Αυθαίρετα: Εντολή για κατεδαφίσεις σε αιγιαλό και παραλία από το Υπ. Οικονομικών

Εντολή στις Κτη­μα­τι­κές Υπη­ρε­σίες της χώρας για κατε­δά­φιση αυθαι­ρέ­των σε αιγιαλό και παραλία, κατά τρόπο συντε­ταγ­μένο και προ­γραμ­μα­τι­σμένο, έδωσε η Γενική Γραμ­μα­τεία Δημό­σιας Περιου­σίας του Υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών. Με εγκύ­κλιο που απέ­στειλε ο επι­κε­φα­λής της κ. Αθα­νά­σιος Τσιού­ρας καλού­νται να συγκε­ντρώ­σουν άμεσα τα πρω­τό­κολλα κατε­δά­φι­σης που έχουν ήδη εκδώσει, να εκδώ­σουν νέα για όσες περι­πτώ­σεις έχουν δια­πι­στω­θεί και άλλες αυθαί­ρε­τες κατα­σκευές έπειτα από αυτοψία, και να προ­γραμ­μα­τί­σουν τη σειρά και τον χρόνο με τον οποίο θα ζητή­σουν από τις υπη­ρε­σίες των Απο­κε­ντρω­μέ­νων Διοι­κή­σεων την κατε­δά­φιση των αυθαί­ρε­των κατα­σκευών. Μάλιστα, η προ­τε­ραιο­ποί­ηση των ενερ­γειών θα βασι­στεί σε οκτώ συγκε­κρι­μένα κρι­τή­ρια, τα οποία καθο­ρί­ζουν τη βαρύ­τητα και την επεί­γουσα φύση κάθε αυθαι­ρε­σίας.

Ωστόσο, ο κ. Τσιού­ρας καλεί παράλ­ληλα τις κτη­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες να προ­χω­ρή­σουν και με τις δια­δι­κα­σίες νομι­μο­ποί­η­σης αυθαι­ρέ­των έπειτα από αίτηση των ιδιο­κτη­τών τους (δημόσιο ή ιδιώτες) υπό την προ­ϋ­πό­θεση εγκε­κρι­μέ­νης μελέτης περι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σεων που να τεκ­μη­ριώ­νει ότι η νομι­μο­ποί­ηση επι­βα­ρύ­νει λιγό­τερο το περι­βάλ­λον από την κατε­δά­φιση. Μάλιστα, είναι αξιο­ση­μεί­ωτη η αναφορά ότι «η νομι­μο­ποί­ηση γίνεται χωρίς περιο­ρι­σμό σε σχέση με την ημε­ρο­μη­νία κατα­σκευής, αντί­θετα με τις τακτο­ποι­ή­σεις που μπορούν να γίνουν μόνο για αυθαί­ρε­τες κατα­σκευές και αλλαγές χρήσεις μέχρι την 28η Ιουλίου 2011».

Ποια αυθαί­ρετα παίρ­νουν σειρά για… γκρέ­μι­σμα;

Σε πολλούς αιγια­λούς και παρα­λίες της χώρας έχουν κατα­σκευα­σθεί και δια­τη­ρού­νται αυθαί­ρετα είτε από δημό­σιους, είτε από ιδιω­τι­κούς φορείς, ένα εκτε­τα­μένο φαι­νό­μενο που προ­κα­λεί σημα­ντικά περι­βαλ­λο­ντικά προ­βλή­ματα, αλλά και ζητή­ματα ασφά­λειας, ενώ συχνά περιο­ρί­ζει την κοι­νο­χρη­σία του αιγια­λού και της παρα­λίας. Επίσης, όπως επι­ση­μαί­νε­ται στην εγκύ­κλιο, «εγείρει σοβαρά ζητή­ματα ως προς την ουσια­στική εφαρ­μογή της προ­στα­τευ­τι­κής νομο­θε­σίας για τους αιγια­λούς και τις παρα­λίες και δημιουρ­γεί την εντύ­πωση ότι η Πολι­τεία δεν μπορεί να επι­βά­λει τη νομο­θε­τική βούληση σε χώρους της δικής της ευθύνης», προ­χω­ρώ­ντας στην κατε­δά­φισή τους.

