Τι αλλάζει σε δάση και συνεταιρισμούς

Σημαντικές ανατροπές στη δασική νομοθεσία επιφέρει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Περιβάλλοντος, που ετέθη σε ολιγοήμερη δημόσια διαβούλευση. Μεταξύ άλλων θεσμοθετείται η ανταλλαγή δασικών εκτάσεων που κατέχουν οικοδομικοί συνεταιρισμοί, ανοίγει ο δρόμος για τον αποχαρακτηρισμό περισσότερων από 15 εκατ. στρεμμάτων δημόσιων χορτολιβαδικών εκτάσεων, επιτρέπεται η κατασκευή παντός είδους εγκαταστάσεων, από νοσοκομεία και εκπαιδευτήρια μέχρι τουριστικές εγκαταστάσεις και βιομηχανίες, ενώ επιταχύνονται οι διαδικασίες για την κατεδάφιση αυθαιρέτων σε δασικές εκτάσεις.
Κλειδί για τη ρύθμιση αποτελεί η καθιέρωση μιας νέας κατηγορίας εκτάσεων, οι δημόσιες γαίες. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι χορτολιβαδικές, εκτάσεις με δασική βλάστηση σε ποσοστό μικρότερο του 15%, βραχώδεις, πετρώδεις, βαλτώδεις εκτάσεις, ορεινά ρέματα χωρίς δασική βλάστηση και οι μονίμως κατακλυζόμενες από νερά περιοχές.
Με το σχέδιο νόμου «Δασικά οικοσυστήματα: Ορισμοί, μέτρα προστασίας, ανάπτυξης και διαχείρισης» ρυθμίζονται θέματα άδειας κτήσης γης από οικοδομικούς συνεταιρισμούς. Ειδικότερα, θεσμοθετείται η δυνατότητα ανταλλαγής ιδιοκτησιών, οι οποίες βρίσκονται μέσα σε ιδιωτικά δάση και ανήκουν σε οικοδομικούς συνεταιρισμούς, με άλλα δομήσιμα ακίνητα. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι τα μέλη δεκάδων οικοδομικών συνεταιρισμών που αδυνατούν όλα αυτά τα χρόνια να χτίσουν λόγω της δασικής μορφής των εκτάσεων που κατέχουν θα μπορούν πλέον να ανταλλάξουν τις εκτάσεις τους με διαθέσιμες δημόσιες γαίες χορτολιβαδικής βλάστησης. Η διαδικασία θα γίνεται μέσω της Τράπεζας Γης, που θα αγοράζει τα δασικά ακίνητα έναντι παροχής στον οικοδομικό συνεταιρισμό, με αντάλλαγμα δικαιώματος μεταφοράς συντελεστή δόμησης σε ακίνητα όπου θα επιτρέπεται η οικοδόμηση (ακίνητα υποδοχής). Με τον τρόπο αυτόν το υπουργείο εκτιμά πως θα επιλυθεί ένα χρόνιο πρόβλημα χιλιάδων μελών οικοδομικών συνεταιρισμών που αγόρασαν τις εκτάσεις αυτές όταν δεν υπήρχε απαγόρευση δόμησής τους, δεν μπόρεσαν όμως ποτέ να τις αξιοποιήσουν οικιστικά μετά το 1975, οπότε και τέθηκε σε ισχύ το Σύνταγμα.
Δασωμένοι αγροί
Πέρα από αυτό, καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις εκχέρσωσης δασικού χαρακτήρα εκτάσεων με σκοπό την αγροτική καλλιέργεια από γεωργικούς συνεταιρισμούς και φυσικά πρόσωπα. Συγκεκριμένα, ρυθμίζεται το καθεστώς των δασικού χαρακτήρα εκτάσεων που εκχερσώθηκαν χωρίς άδεια της δασικής αρχής πριν την ισχύ του Συντάγματος του 1975 και εξακολουθούν να καλλιεργούνται γεωργικά. Οι κάτοχοί τους δύνανται να τις εξαγοράσουν έναντι ανταλλάγματος υπό τον απαράβατο όρο ότι θα εξακολουθούν να καλλιεργούνται γεωργικά εσαεί. Απαλείφεται ο υφιστάμενος μέχρι σήμερα όρος ότι οι κάτοχοί τους πρέπει να είναι κατ’ επαγγελματίες αγρότες, γεγονός που δεν συντρέχει για κατόχους πολλών χιλιάδων στρεμμάτων, θεσπίζεται ρητή διάταξη σύμφωνα με την οποία αν η έκταση αλλάξει χρήση, ακυρώνεται αυτοδικαίως ο χορηγηθείς στον κάτοχο τίτλος και η έκταση επανέρχεται στο δημόσιο υπαγόμενη στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας.
