Παιχνίδια κυριαρχίας σε Αιγαίο και Α.Ο.Ζ.

Εδώ και πολλούς μήνες οι εξε­λί­ξεις στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο είναι ταχύ­τα­τες και πολυ­ε­πί­πε­δες. Η ουσια­στική επα­νε­νερ­γο­ποί­ηση των Αμε­ρι­κα­νών στην περιοχή, με το βλέμμα τους στραμ­μένο στην «επι­στροφή» της Ρωσίας και στην ανά­σχεση της ιρα­νι­κής επιρ­ροής, αλλά και οι προσ­δο­κίες που έχουν δημιουρ­γη­θεί για νέες ανα­κα­λύ­ψεις κοι­τα­σμά­των φυσικού αερίου (καθώς και κατα­σκευής μεγα­λε­πή­βο­λων αγωγών, όπως ο East Med) έχουν προσ­δώ­σει νέα διά­σταση στους σχε­δια­σμούς που δια­μορ­φώ­νο­νται.

Η δε συμ­με­τοχή της Ελλάδας στα τριμερή σχήματα με Κύπρο και Ισραήλ (κυρίως) και Κύπρο και Αίγυπτο (δευ­τε­ρευό­ντως), παράλ­ληλα με την πραγ­μα­το­ποί­ηση του 1ου Ελλη­νο­α­με­ρι­κα­νι­κού Στρα­τη­γι­κού Δια­λό­γου, «έχει φου­σκώ­σει την αυτο­πε­ποί­θηση» όσων στην Αθήνα θεωρούν ότι ο συν­δυα­σμός αυτών των εξε­λί­ξεων θα οδη­γή­σει στον πλήρη παρα­γκω­νι­σμό της Τουρ­κίας από τα τεκται­νό­μενα στην ευρύ­τερη περιοχή. Πρό­κει­ται, όπως σημειώ­νουν οι πλέον έμπει­ροι παρα­τη­ρη­τές, για φαντα­σί­ωση που θα μπο­ρούσε να οδη­γή­σει σε ιδιαί­τερα επι­κίν­δυ­νες ατρα­πούς, από τη στιγμή μάλιστα που η γει­το­νική χώρα έχει μετα­τρα­πεί σε απο­λύ­τως απρό­βλε­πτη μετα­βλητή.

Ο απρό­βλε­πτος

παρά­γο­ντας Τραμπ

Η εν λόγω άποψη καθί­στα­ται δε πιο ριψο­κίν­δυνη από τη στιγμή που γίνεται καθη­με­ρινά όλο και εμφα­νέ­στερο ότι καμία δυτική χώρα, πόσω μάλλον η Ελλάδα, δεν μπορεί να έχει την παρα­μι­κρή εμπι­στο­σύνη στις απο­φά­σεις ενός ανθρώ­που όπως ο Ντό­ναλντ Τραμπ. Ο αμε­ρι­κα­νός πρό­ε­δρος απο­δει­κνύει καθη­με­ρινά ότι δύναται, ανά πάσα στιγμή, να απο­φα­σί­σει πέραν κάθε λογικής ή εισή­γη­σης των επι­τε­λών του. Σε αυτό το πλαίσιο, η υπε­ραι­σιο­δο­ξία ορι­σμέ­νων στην Αθήνα ότι η σημε­ρινή συνερ­γα­σία με τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες καλύ­πτει τα ελλη­νικά νώτα σε περί­πτωση ελλη­νο­τουρ­κι­κού επει­σο­δίου στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο ή στο Αιγαίο πρέπει να αντι­με­τω­πι­στεί με σοβαρό σκε­πτι­κι­σμό.