Γι΄ αυτό ζητεί­ται από τις Κτη­μα­τι­κές Υπη­ρε­σίες, να απο­στεί­λουν στις Απο­κε­ντρω­μέ­νες Διοι­κή­σεις (σ.σ. έχουν την ευθύνη των κατε­δα­φί­σεων) τον συγκε­ντρω­τικό προ­γραμ­μα­τι­σμό κατε­δα­φί­σεων που προ­τεί­νουν, αφού πρώτα τον απο­στεί­λουν προς έγκριση και συντο­νι­σμό στο γραφείο του Γενικού Γραμ­μα­τέα του Υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών. Για την προ­τε­ραιο­ποί­ηση των κατε­δα­φί­σεων η Γενική Διεύ­θυνση Δημό­σιας Περιου­σίας παρα­θέ­τει οκτώ κρι­τή­ρια:

α) Επι­κιν­δυ­νό­τητα: οι επι­κίν­δυ­νες κατα­σκευές πρέπει να κατε­δα­φί­ζο­νται κατ’ απόλυτη προ­τε­ραιό­τητα σε σχέση με τις κατα­σκευές που δεν προ­κα­λούν κιν­δύ­νους σε χρήστες και κοινό.

β) Δυσμε­νείς συνέ­πειες από την κατε­δά­φιση για το περι­βάλ­λον: η κατε­δά­φιση μπορεί να προ­κα­λέ­σει προ­βλή­ματα αντι­στή­ρι­ξης και ανάγκη για να κατα­σκευα­σθούν νέα έργα, ιδίως αντι­δια­βρω­τικά, ζημία σε γει­το­νικά νόμιμα έργα, ρύπανση και προ­βλή­ματα στο οικο­σύ­στημα που έχει ανα­πτυ­χθεί. Τα έργα που μπορούν να κατε­δα­φί­ζο­νται με λιγό­τερα προ­βλή­ματα πρέπει να κατε­δα­φί­ζο­νται κατά προ­τε­ραιό­τητα σε σχέση με έργα, των οποίων η κατε­δά­φιση θα προ­κα­λέ­σει προ­βλή­ματα, θα είναι τεχνι­κώς δυσχε­ρής και θα απαι­τή­σει νέα έργα, ιδίως αντι­δια­βρω­τικά και αντι­στή­ρι­ξης.

γ) Χρόνος αυθαί­ρε­της κατα­σκευής: οι πιο πρό­σφα­τες κατα­σκευές πρέπει να κατε­δα­φί­ζο­νται κατά προ­τε­ραιό­τητα σε σχέση με τις παλαιό­τε­ρες.

δ) Μέγεθος κατα­σκευής και παρε­μπό­διση κοι­νο­χρη­σίας: οι μεγα­λύ­τε­ρες κατα­σκευές που κατά τεκ­μή­ριο παρε­μπο­δί­ζουν περισ­σό­τερο πρέπει να κατε­δα­φί­ζο­νται κατά προ­τε­ραιό­τητα.

ε) Εγγύ­τητα στη θάλασσα: οι κατα­σκευές που είναι πιο κοντά στη θάλασσα, ιδίως αν επη­ρε­ά­ζουν τη γραμμή του αιγια­λού, να κατε­δα­φί­ζο­νται κατά προ­τε­ραιό­τητα.

στ) Συγκέ­ντρωση έργων που πρέπει να κατε­δα­φι­σθούν: παρά­νομα έργα που έχουν φυσική εγγύ­τητα μεταξύ τους πρέπει να κατε­δα­φί­ζο­νται κατά προ­τε­ραιό­τητα σε σχέση με έργα που είναι απο­μο­νω­μένα.

ζ) Εξυ­πη­ρε­τού­με­νος σκοπός: έργα που δεν εξυ­πη­ρε­τούν δημόσιο σκοπό κατε­δα­φί­ζο­νται κατά προ­τε­ραιό­τητα.

η) Σημασία για την του­ρι­στική κίνηση: έργα, των οποίων η δια­τή­ρηση δεν επη­ρε­ά­ζει την του­ρι­στική κίνηση, κατε­δα­φί­ζο­νται κατά προ­τε­ραιό­τητα συγκρι­τικά με έργα που είναι επωφελή για την του­ρι­στική κίνηση.

Προ­γραμ­μα­τι­σμός κατε­δα­φί­σεων έως Ιούνιο 2027

Οι υπάλ­λη­λοι των Κτη­μα­τι­κών Υπη­ρε­σιών θα πρέπει να βαθ­μο­λο­γούν κάθε αυθαί­ρετο με βάση τα συγκε­κρι­μένα κρι­τή­ρια, με εξαί­ρεση τις επι­κίν­δυ­νες κατα­σκευές που θα πρέπει να κατε­δα­φι­σθούν κατ’ απόλυτη προ­τε­ραιό­τητα. Ωστόσο, όπως επι­ση­μαί­νε­ται στην εγκύ­κλιο «οι κατε­δα­φί­σεις δεν πρέπει να γίνο­νται κατά χρόνο που θα δια­τα­ρά­ξει την ομαλή του­ρι­στική κίνηση της κάθε περιο­χής, ιδίως κατά την θερινή περίοδο. Επίσης, αν είναι εφικτό, ο προ­γραμ­μα­τι­σμός για το σύνολο των κατε­δα­φί­σεων δεν πρέπει να εκτεί­νε­ται πέραν της 30ής Ιουνίου 2027».

