Διάλογος με την Τουρκία: Έξι φόβοι για τις πραγματικές διαθέσεις του Ερντογάν

Πο­λύ­τι­μος και απα­ραί­τη­τος ο διά­λο­γος… Εκ των ων ουκ άνευ, εάν θέλει κα­νείς να προ­χω­ρά μπρο­στά στις σχέ­σεις του με εταί­ρους, συμ­μά­χους, ακόμη και με τους όποιους «εχθρούς», δια­τη­ρώ­ντας ζω­ντα­νή την προ­ο­πτι­κή κα­λύ­τε­ρων (ή του­λά­χι­στον, όχι χει­ρό­τε­ρων) ημε­ρών.

Θε­τι­κός ο διά­λο­γος λοι­πόν επί της αρχής αλλά και… επί­φο­βος συ­νά­μα, πολύ δε πε­ρισ­σό­τε­ρο όταν διε­ξά­γε­ται μέσα σε ένα πε­ρι­βάλ­λον εκ των προ­τέ­ρων «ναρ­κο­θε­τη­μέ­νο» από την άλλη πλευ­ρά, με τις  «νάρ­κες» να έχουν πια δώσει τη θέση του σε εκ­βια­σμούς και τε­τε­λε­σμέ­να, μα­ξι­μα­λι­στι­κές διεκ­δι­κή­σεις και εστί­ες κα­χυ­πο­ψί­ας, βα­ριές κου­βέ­ντες και πα­ρά­πλευ­ρους μο­χλούς πί­ε­σης.

Μι­λώ­ντας στο CNN Türk, ο Ιμπρα­χίμ Καλίν, εκ­πρό­σω­πος και επί σειρά ετών κο­ρυ­φαί­ος σύμ­βου­λος του προ­έ­δρου Ερ­ντο­γάν, δή­λω­σε ότι η τουρ­κι­κή ηγε­σία είναι τώρα «έτοι­μη να συ­νο­μι­λή­σει» με την ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά «χωρίς όρους και προ­ϋ­πο­θέ­σεις». Πα­ρου­σί­α­σε, μά­λι­στα, και ως κί­νη­ση καλής θέ­λη­σης από την πλευ­ρά της Άγκυ­ρας την από­φα­ση του Ερ­ντο­γάν να ανα­στεί­λει μέχρι νε­ω­τέ­ρας τις ερευ­νη­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες που είχε εξαγ­γεί­λει στην πε­ριο­χή νο­τί­ως του νη­σιω­τι­κού συ­μπλέγ­μα­τος της Με­γί­στης με το τουρ­κι­κό σει­σμο­γρα­φι­κό Oruc Reis για το διά­στη­μα από τις 21 Ιου­λί­ου έως και τις 2 Αυ­γού­στου.

Η μη-ενερ­γο­ποί­η­ση της πα­ρα­νο­μί­ας ως… κί­νη­ση καλής θέ­λη­σης

Ξε­κι­νώ­ντας από τα βα­σι­κά… και μόνο το γε­γο­νός ότι η τουρ­κι­κή πλευ­ρά σπεύ­δει να πα­ρου­σιά­σει ως κί­νη­ση καλής θέ­λη­σης τη μη-ενερ­γο­ποί­η­ση μιας πα­ρά­νο­μης NAVTEX (εν προ­κει­μέ­νω της υπ’ αριθ­μόν  0977/20, με ημε­ρο­μη­νία έκ­δο­σης την 21^η Ιου­λί­ου, για σει­σμι­κές έρευ­νες του Oruc Reis νο­τί­ως του Κα­στε­λό­ρι­ζου) φα­νε­ρώ­νει μάλ­λον… δό­λιες δια­πραγ­μα­τευ­τι­κές δια­θέ­σεις.

Κι αυτό διότι μι­λά­με για μια NAVTEX… πα­ρά­νο­μη από κάθε άποψη. Ακόμη και αν δε­χτεί κα­νείς, δη­λα­δή, ότι πρό­κει­ται για έρευ­νες σε «αμ­φι­σβη­τού­με­να ύδατα» (στη βάση ότι Ελ­λά­δα και Τουρ­κία δεν έχουν οριο­θε­τή­σει υφα­λο­κρη­πί­δα ούτε με­τα­ξύ τους, ούτε με την Κύπρο και την Αί­γυ­πτο), θα έπρε­πε να είναι σαφές πως και η Τουρ­κία από την πλευ­ρά της δεν νο­μι­μο­ποιεί­ται κατ’ ου­δέ­να τρόπο να πραγ­μα­το­ποιεί μο­νο­με­ρώς σει­σμο­γρα­φι­κές έρευ­νες σε «αμ­φι­σβη­τού­με­να ύδατα»…

