Η Κάσος με τη ματιά του Ρόμπερτ Μακέιμπ

«Την κάθε λέξη απού θα πω, μετρώ με το κου­μπά­σο. Για ‘ν’ τα λόγια μου σωστά, σαν τρα­γου­δώ στην Κάσο».

Το 1958 το πλοίο «Δω­δε­κά­νη­σος» βού­λια­ξε κοντά στη Σύμη παίρ­νο­ντας μαζί του 28 αν­θρώ­πους. Το αξιο­πε­ρί­ερ­γο είναι ότι δεν ήταν η πρώτη φορά που βρέ­θη­κε στον βυθό. Αγκυ­ρο­βο­λη­μέ­νο στον Πει­ραιά είχε κα­τα­λή­ξει ξανά στον πάτο κατά τους βομ­βαρ­δι­σμούς του Β΄ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου. Ωστό­σο ανα­σύρ­θη­κε, επι­σκευά­στη­κε και μπήκε με­τα­πο­λε­μι­κά στην άγονη γραμ­μή για να εξυ­πη­ρε­τεί τους νη­σιώ­τες σε μια πε­ρί­ο­δο που η χώρα προ­σπα­θού­σε να ορ­θο­πο­δή­σει από τα δεινά της, μπα­λώ­νο­ντας ακόμα και κα­ρά­βια. Αυτό το κα­ρυ­δό­τσου­φλο είχε πάρει ο νε­α­ρός Αμε­ρι­κα­νός φοι­τη­τής Ρό­μπερτ Μα­κέιμπ το 1954 για να κάνει τον φουρ­του­νια­σμέ­νο πλου Ρόδου – Ση­τεί­ας με επι­βά­τες που ικέ­τευαν τον κα­πε­τά­νιο να γυ­ρί­σει πίσω, διαι­σθα­νό­με­νοι ότι κιν­δύ­νευαν. Τότε ήταν η πρώτη φορά που είχε δει την Κάσο εν πλω. Από το κα­τά­στρω­μα τρά­βη­ξε μο­νά­χα μια λήψη του λι­μα­νιού. Ισως ήταν πολύ νέος, ίσως αι­σθα­νό­ταν ατρό­μη­τος και δεν λο­γά­ρια­ζε τί­πο­τα, ούτε τις τρι­κυ­μί­ες. Ισως πάλι να έφται­γε ότι ήταν το παρ­θε­νι­κό του κα­λο­καί­ρι στην Ελ­λά­δα, που απο­τέ­λε­σε αφορ­μή να ερω­τευ­τεί σφό­δρα την πα­τρί­δα μας και να απα­θα­να­τί­σει πολλά νησιά και μέρη της εν­δο­χώ­ρας εντε­λώς ανέγ­γι­χτα από την πρό­ο­δο και τον του­ρι­σμό.

Το 1965, έντε­κα χρό­νια αρ­γό­τε­ρα –και ενώ πρό­βα­ρε το κου­στού­μι του γα­μπρού για να πα­ντρευ­τεί την Ελ­λη­νί­δα Ντίνα Φι­λιπ­παί­ου– επι­σκέ­φθη­κε επι­τέ­λους κα­νο­νι­κά την Κάσο για να τρα­βή­ξει φω­το­γρα­φί­ες που θα ει­κο­νο­γρα­φού­σαν το βι­βλίο του Κα­σιώ­τη συγ­γρα­φέα Ηλία Κου­λου­κου­ντή με τίτλο «Γιορ­τή της Μνή­μης». Εμει­νε μια βδο­μά­δα, πήγε στο πα­νη­γύ­ρι του Δε­κα­πε­νταύ­γου­στου όπου γί­νε­ται η «απαρ­τία» των Κα­σιω­τών, των ξε­νι­τε­μέ­νων, των ναυ­τι­κών και των κα­πε­τα­ναί­ων. Αν και μέρος αλί­με­νο, ήταν από τους πιο ξα­κου­στούς ναυ­τό­το­πους στην Ελ­λά­δα, πα­τρί­δα πολ­λών πλοιο­κτη­τών. Οι ντό­πιοι υπο­δέ­χθη­καν τον Μα­κέιμπ με τη γνω­στή ελ­λη­νι­κή φι­λο­ξε­νία που είναι ίδια και απα­ράλ­λα­κτη από τα ομη­ρι­κά έτη. Για δε­κα­ε­τί­ες ολό­κλη­ρες αυτές οι φω­το­γρα­φί­ες της Κάσου έμει­ναν στο αρ­χείο του με λίγες μόνο εξαι­ρέ­σεις που φι­γου­ρά­ρι­σαν στα λευ­κώ­μα­τά του. Αι­σθα­νό­ταν πως ήταν χρέος του να τις ανα­σύ­ρει από τη λήθη, χρέος στους κα­τοί­κους, χρέος στην Ντίνα που έφυγε πρό­σφα­τα από τη ζωή. Στις αρχές Μαρ­τί­ου λοι­πόν οι εκ­δό­σεις Πα­τά­κη κυ­κλο­φο­ρούν το νέο του βι­βλίο για την Κάσο, που του αξί­ζει η έκ­φρα­ση «κα­λο­τά­ξι­δο».