Σε κάθε περί­πτωση, γίνεται σαφές ότι ο προ­γραμ­μα­τι­σμός και οι προ­τε­ραιό­τη­τες που θα τεθούν μπορούν να μετα­βλη­θούν αν οι αυθαι­ρε­τού­χοι «εκδη­λώ­σουν την πρόθεσή τους και προ­χω­ρή­σουν σε προ­κα­ταρ­κτι­κές, του­λά­χι­στον, ενέρ­γειες για την κατε­δά­φιση με δικές τους δαπάνες ή για τη νομι­μο­ποί­ηση των εγκα­τα­στά­σεων». Σε μια τέτοια περί­πτωση οι προ­γραμ­μα­τι­ζό­με­νες κατε­δα­φί­σεις θα μπορούν να μετα­τί­θε­νται χρονικά.

Ποια αυθαί­ρετα νομι­μο­ποιού­νται

Ακόμη, διευ­κρι­νί­ζε­ται – βάσει της ισχύ­ου­σας νομο­θε­σίας – αν, και υπό ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις, επι­τρέ­πε­ται η παρα­χώ­ρηση αιγια­λού και παρα­λίας και η διάσωση αυθαι­ρέ­των. Όπως ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά, η κατε­δά­φιση ενός υφι­στά­με­νου αυθαί­ρε­του έργου μπορεί να έχει δυσμε­νείς περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις και πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον προ­γραμ­μα­τι­σμό των κατε­δα­φί­σεων. Ωστόσο, σύμφωνα με την εγκύ­κλιο του Υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών, και η κατα­σκευή ενός νέου έργου συνε­πά­γε­ται δυσμε­νείς συνέ­πειες για το περι­βάλ­λον, οι οποίες εξε­τά­ζο­νται στο πλαίσιο της περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης.

Υπο­γραμ­μί­ζε­ται δε, ότι η δια­δι­κα­σία παρα­χώ­ρη­σης επι­διώ­κει να περιο­ρί­σει την περι­βαλ­λο­ντική επι­βά­ρυνση από την κατα­σκευή του νέου έργου. «Οταν εξε­τά­ζε­ται αίτημα για παρα­χώ­ρηση και αδειο­δό­τηση έργων σε αιγια­λούς και παρα­λίες με υφι­στά­μενα έργα χωρίς άδεια, πρέπει να εξε­τά­ζο­νται συν­δυα­στικά οι περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις από την κατα­σκευή του νέου έργου και από την κατε­δά­φιση του υφι­στά­με­νου. Ιδίως αν το αιτού­μενο έργο ταυ­τί­ζε­ται σε σημα­ντικό βαθμό με το υφι­στά­μενο, απαι­τεί­ται η σχετική μελέτη περι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σεων να εξε­τά­ζει του­λά­χι­στον τρία ενδε­χό­μενα, σε σχέση με τις επι­πτώ­σεις στο περι­βάλ­λον, για να κατα­λή­ξει ποιο από τα τρία είναι λιγό­τερο επι­βα­ρυ­ντικό», σημειώ­νε­ται.

Αυτά τα ενδε­χό­μενα αφορούν την κατε­δά­φιση του υφι­στά­με­νου έργου και εν συνε­χεία την κατα­σκευή του νέου, τη δια­τή­ρηση του υφι­στά­με­νου και την πιθανή τρο­πο­ποί­ησή του, ή την κατα­σκευή του νέου έργου επί ή πλησίον του υφι­στά­με­νου, ώστε στη συνέ­χεια να απο­τε­λούν ενιαίο έργο. Στο πλαίσιο αυτό δεν απο­κλεί­ε­ται να νομι­μο­ποι­η­θεί ένα υφι­στά­μενο αυθαί­ρετο, δηλαδή να χορη­γη­θεί άδεια γι’ αυτό εκ των υστέρων, υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι θα μπο­ρούσε να έχει κατα­σκευα­σθεί νομίμως, δηλαδή πρό­κει­ται για έργο που θα μπο­ρούσε να αδειο­δο­τη­θεί αν είχε ακο­λου­θη­θεί η σχετική δια­δι­κα­σία.