Οι πρό­σφα­τες απο­φά­σεις του αμε­ρι­κα­νού προ­έ­δρου για απο­χώ­ρηση των στρα­τευ­μά­των από τη Συρία (κίνηση που εμφανώς ικα­νο­ποί­ησε τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν με τον οποίο ο κ. Τραμπ είχε προη­γου­μέ­νως τηλε­φω­νική επι­κοι­νω­νία), αλλά και η εισή­γηση του Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ για πώληση του αντι­πυ­ραυ­λι­κού συστή­μα­τος Patriot στην Αγκυρα, ώστε να απο­τρα­πεί η αγορά των S-400 από τη Ρωσία, θα έπρεπε ήδη να ηχούν ως καμπα­νάκι στα αφτιά όσων αιθε­ρο­βα­τούν – πόσω μάλλον που, παρά τα επίμονα αιτή­ματα της Αθήνας, η Ουά­σιγ­κτον δεν έχει ακόμη συν­δρά­μει στο βασι­κό­τερο «θέλω» του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού: την παρα­χώ­ρηση δύο πλοίων επι­φα­νείας που θα διευ­κο­λύ­νουν την προβολή ισχύος του στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Το βαθύ­τερο πρό­βλημα, που ανα­δει­κνύ­ε­ται ακόμη περισ­σό­τερο από την παραί­τηση του υπουρ­γού Αμυνας Τζέιμς Μάτις, είναι ότι δεν είναι σίγουρο ότι οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες του Τραμπ θα είναι δια­τε­θει­μέ­νες να παρέμ­βουν σε περί­πτωση κρίσης και δη υπέρ των ελλη­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων.

Η δήλωση Απο­στο­λάκη

και οι φωνα­σκίες Καμ­μέ­νου

Η μεγα­λύ­τερη έκπληξη των τελευ­ταίων ημερών ήταν η δημόσια δήλωση του Α/ΓΕΕΘΑ, ναυάρ­χου Ευάγ­γε­λου Απο­στο­λάκη, ότι «αν οι Τούρκοι απο­βι­βα­στούν σε βρα­χο­νη­σίδα, θα την ισο­πε­δώ­σουμε». Η συγκε­κρι­μένη απο­στροφή (στο πλαίσιο της ενη­μέ­ρω­σης των αμυ­ντι­κών συντα­κτών την περα­σμένη Τετάρτη) ενός ανθρώ­που που φημί­ζε­ται για τη μετριο­πά­θειά του φέρεται να προ­κά­λεσε σοβαρή έκπληξη ακόμη και στο Μέγαρο Μαξίμου, με το οποίο ο ναύ­αρ­χος δια­τη­ρεί ανοικτό και ειλι­κρινή δίαυλο επι­κοι­νω­νίας. Δεν πρέπει επίσης να λησμο­νεί­ται αυτή την περίοδο ότι υπάρ­χουν προ­χω­ρη­μέ­νες συζη­τή­σεις για την πιθανή επί­σκεψη του Αλέξη Τσίπρα στην Κων­στα­ντι­νού­πολη και για συνά­ντησή του με τον πρόεδρο Ερντο­γάν. Σύμφωνα άλλωστε με την κυβερ­νη­τική λογική, η συνεν­νό­ηση με τη σημε­ρινή Τουρκία είναι αδύνατη αν δεν υπάρ­χουν επαφές – και μάλιστα ανά τακτά χρονικά δια­στή­ματα τριών ή τεσ­σά­ρων μηνών, στο πλαίσιο είτε επι­σκέ­ψεων είτε πολυ­με­ρών συνα­ντή­σεων – με τον ίδιο τον κ. Ερντο­γάν, ο οποίος απο­τε­λεί την απόλυτη αρχή εξου­σίας.

