Πληρώνουμε “χρυσάφι” το ρεύμα, για να μειώνονται οι τιμές στη… Βουλγαρία

Του Χάρη Φλου­δό­που­λου

Το άνοιγ­μα της αγο­ράς προ­μή­θειας ρεύ­μα­τος καρ­κι­νο­βα­τεί, η ΔΕΗ υφί­στα­ται οι­κο­νο­μι­κή αι­μορ­ρα­γία και ο κα­τα­να­λω­τής βλέ­πει ένα μικρό μόνο μέρος από τα οφέλη που θα μπο­ρού­σε να φέρει ο αντα­γω­νι­σμός. Και όχι μόνο αυτό αλλά ο ρυθ­μός μεί­ω­σης του με­ρι­δί­ου της ΔΕΗ υστε­ρεί ένα­ντι των συμ­φω­νη­θέ­ντων με τους δα­νει­στές.

Αυτή είναι εν ολί­γοις η ει­κό­να της αγο­ράς ηλε­κτρι­σμού, ένα χρόνο μετά την εφαρ­μο­γή των πρώ­των δη­μο­πρα­σιών ΝΟΜΕ, που ξε­κί­νη­σαν τον Οκτώ­βριο του 2016.

Αυτή η απο­τυ­χία των δη­μο­πρα­σιών να ανοί­ξουν την αγορά, οφεί­λε­ται σε κα­θο­ρι­στι­κό βαθμό στο γε­γο­νός ότι το ρεύμα που δια­τί­θε­ται από τη ΔΕΗ σε τιμή με­τα­βλη­τού κό­στους (προ­κα­λώ­ντας σύμ­φω­να με τις εκτι­μή­σεις της διοί­κη­σής της απώ­λειες δε­κά­δων εκα­τομ­μυ­ρί­ων), κα­τευ­θύ­νε­ται όχι στην ελ­λη­νι­κή αγορά και τους Έλ­λη­νες κα­τα­να­λω­τές αλλά στο εξω­τε­ρι­κό για εξα­γω­γές.

Οι με­σά­ζο­ντες άλ­λω­στε, είτε πρό­κει­ται για τις λαϊ­κές αγο­ρές, είτε για το εμπό­ριο αγα­θών όπως η ηλε­κτρι­κή ενέρ­γεια, “φου­σκώ­νουν” τις τιμές και οδη­γούν σε επι­βα­ρύν­σεις για τον τε­λι­κό κα­τα­να­λω­τή.

Έτσι και στην πε­ρί­πτω­ση της ελ­λη­νι­κής αγο­ράς ηλε­κτρι­σμού, στις δη­μο­πρα­σί­ες ρεύ­μα­τος που έγι­ναν μέχρι τώρα, πάνω από το 10% των πο­σο­τή­των κα­τευ­θύν­θη­κε σε εξα­γω­γές.

Και δεν είναι μόνο η “διαρ­ροή” φθη­νής ενέρ­γειας, που φεύ­γει από το ελ­λη­νι­κό σύ­στη­μα και ευ­νο­εί γει­το­νι­κές αγο­ρές, όπως της Βουλ­γα­ρί­ας.

Ένα ακόμη ζή­τη­μα δη­μιουρ­γεί­ται από το γε­γο­νός ότι οι traders “χτύ­πη­σαν” τις δη­μο­πρα­σί­ες ΝΟΜΕ και ανέ­βα­σαν τις τιμές σε εξαι­ρε­τι­κά υψηλά επί­πε­δα, γε­γο­νός που δεν επέ­τρε­ψε στις εται­ρεί­ες προ­μή­θειας να δια­θέ­σουν ρεύμα σε Έλ­λη­νες κα­τα­να­λω­τές με φθη­νό­τε­ρα τι­μο­λό­για. Αντί λοι­πόν η φθηνή ενέρ­γεια από λι­γνί­τη και υδροη­λε­κτρι­κά να “ξε­φου­σκώ­σει” τους λο­γα­ρια­σμούς που τα τε­λευ­ταία χρό­νια έχουν εξε­λι­χθεί σε ένα από τα με­γα­λύ­τε­ρα κόστη για τα νοι­κο­κυ­ριά και τις επι­χει­ρή­σεις, ση­μα­ντι­κό μέρος της κα­τευ­θύν­θη­κε στη … Βουλ­γα­ρία και την Ιτα­λία, προς όφε­λος των εκεί αγο­ρών ενώ ακόμη και η ενέρ­γεια που έφτα­σε στην ελ­λη­νι­κή αγορά ήρθε με… κα­πέ­λο. Με απλά λόγια, οι traders έκα­ναν παι­χνί­δι στην πλάτη των ελ­λή­νων κα­τα­να­λω­τών…

Σο­βα­ρό­τα­τη στρέ­βλω­ση

Εδώ βε­βαί­ως θα μπο­ρού­σε κά­ποιος να ισχυ­ρι­στεί ότι ισχύ­ει ο νόμος της αγο­ράς. Όμως αυτό δεν ισχύ­ει γιατί η διαρ­ροή ενέρ­γειας από τα ΝΟΜΕ στο εξω­τε­ρι­κό στη­ρί­χθη­κε σε μια σο­βα­ρό­τα­τη στρέ­βλω­ση της αγο­ράς και των δη­μο­πρα­σιών.

