Villa De Vecchi. Μια εγκατάλειψη στα περασμένα μεγαλεία της φασιστικής Ιταλοκρατίας στα Δωδεκάνησα

Πρό­σφα­τα γιορ­τά­σα­με την επέ­τειο της Εν­σω­μα­τώ­σε­ως της Δω­δε­κα­νή­σου με τη μη­τέ­ρα Ελ­λά­δα. Ιστο­ρι­κές το­πο­θε­σί­ες και ιστο­ρι­κά κτί­ρια, «δέ­νουν» την αλυ­σί­δα της ιστο­ρί­ας μας με γε­γο­νό­τα, στιγ­μές ή ακόμα και αφη­γή­σεις που μας θυ­μί­ζουν τα βα­σα­νι­στή­ρια των Δω­δε­κα­νη­σί­ων μέχρι την απε­λευ­θέ­ρω­σή τους.

Μια επί­σκε­ψη στη μυ­στη­ριώ­δη πλέον Villa Cappuccina είτε Villa del Ritrovo η γνω­στή σε όλους μας Villa de Vecchi στις πα­ρυ­φές του Προ­φή­τη Ηλία στη Σά­λα­κο της Ρόδου και το ομό­τι­τλο video στο youtube «Επει­σό­διο 41» https://youtu.be/o-ttL9mbozM του Κα­να­λιού του Γιώρ­γου Τζε­δά­κη «Μια στα­γό­να Ρο­δια­κής Ιστο­ρί­ας».

Το μυ­στή­ριο πα­ρα­μέ­νει για την εγκα­τά­λει­ψη του πα­λιού αρ­χο­ντι­κού που χρό­νια με τα χρό­νια κα­ταρ­ρέ­ει και έχουν αφαι­ρε­θεί μέχρι και τα ιτα­λι­κά θερ­μα­ντι­κά σώ­μα­τα, τα πό­μο­λα και οι ηλε­κτρι­κοί δια­κό­πτες κ.λπ.

Η ση­με­ρι­νή ει­κό­να μας δη­μιουρ­γεί ένα συ­νον­θύ­λευ­μα συ­ναι­σθη­μά­των. Αφε­νός οι αγ­γε­λί­ες για αξιο­ποί­η­ση του συ­γκε­κρι­μέ­νου ακι­νή­του και αφε­τέ­ρου οι ει­κό­νες από το πα­ρελ­θόν μέσα από τα βι­βλία με το τζάκι και τα κέ­ρα­τα του ελα­φιού στο­λι­σμέ­να επάνω που μαρ­τυ­ρούν τα αι­σθή­μα­τα κα­τω­τε­ρό­τη­τας απέ­να­ντι στα υπό­λοι­πα πλά­σμα­τα όπως τα Ελά­φια της Ρόδου. Σή­με­ρα το κτί­ριο μοιά­ζει με στοι­χειω­μέ­νο. Ένα μο­νο­πά­τι φυ­τε­μέ­νο με πι­κρο­δάφ­νες, σπα­σμέ­να πα­ρά­θυ­ρα και πόρ­τες που τρί­ζουν. Σί­γου­ρα αν υπήρ­χε κα­νέ­να ξε­χα­σμέ­νο πιάνο θα το ακού­γα­με κι αυτό… Ανα­φέ­ρε­ται στο βι­βλίο «Ρόδος» Θ.Γ. Πα­πα­μα­νώ­λη 1957 sic “Πλη­σί­ον εις τα ξε­νο­δο­χεία, κρυ­πτό­με­νον σχε­δόν εξ ολο­κλή­ρου μέσα εις το δάσος, οι Ιτα­λοί είχον κτί­σει πο­λυ­τε­λε­στά­την βα­σι­λι­κήν έπαυ­λιν, εις την οποί­αν διέ­με­νε ενί­ο­τε ο Ντε-Βέκκι, φι­λο­ξε­νών τους φί­λους του. Η έπαυ­λις και τα ξε­νο­δο­χεία έχουν στέ­γας οξειάς, ωσάν να επρό­κει­το να δε­χθούν τόν­νους χιό­νος, αν και εις τον Προ­φή­την Ηλίαν σπα­νιώ­τα­τα (σχε­δόν ποτέ) χιο­νί­ζει. Αλλά οι Ιτα­λοί τα έκα­μαν έτσι και τους προ­σέ­θε­σαν και αφθό­νως ξυ­λεί­αν (κλί­μα­κες εξω­τε­ρι­καί, εξώ­σται κλπ.), δια να δώ­σουν εις τα κτί­ρια την μορ­φήν chalets της Ελ­βε­τί­ας». Φα­ντα­στή­κα­με μέσα στα ερεί­πια της Villa De Vecchi τον διοι­κη­τή αφε­νός να δίνει εντο­λές και να συ­ντάσ­σει σχέ­δια υπο­τα­γής των Δω­δε­κα­νη­σί­ων και αφε­τέ­ρου να δια­σκε­δά­ζει με τους διά­ση­μους φί­λους του εκ των οποί­ων και ο Μου­σο­λί­νι, προ­σφέ­ρο­ντας λου­κούλ­λεια γεύ­μα­τα με υλικά πρώ­της ποιό­τη­τας από ντό­πια προ­ϊ­ό­ντα και ελά­φια.. την εποχή της κα­το­χής για τους Δω­δε­κα­νη­σί­ους.