Επι­πλέον, δεν είναι λίγοι όσοι θεωρούν ότι η δήλωση Απο­στο­λάκη εκπο­ρεύ­θηκε από ορι­σμέ­νες πλη­ρο­φο­ρίες, που φέρεται να βρί­σκο­νται στη διάθεση τόσο των ελλη­νι­κών μυστι­κών υπη­ρε­σιών, όσο και του ελλη­νι­κού Πεντα­γώ­νου, περί σχεδίων της Αγκυρας για την κατά­ληψη κάποιας βρα­χο­νη­σί­δας. Οι πλη­ρο­φο­ρίες αυτές έφθασαν στην ελλη­νική πλευρά από χώρα της περιο­χής της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου. Η απά­ντηση του Χου­λουσί Ακάρ, υπουρ­γού Αμυνας της Τουρ­κίας και τακτι­κού συνο­μι­λητή της ελλη­νι­κής πλευράς, κινή­θηκε στη γνωστή αυτο­μα­το­ποι­η­μένη γραμμή. «Δεν πρό­κει­ται να υπο­χω­ρή­σουμε ούτε χιλιο­στό στο Αιγαίο και στη Μεσό­γειο» είπε ανα­φε­ρό­με­νος στην Τουρκία και στους Τουρ­κο­κυ­πρί­ους. «Δεν τίθεται θέμα υπο­χώ­ρη­σης. Δεν επι­τρέ­πουμε και δεν θα επι­τρέ­ψουμε κανένα τετε­λε­σμένο» συμπλή­ρωσε, μεταξύ άλλων, ο κ. Ακάρ.

Ωστόσο, οι επα­κό­λου­θες δηλώ­σεις του Πάνου Καμ­μέ­νου ότι «θα τσα­κί­σουμε και θα συντρί­ψουμε» όσους αμφι­σβη­τή­σουν την εθνική μας κυριαρ­χία ολο­κλή­ρω­σαν το σκηνικό. Αν και είναι δύσκολο, αν όχι ανέ­φι­κτο, να συζη­τή­σει κανείς στα σοβαρά τις δηλώ­σεις ενός ανθρώ­που ο οποίος ένα 24ωρο νωρί­τερα είχε μιλήσει, από τη Μεγίστη, περί ανα­κή­ρυ­ξης της ΑΟΖ εντός των επο­μέ­νων μηνών, η ζημιά εξα­κο­λου­θεί να γίνεται, με το Μέγαρο Μαξίμου να παρα­κο­λου­θεί, ανίκανο να τη στα­μα­τή­σει. Αλλωστε, η πραγ­μα­το­ποί­ηση 10 υπερ­πτή­σεων την περα­σμένη Πέμπτη 20 Δεκεμ­βρίου πάνω από τα νησιω­τικά συμπλέγ­ματα Οινουσ­σών και Καστελ­λό­ρι­ζου απο­τέ­λεσε έμπρα­κτη ακύρωση των «πολε­μο­χα­ρών φωνα­σκιών» Καμ­μέ­νου, σε συν­δυα­σμό με τις 110 παρα­βιά­σεις του εθνικού ενα­έ­ριου χώρου και τις έξι εμπλο­κές. Σημειώ­νε­ται ότι άλλες πέντε υπερ­πτή­σεις είχαν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί την περα­σμένη Δευτέρα 17 Δεκεμ­βρίου. Συνο­λικά, μέσα σε δύο ημέρες, τα τουρ­κικά αερο­σκάφη πραγ­μα­το­ποί­η­σαν 15 υπερ­πτή­σεις, όταν το διά­στημα Ιανουα­ρίου – Νοεμ­βρίου 2018 είχαν γίνει 29 υπερ­πτή­σεις!

Φόβοι για το σύμπλεγμα

του Καστελ­λό­ρι­ζου

Οσα είπε ο έλληνας Α/ΓΕΕΘΑ έχουν αυτό­νομη σημασία, από τη στιγμή που η σοβα­ρό­τητά του εκτι­μά­ται από δια­φο­ρε­τι­κές πλευρές. Πέραν της σκο­πι­μό­τη­τας της δήλωσης Απο­στο­λάκη, όμως, υπάρ­χουν δύο παρα­τη­ρή­σεις στις οποίες συγκλί­νουν ανώ­τε­ρες διπλω­μα­τι­κές και στρα­τιω­τι­κές πηγές με τις οποίες συνο­μί­λησε «Το Βήμα» τις τελευ­ταίες ημέρες. Σύμφωνα με την πρώτη, το «φάντα­σμα των Ιμίων» εξα­κο­λου­θεί να είναι παρόν και «να στοι­χειώ­νει» τους έλληνες στρα­τιω­τι­κούς επι­τε­λείς. Το ενδε­χό­μενο κατά­λη­ψης μιας από τις διά­σπαρ­τες νησίδες ή βράχους στο Αιγαίο παρα­μέ­νει ίσως το βασι­κό­τερο σενάριο επί του οποίου δια­μορ­φώ­νο­νται πολλοί εκ των σχε­δια­σμών των επι­τε­λείων. Θα απο­τε­λούσε δε μια εξέλιξη που θα καταρ­ρά­κωνε πολύ βαθιά – σύμφωνα με ορι­σμέ­νους, κατα­λυ­τικά – το ελλη­νικό ηθικό. Η δεύτερη παρα­τή­ρηση έχει να κάνει με τον βαθύ­τερο πυρήνα της δήλωσης Απο­στο­λάκη. Ενα από τα σενάρια που έχουν κατά καιρούς συζη­τη­θεί στα υπουρ­γεία Εξω­τε­ρι­κών και Αμυνας είναι το ενδε­χό­μενο η Αγκυρα να προ­χω­ρή­σει σε μια κίνηση «τύπου Ιμίων» – δηλαδή να απο­βι­βά­σει κομά­ντος σε βρα­χο­νη­σίδα – όχι όμως στο Αιγαίο, αλλά στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Σε αυτή την περί­πτωση, όλα τα μάτια στρέ­φο­νται στο σύμπλεγμα του Καστελ­λό­ρι­ζου και η δυσκο­λία απά­ντη­σης από ελλη­νι­κής πλευράς αυξά­νε­ται.

Το σύμπλεγμα του Καστελ­λό­ρι­ζου περι­λαμ­βά­νει 14 νησιά, νησίδες και βράχους, εκ των οποίων τρία κατοι­κού­νται: η Μεγίστη, η Στρογ­γύλη και η Ρω. Μια απο­βα­τική κίνηση της Τουρ­κίας σε εκείνη την περιοχή θα είχε, σύμφωνα με τις σχε­τι­κές ανα­λύ­σεις, δύο σκοπούς.

Πρώτον, η Αγκυρα θα επα­νέ­φερε δυνα­μικά τη «θεωρία των γκρίζων ζωνών», ενδε­χο­μέ­νως κατα­λαμ­βά­νο­ντας ή και απο­κλεί­ο­ντας – με στρα­τιω­τι­κές δυνά­μεις – μια από τις βρα­χο­νη­σί­δες που ανήκουν στο σύμπλεγμα, ίσως εκείνη που βρί­σκε­ται στο απώτατο νοτιο­α­να­το­λικό σημείο. Με τον τρόπο αυτόν, η Τουρκία θα επα­νε­λάμ­βανε ότι ορι­σμέ­νες νησίδες ή βράχοι που δεν κατα­γρά­φο­νται στις διε­θνείς συν­θή­κες (στην προ­κει­μένη περί­πτωση στη Συνθήκη της Λωζάν­νης του 1923, στις ιτα­λο­τουρ­κι­κές συμ­φω­νίες του 1932 και στη Συνθήκη των Παρι­σίων του 1947) είναι αμφι­σβη­τού­με­νης κυριαρ­χίας. Η κατά­ληψη ελλη­νι­κού εδάφους θα μπο­ρούσε να πυρο­δο­τή­σει έναν πιθανό βομ­βαρ­δι­σμό και η νομι­μο­ποί­ηση μιας τέτοιας κίνησης δύσκολα θα αμφι­σβη­τού­νταν. Ο δε απο­κλει­σμός του θα εξε­λισ­σό­ταν λογικά σε μια νομικο-διπλωματική μάχη με αβέβαιη χρονική εξέλιξη.

