Ομιλία στη Ρόδο από τον καθηγητή Γιώργο Κοντογιώργη για τον Ελληνισμό και το Βυζάντιο

Μια εξαι­ρε­τικά ενδια­φέ­ρουσα ομιλία έδωσε στη Ρόδο ο καθη­γη­τής Πολι­τι­κής Επι­στή­μης στο Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο Γιώργος Κοντο­γιώρ­γης. Η διάλεξη οργα­νώ­θηκε στο Νεστο­ρί­δειο Μέλαθρο από το «Μεσαιω­νικό Ρόδο» , που εφέτος συμπλη­ρώ­νει 20 χρόνια δράσης.

 Γράφει ο Χρήστος Μυστι­λιά­δης

Ο ομι­λη­τής καθή­λωσε το κοινό  με τις επι­στη­μο­νι­κές του απόψεις για τη Βυζα­ντινή περίοδο και τον ελλη­νι­σμό.

Επειδή το έθνος είναι νεότερο δημιούρ­γημα για τους λαούς που εξήλθαν της φεου­δαρ­χίας, τόνισε  ο Γ. Κοντο­γιώρ­γης, κάποιοι Έλληνες δια­νο­ού­με­νοι και ακα­δη­μαϊ­κοί επι­λέ­γουν τη γενί­κευση προ­κει­μέ­νου να εγγρά­ψουν και τον ελλη­νι­σμό στη νεότερη εθνο­γε­νε­τική δια­δι­κα­σία και μάλιστα ως παρα­κο­λού­θημα της δυτικής εθνο­γέ­νε­σης.

Στον ελλη­νικό κόσμο, είπε ο κ. καθη­γη­τής, «οι πόλεις επι­βε­βαιώ­νουν την αδιά­πτωτη ύπαρξή τους καθ’ όλο το Βυζά­ντιο και καθόλη την τουρ­κο­κρα­τία, έως ότου τις κατέ­λυσε η Βαυα­ρική απο­λυ­ταρ­χία μαζί με τη δημο­κρα­τία».

Η ύπαρξη του έθνους και της συνέ­χειάς του στον ελλη­νικό κόσμο,  επι­βε­βαιώ­νε­ται από δύο παρα­μέ­τρους, κατά τον καθη­γητή. «Πρώτον από την ανθρω­πο­κε­ντρική συνέ­χεια του ελλη­νι­σμού. Εάν ο ελλη­νι­κός κόσμος είχε περιέλ­θει στη φεου­δαρ­χία θα είχε εκλεί­ψει ως έθνος, ως πολι­τι­σμική συνεί­δηση κοι­νω­νίας με πολι­τικό πρόσημο την ελευ­θε­ρία. Όπως συνέβη με τους Ρωμαί­ους».

Δεύ­τε­ρον στο επίπεδο της ελλη­νι­κής ανα­γω­γής της ταυ­τό­τη­τάς του, ο καθη­γη­τής κατέ­δειξε στο ακρο­α­τή­ριο ότι η ελλη­νική αναγωγή της ελλη­νι­κής ταυ­τό­τη­τας είναι αδιά­πτωτη.

«Θα ήταν παρά­δοξο να δια­τη­ρή­σει την ελλη­νι­κό­τητά του ο ελλη­νι­σμός στη Ρώμη και να γίνει Ρωμαίος όταν οικειο­ποι­ή­θηκε το ρωμαϊκό ιμπέ­ριουμ».

Οι Βυζα­ντι­νοί διδά­σκο­νταν Όμηρο πολύ πριν τους Δυτι­κούς

Σε αντί­θεση με αυτό που θέλουν να πιστεύ­ουν κάποιοι δυτι­κό­πλη­κτοι Έλληνες δια­νο­μού­με­νηοι, οι Βυζα­ντι­νοί απ’ αρχής μέχρι τέλους δεν έπαψαν να αυτο­προσ­διο­ρί­ζο­νται ανα­λό­γως ως Έλληνες, ως γραικοί ως Ρωμαίοι με την επι­σή­μανση ότι οι προ­γο­νοί τους ήσαν οι Έλληνες και όχι οι Λατίνοι/Ιταλοί Ρωμαίοι. Εξ ου και άλλαξαν το όνομα τους και από ρωμαϊκό κράτος αυτο­α­πο­κα­λού­σαν το κράτος τους Βυζά­ντιο, υπο­γράμ­μισε στη Ρόδο ο κ. καθη­γη­τής.

«Το επω­νύ­μιο Βυζά­ντιο είναι βυζα­ντινό όχι νεότερο πρό­σκτημα. Οι βυζα­ντι­νοί Έλληνες γνώ­ρι­ζαν για τους αρχαί­ους απευ­θείας και ενέ­γρα­φαν εαυτούς ως κλη­ρο­νό­μους τους. Στα σχολεία τους διδά­σκο­νταν τον Όμηρο. Ήταν μια εγγράμ­ματη κοι­νω­νία. Οι δυτικοί πλη­ρο­φο­ρή­θη­καν για τους αρχαί­ους, για την Ευρώπη, για τη νομι­σμα­τική οικο­νο­μία, για τις πόλεις/κοινά κλπ μέσω των βυζα­ντι­νών πολύ αργά, όταν οι Έλληνες του Βυζα­ντίου τους επα­νέ­φε­ραν στη ζωή».

