Καμπανάκι από τους πολίτες για τη νεανική παραβατικότητα

• Το 71,8% των πο­λι­τών θε­ω­ρεί ότι οι Δήμοι πρέ­πει να έχουν ενερ­γή συμ­με­το­χή στην πρό­λη­ψη της νε­α­νι­κής πα­ρα­βα­τι­κό­τη­τας • Στις νη­σιω­τι­κές κοι­νω­νί­ες του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, η επί­δρα­ση τέ­τοιων συ­μπε­ρι­φο­ρών γί­νε­ται άμεσα αι­σθη­τή, καθώς το μικρό μέ­γε­θος των κοι­νο­τή­των ενι­σχύ­ει την ορα­τό­τη­τα κάθε πε­ρι­στα­τι­κού

Η νε­α­νι­κή πα­ρα­βα­τι­κό­τη­τα ανα­δει­κνύ­ε­ται σε μια από τις πιο έντο­νες κοι­νω­νι­κές ανη­συ­χί­ες στη χώρα, σύμ­φω­να με την νέα πα­νελ­λα­δι­κή με­λέ­τη του Ιν­στι­τού­του Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης

Η έρευ­να δεί­χνει ότι η με­γά­λη πλειο­νό­τη­τα των πο­λι­τών πι­στεύ­ει πως τα πε­ρι­στα­τι­κά πα­ρα­βα­τι­κής συ­μπε­ρι­φο­ράς ανά­με­σα στους νέους έχουν αυ­ξη­θεί τα τε­λευ­ταία χρό­νια, ενώ ενι­σχύ­ε­ται η ανά­γκη για πιο ενερ­γό ρόλο των Δήμων στην πρό­λη­ψη και την υπο­στή­ρι­ξη των οι­κο­γε­νειών. Στο δείγ­μα συμ­με­τέ­χουν και κά­τοι­κοι του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, οι οποί­οι αντι­στοι­χούν στο 1,5% και με­τα­φέ­ρουν ει­κό­να που δεν δια­φο­ρο­ποιεί­ται από τον εθνι­κό μέσο όρο.

Το πρώτο εύ­ρη­μα αφορά στην αντί­λη­ψη ότι το φαι­νό­με­νο έχει εντα­θεί. Το 95% των πο­λι­τών θε­ω­ρεί ότι η νε­α­νι­κή πα­ρα­βα­τι­κό­τη­τα αυ­ξά­νε­ται. Η εκτί­μη­ση αυτή δια­περ­νά όλες τις ηλι­κια­κές ομά­δες και δεί­χνει ότι πε­ρι­στα­τι­κά εντά­σε­ων, λε­κτι­κής ή σω­μα­τι­κής βίας και αντι­κοι­νω­νι­κών πρά­ξε­ων είναι πλέον πιο εμ­φα­νή στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα. Στις νη­σιω­τι­κές κοι­νω­νί­ες του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, η επί­δρα­ση τέ­τοιων συ­μπε­ρι­φο­ρών γί­νε­ται άμεσα αι­σθη­τή, καθώς το μικρό μέ­γε­θος των κοι­νο­τή­των ενι­σχύ­ει την ορα­τό­τη­τα κάθε πε­ρι­στα­τι­κού.

Αντί­στοι­χη ει­κό­να προ­κύ­πτει και για τη γε­νι­κή εγκλη­μα­τι­κό­τη­τα. Το 96% πι­στεύ­ει ότι έχει αυ­ξη­θεί στη χώρα. Όταν οι συμ­με­τέ­χο­ντες μι­λούν για τον τόπο κα­τοι­κί­ας τους, το 40% θε­ω­ρεί ότι η κα­τά­στα­ση έχει επι­βα­ρυν­θεί. Η δια­φο­ρά ανά­με­σα στη γε­νι­κή και την το­πι­κή ει­κό­να δεί­χνει ότι οι πο­λί­τες επη­ρε­ά­ζο­νται τόσο από προ­σω­πι­κές εμπει­ρί­ες όσο και από τη δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση που σχε­τί­ζε­ται με την ασφά­λεια.