Τα συ­μπε­ρά­σμα­τά μας είναι αμ­φί­ση­μα σχε­τι­κά με το αν η εγκα­τά­λει­ψη των ιστο­ρι­κών κτι­ρί­ων της Ιτα­λο­κρα­τί­ας στη Δω­δε­κά­νη­σο οφεί­λε­ται στην κρα­τι­κή αναλ­γη­σία είτε πρό­κει­ται για ένα υπο­συ­νεί­δη­το αί­σθη­μα της τι­μω­ρί­ας των Δω­δε­κα­νη­σί­ων προς την ανά­μνη­ση των βα­σα­νι­στη­ρί­ων που υπέ­στη­σαν από τους κα­τα­κτη­τές.

Στο βι­βλίο «Οδοι­πο­ρι­κό στην ιστο­ρία της πόλης της Ρόδου μέσα από τα ονό­μα­τα των δρό­μων της» του Νίκου Μ. Νι­κο­λά­ου εκ­δό­σε­ως Δήμου Ρο­δί­ων 1998, ανα­φέ­ρε­ται ότι sic “Τον Οκτώ­βρη του 1936 ένας Ιτα­λός αξιω­μα­τού­χος του φα­σι­σμού, από τα ανώ­τα­τα κλι­μά­κια της φα­σι­στι­κής ιε­ραρ­χί­ας, επι­σκέ­πτε­ται τη Ρόδο. Πρό­κει­ται για τον τε­τράρ­χη του φα­σι­σμού Cesare Maria De Vecchi (μέλος της τε­τραν­δρί­ας του φα­σι­σμού, γεν­νή­θη­κε στο Casale Menferrato το 1884 και πέ­θα­νε στη Ρώμη στις 23 Ιου­νί­ου 1959)” σελ 111 Αμέ­σως μετά την εγκα­τά­στα­σή του άρ­χι­σε να εκ­δί­δει δια­τάγ­μα­τα, για να εφαρ­μό­σει τα δικά του σχέ­δια και να ανα­πλη­ρώ­σει το “χα­μέ­νο χρόνο” αφού θε­ω­ρού­σε σκαν­δα­λώ­δες 24 συ­νο­λι­κά χρό­νια ιτα­λι­κής Κα­το­χής, από τα οποία τα 15 επί φα­σι­στι­κής πε­ριό­δου με τα αφο­μοιω­τι­κά μέτρα του M. Lago, να μην είναι επαρ­κή, για να πάψει ο λαός να μιλά Ελ­λη­νι­κά.» με χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή φράση «Αν είναι ένας (ο απεί­θαρ­χος) λαός θα τον πε­ρι­φρο­νή­σω, αν είναι δύο θα τους φυ­λα­κί­σω, αν είναι πολ­λοί θα τους του­φε­κί­σω»” σελ.112,113.

