Στα Δωδ/νησα σώζονται πέντε παλιοί παραδοσιακοί φάροι – “Αργοσβήνει” ο φάρος στο Πρασονήσι

Ο Φάρος είχε τη δική του ιστο­ρία… Κάθε ένας από τους 120 πα­ρα­δο­σια­κούς φά­ρους του Ελ­λη­νι­κού Φα­ρι­κού Δι­κτύ­ου έχει μια δική του ξε­χω­ρι­στή ιστο­ρία και μέση ηλι­κία πε­ρί­που 200 ετών απο­τε­λώ­ντας όλα αυτά τα χρό­νια το φως των ναυ­τι­κών.

Από τους 120 πα­ρα­δο­σια­κούς φά­ρους, πε­ρί­που οι 20 σε όλη την Ελ­λά­δα είναι σε καλή κα­τά­στα­ση. Σή­με­ρα πε­ρί­που 60 φα­ρο­φύ­λα­κες υπη­ρε­τούν σε όλη την Ελ­λά­δα και οι πε­ρισ­σό­τε­ροι φάροι πα­ρα­μέ­νουν κλει­στοί και κά­ποιοι, όπως ο Φάρος του Πρα­σο­νη­σί­ου έχουν πα­ρα­δο­θεί στη φθορά του χρό­νου.

Η Υπη­ρε­σία Φάρων απα­σχο­λού­σε 320 φα­ρο­φύ­λα­κες μέχρι το 1980 γι’ αυτό και μέχρι τότε τα ιστο­ρι­κά κτή­ρια ήταν σε πολύ καλή κα­τά­στα­ση. Εκτο­τε οι πε­ρισ­σό­τε­ροι Φάροι πα­ρα­μέ­νουν κλει­στοί και η κακή ή ελ­λι­πής ή κα­θό­λου συ­ντή­ρη­ση έχει με­τα­τρέ­ψει πολ­λούς σε «φα­ντά­σμα­τα» που δεν θυ­μί­ζουν σε τί­πο­τα την παλιά τους αίγλη.

Στα Δω­δε­κά­νη­σα σώ­ζο­νται μέχρι σή­με­ρα πέντε πα­λιοί πα­ρα­δο­σια­κοί πέ­τρι­νοι Φάροι. Οι δύο απ’αυ­τούς, ο Φάρος του Πρα­σο­νη­σί­ου και ο Φάρος του Αγίου Νι­κο­λά­ου, βρί­σκο­νται στη Ρόδο, ένας στη βρα­χο­νη­σί­δα Στρογ­γυ­λή στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο, ένας στη βρα­χο­νη­σί­δα Καν­δελ­λιού­σα κι ένας ακόμα στην Κα­λό­λι­μνο.

Η ση­με­ρι­νή ει­κό­να του Φάρου στο Πρα­σο­νή­σι είναι απο­καρ­διω­τι­κή, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται στις φω­το­γρα­φί­ες που δη­μο­σιεύ­ει σή­με­ρα η «δ». Πα­ρό­τι κάθε χρόνο απο­τε­λεί πόλο έλξης για χι­λιά­δες επι­σκέ­πτες, σή­με­ρα έχει με­τα­τρα­πεί σε «κου­φά­ρι» και πα­ρό­τι έχει λε­η­λα­τη­θεί και βαν­δα­λι­σθεί στο πέ­ρα­σμα των χρό­νων, στέ­κει κό­ντρα στα ση­μεία των και­ρών για να υπεν­θυ­μί­ζει ότι έχει σώσει χι­λιά­δες αν­θρώ­πι­νες ψυχές, κα­ρά­βια κι εμπο­ρεύ­μα­τα… Κά­τοι­κοι της ευ­ρύ­τε­ρης πε­ριο­χής με πα­ρέμ­βα­σή τους στη «δη­μο­κρα­τι­κή» ζη­τούν να επι­λη­φθούν οι αρ­μό­διοι για να γί­νουν ερ­γα­σί­ες συ­ντή­ρη­σης και ανα­στή­λω­σης.

Βρί­σκε­ται στο ΝΔ άκρο του Πρα­σο­νη­σί­ου, κοντά στην Άκρα Πράσ­σον, είναι πέ­τρι­νος και έχει ύψος 14 μέ­τρων και εστια­κό ύψος 65 μέ­τρων. Κτί­στη­κε το 1890 από τη Γαλ­λι­κή Εται­ρεία Οθω­μα­νι­κών Φάρων και ανα­κα­τα­σκευά­στη­κε το 1996. Λει­τουρ­γεί, ή υπο­τί­θε­ται ότι λει­τουρ­γεί με ηλε­κτρι­σμό και τη βο­ή­θεια φω­το­βολ­ταϊ­κών πάνελ και δεν έχει πλέον φα­ρο­φύ­λα­κα.

Εντά­χθη­κε στο Ελ­λη­νι­κό Φα­ρι­κό δί­κτυο το 1947 κατά τη διάρ­κεια του 2ου Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου πα­ρέ­μει­νε σβη­στός και στο πλαί­σιο ανα­συ­γκρό­τη­σης του Φα­ρι­κού Δι­κτύ­ου, επα­να­λει­τούρ­γη­σε το 1948.

Έγινε το­πο­θέ­τη­ση προ­σω­ρι­νού αυ­τό­μα­του πυρ­σού ασε­τι­λί­νης μέχρι το 1952, οπότε και το­πο­θε­τή­θη­καν νέα φω­τι­στι­κά μη­χα­νή­μα­τα και λει­τούρ­γη­σε ως επι­τη­ρού­με­νος με πηγή ενέρ­γειας το πε­τρέ­λαιο.