• Είναι προ­φα­νές, λοι­πόν, πως η Άγκυ­ρα επι­χει­ρεί να ξε­κι­νή­σει έναν διά­λο­γο ενώ­πιον της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας, με­τα­τρέ­πο­ντας το δικό της «μειο­νέ­κτη­μα» (το αυ­θαί­ρε­το δη­λα­δή και ανυ­πό­στα­το των δικών της μο­νο­με­ρών διεκ­δι­κή­σε­ων στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο) σε πλε­ο­νέ­κτη­μα (ανα­γνώ­ρι­ση της τουρ­κι­κής καλής θέ­λη­σης και έξω­θεν καλή μαρ­τυ­ρία). Στο φόντο ωστό­σο, οι τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις πλέον φτά­νουν έως και τα νερά της Λι­βύ­ης, «σβή­νο­ντας» τις θα­λάσ­σιες ζώνες Κρή­της, Κάσου, Καρ­πά­θου και Ρόδου κατά πα­ρα­βί­α­ση κάθε έν­νοιας θα­λασ­σί­ου Δι­καί­ου, με όχημα το πα­ρά­νο­μο μνη­μό­νιο των Ερ­ντο­γάν και Φα­γιέζ αλ Σά­ρατζ.
• Πίσω από τις όποιες κι­νή­σεις φε­ρό­με­νης ως «καλής θέ­λη­σης», η Άγκυ­ρα επι­χει­ρεί όμως και κάτι άλλο: να «εξι­σώ­σει» το δικό της νο­μι­κά έωλο ενερ­γεια­κό πρό­γραμ­μα με τα καθ΄ όλα νό­μι­μα ενερ­γεια­κά προ­γράμ­μα­τα άλλων χωρών όπως της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας, κα­το­χυ­ρώ­νο­ντας έτσι δια της πλα­γί­ας οδού και (συν)ιδιο­κτη­σια­κά δι­καιώ­μα­τα-τε­τε­λε­σμέ­να νο­μι­μο­ποί­η­σης των δικών της πει­ρα­τι­κών ερευ­νών και γε­ω­τρή­σε­ων. Οι Τούρ­κοι λένε για πα­ρά­δειγ­μα ότι θα ήταν πρό­θυ­μοι να στα­μα­τή­σουν μεν τις δικές τους ερευ­νη­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες στη Με­σό­γειο… εάν όμως στα­μα­τή­σουν πα­ράλ­λη­λα και όλες οι άλλες ερευ­νη­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες στην πε­ριο­χή. Υπάρ­χουν μά­λι­στα κύ­κλοι διε­θνώς που «βλέ­πουν» θε­τι­κά το εν­δε­χό­με­νο ενός τέ­τοιου ευ­ρύ­τε­ρου μο­ρα­τό­ριουμ, βρί­σκο­ντας κά­λυ­ψη πίσω και από την επί­δρα­ση που είχε εσχά­τως η παν­δη­μία του κο­ρο­νοϊ­ού στις τιμές της ενέρ­γειας (κα­θι­στώ­ντας οι­κο­νο­μι­κά ασύμ­φο­ρες ή επί­φο­βες, έστω προ­σω­ρι­νά, πολ­λές από τις γε­ω­τρη­τι­κές έρευ­νες). Σε μια τέ­τοια πε­ρί­πτω­ση ωστό­σο, δεν θα ήταν σαν να εξι­σώ­νο­νται οι πει­ρα­τι­κές κι­νή­σεις της κρα­τι­κής τουρ­κι­κής εται­ρεί­ας πε­τρε­λαί­ου TPAO με τα συμ­βό­λαια που έχουν συ­νά­ψει νο­μί­μως – και στη βάση νό­μι­μων διε­θνών δια­κρα­τι­κών οριο­θε­τή­σε­ων – εται­ρεί­ες κο­λοσ­σοί όπως η γαλ­λι­κή TOTAL, η αμε­ρι­κα­νι­κή ExxonMobil κ.ά. με χώρες κράτη-μέλη της ΕΕ.

