κο­νο­μι­κό αντάλ­λαγ­μα– όταν αυτή αντι­βαί­νει σε πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κούς κα­νό­νες, ξε­κα­θα­ρί­ζο­ντας πως τα πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά ζη­τή­μα­τα δεν μπο­ρούν να απο­τε­λούν αντι­κεί­με­νο συ­ναλ­λα­γής.

Στην προ­σφυ­γή στο ΣτΕ έχουν, προς το παρόν, συ­ντα­χθεί τέσ­σε­ρις ακόμη δή­μαρ­χοι —Αλί­μου, Κη­φι­σιάς, Αμα­ρου­σί­ου και Φι­λο­θέ­ης–Ψυ­χι­κού— ενώ εξε­τά­ζε­ται και η εμπλο­κή της ΚΕΔΕ.

Σύμ­φω­να με τον ίδιο, η προ­σφυ­γή των δήμων θα γίνει με την έκ­δο­ση της πρώ­της διοι­κη­τι­κής πρά­ξης εφαρ­μο­γής της νέας νο­μο­θε­σί­ας, η οποία θα κλη­θεί να εγκρι­θεί από το Υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας (ΥΠΕΝ). Από εκεί­νη τη στιγ­μή, οι δήμοι θα έχουν πε­ρι­θώ­ριο 60 ημε­ρών για την κα­τά­θε­ση της προ­σφυ­γής στο ΣτΕ.

Πα­ράλ­λη­λα, ανα­γνω­ρί­ζει ότι πράγ­μα­τι ιδιώ­τες και επεν­δυ­τές υπέ­στη­σαν οι­κο­νο­μι­κή ζημία, καθώς κι­νή­θη­καν βάσει των όρων του ΝΟΚ πριν από τις σχε­τι­κές απο­φά­σεις του ΣτΕ. Για τις πε­ρι­πτώ­σεις αυτές, ο κ. Κων­στα­ντέλ­λος υπο­στη­ρί­ζει ότι η απο­ζη­μί­ω­ση θα έπρε­πε να κα­τα­βλη­θεί από το Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο, το οποίο προ­έ­βη στην πα­ρά­λει­ψη, και όχι να με­τα­κυ­λί­ε­ται στους δή­μους με πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό κό­στος.

Όπως ση­μειώ­νει, το βα­σι­κό πρό­βλη­μα εντο­πί­ζε­ται στο γε­γο­νός ότι η αρ­χι­κή από­φα­ση του ΣτΕ, αν και ση­μα­ντι­κή, δεν υπήρ­ξε κα­τα­λυ­τι­κή, αφή­νο­ντας πε­ρι­θώ­ρια ερ­μη­νειών και τρο­πο­ποι­ή­σε­ων που οδή­γη­σαν στο ση­με­ρι­νό πλαί­σιο.

Ιδιαί­τε­ρη αιχμή ασκεί και στο πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό ισο­δύ­να­μο, θέ­το­ντας το ερώ­τη­μα γιατί το προ­βλε­πό­με­νο πο­σο­στό ανέρ­χε­ται μόλις στο 8% της αξίας των πρό­σθε­των τε­τρα­γω­νι­κών και όχι στο 100% της αντι­κει­με­νι­κής αξίας του τμή­μα­τος που κα­λεί­ται να δο­μη­θεί κατά πα­ρά­βα­ση.

Τι έχει προη­γη­θεί: τα «πρά­σι­να μπό­νους» και το πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό ισο­δύ­να­μο

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το ΣτΕ άνοι­ξε τον δρόμο για τη νο­μι­μο­ποί­η­ση των «πρά­σι­νων» κτι­ρί­ων που είχαν προ­χω­ρή­σει με τα μπό­νους του ΝΟΚ και κρί­θη­καν αντι­συ­νταγ­μα­τι­κά στις αρχές του 2025. Για τις άδειες που έμει­ναν «με­τέ­ω­ρες», προ­βλέ­πε­ται δια­δι­κα­σία τα­κτο­ποί­η­σης μέσω πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού ισο­δύ­να­μου, είτε με χρη­μα­τι­κό τέλος είτε με τη λήψη θε­τι­κών μέ­τρων που εξει­δι­κεύ­ο­νται στο Ει­δι­κό Σχέ­διο Πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού Ισο­δύ­να­μου Ανα­βάθ­μι­σης Πό­λε­ων (ΕΣΠΙΑΠ).