Τι ακρι­βώς συ­νέ­βη και πως μπό­ρε­σαν οι με­σά­ζο­ντες της αγο­ράς να χτυ­πή­σουν τιμές και πο­σό­τη­τες από τις δη­μο­πρα­σί­ες ΝΟΜΕ;

Από το 2016 έχει ει­σα­χθεί με το νόμο 4414/2016 η χρέ­ω­ση προ­μη­θευ­τή για την κά­λυ­ψη του ελ­λείμ­μα­τος του ει­δι­κού λο­γα­ρια­σμού ΑΠΕ. Η συ­γκε­κρι­μέ­νη χρέ­ω­ση, η οποία ση­μειω­τέ­ον μέχρι τέλος του έτους θα έχει εκ­πλη­ρώ­σει το μνη­μο­νια­κό στόχο της για εξά­λει­ψη του ελ­λείμ­μα­τος του ει­δι­κού λο­γα­ρια­σμού, πλη­ρώ­νε­ται μόνο από τις εται­ρεί­ες προ­μή­θειας και όχι από τους traders που εξά­γουν ρεύμα στην Ιτα­λία, τη Βουλ­γα­ρία και άλλες γει­το­νι­κές χώρες.

Έχου­με δη­λα­δή ένα πλε­ο­νέ­κτη­μα των εμπό­ρων ρεύ­μα­τος, που ως επί το πλεί­στον είναι εται­ρεί­ες από το εξω­τε­ρι­κό με γρα­φεία σε χώρες όπως η Ελ­βε­τία και η Αυ­στρία και οι οποί­ες καρ­πώ­νο­νται τε­ρά­στια οφέλη.

Ενώ λοι­πόν το δια­συ­νο­ρια­κό εμπό­ριο ενέρ­γειας ως λει­τουρ­γία μπο­ρεί να οδη­γή­σει στη δη­μιουρ­γία μιας πιο ισορ­ρο­πη­μέ­νης πε­ρι­φε­ρεια­κής αγο­ράς ενέρ­γειας, εντού­τοις στην Ελ­λά­δα υπάρ­χει δυ­σλει­τουρ­γία καθώς οι έμπο­ροι απο­κτούν πλε­ο­νέ­κτη­μα αγο­ρά­ζο­ντας ενέρ­γεια από τις δη­μο­πρα­σί­ες χωρίς να επι­βα­ρύ­νο­νται με  τη  χρέ­ω­ση προ­μη­θευ­τή ΕΛΑΠΕ. Πόσο είναι αυτό το ποσό; 7 έως 8 ευρώ η με­γα­βα­τώ­ρα μετά τις αλ­λα­γές που έγι­ναν από τη ΡΑΕ και ει­ση­γή­θη­κε ο ΛΑΓΗΕ, ει­δάλ­λως η χρέ­ω­ση θα ήταν πολύ με­γα­λύ­τε­ρη.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, οι έμπο­ροι που συμ­με­τέ­χουν στις δη­μο­πρα­σί­ες ΝΟΜΕ ξε­κι­νούν με ένα αβα­ντάζ 7 -8 ευρώ η με­γα­βα­τώ­ρα ενώ πέραν τις συ­γκε­κρι­μέ­νης απαλ­λα­γής, οι εξα­γω­γείς απαλ­λάσ­σο­νται και από άλλες χρε­ώ­σεις της χον­δρε­μπο­ρι­κής αγο­ράς που βα­ρύ­νουν τους άλ­λους προ­μη­θευ­τές που δια­θέ­τουν την ενέρ­γεια που αγο­ρά­ζουν στους Έλ­λη­νες κα­τα­να­λω­τές.

