Με δύο συμμετοχές από τη Ρόδο η πρώτη ελληνόφωνη Queer Opera «Οrfeas 2021»

Το έργο ORFEAS2021, βα­σι­σμέ­νο στην όπερα «L’Orfeo» του Κλά­ου­ντιο Μο­ντε­βέρ­ντι, απο­τε­λεί την πρώτη ελ­λη­νό­φω­νη queer όπερα και αφη­γεί­ται τους αγώ­νες του Ορφέα, του πρώ­του γκέι πρω­θυ­πουρ­γού της Ελ­λά­δας, ενά­ντια στην πα­τρο­πα­ρά­δο­τη ιστο­ρία κα­τα­πί­ε­σης «Live Your Myth in Greece».

Είναι ένα με­τα­μο­ντέρ­νο πει­ρα­μα­τι­κό έργο με στοι­χεία μπα­ρόκ με­λο­δρά­μα­τος, DIY κολάζ, post-internet αι­σθη­τι­κής και ει­κο­νι­κής πραγ­μα­τι­κό­τη­τας.

Το λι­μπρέ­το υπο­γρά­φουν οι Αντριά­να Μίνου και Φοί­βος Δού­σος, και τη σκη­νο­θε­σία και το μο­ντάζ ο Φιλ Ιε­ρό­που­λος. Η όπερα είναι επη­ρε­α­σμέ­νη και αφιε­ρω­μέ­νη στη μνήμη τ@ περ­φόρ­μερ και ακτι­βιστ@ Ζακ Κω­στό­που­λου/Zackie Oh.

Ως προς το πε­ριε­χό­με­νο της Οπε­ρας, ο Ορ­φέ­ας είναι ένας φι­λό­δο­ξος και επι­τυ­χη­μέ­νος ηγέ­της. Ο πρώ­τος ανοι­χτά γκέι πρω­θυ­πουρ­γός της Ελ­λά­δας, χαί­ρει της απο­δο­χής του λαού (ή του­λά­χι­στον αυτό πι­στεύ­ει), μέχρι τη στιγ­μή που ένα απρό­σμε­νο πε­ρι­στα­τι­κό ανοί­γει μια σειρά από ζη­τή­μα­τα που ο ίδιος θε­ω­ρού­σε λυ­μέ­να. Απο­φα­σι­σμέ­νος να αλ­λά­ξει για πάντα τον τρόπο που γί­νο­νται τα πράγ­μα­τα στη χώρα, ο Ορ­φέ­ας απο­φα­σί­ζει να ανα­με­τρη­θεί με τα με­γά­λα πνεύ­μα­τα της ελ­λη­νι­κής ιστο­ρί­ας…

Σε μια κα­τά­βα­ση στο σκο­τει­νό ερ­γα­στή­ριο των εθνι­κών μύθων της ελ­λη­νι­κό­τη­τας, το Μου­σείο Με­τα­φυ­σι­κής Ιστο­ρί­ας, ο Ορ­φέ­ας θα πρέ­πει να απο­δεί­ξει ότι ο ορ­θο­λο­γι­σμός του είναι ικα­νός να πεί­σει ακόμη και τις πλέον αντι­δρα­στι­κές και χθό­νιες δυ­νά­μεις. Αρκεί όμως η ρη­το­ρι­κή του δει­νό­τη­τα και η λα­ο­φι­λία του για να κα­τα­φέ­ρει μια ρι­ζι­κή αλ­λα­γή του υπάρ­χο­ντος; Στο τέλος του τα­ξι­διού του ο Ορ­φέ­ας θα έρθει αντι­μέ­τω­πος με τις δικές του αντι­φά­σεις και με τα όρια των δυ­να­το­τή­των του.

Στο έργο, υπάρ­χουν δύο συμ­με­το­χές από τη Ρόδο, του Στα­μά­τη Πα­κά­κη ως μο­νω­δού και τ@ Αλεξ Δη­μη­τρί­ου στην πα­ρα­γω­γή.

Το Αλεξ Δη­μη­τρί­ου (το ίδιο αυ­το­προσ­διο­ρί­ζε­ται ως non binary), μιλά σή­με­ρα στην πολύ εν­δια­φέ­ρου­σα συ­νέ­ντευ­ξή τ@ στη «δη­μο­κρα­τι­κή» για την πρώτη ελ­λη­νό­φω­νη queer Οπερα, τη συμ­με­το­χή τ@ αλλά και την τέχνη της queer κοι­νό­τη­τας στην Ελ­λά­δα.