Ο De Vecchi έκανε πολ­λές αλ­λα­γές και συμ­με­τεί­χε σε πολλά Δη­μο­τι­κά Συμ­βού­λια, στό­χος του ήταν η Ορ­θό­δο­ξη Κοι­νό­τη­τα Ρόδου στο βι­βλίο όμως ανα­φέ­ρε­ται ότι sic “Το κο­ρύ­φω­μα των μέ­τρων του για τον αφελ­λη­νι­σμό του πλη­θυ­σμού της ελ­λη­νι­κής Δω­δε­κα­νή­σου υπήρ­ξε η έκ­δο­ση του υπ’ αριθμ. 149 Κ.Δ. της 21ης Ιου­λί­ου 1937 με το οποίο εγκρί­θη­κε «ο Κα­νο­νι­σμός λει­τουρ­γί­ας των σχο­λεί­ων στα ιτα­λι­κά νησιά του Αι­γαί­ου» (Ordinamento sulle Scuole nelle Isole Italiane dell’ Egeo), που κα­ταρ­γεί πλέον όλα τα ελ­λη­νι­κά σχο­λεία και εξο­στρα­κί­ζει πλή­ρως την ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα” σελ.115. Ο κυ­βερ­νή­της των νη­σιών De Vecchi με άδεια του Μου­σο­λί­νι έφυγε από τη Ρόδο το πρωί της 27ης Νο­εμ­βρί­ου 1940 σε ένα τα­ξί­δι χωρίς επι­στρο­φή για τη Ρώμη.

Όσον αφορά την αρ­χι­τε­κτο­νι­κή της πε­ριό­δου του De Vecchi ανα­φέ­ρε­ται σελ.103 sic «ακο­λου­θούν μορ­φο­λο­γι­κά την επί­ση­μη κρα­τι­κή ιτα­λι­κή αρ­χι­τε­κτο­νι­κή και χα­ρα­κτη­ρί­ζο­νται από πλήρη έλ­λει­ψη δια­κό­σμου, μο­νο­το­νία ρυθ­μών στις σχέ­σεις πλή­ρων και κενών ως εξω­τε­ρι­κά στοι­χεία και κυ­ριαρ­χεί σ’ αυτά ο όγκος και η “επι­βλη­τι­κό­τη­τα».

Η εγκα­τά­λει­ψη της κα­θο­λι­κής εκ­κλη­σί­ας του Αγίου Γε­ωρ­γί­ου πα­ρα­πλεύ­ρως μας λύ­πη­σε ιδιαι­τέ­ρως γιατί πρό­κει­ται για εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νη κα­θο­λι­κή εκ­κλη­σία που έχει βε­βη­λω­θεί και δεν αρ­μό­ζει κάτι τέ­τοιο στην ιδιο­συ­γκρα­σία μας και στον πο­λι­τι­σμό μας.

Η αγω­νία μας για το μέλ­λον του πο­λι­τι­σμού μας διέρ­χε­ται διά μέσου των ει­κό­νων της εγκα­τά­λει­ψης των ιστο­ρι­κών κτι­ρί­ων του τόπου μας. Τα κτί­ρια απο­τε­λούν πηγές Ιστο­ριο­γρα­φί­ας που πρέ­πει να δια­τη­ρή­σου­με για να βρουν οι επό­με­νες γε­νιές. Όπως και να χει όποιος κι αν έζησε μέσα σε αυτά την εποχή της Ιτα­λι­κής Κα­το­χής στα Δω­δε­κά­νη­σα, τα ιστο­ρι­κά κτί­ρια ανή­κουν πλέον στο λαό της Δω­δε­κα­νή­σου.

Ευ­χα­ρι­στί­ες στον Γιώρ­γο Τζε­δά­κη για το κα­νά­λι του στο youtube και στον Στέ­φα­νο Ξάνθη δια­κο­σμη­τή εσω­τε­ρι­κού χώρου για το βι­βλίο του «Ρόδος» Θ.Γ. Πα­πα­μα­νώ­λη 1957. Ευ­χα­ρι­στί­ες και στα ΜΜΕ της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας της Ρόδου που συμ­με­ρί­ζο­νται τις αγω­νί­ες μας.