Η μεγάλη απάτη

Τόσο στο εξω­τε­ρικό, όσο και στην Ελλάδα, κατά­φερε να “περάσει” ότι τη συνέ­χεια μεταξύ αρχαιό­τη­τας και νεο­τε­ρι­κό­τη­τας τη δια­σφα­λί­ζει ο δυτικός Μεσαί­ω­νας και όχι το Βυζά­ντιο. Ωστόσο, κατά τον Κοντο­γιώργη, από τον ισχυ­ρι­σμό αυτό απου­σιά­ζει ένα κρί­σι­μος κρίκος.

«Η Δύση εγγρά­φε­ται στη φεου­δαρ­χία επο­μέ­νως δεν μπορεί να τοπο­θε­τη­θεί ως σύν­δε­σμος μεταξύ των δυο ανθρω­πο­κε­ντρι­κών περιο­χών, της αρχαιό­τη­τας και της νεο­τε­ρι­κό­τη­τας του 20ού αιώνα. Η Δύση εξήλθε της ιστο­ρίας τον 5ο αιώνα και αγνο­ούσε επί μακρόν την ύπαρξη της. Την επα­νέ­φερε σε ανθρω­πο­κε­ντρική τροχιά το Βυζά­ντιο. Τον ρόλο της συνέ­χειας τον καλύ­πτει ομο­θε­τικά το Βυζά­ντιο» Γι’ αυτόν τον λόγο, όπως τόνισε στη Ρόδο ο καθη­γη­τής, το Βυζά­ντιο ταξι­νο­μή­θηκε ως “ξένος πολι­τι­σμός” και μάλιστα στο Μεσαί­ωνα.

Για τον κ. Κοντο­γιώργη όμως αυτό δεν είναι τίποτα άλλο παρά υφαρ­παγή της Ιστο­ρίας και το δια­κύ­βευμά της «στοι­χειο­θε­τεί τη μεγα­λύ­τερη γνω­σιο­λο­γική απάτη που επι­χει­ρή­θηκε ποτέ μέχρι σήμερα!».

Στην ιστορία, συνήθως γίνο­νται απλο­ποι­ή­σεις, είτε για λόγους κατα­νό­η­σης για άλλους “σκοπούς”, επε­σή­μανε ο κ. Κοντο­γιώρ­γης.  Ο καθη­γη­τής είναι ξεκά­θα­ρος: Το Βυζά­ντιο δεν ανήκει στον “Μεσαί­ωνα”! «Δεν περι­ήλθε στη φεου­δαρ­χία, αλλά συνέ­χισε να βιώνει το ελλη­νικό κοσμο­σύ­στημα μικρής κλί­μα­κας». Η περιο­δο­λό­γηση αρχαιό­τητα, μεσαί­ω­νας, νεο­τε­ρι­κό­τητα είναι παρα­πλα­νη­τική, θεωρεί ο καθη­γη­τής.

Πολλοί Έλληνες δια­νο­ού­με­νοι και φυσικά Δυτικοί, είπε στην ομιλία του ο κ. καθη­γη­τής φρό­ντι­σαν να περά­σουν στον κόσμο ότι το Βυζά­ντιο ήταν μια απο­λυ­ταρ­χική αυτο­κρα­το­ρία ακόμα και θεο­κρα­τία. Η πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι όμως είναι πολύ δια­φο­ρε­τική.

Το Βυζά­ντιο δεν ήταν απο­λυ­ταρ­χία, ούτε θεο­κρα­τία, ούτε αυτο­κρα­το­ρία. Αυτό που επίσης παρα­τη­ρεί ο Έλληνας δια­νο­ού­με­νος είναι ότι αγνο­εί­ται ότι στο Βυζά­ντιο δεν υπήρχε δουλεία, κυριαρ­χούσε η εται­ρική οικο­νο­μία και συντε­λού­νταν η καθο­λική μετά­βαση στην πολ­τειο­τική κοι­νω­νία. Η εκκλη­σία στο Βυζά­ντιο λει­τουρ­γεί ως εκκλη­σία του δήμου των πιστών, ο κλήρος υπά­γε­ται στην δημο­κρα­τική πολι­τεία της πόλης και όπως μαρ­τυ­ρούν οι πηγές υπήρξε ένας εκ των θεμα­το­φυ­λά­κων του νομικού πολι­τι­σμού της ελλη­νι­κής οικου­μέ­νης. Ουδέ­ποτε περι­ήλθε στη δεσπο­τεία όπως η καθο­λική εκκλη­σία.