Η με­λέ­τη επι­χει­ρεί να απο­τυ­πώ­σει και τα αίτια που, σύμ­φω­να με τους πο­λί­τες, οδη­γούν σε πα­ρα­βα­τι­κές συ­μπε­ρι­φο­ρές. Η έλ­λει­ψη συ­στη­μα­τι­κής πα­ρου­σί­ας μέσα στην οι­κο­γέ­νεια ανα­φέ­ρε­ται συ­χνό­τε­ρα. Ακο­λου­θούν πα­ρά­γο­ντες που σχε­τί­ζο­νται με την κοι­νω­νι­κή απο­στα­σιο­ποί­η­ση, την έντο­νη χρήση ψη­φια­κών μέσων, την επιρ­ροή των ομά­δων συ­νο­μη­λί­κων και την έκ­θε­ση σε πε­ριε­χό­με­νο που μπο­ρεί να ενι­σχύ­σει αντι­δρα­στι­κές συ­μπε­ρι­φο­ρές. Στις ανοι­κτές απα­ντή­σεις επι­ση­μαί­νο­νται στοι­χεία που αφο­ρούν στην πίεση που δέ­χο­νται οι οι­κο­γέ­νειες, στις δυ­σκο­λί­ες της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας και στη δυ­σπι­στία απέ­να­ντι σε θε­σμούς που κα­λού­νται να υπο­στη­ρί­ξουν τους νέους.

Η πε­ρί­ο­δος της παν­δη­μί­ας κα­τα­γρά­φε­ται ως κα­θο­ρι­στι­κός πα­ρά­γο­ντας. Το 38,5% των πο­λι­τών πι­στεύ­ει ότι οι πε­ριο­ρι­σμοί επη­ρέ­α­σαν αρ­νη­τι­κά τη συ­μπε­ρι­φο­ρά των νέων, αφού διέ­κο­ψαν τις στα­θε­ρές μορ­φές κοι­νω­νι­κο­ποί­η­σης. Η άποψη αυτή είναι συ­χνό­τε­ρη στις ηλι­κί­ες 25 έως 39 ετών, όπου οι οι­κο­γε­νεια­κές και επαγ­γελ­μα­τι­κές πιέ­σεις ήταν ιδιαί­τε­ρα έντο­νες. Στο Νότιο Αι­γαίο, η από­το­μη με­τα­βο­λή της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας επη­ρέ­α­σε τις κλει­στές το­πι­κές κοι­νω­νί­ες, στις οποί­ες οι νέοι βα­σί­ζο­νται πε­ρισ­σό­τε­ρο στην άμεση επαφή.

Η οι­κο­νο­μι­κή πίεση απο­τε­λεί έναν ακόμη πα­ρά­γο­ντα που κα­τα­γρά­φε­ται με συ­νέ­πεια. Το 73,7% εκτι­μά ότι η κρίση επη­ρέ­α­σε τη συ­μπε­ρι­φο­ρά των νέων και την ψυ­χο­λο­γία των οι­κο­γε­νειών τους. Η επο­χι­κό­τη­τα της ερ­γα­σί­ας σε πολ­λές πε­ριο­χές του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου δη­μιουρ­γεί κύ­κλους αβε­βαιό­τη­τας που εν­δέ­χε­ται να επη­ρε­ά­ζουν τη στα­θε­ρό­τη­τα του οι­κο­γε­νεια­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος και, κατά συ­νέ­πεια, τη ζωή των νέων.

Τα πε­ρι­στα­τι­κά που δη­λώ­νουν οι πο­λί­τες ως συ­χνό­τε­ρα είναι η λε­κτι­κή βία, το bullying και οι σω­μα­τι­κές επι­θέ­σεις. Ένα μέρος όσων έγι­ναν μάρ­τυ­ρες τέ­τοιων πε­ρι­στα­τι­κών δεν απευ­θύν­θη­κε στις αρχές, κυ­ρί­ως λόγω φόβου ότι μια επί­ση­μη ανα­φο­ρά μπο­ρεί να οδη­γή­σει σε με­γα­λύ­τε­ρη έντα­ση ή λόγω αμ­φι­βο­λιών για το απο­τέ­λε­σμα. Όσοι απευ­θύν­θη­καν στην αστυ­νο­μία δη­λώ­νουν ότι έλα­βαν την υπο­στή­ρι­ξη που χρειά­ζο­νταν, στοι­χείο που δεί­χνει ότι η αντα­πό­κρι­ση των αρχών αξιο­λο­γεί­ται θε­τι­κά όταν οι πο­λί­τες απο­φα­σί­ζουν να ζη­τή­σουν βο­ή­θεια.