• Αλεξ, ποια είναι η σχέση σου με τη Ρόδο;

Εχω γεν­νη­θεί στη Ρόδο. Η κα­τα­γω­γή της μη­τέ­ρας μου είναι από τη Ρόδο και ο πα­τέ­ρας μου έχει με­γα­λώ­σει στο νησί. Εζησα στη Ρόδο μέχρι τα 8 μου χρό­νια και μετά με­τα­κο­μί­σα­με στην Αθήνα όπου και με­γά­λω­σα.

• Ερ­χε­σαι όμως στο νησί τα­κτι­κά.

Ναι έρ­χο­μαι, πε­ρισ­σό­τε­ρο τα τε­λευ­ταία δύο χρό­νια λόγω του project Sazman που διορ­γά­νω­σα στη Ρόδο το 2020.

• Να μι­λή­σου­με για το τε­λευ­ταίο πρω­το­πο­ρια­κό project, την βί­ντεο – όπερα «Ορ­φέ­ας 2021», που πήγε απροσ­δό­κη­τα καλά δε­δο­μέ­νων και των ιδιαί­τε­ρων συν­θη­κών εξαι­τί­ας της παν­δη­μί­ας. Πώς ξε­κί­νη­σε αυτή η ιδέα;

Το έργο αυτό, είναι ένα concept από τα ΦΥΤΑ, του καλ­λι­τε­χνι­κού ντου­έ­του Φοί­βου Δρό­σου και Φιλ Ιε­ρό­που­λου, οι οποί­οι είναι ενερ­γοί ως ΦΥΤΑ εδώ και 10 χρό­νια πε­ρί­που στην queer καλ­λι­τε­χνι­κή σκηνή της Αθή­νας κυ­ρί­ως αλλά και εκτός χώρας, όπως στο Λον­δί­νο, στο Βε­ρο­λί­νο και αλλού. Εγώ γνω­ρί­ζο­μαι με τα παι­διά πριν από τη δη­μιουρ­γία του ντου­έ­του και συ­νερ­γά­ζο­μαι μαζί τους πάνω από 10 χρό­νια. Εχου­με δου­λέ­ψει μαζί σε εκ­θέ­σεις, έχου­με συν­διορ­γα­νώ­σει events και πέρα από συ­νερ­γά­τες εί­μα­στε και πολύ καλοί φίλοι. Τα ΦΥΤΑ γύρω στο 2018, είχαν την ιδέα να κά­νουν αυτή την όπερα κι ενώ την έγρα­φαν ακόμα, κά­νο­ντας τη δια­σκευή από το L’Orfeo του Κλά­ου­ντιο Μο­ντε­βέρ­ντι, έγινε η δο­λο­φο­νία του Ζακ Κω­στό­που­λου.

Ο Ζακ ήταν φίλος μας και έχου­με κάνει performances μαζί, τον γνώ­ρι­ζα πολλά χρό­νια από τη σκηνή. Όταν λοι­πόν δο­λο­φο­νή­θη­κε ο Ζακ, κι ενώ η αρ­χι­κή ιδέα ήταν η όπερα να έχει πε­ρισ­σό­τε­ρα στοι­χεία κω­μω­δί­ας, τα ΦΥΤΑ απο­φά­σι­σαν ότι δεν ήταν δυ­να­τόν αυτό το τραύ­μα και όλο αυτό που ζούμε στην κοι­νό­τη­τά μας να μην πε­ρι­λη­φθεί και να μην απο­τυ­πω­θεί στο έργο.

• Στην κοι­νό­τη­τα των queer;

Στην LGBΤQI κοι­νό­τη­τα. Κι ενώ η όπερα επρό­κει­το να ανέ­βει στην εναλ­λα­κτι­κή σκηνή της Λυ­ρι­κής τον Μάρ­τιο του 2020, το lockdown τε­λι­κά δεν το επέ­τρε­ψε. Η όπερα ακυ­ρώ­θη­κε δύο ημέ­ρες πριν από την πρε­μιέ­ρα όπως και πολ­λές άλλες πα­ρα­στά­σεις της Λυ­ρι­κής Σκη­νής.

Τότε εγώ δεν ήμουν ακόμα στην πα­ρα­γω­γή, θα πή­γαι­να ως θε­α­τής να δω την πα­ρά­στα­ση. Στο διά­στη­μα των lock down προ­κύ­πτει η ιδέα από τη Λυ­ρι­κή Σκηνή, να βι­ντε­ο­σκο­πού­νται κά­ποιες πα­ρα­στά­σεις και να προ­βάλ­λο­νται στη δια­δι­κτυα­κή πλατ­φόρ­μα της. Εγινε λοι­πόν η πρό­τα­ση να βι­ντε­ο­σκο­πη­θεί η όπερα, αλλά τα ΦΥΤΑ δεν ήθε­λαν να ανε­βά­σουν την πα­ρά­στα­ση στη σκηνή και απλώς να βι­ντε­ο­σκο­πη­θεί. Οπότε επει­δή ο ένας από τους δύο, ο Φιλ, έχει κι­νη­μα­το­γρα­φι­κό και ακα­δη­μαϊ­κό υπό­βα­θρο όσον αφορά στον πει­ρα­μα­τι­κό κι­νη­μα­το­γρά­φο απο­φα­σί­στη­κε, αντί απλώς να βι­ντε­ο­σκο­πη­θεί, να γίνει ται­νία.

