«Να κρατηθούν καλά οι Ροδίτες μέχρι να βελτιωθεί η κατάσταση στη χώρα. Δεν φοβάμαι για τον μέλλον της χώρας και ειδικά του νησιού σας».
Αυτό δηλώνει σε συνέντευξή του στη «δ» ο διακεκριμένος καθηγητής Χειρουργικής κ. Ανδρέας Τζάκης, που ήρθε στη Ρόδο και πραγματοποίησε ομιλία στο συνέδριο που οργάνωσε η Ελληνική Εταιρεία Μελέτης του Ήπατος.
Ο κ. Τζάκης υπογράμμισε πως η Ελλάδα συνεχίζει να υπολείπεται στον τομέα των μεταμοσχεύσεων.
«Νομίζω ότι δεν έχει γίνει καταληπτή η αξία των μεταμοσχεύσεων από τους παράγοντες που θα πρέπει να τις οργανώσουν. Δεν έχει γίνει κατανοητό τι χρειάζεται για να γίνουν αποτελεσματικά οι μεταμοσχεύσεις. Με λίγες λέξεις αυτό που χρειάζεται είναι η δημιουργία μιας εταιρείας με την ευρεία έννοια που θα έχει διαφόρους κλάδους οι οποίοι θα συμβάλλουν σε ό,τι αφορά τις μεταμοσχεύσεις», δηλώνει ο κ. Τζάκης.
Ομιλεί και για την οικονομική κρίση και εκφράζει την άποψη ότι η χώρα μας θα καταφέρει να βγει από την δύσκολη κατάσταση στην οποία σήμερα βρίσκεται.
«Η οικονομική κρίση είναι η κορυφή του παγόβουνου. Επηρεάζεται από την οικονομία όλου του κόσμου. Η Ελλάδα επειδή είναι μικρή χώρα και επειδή δεν έχει τους πόρους που έχουν άλλα κράτη, επλήγη πρώτη και πολύ βαριά», εξηγεί ο κ.Τζάκης
Η συνέντευξη του κ. Α. Τζάκη, αναλυτικά:
• Στην ομιλία σας στη Ρόδο αναφερθήκαμε στη μελέτη που κάνατε με Ιάπωνες επιστήμονες. Τα αποτελέσματα δείχνουν πως έχουν γίνει ακόμη περισσότερα βήματα για την αντιμετώπιση του ηπατοκυτταρικού καρκίνου;
Ναι, νομίζω ότι οι βιολογικές θεραπείες, με τις οποίες εκμεταλλευόμαστε τις φυσικές ικανότητες του σώματος, θα αποδώσουν και για το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα. Όπως γνωρίζετε γίνονται μελέτες και για παρόμοιες εφαρμογές σε άλλους όγκους.
• Αυτή η ώθηση στον οργανισμό να αντιδράσει και να διώξει τα άρρωστα κύτταρα μπορεί να δώσει ελπίδα σε πολλούς ασθενείς ή σε μερίδα αυτών;
Αυτή τη στιγμή η θεραπεία αυτή εφαρμόζεται μόνο σε αρρώστους που κάνουν μεταμοσχεύσεις. Αυτά τα «φονικά» κύτταρα βρίσκονται σε φυσιολογικά ήπατα. Αν όμως το ήπαρ έχει ήδη κίρρωση δηλαδή, νόσο χρόνια, δεν υπάρχει αυτή η κυτταροτοξική ικανότητα.
• Οι μεταμοσχεύσεις πόσο χρόνο ζωής δίνουν στους ασθενείς καθώς στην ομιλία σας τονίσατε πως θα πρέπει να παρακολουθούνται και μετά τις επεμβάσεις που κάνουν;
Τόνισα πως από τις μεταμοσχεύσεις που γίνονται για όγκους το 61% των ασθενών είναι ζώντες και ελεύθεροι νόσου μετά από πέντε χρόνια. Εξασφαλίζεται δηλαδή μακροχρόνια επιβίωση. Χωρίς τους όγκους η επιβίωση είναι καλύτερη. Εξαρτάται από την υποκείμενη νόσο διότι μερικές φορές μπορεί να υπάρξει υποτροπή και μετά την μεταμόσχευση και μπορεί να εμφανισθούν και πάλι όγκοι.