Δεύ­τε­ρον, η Αγκυρα εμφα­νί­ζε­ται να ενδια­φέ­ρε­ται περισ­σό­τερο για την Ανα­το­λική Μεσό­γειο παρά για το Αιγαίο στην παρούσα συγκυ­ρία. Η ύπαρξη ενερ­γεια­κών πόρων είναι ο ξεκά­θα­ρος λόγος, γι’ αυτό και η Τουρκία δεν επι­θυ­μεί τον απο­κλει­σμό της.

Η κατά­ληψη μιας νησίδας του απο­μο­νω­μέ­νου ελλη­νι­κού νησιω­τι­κού συμπλέγ­μα­τος «θα έσπαγε» de facto τον ενιαίο (όπως ορι­σμέ­νοι θεωρούν) χώρο μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου και τις θεω­ρη­τικά εφα­πτό­με­νες Απο­κλει­στι­κές Οικο­νο­μι­κές Ζώνες (ΑΟΖ) των δύο χωρών. Δεν πρέπει φυσικά να λησμο­νεί­ται ότι με βάση τη διεθνή νομο­λο­γία η ελλη­νική θέση για το Καστελ­λό­ριζο εμφα­νί­ζει αδυ­να­μίες που ουδεμία ελλη­νική ηγεσία είχε ή έχει το σθένος να παρα­δε­χθεί. Μια de facto τουρ­κική κίνηση όμως θα ανα­δεί­κνυε την ευαί­σθητη ισορ­ρο­πία σε όλο της το μεγα­λείο και το δίλημμα θα ήταν αμεί­λι­κτο.

Οι τρι­με­ρείς συνερ­γα­σίες

και ο σκε­πτι­κι­σμός

για τον αγωγό East Med

Δεν υπάρχει η παρα­μι­κρή αμφι­βο­λία ότι η Αγκυρα έχει πλέον συνει­δη­το­ποι­ή­σει ότι η από­πειρα δημιουρ­γίας μιας, φιλικής προς την ίδια, ζώνης επιρ­ροής στην ευρύ­τερη Μέση Ανατολή κατά την έναρξη της Αρα­βι­κής Ανοιξης κατέ­ληξε σε απο­τυ­χία. Η επέν­δυση σε μάλλον ακραία ισλα­μικά στοι­χεία δεν απέδωσε, αλλά, αντί­θετα, η Αγκυρα είδε να επα­νεμ­φα­νί­ζε­ται δυνα­μικά η μεγα­λύ­τερη ανη­συ­χία της για την εδαφική της ακε­ραιό­τητα: το Κουρ­δικό. Η «διπο­λική τακτική» της Αγκυρας έφθασε στα όριά της όταν οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες απο­φά­σι­σαν να αξιο­ποι­ή­σουν τον κουρ­δικό παρά­γο­ντα στη Βόρεια Συρία ώστε να αντι­με­τω­πί­σουν το Ισλα­μικό Κράτος. Η συγκε­κρι­μένη επιλογή των Αμε­ρι­κα­νών ουσια­στικά ανά­γκασε τον κ. Ερντο­γάν σε μια στροφή προς την αγκαλιά της «ρωσικής αρκού­δας» έπειτα και από την απο­τυ­χη­μένη από­πειρα πρα­ξι­κο­πή­μα­τος το καλο­καίρι του 2016. Οι ανα­σφά­λειες της Αγκυρας την έχουν πλέον οδη­γή­σει στον νεό­τευ­κτο συνα­σπι­σμό με τη Ρωσία και το Ιράν, που έχει εξορ­γί­σει το αμε­ρι­κα­νικό διπλω­μα­τικό και στρα­τιω­τικό κατε­στη­μένο.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Αγκυρα δεν μπορεί να ανεχθεί την εμβά­θυνση της τρι­με­ρούς συνερ­γα­σίας Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, που πλέον έχει τεθεί υπό αμε­ρι­κα­νική ομπρέλα έπειτα από την παρου­σία και την αμέ­ρι­στη υπο­στή­ριξη που προ­σέ­φερε με την παρου­σία του στην 5η Τριμερή Συνά­ντηση Κορυφής της Μπερ Σεβά την περα­σμένη Πέμπτη ο αμε­ρι­κα­νός πρε­σβευ­τής στο Ισραήλ Ντέι­βιντ Φρί­ντμαν (είναι άνθρω­πος της εμπι­στο­σύ­νης του προ­έ­δρου Τραμπ). Παρά τις αρρυθ­μίες που σημειώ­θη­καν στο ζήτημα της έκδοσης της Κοινής Δια­κή­ρυ­ξης, όπου υπήρξε σοβαρή δια­φω­νία Ελλάδας και Ισραήλ για τη ρητή ή μη αναφορά στο κείμενο περί της απειλής που συνι­στούν το Ιράν και η Χεζ­μπο­λάχ (ως την ώρα που γρά­φο­νταν αυτές οι γραμμές, το από­γευμα της Παρα­σκευής, το κείμενο της Κοινής Δια­κή­ρυ­ξης δεν είχε δημο­σιο­ποι­η­θεί, αν και οι πλη­ρο­φο­ρίες ανέ­φε­ραν ότι τελικά οι σχε­τι­κές ανα­φο­ρές απα­λεί­φθη­καν), η υπο­γραφή Μνη­μο­νίου Κατα­νό­η­σης για την Κυβερ­νο­α­σφά­λεια και ιδιαί­τερα η προ­α­ναγ­γε­λία υπο­γρα­φής, τον προσεχή Φεβρουά­ριο στην Κνωσό, της Δια­κυ­βερ­νη­τι­κής Συμ­φω­νίας (IGA) για τον αγωγό φυσικού αερίου East Med είναι τα μεγάλα κεκτη­μένα.