Ο φάρος ήταν επαν­δρω­μέ­νος με φα­ρο­φύ­λα­κες που πέραν από τη δου­λειά τους κα­θη­με­ρι­νά φρό­ντι­ζαν και συ­ντη­ρού­σαν τον φάρο αλλά και τον εξω­τε­ρι­κό προ­αύ­λιο χώρο και η ύδρευ­ση γι­νό­ταν από μια υπό­γεια δε­ξα­με­νή η οποία μά­ζευε το νερό της βρο­χής τους χει­με­ρι­νούς μήνες.

Το 1986 ο φάρος αυ­το­μα­το­ποι­ή­θη­κε με σύγ­χρο­να μη­χα­νή­μα­τα ηλια­κής ενέρ­γειας, με χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό τέσ­σε­ρις λευ­κές ανα­λα­μπές ανά 30 δλ. και φω­το­βο­λία 17 ν.μ. Ανα­κα­τα­σκευά­στη­κε το 1996 και από τότε λει­τουρ­γεί με την βο­ή­θεια φω­το­βολ­ταϊ­κων πάνελ και δεν έχει πλέον κα­νέ­να φα­ρο­φύ­λα­κα.

Ωστό­σο, γί­νο­νται ξανά σο­βα­ρές προ­σπά­θειες για την απο­κα­τά­στα­σή τους και δια­τί­θε­νται χρη­μα­τι­κά ποσά. Η συ­ντή­ρη­σή τους εκτε­λεί­ται από την Υπη­ρε­σία Φάρων ανά­λο­γα με τις εκά­στο­τε δια­τι­θέ­με­νες πι­στώ­σεις. Από τον λει­τουρ­γι­κό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό (Π/Υ) 2010 του ΓΕΝ κατά την τριε­τία 2008 – 2010, δια­τέ­θη­καν για τη συ­ντή­ρη­σή τους συ­νο­λι­κά 80.000 €.

Επι­πλέ­ον, μέσω ενερ­γειών της Υ. Φάρων απο­κα­τα­στά­θη­καν την τριε­τία 2008-2010 13 Φάροι. Οι οκτώ από αυ­τούς με χρη­μα­το­δό­τη­ση εξ ιδίων πόρων (Λι­με­νι­κά Τα­μεία της Υ. Φάρων) συ­νο­λι­κού κό­στους 260.000 € πε­ρί­που, οι τρεις με δη­μό­σια χρη­μα­το­δό­τη­ση μέσω το­πι­κών φο­ρέ­ων Δήμων και Νο­μαρ­χιών και οι δύο με ιδιω­τι­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση μέσω του Μη Κερ­δο­σκο­πι­κού Ιδρύ­μα­τος «Αι­κα­τε­ρί­νης Λα­σκα­ρί­δη».

Λόγω των εγ­γε­νών αδυ­να­μιών χρη­μα­το­δό­τη­σης για την απο­κα­τά­στα­ση και συ­ντή­ρη­ση των κτι­ρια­κών εγκα­τα­στά­σε­ων όλου του εκτε­τα­μέ­νου Φα­ρι­κού Δι­κτύ­ου, προ­τά­θη­κε το 2007 από την Υ. Φάρων, η έντα­ξη, στο ΕΣΠΑ 2007-2013 (μέσω του προ­γράμ­μα­τος «Ανά­δει­ξη Πο­λι­τι­σμι­κής Αξίας Πέ­τρι­νων Φάρων»), για απο­κα­τά­στα­ση σα­ρά­ντα έξι (46) Φάρων, συ­νο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 6.197.000 €. Εκτι­μή­θη­κε δε ότι για την σύ­ντα­ξη με­λε­τών και αδειο­δο­τή­σε­ων ωρί­μαν­σης του ανω­τέ­ρω προ­γράμ­μα­τος απαι­τού­νται 2.500.000 € πε­ρί­που. Πα­ράλ­λη­λα υπάρ­χει και μια ιδέα να αξιο­ποι­η­θούν οι φάροι ως μου­σεία.

Δεν είναι τυ­χαίο το ότι οι φάροι έχουν ταυ­τι­στεί με το φως και την ελ­πί­δα. Ούτε τα πιο άγρια κύ­μα­τα δεν κα­τόρ­θω­σαν να τους γκρε­μί­σουν. Οι ναυ­τι­κοί λέ­γα­νε ότι είναι αδύ­να­το να φα­ντα­στεί κα­νείς τη λύ­τρω­ση που νιώ­θα­νε όταν αντι­λαμ­βά­νο­νταν μες στα σκο­τά­δια και την αγριε­μέ­νη θά­λασ­σα το φως τους.

Η το­πι­κή κοι­νω­νία και όχι μόνο, που πα­ρα­κο­λου­θεί τον θρυ­λι­κό Φάρο του Πρα­σο­νη­σί­ου να αρ­γο­σβή­νει, ζητά την πα­ρέμ­βα­ση των αρ­μό­διων υπη­ρε­σιών ώστε όχι μόνο να απο­τρα­πούν πε­ραι­τέ­ρω φθο­ρές αλλά και να απο­κτή­σει ξανά την παλιά του αίγλη, όπως αξί­ζει στην ιστο­ρία του και στην ιστο­ρία του τόπου και μπο­ρεί να μην είναι πλέον χρή­σι­μος, όμως έχει γρά­ψει τη δική του ξε­χω­ρι­στή ιστο­ρία στο πέ­ρα­σμα των ετών…