“Κα­ρα­μπι­νά­τη” κρα­τι­κή ενί­σχυ­ση

Εδώ υπάρ­χει και μια άλλη πα­ρά­με­τρος, η οποία αφορά στον ορατό κίν­δυ­νο η Ελ­λά­δα να κα­τα­δι­κα­στεί για πα­ρά­νο­μη κρα­τι­κή ενί­σχυ­ση. Με βάση αντί­στοι­χες υπο­θέ­σεις και δε­δι­κα­σμέ­να αλλά και σύμ­φω­να με την Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή, η απαλ­λα­γή των εξα­γω­γέ­ων από τη χρέ­ω­ση προ­μη­θευ­τή για τον ΕΛΑΠΕ συ­νι­στά κατ’ αρχήν κρα­τι­κή ενί­σχυ­ση, η οποία θα έπρε­πε να είχε κοι­νο­ποι­η­θεί στην Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή. Κάτι τέ­τοιο δεν έχει συμ­βεί με απο­τέ­λε­σμα οι εξα­γω­γείς να έχουν απο­κτή­σει αθέ­μι­το πλε­ο­νέ­κτη­μα ένα­ντι των προ­μη­θευ­τών που στο­χεύ­ουν στη διά­θε­ση της ενέρ­γειας με αντα­γω­νι­στι­κές τιμές στον Έλ­λη­να κα­τα­να­λω­τή.

Το γε­γο­νός δε ότι υπάρ­χει “αβά­ντα” της τάξης των 8 ευρώ, εξη­γεί εν μέρει και την εκτί­να­ξη της τιμής των δη­μο­πρα­σιών, οι οποί­ες ξέ­φυ­γαν ακρι­βώς μετά την εφαρ­μο­γή της χρέ­ω­σης προ­μη­θευ­τή, στις αρχές του έτους.

Απο­τέ­λε­σμα: ενώ το ρεύμα από τις δη­μο­πρα­σί­ες ΝΟΜΕ θα έπρε­πε να έχει οδη­γή­σει σε άνοιγ­μα της αγο­ράς με επι­πλέ­ον μειώ­σεις προς όφε­λος των κα­τα­να­λω­τών, των επι­χει­ρή­σε­ων και της βιο­μη­χα­νί­ας, στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα εκεί­νο που έγινε ήταν η φθηνή ελ­λη­νι­κή υδροη­λε­κτρι­κή και λι­γνι­τι­κή πα­ρα­γω­γή της ΔΕΗ να επι­δο­τή­σει τον κα­τα­να­λω­τή ρεύ­μα­τος της Βουλ­γα­ρί­ας και να φου­σκώ­σει τα πορ­το­φό­λια των εμπό­ρων εξα­γω­γέ­ων.

Η κρί­σι­μη δη­μο­πρα­σία που θα κρί­νει το μέλ­λον 

Κλεί­νο­ντας ένα χρόνο λοι­πόν δη­μο­πρα­σιών ΝΟΜΕ, έχου­με το εξής πα­ρά­δο­ξο: εξαι­τί­ας της στρέ­βλω­σης αλλά και της έμ­με­σης ενί­σχυ­σης των εξα­γω­γέ­ων ρεύ­μα­τος, η αγορά να μην πα­ρου­σιά­ζει επαρ­κή πρό­ο­δο και να δια­τί­θε­νται στις δη­μο­πρα­σί­ες επι­πλέ­ον πο­σό­τη­τες ως penalty. Την επό­με­νη Τε­τάρ­τη, στη με­γά­λη δη­μο­πρα­σία, κατά την οποία θα δια­τε­θούν  718MWh/h, ανα­μέ­νε­ται να κρι­θεί το μέλ­λον της αγο­ράς προ­μή­θειας και η πο­ρεία της το 2018.

Πρό­κει­ται για τη με­γα­λύ­τε­ρη πο­σό­τη­τα που έχει δη­μο­πρα­τη­θεί και η οποία ξε­κι­νά από χα­μη­λή τιμή εκ­κί­νη­σης στα 32,05 ευρώ η με­γα­βα­τώ­ρα. Βε­βαί­ως η χα­μη­λή τιμή δεν ήταν αρ­κε­τή για την προη­γού­με­νη δη­μο­πρα­σία όταν η τιμή εκτι­νά­χθη­κε στα 43,05 ευρώ η με­γα­βα­τώ­ρα σε επί­πε­δα που το μει­κτό πε­ρι­θώ­ριο για την προ­μή­θεια με­τριέ­ται σε ελά­χι­στα ευρώ. Η αγορά είναι σαφές ότι δεν αντέ­χει άλλο πι­σω­γύ­ρι­σμα και νέα κα­θυ­στέ­ρη­ση. Η ευ­θύ­νη των αρ­μο­δί­ων που έχουν σχε­διά­σει και επι­βλέ­πουν τους δια­γω­νι­σμούς είναι κα­θο­ρι­στι­κή για το τι θα επα­κο­λου­θή­σει.

capital.gr