Ουσιαστικά, το ΥΠΕΚΑ ανοίγει το δρόμο για τον αποχαρακτηρισμό περισσότερων από 15 εκατ. στρεμμάτων δασικών εκτάσεων. Το νομοσχέδιο αναφέρει ότι για το χαρακτηρισμό μιας περιοχής ως δασικής ή μη λαμβάνονται υπόψη οι απεικονίσεις στις λήψεις του 1945, αλλά αν δεν είναι ευκρινείς, μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυτές του 1960. Έτσι, δεν υπάγονται στις προστατευτικές διατάξεις της δασικής νομοθεσίας οι δημόσιες γαίες που «στη λήψη αεροφωτογραφιών του 1945 ή, εφόσον αυτές δεν είναι ευκρινείς, του 1960 εμφανίζουν αγροτική μορφή». Παράλληλα επιτρέπεται η πολεοδόμηση των δημοσίων γαιών για κατοικία ακόμα κι αν είναι δημόσιες εφόσον η ένταξή τους επιβάλλεται από τον πολεοδομικό σχεδιασμό.
Κληροτεμάχια
Με άλλη διάταξη επιχειρείται η επίλυση χρόνιων προβλημάτων στην αξιοποίηση εκτάσεων που περιλήφθηκαν σε αναδασμούς καθώς και οι περιπτώσεις εκχέρσωσης κληροτεμαχίων μετά το Σύνταγμα του 1975. Οπως αναφέρει το σχέδιο νόμου, «διαθέσιμα ή κοινόχρηστα ακίνητα δασικού χαρακτήρα που διατέθηκαν ως κληροτεμάχια μετά την 11η Ιουνίου 1975 και εκχερσώθηκαν εκ του λόγου αυτού πριν την ισχύ του παρόντος νόμου, καθώς και εκτάσεις δασικού ως και χορτολιβαδικού χαρακτήρα της παραγράφου 5α (πρώην 6β) του άρθρου 3 του ν. 998/1979, όπως ισχύει, που περιελήφθησαν στον κτηματολογικό πίνακα κυρωμένου αναδασμού και έχουν αποδοθεί σε δικαιούχους, δεν υπάγονται στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας, εφόσον κατά τη δημοσίευση του νόμου αυτού δεν καλύπτονται από δασική βλάστηση. Διοικητικές πράξεις που εκδόθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας για την προστασία τους ανακαλούνται».
Αυθαίρετα
Το υπουργείο Περιβάλλοντος έρχεται επίσης να συγκεκριμενοποιήσει και να απλουστεύσει τη διαδικασία βεβαίωσης και έκδοσης απόφασης κατεδάφισης για τις αυθαίρετες κατασκευές επί δασικού χαρακτήρα εκτάσεων, καθώς και τη διαδικασία απομάκρυνσής τους, από τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες με σαφή καθορισμό των αρμοδιοτήτων τους.
Ειδικότερα, δρομολογείται η κατεδάφιση αυθαίρετων κατασκευών που ανεγείρονται σε δάση και δασικές εκτάσεις μετά την κήρυξή τους ως αναδασωτέων, λόγω καταστροφής τους από πυρκαγιά που έλαβε χώρα από το 2007 και εντεύθεν. Για την απόδειξη του χρόνου ανέγερσης των κτισμάτων γίνεται χρήση των αεροφωτογραφιών βάσει των οποίων κηρύσσονται αναδασωτέες οι δασικές εκτάσεις.
Για την κατεδάφιση των αυθαιρέτων αυτών συντάσσονται «πρωτόκολλα κατεδάφισης» από τριμελείς επιτροπές, που συγκροτούνται από τους κατά τόπους περιφερειάρχες. Τα εν λόγω πρωτόκολλα εκτελούνται ανεξάρτητα από το στάδιο στο οποίο βρίσκεται το ανεγειρόμενο κτίσμα, ενώ οι αστυνομικές αρχές οφείλουν να παράσχουν τη συνδρομή τους για την πραγματοποίηση της κατεδάφισης εφόσον τους ζητηθεί. Ανάλογη υποχρέωση έχουν και οι λοιπές κρατικές αρχές, όπως και οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης.