Studium Generale, “Ένας βυζαντινός αυτοκράτορας στη Δύση. Ο Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος και η τέχνη της Αναγέννησης”

Το Studium Generale 2021 της Rhodes International Culture & Heritage Society (RICHeS) συ­νε­χί­ζε­ται δυ­να­μι­κά με την πέμ­πτη ομι­λία του την Πα­ρα­σκευή 9 Απρι­λί­ου, ώρα 20:00, στην πλατ­φόρ­μα Webex. Ομι­λή­τρια μας η δια­κε­κρι­μέ­νη αρ­χι­τέ­κτων και ιστο­ρι­κός τέ­χνης Τζένη Αλ­μπά­νη και θέμα της:

“Ένας βυ­ζα­ντι­νός αυ­το­κρά­το­ρας στη Δύση. Ο Ιω­άν­νης Η΄ Πα­λαιο­λό­γος και η τέχνη της Ανα­γέν­νη­σης”

Ο 15ος αιώ­νας βρήκε το βυ­ζα­ντι­νό κρά­τος σε κα­τά­στα­ση πο­λι­τι­κής αδυ­να­μί­ας και οι­κο­νο­μι­κής έν­δειας, με τους Οθω­μα­νούς να απο­τε­λούν έναν διαρ­κή και προ­φα­νή κίν­δυ­νο για την ίδια την ύπαρ­ξή του. Με απώ­τε­ρο σκοπό τη στρα­τιω­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη της Δύσης για την αντι­με­τώ­πι­ση της οθω­μα­νι­κής απει­λής, ο αυ­το­κρά­το­ρας Ιω­άν­νης Η΄ Πα­λαιο­λό­γος (1425–1448) προ­σπά­θη­σε να επι­τύ­χει την ένωση της Δυ­τι­κής και της Ανα­το­λι­κής Εκ­κλη­σί­ας, τις οποί­ες χώ­ρι­ζε το Σχί­σμα του 1054. Οι δογ­μα­τι­κές δια­φο­ρές των δύο Εκ­κλη­σιών εξε­τά­σθη­καν σε σύ­νο­δο, την οποία συ­γκά­λε­σε ο πάπας Ευ­γέ­νιος Δ΄(1431–1447), αρ­χι­κά στη Φερ­ρά­ρα και στη συ­νέ­χεια στη Φλω­ρε­ντία (1438–1439). Εκεί, επι­φα­νείς δυ­τι­κοί θε­ο­λό­γοι αντάλ­λα­ξαν από­ψεις με ση­μα­ντι­κούς βυ­ζα­ντι­νούς λο­γί­ους και θρη­σκευ­τι­κούς τα­γούς, κα­θο­δη­γού­με­νους από τον βυ­ζα­ντι­νό αυ­το­κρά­το­ρα Ιω­άν­νη και τον γη­ραιό πα­τριάρ­χη Κων­στα­ντι­νου­πό­λε­ως Ιωσήφ Β΄(1416–1439). Παρά τη δεινή πο­λι­τι­κή και οι­κο­νο­μι­κή συν­θή­κη στο Βυ­ζά­ντιο αλλά και τα προ­βλή­μα­τα της διε­θνούς αυτής συ­νά­ντη­σης με τις πο­λυ­ε­πί­πε­δες αντι­πα­ρα­θέ­σεις, η περ­σό­να του αυ­το­κρά­το­ρα Ιω­άν­νη Η΄ Πα­λαιο­λό­γου ταυ­τί­σθη­κε στην Ιτα­λία με τη με­γά­λη πο­λι­τι­σμι­κή πα­ρά­δο­ση της Ανα­το­λής, ασκώ­ντας γοη­τεία και αφή­νο­ντας ένα έντο­νο ει­κα­στι­κό απο­τύ­πω­μα στην τέχνη της Ανα­γέν­νη­σης. Η απει­κό­νι­ση του βυ­ζα­ντι­νού ηγέτη, σε έργα μι­κρο­τε­χνί­ας, γλυ­πτι­κής και ζω­γρα­φι­κής, απα­σχό­λη­σε σπου­δαί­ους καλ­λι­τέ­χνες της επο­χής, με­τα­ξύ των οποί­ων οι Pisanello, Filarete, Donatello, Benozzo Gozzoli και Piero della Francesca. Ενί­ο­τε μά­λι­στα η μορφή του Ιω­άν­νη δεν δια­τή­ρη­σε την ιστο­ρι­κή της ταυ­τό­τη­τα, αλλά δά­νει­σε τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της σε εμ­βλη­μα­τι­κές προ­σω­πι­κό­τη­τες της ελ­λη­νι­κής μυ­θο­λο­γί­ας και της Και­νής Δια­θή­κης. Η ομι­λία αυτή θα πα­ρου­σιά­σει ση­μα­ντι­κά, από ει­κο­νο­γρα­φι­κή άποψη, πορ­τρέ­τα και κρυ­πτο-πορ­τρέ­τα του Ιω­άν­νη Η΄ Πα­λαιο­λό­γου σε ανα­γεν­νη­σια­κά έργα 15ου – 16ου αιώνα, φω­τί­ζο­ντας πα­ράλ­λη­λα το ιστο­ρι­κό, κοι­νω­νι­κό και πο­λι­τι­κό πλαί­σιο δη­μιουρ­γί­ας και πρό­σλη­ψής τους.

Η Τζένη Αλ­μπά­νη έχει σπου­δά­σει αρ­χι­τε­κτο­νι­κή στο Εθνι­κό Με­τσό­βιο Πο­λυ­τε­χνείο της Αθή­νας και ιστο­ρία της τέ­χνης στο Πα­νε­πι­στή­μιο της Βιέν­νης. Υπη­ρε­τεί, από το 1992, στη Διεύ­θυν­ση Αρ­χαιο­λο­γι­κών Μου­σεί­ων, Εκ­θέ­σε­ων και Εκ­παι­δευ­τι­κών Προ­γραμ­μά­των του Ελ­λη­νι­κού Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού, με κύρια δρα­στη­ριό­τη­τά της την ανά­δει­ξη και προ­βο­λή του βυ­ζα­ντι­νού πο­λι­τι­σμού μέσα από τη διορ­γά­νω­ση και επι­μέ­λεια πε­ριο­δι­κών εκ­θέ­σε­ων και συ­νο­δών εκ­παι­δευ­τι­κών εκ­δη­λώ­σε­ων στην Ελ­λά­δα και το εξω­τε­ρι­κό. Πα­ράλ­λη­λα, έχει δι­δά­ξει ιστο­ρία τέ­χνης, αρ­χι­τε­κτο­νι­κής και πο­λε­ο­δο­μί­ας στο Ελ­λη­νι­κό Ανοι­κτό Πα­νε­πι­στή­μιο, στα προ­γράμ­μα­τα του Ελ­λη­νι­κού και του Ευ­ρω­παϊ­κού Πο­λι­τι­σμού. Έχει συμ­με­τά­σχει σε πα­νε­πι­στη­μια­κές ανα­σκα­φι­κές έρευ­νες βυ­ζα­ντι­νών μνη­μεί­ων στην Άνω Αί­γυ­πτο και τη νήσο Ψείρα, κοντά στην Κρήτη, και στις δη­μο­σιεύ­σεις των επι­στη­μο­νι­κών πε­πραγ­μέ­νων τους, και έχει συγ­γρά­ψει άρθρα για θέ­μα­τα βυ­ζα­ντι­νής αρ­χι­τε­κτο­νι­κής, ζω­γρα­φι­κής, μι­κρο­τε­χνί­ας και μου­σειο­λο­γί­ας δη­μο­σιευ­μέ­να σε συλ­λο­γι­κούς τό­μους και ελ­λη­νι­κά και ξένα επι­στη­μο­νι­κά πε­ριο­δι­κά. Η ερευ­νη­τι­κή ενα­σχό­λη­σή της με τη βυ­ζα­ντι­νή αρ­χι­τε­κτο­νι­κή και ζω­γρα­φι­κή είχε ως αφε­τη­ρία τη δι­δα­κτο­ρι­κή δια­τρι­βή της σχε­τι­κά με τον υστε­ρο­βυ­ζα­ντι­νό ναό της Πα­να­γί­ας Χρυ­σα­φί­τισ­σας, στα Χρύ­σα­φα της Λα­κω­νί­ας, δη­μο­σιευ­μέ­νη στη σειρά των εκ­δό­σε­ων της Χρι­στια­νι­κής Αρ­χαιο­λο­γι­κής Εται­ρεί­ας. Επί­σης, συμ­με­τέ­χει στο επι­στη­μο­νι­κό γί­γνε­σθαι με ανα­κοι­νώ­σεις σε διε­θνή συ­νέ­δρια και έχει δώσει δια­λέ­ξεις πάνω σε θέ­μα­τα μου­σειο­λο­γί­ας και ιστο­ρί­ας της τέ­χνης σε μου­σεία και πα­νε­πι­στή­μια της Ευ­ρώ­πης και των ΗΠΑ.

Μπο­ρεί­τε να την πα­ρα­κο­λου­θή­σε­τε στον πα­ρα­κά­τω σύν­δε­σμο

STUDIUM GENERALE, Ένας Βυ­ζα­ντι­νός αυ­το­κρά­το­ρας στην Δύση https://rhodesinternationalcultureandheritagesociety.my.webex.com/rhodesinternationalcultureandheritagesociety.my/j.php?MTID=m35f68e4cfddc10ca213026d73c9d4de3

άλλως μπο­ρεί­τε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σε­τε τους πα­ρα­κά­τω κω­δι­κούς

Meeting number

181 289 0191

Meeting password

9GvsNs