Με τη γνω­μο­δό­τη­ση 135/2025 του Ε΄ Τμή­μα­τος, το ΣτΕ έκρι­νε συ­νταγ­μα­τι­κό και νό­μι­μο το σχέ­διο Προ­ε­δρι­κού Δια­τάγ­μα­τος του ΥΠΕΝ, δί­νο­ντας το «πρά­σι­νο φως» –με αστε­ρί­σκους– για την επα­νε­νερ­γο­ποί­η­ση οι­κο­δο­μι­κών αδειών σε έργα όπου είχαν ξε­κι­νή­σει ερ­γα­σί­ες πριν από τις 11 Δε­κεμ­βρί­ου 2024. Η από­φα­ση αφορά χι­λιά­δες νέες οι­κο­δο­μές που είχαν λάβει άδειες με βάση τα «πρά­σι­να» κί­νη­τρα του ΝΟΚ.

Η εξέ­λι­ξη αυτή ήρθε μετά από μια πα­ρα­τε­τα­μέ­νη πε­ρί­ο­δο αβε­βαιό­τη­τας στην αγορά ακι­νή­των και στον κα­τα­σκευα­στι­κό κλάδο. Πολ­λές άδειες βρέ­θη­καν σε εκ­κρε­μό­τη­τα, έργα στα­μά­τη­σαν και η οι­κο­δο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα επι­βρα­δύν­θη­κε. Είναι εν­δει­κτι­κό ότι, σύμ­φω­να με στοι­χεία της ΕΛ­ΣΤΑΤ, η επι­φά­νεια των νέων οι­κο­δο­μι­κών αδειών μειώ­θη­κε κατά 54% τον Μάρ­τιο και κατά 43,5% στο πρώτο τρί­μη­νο του 2025.

Πρα­κτι­κά, το νέο ΠΔ θε­σπί­ζει μη­χα­νι­σμό αντι­στάθ­μι­σης: οι άδειες μπο­ρούν να προ­χω­ρή­σουν με πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή προ­ε­κτί­μη­ση και κα­τα­βο­λή τέ­λους πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού ισο­δυ­νά­μου, ύψους 8% της αξίας των πρό­σθε­των τε­τρα­γω­νι­κών – ή 15% για έργα που εντάσ­σο­νται σε προ­γράμ­μα­τα του Τα­μεί­ου Ανά­καμ­ψης ή του ΕΣΠΑ. Τα ποσά κα­τα­τί­θε­νται στο Τα­μείο Πα­ρα­κα­τα­θη­κών και Δα­νεί­ων και απο­δί­δο­νται στους δή­μους για έργα πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής ανα­βάθ­μι­σης.

Παρά τη θε­τι­κή γνω­μο­δό­τη­ση του ΣτΕ, η αγορά πα­ρα­μέ­νει συ­γκρα­τη­μέ­νη, καθώς δεν έχουν απο­σα­φη­νι­στεί πλή­ρως οι όροι εφαρ­μο­γής ούτε η τύχη των εκ­κρε­μών προ­σφυ­γών, ενώ η ρύθ­μι­ση δεν κα­λύ­πτει όσους δεν είχαν ξε­κι­νή­σει ερ­γα­σί­ες πριν από τα μέσα Δε­κεμ­βρί­ου 2024.

«Αφαι­ρούν από τους δή­μους τα ερ­γα­λεία ελέγ­χου της δό­μη­σης»

Το δεύ­τε­ρο σκέ­λος του «δι­πλού χτυ­πή­μα­τος» αφορά τη με­τα­φο­ρά των αρ­μο­διο­τή­των των πο­λε­ο­δο­μιών από τους δή­μους στο Ελ­λη­νι­κό Κτη­μα­το­λό­γιο. Ο κ. Κων­στα­ντέλ­λος δίνει ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση στο νέο σύ­στη­μα έκ­δο­σης οι­κο­δο­μι­κών αδειών, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η με­ταρ­ρύθ­μι­ση αυτή δεν είναι τε­χνι­κή αλλά βαθιά πο­λι­τι­κή.

Όπως είχε ανα­φέ­ρει σε δη­λώ­σεις του στο mononews.gr, οι δήμοι, μέσω των Υπη­ρε­σιών Δό­μη­σης και με εντέλ­λε­σθαι δη­μάρ­χων, αξιο­ποί­η­σαν τις απο­φά­σεις του ΣτΕ για να στα­μα­τή­σουν αυ­θαι­ρε­σί­ες στη δό­μη­ση. Κατά την άποψή του, αυτό οδή­γη­σε στην επι­λο­γή να αφαι­ρε­θούν από τους δή­μους τα ερ­γα­λεία ελέγ­χου.