• Αυτό σημαίνει πως και μετά τη μεταμόσχευση οι ασθενείς θα πρέπει να παρακολουθούνται;
Βεβαίως. Η μεταμόσχευση δεν είναι ελεύθερη επιπλοκών και πρέπει κανείς να παρακολουθεί τον ασθενή τακτικά. Το χειρότερο στάδιο είναι αυτό που ακολουθεί την επέμβαση. Όσο περνάει ο καιρός όμως οι κίνδυνοι ελαττώνονται. Υπάρχουν βεβαίως διάφοροι μακροχρόνιοι κίνδυνοι, όπως λοιμώξεις, κακοήθειες διάφορες, λόγω της ανοσοθεραπείας.
• Έχουν αυξηθεί στην εποχή μας τα κρούσματα ηπατοκυτταρικού καρκίνου; Σας ανησυχεί αυτό;
Είναι επόμενο αυτό διότι υπάρχουν εκατομμύρια ασθενών που έχουν ηπατικές βλάβες και κιρρώσεις λόγω της ηπατίτιδας C. Όπως ανέφερα και στην ομιλία μου κάθε χρόνο υπάρχει ένα ποσοστό ανθρώπων, περίπου 30%, οι οποίοι αναπτύσσουν ηπατοκυτταρικά καρκινώματα. Τώρα σε αυτή τη φάση έχουν αναπτυχθεί πολύ αποτελεσματικά φάρμακα που δρουν κατά του συγκεκριμένου τύπου ηπατίτιδας. Αυτά είναι πολύ σημαντικά βήματα. Για αρρώστους που έχουν κίρρωση ή καρκινώματα είναι λίγο αργά. Ενδεχομένως να έχουν μεγάλη σημασία για εκατομμύρια ανθρώπων.
• Οι περισσότερες χώρες πάνε πολύ καλά σε ό,τι αφορά τις μεταμοσχεύσεις και την δωρεά οργάνων. Δεν συμβαίνει το ίδιο με την Ελλάδα και την Τουρκία, γιατί;
Όχι, η Τουρκία πάει σε αυτό τον τομέα αρκετά καλά. Από τις χώρες της Ευρώπης υπολείπεται στον τομέα αυτό η Ελλάδα.
• Πού το αποδίδετε αυτό εσείς;
Νομίζω ότι δεν έχει γίνει καταληπτή η αξία των μεταμοσχεύσεων από τους παράγοντες που θα πρέπει να τις οργανώσουν. Δεν έχει γίνει κατανοητό το τι, χρειάζεται για να γίνουν αποτελεσματικά οι μεταμοσχεύσεις. Με λίγες λέξεις αυτό που χρειάζεται είναι η δημιουργία μιας εταιρείας με την ευρεία έννοια που θα έχει διαφόρους κλάδους οι οποίοι θα συμβάλλουν σε ό,τι αφορά τις μεταμοσχεύσεις. Αυτό πρέπει να γίνει στην Ελλάδα. Κατά καιρούς είχε ζητηθεί η άποψή μου και είχα κάνει δυο φορές μελέτη και εισηγήσεις. Είχα προτείνει να γίνει οργανισμός κοινής ωφελείας που να καλύπτει όλη τη χώρα. Θα έπρεπε να διαθέτει δύο σταθμούς ένα στην κεντρική Ελλάδα και ένα στη Θεσσαλονίκη και να περιλαμβάνει όλο το προσωπικό που θα χρειάζεται στον τομέα αυτό χωρίς να παραγκωνίζεται και η ιδιωτική πρωτοβουλία δηλαδή τα νοσοκομεία που θα έχουν το κατάλληλο προσωπικό και μπορούν να φροντίζουν τους ασθενείς δια βίου.
• Στην Ελλάδα λειτουργεί ένα κέντρο Μεταμοσχεύσεων. Πιστεύετε ότι επαρκεί;
Όχι, δεν είναι μόνο ένα. Λειτουργεί ακόμη ένα στη Αθήνα αλλά εκεί γίνονται μεταμοσχεύσεις νεφρών. Νομίζω πως σκοπεύουν να κάνουν επέκταση. Δεν επαρκούν αυτά όμως. Στην Ελλάδα χρειάζονται 150 με 200 μεταμοσχεύσεις ήπατος το χρόνο, τριπλάσιες νεφρών και περίπου 50 καρδιάς, πνευμόνων και εντερικών μεταμοσχεύσεων.
