Τα Συν και τα Πλην της Μεταπολίτευσης -Αρθρο του Δ. Κρεμαστινού

Το 1974 υπήρξε πράγ­ματι σταθμός για τη δημο­κρα­τία στη χώρα. Επειτα από επτά χρόνια στρα­τιω­τι­κής δικτα­το­ρίας, που κατέ­ληξε στην τρα­γω­δία της Κύπρου, φάνηκε φως μεγάλης αισιο­δο­ξίας στον ορί­ζο­ντα. Ο Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής, επι­κε­φα­λής μιας εθνικής κυβέρ­νη­σης ενό­τη­τας των περισ­σο­τέ­ρων πολι­τι­κών δυνά­μεων, έθεσε τις βάσεις ενός δημο­κρα­τι­κού πολι­τεύ­μα­τος με ένα προ­ο­δευ­τικό Σύνταγμα. Με ένα δημο­ψή­φι­σμα έδωσε την ευκαι­ρία στον ελλη­νικό λαό να απο­φαν­θεί περί της βασι­λευο­μέ­νης ή της αβα­σι­λεύ­του δημο­κρα­τίας και ανα­γνώ­ρισε το ΚΚΕ, το οποίο στην πράξη βρι­σκό­ταν στην παρα­νο­μία από τον καιρό του Μεταξά και του εμφυ­λίου πολέμου. Επίσης, επε­δί­ωξε με όλους τους τρόπους και πέτυχε την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρω­παϊκή Ενωση, ως δέκατο μέλος, με στόχο να δια­σφα­λί­σει τη δημο­κρα­τία στη χώρα και την εθνική ασφά­λεια. Παράλ­ληλα, προει­δο­ποί­ησε τους Ελληνες να μην εφη­συ­χά­ζουν και να αγω­νί­ζο­νται για να κατα­φέ­ρουν να επι­βιώ­σουν οικο­νο­μικά μεταξύ των γιγά­ντων της ΕΕ. Αυτά τα σοβαρά βήματα εδραί­ω­σαν τον δημο­κρα­τικό μας πολι­τι­σμό και έδωσαν την ευκαι­ρία σε όλους τους πολίτες να αισθά­νο­νται ίσοι απέ­να­ντι στην εξουσία.
Το 1981 υπήρξε ένας άλλος μεγάλος σταθμός της Μετα­πο­λί­τευ­σης, όταν ο Ανδρέας Παπαν­δρέου, επι­κε­φα­λής του ΠΑΣΟΚ, έφερε για πρώτη φορά ένα σοσια­λι­στικό κόμμα στην εξουσία και έδωσε την ευκαι­ρία να κυβερ­νή­σουν οι μισοί περίπου Ελληνες που για δια­φό­ρους ιστο­ρι­κούς λόγους βρί­σκο­νταν για πολλά χρόνια εκτός εξου­σίας. Με την ανα­γνώ­ριση της Εθνικής Αντί­στα­σης συνέ­νωσε όλους τους Ελληνες, που είχαν διχα­στεί από τον καιρό του Εμφυ­λίου. Με σειρά προ­ο­δευ­τι­κών νομο­θε­τη­μά­των έθεσε τα θεμέλια του κοι­νω­νι­κού κράτους. Η χώρα είδε για πρώτη φορά Εθνικό Σύστημα Υγείας. Η χώρα είδε για πρώτη φορά νόμους υπο­στή­ρι­ξης των κοι­νω­νικά ευπαθών ομάδων, νόμους που καθιέ­ρω­σαν την ισότητα των δύο φύλων σε όλα τα επίπεδα, μια σειρά προ­ο­δευ­τι­κών νόμων στο εργα­τικό δίκαιο με σαφή υπο­στή­ριξη των εργα­ζο­μέ­νων. Ο Ανδρέας Παπαν­δρέου επέφερε ουσια­στικά ανα­κα­τα­νομή του εθνικού εισο­δή­μα­τος προς όφελος των οικο­νο­μικά αδυ­νά­μων.
Οσον αφορά στην οικο­νο­μία, χρη­σι­μο­ποί­ησε τη μέθοδο του μαστί­γιου και του καρότου. Αγω­νί­στηκε για να επι­τύ­χει να εγκρι­θούν τα Μεσο­γειακά Ολο­κλη­ρω­μένα Προ­γράμ­ματα, παρά τη σφοδρή αντί­δραση των μεγάλων ευρω­παϊ­κών δυνά­μεων, για να δώσει την κινη­τή­ριο δύναμη της ανά­πτυ­ξης στην Ελλάδα. Ο Ανδρέας Παπαν­δρέου πίστευε ότι η χώρα πρέπει να δανεί­ζε­ται για να υπάρ­χουν επεν­δύ­σεις και ανά­πτυξη και όχι να δανεί­ζε­ται με στόχο τα κατα­να­λω­τικά αγαθά. Γι’ αυτό μετέ­φερε την αγωνία του, λέγο­ντας δημόσια στη Βουλή: «Εάν η χώρα δεν αφα­νί­σει το χρέος, το χρέος θα αφα­νί­σει τη χώρα». Και κατά τη διάρ­κεια της τελευ­ταίας του δια­κυ­βέρ­νη­σης ακο­λού­θησε την πολι­τική της οικο­νο­μι­κής στα­θε­ρό­τη­τας και όχι των παροχών, και θεμε­λί­ωσε το ΑΣΕΠ για να στα­μα­τή­σει το πελα­τειακό κράτος, που μάστιζε τον τόπο, και να περιο­ρί­σει γενικά τους άσκο­πους διο­ρι­σμούς.