Κι εκεί μπήκα εγώ, διότι χρειά­στη­καν ένα άτομο το οποίο να είναι από την ομάδα τους και να συ­νεν­νο­εί­ται με την Λυ­ρι­κή Σκηνή, οπότε ανέ­λα­βα ου­σια­στι­κά την ορ­γά­νω­ση όλης της πα­ρα­γω­γής. Η ται­νία ORFEAS2021 ήταν μέρος του δια­γω­νι­στι­κού προ­γράμ­μα­τος του 62ου Διε­θνούς Φε­στι­βάλ Κι­νη­μα­το­γρά­φου Θεσ­σα­λο­νί­κης και έκανε την αθη­ναϊ­κή της πρε­μιέ­ρα στην Ται­νιο­θή­κη της Ελ­λά­δος στις 19 Ια­νουα­ρί­ου με μια sold-out προ­βο­λή παρά την κα­τά­στα­ση της παν­δη­μί­ας. Για τους ανα­γνώ­στες που ίσως βρε­θούν στην Αθήνα, θα γίνει μια τε­λευ­ταία προ­βο­λή στις 2 Φε­βρουα­ρί­ου στην Ται­νιο­θή­κη και ευ­ελ­πι­στού­με να τα­ξι­δέ­ψει σύ­ντο­μα και στην υπό­λοι­πη Ελ­λά­δα, γιατί όχι και στη Ρόδο. Γε­νι­κά πά­ντως, ήταν μια αρ­κε­τά δύ­σκο­λη πα­ρα­γω­γή, ει­δι­κά για εμένα που δου­λεύω εδώ και αρ­κε­τά χρό­νια στο Βε­ρο­λί­νο σε ιδιω­τι­κές πα­ρα­γω­γές.

• Εσύ Αλεξ, κι­νεί­σαι με­τα­ξύ Ελ­λά­δας και Γερ­μα­νί­ας.

Ναι. Μέχρι το 2019 η βάση μου ήταν το Βε­ρο­λί­νο αλλά ήδη είχα αρ­χί­σει να πυ­κνώ­νω τις επι­σκέ­ψεις μου στην Ελ­λά­δα. Με­τα­κό­μι­σα στο Βε­ρο­λί­νο το 2007 αλλά από το 2013 και μετά άρ­χι­σα να έρ­χο­μαι όλο και πιο κοντά στην Ελ­λά­δα με διά­φο­ρα projects και performances. Ας πούμε ότι στη Γερ­μα­νία δου­λεύω και στην Ελ­λά­δα δη­μιουρ­γώ.

• Γε­νι­κά πά­ντως εσύ κι­νεί­σαι στον ευ­ρύ­τε­ρο καλ­λι­τε­χνι­κό χώρο, δη­μιουρ­γείς, σχε­διά­ζεις, πει­ρα­μα­τί­ζε­σαι…

Όταν έφυγα από την Ελ­λά­δα, στα 25 μου χρό­νια, σχε­δόν δεν ήξερα τι ήθελα. Αυτό που είχα κατά νου είναι ότι ήθελα να ασχο­λη­θώ με τη διορ­γά­νω­ση events, με την τέχνη, με αυτό τον χώρο γε­νι­κά. Στο Βε­ρο­λί­νο, σχε­δόν μόλις πήγα, γνώ­ρι­σα έναν άν­θρω­πο, τον Jürgen Brüning, με τον οποίο συ­νερ­γά­ζο­μαι από τότε και μέχρι σή­με­ρα ο οποί­ος είναι κι­νη­μα­το­γρα­φι­κός πα­ρα­γω­γός, έκανε κυ­ρί­ως πα­ρα­γω­γές του Bruce LaBruce ο οποί­ος είναι ένας αρ­κε­τά γνω­στός Κα­να­δός σκη­νο­θέ­της που ασχο­λεί­ται κυ­ρί­ως με gay και queer θε­μα­το­λο­γία και ήταν ιδιαί­τε­ρα δρα­στή­ριος στα ’90s και ’00s.