Οι συζη­τή­σεις όμως για τον East Med πρέπει να προ­σεγ­γι­στούν με ψυχραι­μία. Ο εν λόγω αγωγός είναι κατά βάση ένα «πολι­τικό project» το οποίο ξεκί­νησε ως ιδέα του Ισραήλ, πριν γίνει κύριος ανά­δο­χός του η ΔΕΠΑ. Δεν είναι ένα σχέδιο που το έχουν κρίνει βιώσιμο οι εμπλε­κό­με­νες εται­ρείες και το προ­ω­θούν. Πέραν των Ελλήνων και των Ισραη­λι­νών, ο East Med αρέσει στην Ιταλία, όπου θα κατα­λή­γει ο αγωγός, ενώ εμπλέ­κε­ται και η ιταλική εται­ρεία Edison, αλλά και η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή που θα δαπα­νή­σει τερά­στια ποσά για τις μελέτες βιω­σι­μό­τη­τας και κατα­σκευής. Με βάση τα σημε­ρινά δεδο­μένα, το κόστος κατα­σκευής του φέρεται να κινεί­ται κάπου μεταξύ 7-10 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων δολα­ρίων, ποσό ιδιαί­τερα υψηλό. Και δεν πρέπει να δια­φεύ­γει την προσοχή η πολύ δύσκολη γεω­λο­γική μορ­φο­λο­γία του βυθού μεταξύ Κύπρου και Κρήτης, που σε ορι­σμένα σημεία φθάνει σε βάθος 3.000 μέτρων, υπάρ­χουν υπο­θα­λάσ­σια όρη και η περιοχή είναι σει­σμο­γε­νής.