• Υπάρχει φοβία στον κόσμο γι’ αυτό και δεν δωρίζει εύκολα τα όργανά του;
Αυτό είναι παγκόσμιο φαινόμενο. Δεν συμβαίνει μόνο στους Έλληνες. Υπάρχει φοβία πως κάποιοι επισπεύδουν τους θανάτους για να πάρουν τα όργανα. Συμβαίνει όμως το αντίθετο. Σε μια τραυματιολογική μονάδα, όταν γίνει κατανοητό πως δεν έχει κάποιος ελπίδες επιβίωσης, η θεραπεία εγκαταλείπεται. Αν πρόκειται να μελετηθεί σαν δότης η θεραπεία συνεχίζεται. Υπήρξαν και σπάνια περιστατικά που οι ασθενείς διασώθηκαν. Θέλω να πω ότι ο φόβος δεν είναι δικαιολογημένος στην ουσία. Θα είναι και σφάλμα να ασχολείται κανείς με τους δότες χωρίς να δίνει σημασία στην ίδρυση του φορέα που σας ανέφερα ήδη. Μια προϋπόθεση για να γίνονται δωρεές οργάνων είναι να υπάρχει εμπιστοσύνη ότι τα όργανα θα χρησιμοποιηθούν με δίκαιο τρόπο για τους αρρώστους που πάσχουν. • Αισθάνεστε αισιόδοξος πως η Ελλάδα, παρά την οικονομική κρίση, θα καταφέρει να κάνει βήματα μπροστά;
Λέγεται ότι η δουλειά που κάνουμε σήμερα είναι το μέλλον μας. Αν δει κανείς πως γίνεται πρόοδος σήμερα για την ίδρυση και τη λειτουργία μεταμοσχευτικού κέντρου τότε κανείς μπορεί να πει ότι είναι αισιόδοξος για το μέλλον. Αν αυτά δεν γίνονται νομίζω ότι η αισιοδοξία θα είναι εσφαλμένη.
• Μετείχατε σε ομάδα επιστημόνων στη Σουηδία που έκανε μεταμόσχευση μήτρας. Γιατί δηλώσατε πως η επιτυχία της επέμβασης θα είναι να κυοφορήσουν οι λήπτριες;
Αυτός είναι ο σκοπός της συγκεκριμένης μεταμόσχευσης. Απευθύνεται σε γυναίκες που δεν μπορούν να κυοφορήσουν είτε γιατί δεν έχουν μήτρα ή επειδή έχουν και δεν λειτουργεί κανονικά για διαφόρους λόγους. Η μεταμόσχευση της μήτρας είναι το πρώτο εφήμερο μόσχευμα που έχει τολμηθεί. Δεν μπορεί να μείνει στον οργανισμό καθώς δεν είναι και ζωτικό όργανο. Γίνεται η μεταμόσχευση για να υπάρξει κυοφορία.
Όλες οι μεταμοσχεύσεις που έχουμε κάνει μέχρι στιγμής έχουν σκοπό να μείνουν τα όργανα για πάντα στον εκάστοτε ασθενή, είτε πρόσωπο, είτε άκρα, είτε νεφρά και άλλα.
• Γιατί επιλέξατε να ασχοληθείτε με τις μεταμοσχεύσεις και όχι με την πλαστική χειρουργική;
Δεν είναι τόσο απλό το θέμα. Έκανα γενική χειρουργική. Μου άρεσε να χειρουργώ όλα τα μέλη του σώματος και να βοηθώ αρρώστους με σοβαρές παθήσεις. Μετά αποφάσισα να ασχοληθώ με τη χειρουργική του ήπατος γιατί εκείνη την εποχή δεν ασχολούνταν πολύς κόσμος με τον τομέα αυτό.Είχα την καλή τύχη να είμαι στην ομάδα του καθηγητή κ. Στάζο που είναι πρωτοπόρος στην χειρουργική του ήπατος και στις μεταμοσχεύσεις. Επίσης είχα την τύχη να είμαι εκεί όταν έγιναν πολύ μεγάλα βήματα για την επιτυχία των επεμβάσεων αυτών.