Κρίσιμο ρόλο στη νομι­μο­ποί­ηση παίζει η μελέτη περι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σεων, η οποία θα πρέπει να προ­κρί­νει τη δια­τή­ρηση του έργου, με ή χωρίς κάποιες μετα­τρο­πές, ως τη βέλ­τι­στη λύση περι­βαλ­λο­ντικά. Έτσι, όποιος φορέας, δημό­σιος ή ιδιω­τι­κός, επι­θυ­μεί τη νομι­μο­ποί­ηση υφι­στά­με­νου έργου, οφείλει να υπο­βά­λει αίτηση. Μάλιστα, αυτή θα γίνεται χωρίς περιο­ρι­σμό σε σχέση με την ημε­ρο­μη­νία κατα­σκευής.

Παρα­χώ­ρηση χρήσης αιγια­λού με αυθαί­ρετο

Επι­πλέον στην εγκύ­κλιο προς τις Κτη­μα­τι­κές Υπη­ρε­σίες επι­ση­μαί­νε­ται ότι δεν απο­κλεί­ε­ται ή δεν περιο­ρί­ζε­ται η παρα­χώ­ρηση απλής χρήσης αιγια­λού και παρα­λίας, όταν επ’ αυτών υπάρ­χουν αυθαί­ρετα έργα. Έτσι, προ­τρέ­πει, για λόγους δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος – συνί­στα­νται στη δια­φύ­λαξη της του­ρι­στι­κής κίνησης σε διά­φο­ρες επι­σκέ­ψι­μες περιο­χές της χώρας, αλλά και την είσπραξη δημο­σίων εσόδων – τις κτη­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες να εξε­τά­ζουν αιτή­ματα για παρα­χώ­ρηση της απλής χρήσης σε αιγια­λούς και παρα­λίες, ακόμη κι αν επί αυτών υπάρ­χουν κατα­σκευές χωρίς άδεια.

Υπο­γραμ­μί­ζε­ται δε ότι οι αιτού­ντες επι­χει­ρη­μα­τίες πολύ συχνά κατα­λή­γουν να επι­βα­ρύ­νο­νται – από την παρά­λειψη εκείνων (ιδιωτών ή Δημο­σίου) που πραγ­μα­το­ποί­η­σαν την επέμ­βαση στον αιγιαλό και τα έργα χωρίς άδεια – δίχως οι ίδιοι να έχουν τη δυνα­τό­τητα να προ­χω­ρή­σουν στη δια­δι­κα­σία για τη λήψη νόμιμης άδειας ή τη νομι­μο­ποί­ηση εκ των υστέρων των έργων. Σε κάθε περί­πτωση, καθί­στα­ται σαφές από το Υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών ότι, οι παρα­χω­ρή­σεις αιγια­λού ή παρα­λίας με αυθαί­ρετο, δεν θα πρέπει να ορίζουν διάρ­κεια που να υπερ­βαί­νει την προ­θε­σμία που προ­βλέ­πε­ται για την κατε­δά­φιση του έργου στον αιγιαλό σύμφωνα με τον προ­γραμ­μα­τι­σμό κατε­δα­φί­σεων. Σε περί­πτωση που εκκι­νή­σει η δια­δι­κα­σία για τη νομι­μο­ποί­ηση υφι­στά­με­νου έργου μπορεί, κατά την κρίση της κτη­μα­τι­κής υπη­ρε­σίας, να συμ­φω­νη­θεί μεγα­λύ­τερη διάρ­κεια σύμ­βα­σης ή να παρα­τα­θεί η συμ­φω­νη­θείσα έως τρία έτη.

Στη σύμβαση πρέπει να απο­τυ­πώ­νε­ται ρητώς ότι η σύμβαση παρα­χώ­ρη­σης καταγ­γέλ­λε­ται αζημίως για το Δημόσιο όταν στον χώρο της παρα­χώ­ρη­σης πρέπει να εκκι­νή­σουν δια­δι­κα­σίες κατε­δά­φι­σης. Για την κατάρ­τιση των συμ­βά­σεων, απαι­τεί­ται υποβολή δήλωσης μηχα­νι­κού που να εγγυά­ται ότι από την παρα­χώ­ρηση δεν προ­κύ­πτει κίν­δυ­νος για τους χρήστες της παρα­χώ­ρη­σης, τους λουό­με­νους και γενι­κό­τερα το κοινό. Σε περί­πτωση που καταρ­τι­στεί έως την 31η Δεκεμ­βρίου 2025 σύμβαση παρα­χώ­ρη­σης απλής χρήσης σε αιγιαλό επί του οποίου υπάρ­χουν έργα χωρίς νομι­μο­ποί­ηση, το αντάλ­λαγμα διπλα­σιά­ζε­ται.

Πηγή: OT