Το κρίσιμο ζήτημα όμως είναι οι ποσό­τη­τες αερίου που θα γεμί­σουν τον αγωγό ώστε να είναι εμπο­ρικά βιώ­σι­μος. Σύμφωνα με το σχέδιο, ο αγωγός θα μπορεί να μετα­φέ­ρει 10 δισε­κα­τομ­μύ­ρια κυβικά μέτρα αερίου ετησίως. Ορι­σμέ­νοι θεωρούν ότι ο αγωγός αυτός, που ανα­μέ­νε­ται να είναι έτοιμος περί το 2025, θα μπο­ρούσε μαζί με τον Δια­δρια­τικό Αγωγό (ΤΑΡ) να συμ­βά­λει καίρια στην απε­ξάρ­τηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο. Δυστυ­χώς ή ευτυχώς, πρό­κει­ται περί μύθου, καθώς τα 10 δισ. κ.μ. τον χρόνο θα κάλυ­πταν μόλις το 2% της ετήσιας κατα­νά­λω­σης φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Δεν πρέπει επίσης να λησμο­νεί­ται ότι τον περα­σμένο Μάιο η Κομι­σιόν και η Gazprom συμ­φώ­νη­σαν ώστε ο ρωσικός ενερ­γεια­κός κολοσ­σός να ανα­λά­βει δεσμεύ­σεις ελεύ­θε­ρης παροχής αερίου «σε αντα­γω­νι­στι­κές τιμές», την ώρα που, παρά τις αντι­δρά­σεις, προ­χω­ρεί ο αγωγός Nord Stream II από τη Ρωσία στη Γερ­μα­νία και οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες επι­διώ­κουν να μπουν δυνα­μικά στην ευρω­παϊκή αγορά.

Ολα αυτά δημιουρ­γούν ένα δύσκολο περι­βάλ­λον για την επι­τυ­χία του East Med, χωρίς να προ­στε­θούν στην εξίσωση άλλοι αγωγοί, όπως π.χ. ο Turk Stream, ή η προ­ο­πτική αξιο­ποί­η­σης των κοι­τα­σμά­των της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου προς άλλες κατευ­θύν­σεις.

«Κλειδί» οι ποσό­τη­τες αερίου στο Οικό­πεδο 10

Δεν είναι μυστικό ότι η αμε­ρι­κα­νική ExxonMobil, που αυτή την περίοδο πραγ­μα­το­ποιεί γεώ­τρηση στο Οικό­πεδο 10 της κυπρια­κής ΑΟΖ, έχει ταχθεί υπέρ της κατα­σκευής τερ­μα­τι­κού σταθμού υγρο­ποι­η­μέ­νου αερίου (LNG) στο νησί. Φυσικά, όλα θα εξαρ­τη­θούν από τις ποσό­τη­τες που θα εντο­πί­σει το γεω­τρύ­πανο και αυτό δεν θα φανεί πριν από τον Ιανουά­ριο. Επι­πλέον, η κυπριακή κυβέρ­νηση βρί­σκε­ται σε συζη­τή­σεις με τη Shell για την υπο­γραφή συμ­φω­νίας εξα­γω­γής του αερίου του κοι­τά­σμα­τος «Αφρο­δίτη» στον τερ­μα­τικό σταθμό LNG στο Ιντκου της Αιγύ­πτου, ενώ στο Ισραήλ ανα­μέ­νε­ται η δεύτερη φάση εκμε­τάλ­λευ­σης του κοι­τά­σμα­τος «Λεβιά­θαν». Σε αυτό το πλαίσιο, ο East Med μπορεί να ηχεί όμορφα ως ενι­σχυ­τι­κός παρά­γο­ντας της τρι­με­ρούς συνερ­γα­σίας Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, αλλά δεν πρέπει να τρέ­φο­νται υπερ­βο­λι­κές προσ­δο­κίες. Οσο για την Τουρκία, μπορεί να έκρινε ότι δεν έπρεπε να ενο­χλή­σει την ExxonMobil, αλλά αρκετοί προ­βλέ­πουν ότι ίσως παρε­νο­χλή­σει την επόμενη γεώ­τρηση της γαλ­λι­κής Total, όπως έπραξε πριν από μερι­κούς μήνες με την ιταλική Eni, οδη­γώ­ντας την σε απο­χώ­ρηση από το Οικό­πεδο 3.

Πηγή tovima.gr

Συντά­κτης

Αθα­να­σό­που­λος Άγγελος