• Τι σκέπτεστε πριν μπείτε στο χειρουργείο;
Σκέπτομαι τον ασθενή μου. Συνήθως βάζω τις σκέψεις μου μαζί προσπαθώντας να έχω κάθε λεπτομέρεια της κατάστασής του και της παθολογίας που έχω να αντιμετωπίσω όπως και κάποιες εναλλακτικές λύσεις.
• Ως γιατρός και άνθρωπος έχετε αγωνία για την έκβαση κάθε επέμβασης;
Ναι, πάντα έχω αγωνία. Ο κάθε άρρωστος είναι διαφορετικός και δεν αισθάνομαι καθόλου σίγουρος για την έκβαση της κάθε εγχείρησης μέχρι να τους δω όχι μόνο να φεύγουν από το νοσοκομείο, αλλά και στη συνέχεια.
• Μάθαμε πως για ασθενή από την Κρήτη, που χειρουργήσατε στην Αμερική αποποιηθήκατε και την αμοιβή σας;
Καμιά φορά συμβαίνει και αυτό.
• Αντιμετωπίσατε την περίπτωση εκείνη πολύ ανθρώπινα.
Τι αξία έχει αλλιώς η δουλειά μας;
• Πόσα χρόνια είστε στο εξωτερικό;
Από το 1977.
• Πώς αντιμετωπίζουν οι ομογενείς την κρίση στην Ελλάδα;
Ο καθένας έχει τις δικές του σκέψεις. Κατά την άποψή μου η οικονομική κρίση είναι η κορυφή του παγόβουνου. Επηρεάζεται από την οικονομία όλου του κόσμου. Η Ελλάδα επειδή είναι μικρή χώρα και επειδή δεν έχει τους πόρους που έχουν άλλα κράτη, επλήγη πρώτη και πολύ βαριά. Νομίζω ότι έχουμε πολύ σοβαρά δομικά προβλήματα μέσα στη χώρα που αναγνωρίζονται και είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπιστούν. Έχω εμπιστοσύνη στην ελληνική φυλή. Νομίζω πως αυτό πιστεύουν και πολλοί άλλοι ομογενείς.
• Πιστεύετε πως οι Έλληνες θα τα καταφέρουν;
Ναι. Και εμάς είναι καθήκον μας να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να βοηθήσουμε.
• Πριν χρόνια είχατε βρεθεί στο στόχαστρο επειδή κληθήκατε να αντιμετωπίσετε την ασθένεια του μακαριστού Αρχιεπίσκοπου Χριστόδουλου.
Δεν θεωρώ πως ήταν κάτι αφύσικο. Υπήρξε μια κριτική που κατά καιρούς ήταν παράλογη γιατί δεν στηριζόταν σε επιστημονικά δεδομένα. Η θεραπεία του αείμνηστου Αρχιεπισκόπου μου έδωσε την ευκαιρία να τον γνωρίσω προσωπικά και αυτό ήταν ένα μοναδικό δώρο Θεού. Είχα την ευκαιρία να γνωρίσω και τον κύκλο του, που περιελάμβανε εξαιρετικούς ιερωμένους και πολίτες. Ήταν μεγάλη διδασκαλία για μένα όλο αυτό. Αγαπώ πολύ τον τόπο μας και έρχομαι τακτικά.
• Έρχεστε και στη Ρόδο τακτικά;
Η Ρόδος είναι από τα αγαπημένα μου μέρη στην Ελλάδα. Έχω φιλικούς δεσμούς με οικογένεια του νησιού σας, την οποία εκτιμώ ιδιαίτερα. Είναι από εκείνες που αποτελούν παράδειγμα ελληνισμού. Ο ένας θυσιάζεται για τον άλλο χωρίς μια ερώτηση. Αυτό είναι το δίδαγμα του Ελληνισμού.
• Ποιο θα ήταν το μήνυμά σας προς τους Ροδίτες;
Να κρατηθούν καλά μέχρι να βελτιωθεί η κατάσταση. Δεν φοβάμαι για τον μέλλον της χώρας και ειδικά της Ρόδου.