«Ο στό­χος είναι να αφαι­ρε­θούν από τους δή­μους τα ερ­γα­λεία που μπο­ρούν να ανα­κό­ψουν την αυ­θαι­ρε­σία σε επί­πε­δο δό­μη­σης και να με­τα­φερ­θεί ο έλεγ­χος σε έναν κε­ντρι­κό μη­χα­νι­σμό, ελεγ­χό­με­νο από διο­ρι­σμέ­νους και όχι από εκλεγ­μέ­νους», ση­μειώ­νει.

Πα­ράλ­λη­λα, απο­κα­λύ­πτει ότι η ΚΕΔΕ έχει ήδη απο­φα­σί­σει να προ­σφύ­γει εκ νέου στο ΣτΕ μόλις εκ­δο­θεί η πρώτη διοι­κη­τι­κή πράξη εφαρ­μο­γής της νέας νο­μο­θε­σί­ας, χα­ρα­κτη­ρί­ζο­ντας τη με­ταρ­ρύθ­μι­ση «επι­ζή­μια και επι­κίν­δυ­νη».

Όπως προει­δο­ποιεί, η αντί­λη­ψη που προ­ω­θεί­ται οδη­γεί σε ανε­ξέ­λεγ­κτη δό­μη­ση: «να τα τσι­με­ντά­ρου­με όλα», από βουνά και δάση μέχρι πα­ρα­λί­ες και αρ­χαιο­λο­γι­κούς χώ­ρους, απο­συν­δέ­ο­ντας τον πο­λε­ο­δο­μι­κό έλεγ­χο από την το­πι­κή κοι­νω­νία και τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες κάθε πε­ριο­χής.

Τι δρο­μο­λο­γεί το ΥΠΕΝ – ο ΕΟΚΕΔ και το νέο μο­ντέ­λο

Η με­τα­φο­ρά των αρ­μο­διο­τή­των εντάσ­σε­ται σε έναν ευ­ρύ­τε­ρο σχε­δια­σμό του ΥΠΕΝ, υπό τον υπουρ­γό Σταύ­ρο Πα­πα­σταύ­ρου και τον υφυ­πουρ­γό Νίκο Τα­γα­ρά, με στόχο την προ­στα­σία και αξιο­ποί­η­ση της ιδιο­κτη­σί­ας με δια­φά­νεια και ισο­νο­μία, αφή­νο­ντας πίσω τη γρα­φειο­κρα­τία.

Το χρο­νο­διά­γραμ­μα προ­βλέ­πει ψή­φι­ση του νέου πλαι­σί­ου έως το τέλος του πρώ­του τρι­μή­νου του 2026, πι­λο­τι­κή λει­τουρ­γία τον Ιού­νιο του 2026 και πλήρη εφαρ­μο­γή στις αρχές του 2027. Την ίδια πε­ρί­ο­δο ολο­κλη­ρώ­νο­νται 245 Το­πι­κά και Ει­δι­κά Πο­λε­ο­δο­μι­κά Σχέ­δια που κα­λύ­πτουν 831 δη­μο­τι­κές ενό­τη­τες.

Στον νέο Εθνι­κό Ορ­γα­νι­σμό Κτη­μα­το­λο­γί­ου και Ελέγ­χου Δό­μη­σης (ΕΟΚΕΔ) με­τα­φέ­ρο­νται όλες οι αρ­μο­διό­τη­τες έκ­δο­σης και ελέγ­χου οι­κο­δο­μι­κών αδειών, ενώ οι ΥΔΟΜ κα­ταρ­γού­νται ως δη­μο­τι­κές υπη­ρε­σί­ες. Το νέο σύ­στη­μα υπό­σχε­ται τα­χύ­τε­ρη αδειο­δό­τη­ση, πλήρη ψη­φιο­ποί­η­ση, μη­τρώο ανε­ξάρ­τη­των ελεγ­κτών και δειγ­μα­το­λη­πτι­κούς ελέγ­χους με τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη στο 30% των πρά­ξε­ων.

Για την ΚΕΔΕ, ωστό­σο, το κρί­σι­μο ερώ­τη­μα πα­ρα­μέ­νει αν η επι­τά­χυν­ση και η κε­ντρι­κο­ποί­η­ση της δό­μη­σης θα γίνει εις βάρος του δη­μο­κρα­τι­κού ελέγ­χου, της το­πι­κής αυ­το­νο­μί­ας και της ου­σια­στι­κής προ­στα­σί­ας του πε­ρι­βάλ­λο­ντος – ένα ερώ­τη­μα που ανα­μέ­νε­ται να απα­ντη­θεί εκ νέου στις αί­θου­σες του ΣτΕ.

Πηγή: mononews.gr