Οι λή­ψεις αυτές δεν έχουν μόνον αι­σθη­τι­κή αξία αλλά είναι ένας φόρος τιμής σε ένα νησί που δεν άλ­λα­ξε και πολύ, σε αντί­θε­ση με τη Μύ­κο­νο και τη Σα­ντο­ρί­νη, αγνώ­ρι­στες πια σή­με­ρα. Ομως υπήρ­χε μια δυ­σκο­λία. Πώς να ανα­γνω­ρί­σει κα­νείς τα πρό­σω­πα που πρω­τα­γω­νι­στούν στις φω­το­γρα­φί­ες σχε­δόν εξή­ντα χρό­νια μετά; Ο αγα­πη­μέ­νος συ­νά­δελ­φος Νίκος Μα­στρο­παύ­λος, γέν­νη­μα θρέμ­μα Κα­σιώ­της, επω­μί­στη­κε το δύ­σκο­λο έργο. Ταύ­τι­σε έναν προς έναν τους συ­μπα­τριώ­τες του με τα πα­ρα­τσού­κλια τους βε­βαί­ως και έγρα­ψε ένα συ­γκι­νη­τι­κό κεί­με­νο για τα παι­δι­κά του χρό­νια στο νησί και τον ναυ­τι­κό πα­τέ­ρα του. Στην έρευ­να αυτή συμ­με­τεί­χε και η Μα­ρι­λέ­να Κέ­δρου, γεν­νη­μέ­νη στο Βέλ­γιο, κά­τοι­κος Λον­δί­νου με γο­νείς Κα­σιώ­τες, γρά­φο­ντας για την ιδιαί­τε­ρη πα­τρί­δα της από άλλη σκο­πιά. «Σε αντί­θε­ση με άλλα νησιά του Αι­γαί­ου, ισο­πε­δω­μέ­να από τον μα­ζι­κό του­ρι­σμό, η Κάσος ακόμα κρατά την αθω­ό­τη­τά της, ίσως γιατί ήταν δύ­σκο­λο να πάει κα­νείς. Ακόμα και σή­με­ρα που έχου­με αε­ρο­δρό­μιο πα­ρα­μέ­νει η αί­σθη­ση της δύ­σκο­λης πρό­σβα­σης», λέει ο Ν. Μα­στρο­παύ­λος στη στήλη. «Ετσι λοι­πόν οι κά­τοι­κοι έως τις ημέ­ρες μας πα­ρα­μέ­νουν φι­λό­ξε­νοι στους επι­σκέ­πτες, διότι πάντα πι­στεύ­ουν πως για να δια­λέ­ξουν αυτό το μέρος μπή­καν σε μια πε­ρι­πέ­τεια να πάνε, κυ­ριαρ­χεί η ιδέα της απο­μό­νω­σης συ­νε­πώς και της αντα­μοι­βής των ξένων. Αυτό μας σώζει».

ΥΓ.: Ανάµεσα στις φω­το­γρα­φί­ες του κομ­μα­τιού θα δείτε και μια της Ακρό­πο­λης στε­φα­νω­μέ­νης με ένα ου­ρά­νιο τόξο. Είναι η πιο πρό­σφα­τη φω­το­γρα­φία του πο­λι­το­γρα­φη­μέ­νου και επι­σή­μως Ελ­λη­να Μα­κέιμπ που κα­τοι­κεί στην Πλάκα. Υπάρ­χει ο μύθος πως εκεί που τε­λειώ­νει το τόξο, κρύ­βε­ται ένας θη­σαυ­ρός, εν προ­κει­μέ­νω στο Μου­σείο της Ακρό­πο­λης. Ηταν η κάρτα που θα ήθελε να στεί­λει στους επι­κε­φα­λής του Βρε­τα­νι­κού Μου­σεί­ου σαν υπό­μνη­ση για το πού πρέ­πει να είναι τα Γλυ­πτά!

Πηγή kathimerini.gr

Μαρ­γα­ρί­τα Πουρ­νά­ρα