Ομως δεν ακο­λου­θή­θηκε αυτή η πολι­τική στη συνέ­χεια, με απο­κο­ρύ­φωμα την τελευ­ταία πεντα­ε­τία πριν από τη χρε­ο­κο­πία της Ελλάδας, δηλαδή την περίοδο 2004-2009.
Στην οικο­νο­μική εκτροπή που οδήγησε στη χρε­ο­κο­πία συνέ­βα­λαν με δια­φο­ρε­τικό ποσοστό ευθύνης σχεδόν οι πάντες. Ασφαλώς, οι κυβερ­νή­σεις φέρουν πάντα τη βασική ευθύνη, αλλά και οι αντι­πο­λι­τεύ­σεις -σε μικρό­τερο βαθμό- επίσης συμ­με­τέ­χουν στην ευθύνη. Δεν ακού­στηκε, δυστυ­χώς, καμία φωνή από τις τότε αντι­πο­λι­τεύ­σεις που να προει­δο­ποι­ή­σει ότι όταν δανει­ζό­μεθα για να βελ­τιώ­νουμε τη ζωή μας με κατα­να­λω­τικά αγαθά οδη­γού­μεθα κατευ­θείαν στη χρε­ο­κο­πία. Αντί­θετα, οι αντι­πο­λι­τεύ­σεις ζητού­σαν επίμονα περισ­σό­τε­ρες παροχές, λέγο­ντας ότι οι μεγάλες παροχές σε μισθούς, συντά­ξεις, κατα­να­λω­τικά δάνεια κ.ά. ήταν «σταγόνα εν τω ωκεανώ». Ούτε ένας οικο­νο­μο­λό­γος καθη­γη­τής από αυτούς που σήμερα εμφα­νί­ζο­νται ως κήν­σο­ρες στις οθόνες των τηλε­ο­ρά­σεων δεν είχε επι­ση­μά­νει τους κιν­δύ­νους της χρε­ο­κο­πίας.
Ακόμα και το οικο­νο­μικό επι­τε­λείο του Κώστα Καρα­μανλή τον είχε δια­βε­βαιώ­σει -κι εκείνος με τη σειρά του τον ελλη­νικό λαό- ότι το τρα­πε­ζικό σύστημα της χώρας ήταν απόρ­θητο, όταν οι ΗΠΑ λάμ­βα­ναν μέτρα προ­στα­σίας της οικο­νο­μίας τους μετά τη χρε­ο­κο­πία της τρά­πε­ζας Lehman Brothers.
Αλλά και μετά τη χρε­ο­κο­πία της χώρας, αντί το πολι­τικό σύστημα να συμπε­ρι­φερ­θεί με ωρι­μό­τητα, όπως συνέ­βαινε στην Ιρλαν­δία, την Πορ­το­γα­λία και την Κύπρο, επε­δί­ωξε και πέτυχε με υπο­σχέ­σεις παροχών την άνοδο στην εξουσία, με απο­τέ­λε­σμα, ενώ όλα τα άλλα κράτη ανέ­λα­βαν τις υπο­χρε­ώ­σεις τους με ένα και μονα­δικό μνη­μό­νιο, εμείς σήμερα να βρι­σκό­μα­στε ενόψει του τέταρ­του μνη­μο­νίου. Ενός μνη­μο­νίου που η κυβέρ­νηση δεν απο­δέ­χε­ται ως μνη­μό­νιο, αλλά στην πραγ­μα­τι­κό­τητα δεν είναι παρά σκληρά μέτρα περι­κο­πών μισθών και συντά­ξεων για πολλές δεκα­ε­τίες.
Ετσι κλείνει η πρώτη μετα­πο­λι­τευ­τική περί­ο­δος και ανοίγει μια νέα, στην οποία όλες οι πολι­τι­κές δυνά­μεις θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους τα λάθη που έγιναν, για να μην οδη­γη­θεί η χώρα σε μεγα­λύ­τερα αδιέ­ξοδα, τα οποία με βεβαιό­τητα θα οδη­γή­σουν σε εθνι­κούς κιν­δύ­νους.