Ο ρόλος των Δήμων απο­τε­λεί κε­ντρι­κό ση­μείο της έρευ­νας. Το 71,8% των πο­λι­τών θε­ω­ρεί ότι οι Δήμοι πρέ­πει να έχουν ενερ­γή συμ­με­το­χή στην πρό­λη­ψη της νε­α­νι­κής πα­ρα­βα­τι­κό­τη­τας. Η στάση αυτή δεί­χνει την ανά­γκη για το­πι­κές λύ­σεις, καθώς η Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση βρί­σκε­ται πιο κοντά στις κα­θη­με­ρι­νές ανά­γκες οι­κο­γε­νειών και σχο­λεί­ων. Οι πο­λί­τες εκτι­μούν ότι οι Δήμοι μπο­ρούν να συμ­βά­λουν μέσα από συ­νερ­γα­σί­ες με σχο­λεία, κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σί­ες και το­πι­κούς φο­ρείς, ενώ η πα­ρου­σία δομών που υπο­στη­ρί­ζουν παι­διά και εφή­βους θε­ω­ρεί­ται κρί­σι­μος πα­ρά­γο­ντας.

Η ενί­σχυ­ση των δη­μο­τι­κών κοι­νω­νι­κών υπη­ρε­σιών ανα­δει­κνύ­ε­ται επί­σης ως ανα­γκαί­ος άξο­νας. Οι υπη­ρε­σί­ες αυτές λει­τουρ­γούν ως ση­μείο πρώ­της υπο­στή­ρι­ξης για οι­κο­γέ­νειες που αντι­με­τω­πί­ζουν δυ­σκο­λί­ες, προ­σφέ­ρο­ντας ενη­μέ­ρω­ση, συμ­βου­λευ­τι­κή και δι­κτύ­ω­ση με εξει­δι­κευ­μέ­νους φο­ρείς. Η έγκαι­ρη πα­ρέμ­βα­ση μπο­ρεί να απο­τρέ­ψει την κλι­μά­κω­ση συ­γκρού­σε­ων και να ενι­σχύ­σει τη στα­θε­ρό­τη­τα του οι­κο­γε­νεια­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

Στο πεδίο της ασφά­λειας, η ανά­γκη για ενί­σχυ­ση της συ­νερ­γα­σί­ας των Δήμων με την αστυ­νο­μία είναι εμ­φα­νής. Η κοινή πα­ρου­σία δομών σε επί­πε­δο γει­το­νιάς μπο­ρεί να βελ­τιώ­σει την αντα­πό­κρι­ση σε πε­ρι­στα­τι­κά και να ενι­σχύ­σει την εμπι­στο­σύ­νη των πο­λι­τών. Η έρευ­να υπο­γραμ­μί­ζει τη ση­μα­σία του συ­ντο­νι­σμού, ιδιαί­τε­ρα σε πε­ριο­χές όπου οι δομές στή­ρι­ξης είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νες.

Στο Νότιο Αι­γαίο, ο ρόλος των Δήμων είναι ακόμη πιο ση­μα­ντι­κός. Οι μι­κρές κοι­νό­τη­τες, η επο­χι­κό­τη­τα της ερ­γα­σί­ας και η εξάρ­τη­ση από το­πι­κά δί­κτυα κοι­νω­νι­κής ζωής απαι­τούν στα­θε­ρές δομές πρό­λη­ψης και υπο­στή­ρι­ξης. Οι κά­τοι­κοι της Πε­ρι­φέ­ρειας ανα­μέ­νουν από την Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση πρω­το­βου­λί­ες που βοη­θούν τους νέους να δια­χει­ρί­ζο­νται κα­θη­με­ρι­νές πιέ­σεις και να ενι­σχύ­ουν τις σχέ­σεις μέσα στην κοι­νό­τη­τα.

Η με­λέ­τη του ΙΤΑ δίνει μια συ­νο­λι­κή ει­κό­να για τις αντι­λή­ψεις γύρω από τη νε­α­νι­κή πα­ρα­βα­τι­κό­τη­τα και δη­μιουρ­γεί βάση για τον σχε­δια­σμό πο­λι­τι­κών πρό­λη­ψης. Η συ­νερ­γα­σία των Δήμων με την εκ­παι­δευ­τι­κή κοι­νό­τη­τα, τις κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σί­ες και τις δομές ασφά­λειας μπο­ρεί να δια­μορ­φώ­σει ένα στα­θε­ρό πλαί­σιο υπο­στή­ρι­ξης για τους νέους. Καθώς οι κοι­νω­νι­κές συν­θή­κες με­τα­βάλ­λο­νται, η ανά­γκη για το­πι­κά προ­γράμ­μα­τα που ενι­σχύ­ουν τη συ­νο­χή και την κα­θη­με­ρι­νή ζωή των οι­κο­γε­νειών γί­νε­ται πιο επι­τα­κτι­κή.