Α-τυπος και υπογραμμός: Υπόθεση όλων

Τι είναι πο­λι­τι­σμός; Είναι μόνον τα αρ­χαία ευ­ρή­μα­τα; Είναι και αυτά, σί­γου­ρα όμως όχι μόνον αυτά. Πο­λι­τι­σμέ­νη είναι μια χώρα, όσο πο­λι­τι­σμέ­νοι είναι και οι άν­θρω­ποί της.

Τι εν­νο­ού­με όμως όταν λέμε ότι ένας άν­θρω­πος είναι πο­λι­τι­σμέ­νος; Οτι είναι καλ­λιερ­γη­μέ­νος, ότι είναι μορ­φω­μέ­νος, ότι έχει παι­δεία; Δεν είναι λίγα τα πα­ρα­δείγ­μα­τα αν­θρώ­πων που έχουν πτυ­χία αλλά δεν έχουν “παι­δεία”. Ισως λοι­πόν, ο “πο­λι­τι­σμέ­νος” άν­θρω­πος να προσ­διο­ρί­ζε­ται από την συ­μπε­ρι­φο­ρά του, τις σχέ­σεις τους με τους άλ­λους αν­θρώ­πους στην οι­κο­γέ­νειά του, στην ερ­γα­σία του, στις πα­ρέ­ες του, στις κοι­νω­νι­κές του συ­να­να­στρο­φές.

Η χρήση της λέξης και της έν­νοιας «πο­λι­τι­σμός» χρη­σι­μο­ποιεί­ται όταν θέ­λου­με να δεί­ξου­με την σύν­θε­ση μιας κοι­νω­νί­ας, την επι­στη­μο­νι­κή πρό­ο­δο, την ανα­βάθ­μι­ση των θε­σμών, το επί­πε­δο δια­βί­ω­σης και κοι­νω­νι­κής συμ­βί­ω­σης καθώς και το σύ­νο­λο των αν­θρω­πί­νων επι­τευγ­μά­των.

Στο πλαί­σιο αυτό, του πο­λι­τι­σμού στον μι­κρό­κο­σμό μας, είναι ανα­γκαίο να επα­να­προσ­διο­ρί­σου­με όλοι τον ρόλο μας, σε σχέση με εμάς και τους άλ­λους, σε σχέση με τις υπο­χρε­ώ­σεις και τα δι­καιώ­μα­τά μας.

Ο πο­λι­τι­σμός φα­νε­ρώ­νε­ται σε κάθε πτυχή της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τάς μας. Κι εδώ είναι το ση­μείο κλει­δί. Να σε­βό­μα­στε την πόλη μας, όπως σε­βό­μα­στε και το σπίτι μας.

Οι υπο­χρε­ώ­σεις της δη­μο­τι­κής αρχής για την πα­ρο­χή υπη­ρε­σιών προς τους πο­λί­τες είναι δε­δο­μέ­νες και συ­γκε­κρι­μέ­νες. Και χω­λαί­νουν, γε­γο­νός αδιαμ­φι­σβή­τη­το. Τι γί­νε­ται όμως με τις δικές μας υπο­χρε­ώ­σεις απέ­να­ντι στους συ­μπο­λί­τες μας και ου­σια­στι­κά, απέ­να­ντι στον εαυτό μας;

Λίγο η αδια­φο­ρία, λίγο οι αυ­ξη­μέ­νοι ρυθ­μοί, λίγο ο ωχα­δελ­φι­σμός, λίγο η πίεση… Πάντα θα υπάρ­χει μια δι­καιο­λο­γία για το σκου­πί­δι που πε­τά­ξα­με στο δρόμο, για τα απορ­ρίμ­μα­τα που αφή­σα­με εκτός κάδου, για τη ράμπα ανα­πή­ρων «που κλεί­σα­με για λίγο», για την στάθ­μευ­ση σε θέση ΑΜΕΑ «επει­δή όλες οι άλλες θέ­σεις ήταν κα­τει­λημ­μέ­νες», για τα πε­ριτ­τώ­μα­τα του σκύ­λου μας που δεν μα­ζέ­ψα­με στο σα­κου­λά­κι γιατί «ελα μωρέ, ποιος τα μα­ζεύ­ει;», για την γόπα του τσι­γά­ρου που πε­τά­ξα­με έξω από το αυ­το­κί­νη­το, για εκεί­νο το χαρ­το­μά­ντη­λο που «πήρε ο αέρας», για εκεί­να τα μπάζα που πε­τά­ξα­με στο ρέμα, για εκεί­νες τις πα­λιές οι­κο­σκευ­ές που ενα­πο­θέ­σα­με σε μια πλα­γιά δη­μιουρ­γώ­ντας ακόμα μια χω­μα­τε­ρή, και τόσες άλλες, οι­κεί­ες, κα­θη­με­ρι­νές ενέρ­γειές μας, που είναι βέ­βαιον πως αν γνω­ρί­ζα­με ότι κά­ποιος μας πα­ρα­κο­λου­θεί ή κα­ρα­δο­κεί να μας επι­βά­λει πρό­στι­μο, σί­γου­ρα θα τις απο­φεύ­γα­με.

Η ευ­θύ­νη είναι όλη δική μας. Κα­νέ­νας δή­μαρ­χος, κα­νέ­νας αστυ­νο­μι­κός, κα­νέ­νας τρο­χο­νό­μος, κα­νέ­νας οδο­κα­θα­ρι­στής, ακόμα κι αν όλοι μαζί στέ­κο­νταν πάνω από το κε­φά­λι μας, δεν θα μπο­ρού­σαν να μας συ­νε­τί­σουν, αν εμείς οι ίδιοι δεν αντι­λη­φθού­με τις δικές μας ευ­θύ­νες.

Εμείς οι ίδιοι έχου­με πρω­τί­στως την υπο­χρέ­ω­ση να φρο­ντί­ζου­με το νησί μας, την πόλη μας, την αυλή μας, το σπίτι μας… Όχι μόνο για τους επι­σκέ­πτες που έρ­χο­νται κάθε κα­λο­καί­ρι για να πε­ρά­σουν τις δια­κο­πές τους εδώ αλλά πρω­τί­στως για εμάς τους ίδιους και για τα παι­διά μας. Ο,τι δεν κά­νου­με στο σπίτι μας, γιατί να το κά­νου­με, λοι­πόν, στο «με­γά­λο μας σπίτι»; Είναι ευ­λο­γία να ζεις σε έναν τόπο όπως η Ρόδος. Ας μην εξα­κο­λου­θή­σου­με να την κα­κο­ποιού­με συ­στη­μα­τι­κά.