Εγώ δού­λευα και δου­λεύω με τον πα­ρα­γω­γό που έκανε ται­νί­ες του LaBruce και μέσα σε όλα αυτά έκανε και κάνει ένα Φε­στι­βάλ στο Βε­ρο­λί­νο που λέ­γε­ται Porn Film Festival το οποίο αφορά στην πορ­νο­γρα­φία, στη σε­ξουα­λι­κή έκ­φρα­ση, στην εν­δυ­νά­μω­ση, στη φε­μι­νι­στι­κή πορ­νο­γρα­φία… Δεν είναι ένα Φε­στι­βάλ που δεί­χνει ται­νί­ες πορνό, είναι ένα Φε­στι­βάλ που ανοί­γει τη συ­ζή­τη­ση σχε­τι­κά με το τι ση­μαί­νει πορ­νο­γρα­φία, σε­ξερ­γα­σία, queer politics, body politics, και μια σειρά από άλλα θέ­μα­τα. Σε αυτό το Φε­στι­βάλ δού­λευα για πε­ρί­που 11 χρό­νια και μέσα από αυτό, ήρθα πιο κοντά στην queer φι­λο­σο­φία.

Εχω κάνει ένα master στις σπου­δές φύλου και απο­μέ­νει μόνο η πτυ­χια­κή μου. Κι επει­δή κι εγώ αυ­το­προσ­διο­ρί­ζο­μαι ως queer ταί­ρια­ξα πολύ σε αυτή τη σκηνή. Πριν φύγω για το Βε­ρο­λί­νο, λίγο πριν τε­λειώ­σω την ΑΣΟΕΕ, δού­λευα σε έναν συ­ναυ­λια­κό χώρο, στο Gagarin στην οδό Λιο­σί­ων όπου ήταν υπεύ­θυ­νος ο Νι­κό­λας Τρια­ντα­φυλ­λί­δης, ο γιος του Χάρρυ Κλιν.

Εμένα το όνει­ρό μου ως παιδί ήταν να διορ­γα­νώ­νω συ­ναυ­λί­ες, οπότε ήμουν πολύ χα­ρού­με­νη που βρήκα δου­λειά σε ένα αντι­κεί­με­νο που αγα­πού­σα. Εκεί γνώ­ρι­σα τη γνω­στή λε­σβία ακτι­βί­στρια Μαρία Cyber η οποία έφερε στην Αθήνα το Porn Festival του Βε­ρο­λί­νου κι από εκεί ξε­κί­νη­σε η δική μου πο­ρεία στον χώρο, από εκεί μού μπήκε το μι­κρό­βιο και καλ­λι­τε­χνι­κά και προ­σω­πι­κά.

• Πά­ντως Αλεξ, τόσο εσύ όσο και τα ΦΥΤΑ έχετε συμ­βά­λει στην ανά­δει­ξη της queer τέ­χνης στην Ελ­λά­δα.

Θεωρώ ότι έχου­με συμ­βά­λει να πα­ρου­σιά­σου­με την queer τέχνη σε ένα πιο ευρύ κοινό. Μέχρι τότε γί­νο­νταν πράγ­μα­τα αλλά μέσα από πιο αναρ­χι­κές και κλει­στές κα­τα­στά­σεις διότι δεν είναι εύ­κο­λο να εκτί­θε­σαι. Ει­δι­κά στην πε­ρί­ο­δο της με­γά­λης οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης, που η Χρυσή Αυγή είχε με­γά­λα πο­σο­στά και έκανε διά­φο­ρα πο­γκρόμ, δεν ήταν εύ­κο­λο να εκτε­θείς ως queer, δε­χό­μα­σταν πό­λε­μο και όχι μόνο από τη Χ.Α. Βέ­βαια, όπως λέμε και στον Ορφέα, μπο­ρεί να θε­ω­ρού­με τους Χρυ­σαυ­γί­τες επι­κίν­δυ­νους, αλλά πιο επι­κίν­δυ­νοι είναι οι «νοι­κο­κυ­ραί­οι», αυτοί δη­λα­δή που σκό­τω­σαν και τον Ζακ. Την ημέρα που έγινε η δο­λο­φο­νία, εμείς διορ­γα­νώ­να­με ένα Φε­στι­βάλ στη Σχολή Καλών Τε­χνών, ήμα­σταν όλα εκεί και δεν εί­χα­με ιδέα τι είχε συμ­βεί στο κέ­ντρο.

Μά­λι­στα ανα­ρω­τιό­μα­σταν γιατί δεν είχε φανεί ακόμα ο Ζακ… Κι εντέ­λει, την επό­με­νη ημέρα μά­θα­με ότι «το πρε­ζά­κι που πήγε να κλέ­ψει», όπως τον απο­κά­λε­σαν οι «νοι­κο­κυ­ραί­οι», ήταν ο Ζακ και σο­κα­ρι­στή­κα­με όλα εμείς που τον γνω­ρί­ζα­με.

ΦΩΤΟ: Giannis Drakoulidis, Andreas Simopoulos, Μι­χά­λης Γκα­τζό­γιας