Στό­χος να με­τα­κυ­λι­θεί η πίεση στην πλευ­ρά της Ελ­λά­δας

Όταν μι­λά­ει όμως για «διά­λο­γο», η Τουρ­κία του Ρε­τζέπ Ταγίπ Ερ­ντο­γάν επι­διώ­κει και άλλα πολλά:

• Κα­ταρ­χάς με­τα­κυ­λί­ει μέρος της διε­θνούς πί­ε­σης προς την πλευ­ρά της Ελ­λά­δας. Διότι εάν το κα­θε­στώς Ερ­ντο­γάν ισχυ­ρι­στεί ότι θέλει να κα­θί­σει στο τρα­πέ­ζι των συ­νο­μι­λιών, τότε αυ­το­μά­τως θα πε­ρι­μέ­νουν οι πλέον πρό­θυ­μοι από τους «έξω» και από την Ελ­λά­δα να κα­θί­σει στο τρα­πέ­ζι των συ­νο­μι­λιών. Και εάν το κα­θε­στώς Ερ­ντο­γάν ισχυ­ρι­στεί ότι βάζει νερό στο κρασί του, τότε θα πε­ρι­μέ­νουν οι πλέον πρό­θυ­μοι από τους «έξω» και από την Ελ­λά­δα να βάλει νερό στο κρασί της… με τη δια­φο­ρά όμως ότι Ελ­λά­δα και Τουρ­κία ξε­κι­νούν από εκ δια­μέ­τρου αντί­θε­τες αφε­τη­ρί­ες: η μεν Ελ­λά­δα από μια βάση νο­μι­μό­τη­τας, η δε Τουρ­κία από μια βάση πα­ρα­νο­μί­ας (κα­το­χής της Κύ­πρου, στρα­τιω­τι­κών ει­σβο­λών στο εξω­τε­ρι­κών, προ­κλή­σε­ων, εκ­βια­σμών κ.ά.). Εάν όμως «εξι­σω­θεί» ο σε­βό­με­νος τη διε­θνή νο­μι­μό­τη­τα δρων με τον διε­θνή πα­ρα­βά­τη, τότε αυ­το­μά­τως χάνει η νο­μι­μό­τη­τα. Και εάν χάσει η νο­μι­μό­τη­τα, τότε ξαφ­νι­κά όλα επι­τρέ­πο­νται… δια της ισχύ­ος, δια εκ­βια­σμών κ.ά. Το ότι ορι­σμέ­νοι ήδη προ­κρί­νουν την άσκη­ση πί­ε­σης προς την πλευ­ρά της Ελ­λά­δας κα­θί­στα­ται πά­ντως σαφές μέσα και από τα κεί­με­να που έχουν δη­μο­σιευ­τεί στον διε­θνή Τύπο: της συμ­βού­λου του Ζοζέπ Μπο­ρέλ, Νά­τα­λι Τότσι, στο Politico, της Dania Koleilat Khatib στο ArabNews κ.ά.
• Όταν μι­λά­ει όμως για «διά­λο­γο», η Τουρ­κία εξω­ρα­ΐ­ζει πα­ράλ­λη­λα και την ει­κό­να της στα μάτια της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας πα­ρου­σια­ζό­με­νη η ίδια όχι ως τα­ρα­ξί­ας αλλά ως… σε­βό­με­νος το διε­θνές δί­καιο συ­νο­μι­λη­τής, κι αυτό μά­λι­στα σε μια πε­ρί­ο­δο επι­δει­νού­με­νων τουρ­κο­γε­νών πε­ρι­φε­ρεια­κών εντά­σε­ων. Εάν όμως η Τουρ­κία γίνει ξαφ­νι­κά απο­δε­κτή ως σε­βό­με­νος το διε­θνές δί­καιο συ­νο­μι­λη­τής στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, γιατί να μην γίνει πα­ράλ­λη­λα απο­δε­κτή και ως «ο το­πο­τη­ρη­τής της Δύσης» στη Λιβύη σε μια πε­ρί­ο­δο μά­λι­στα κατά την οποία το λι­βυ­κό πα­ζά­ρι κλι­μα­κώ­νε­ται (με επί­κε­ντρο τη στρα­τη­γι­κά πο­λύ­τι­μη Σύρτη και το βλέμ­μα στραμ­μέ­νο στην επό­με­νη ημέρα).
• Έτσι όμως η Τουρ­κία μπαί­νει πα­ράλ­λη­λα σφήνα και στην ελ­λη­νο-αι­γυ­πτια­κή προ­σέγ­γι­ση. Κι αυτό μά­λι­στα σε μια πε­ρί­ο­δο κατά την οποία Τούρ­κοι και Αι­γύ­πτιοι «συ­γκρού­ο­νται» (και) στο λι­βυ­κό μέ­τω­πο.
• Ταυ­τό­χρο­να, το κα­θε­στώς Ερ­ντο­γάν πα­ρα­σύ­ρει την Ελ­λά­δα και σε έναν διά­λο­γο στον οποίο όμως η Άγκυ­ρα είναι σχε­δόν βέ­βαιο ότι θα επι­χει­ρή­σει να συ­μπε­ρι­λά­βει και σειρά άλλων ζη­τη­μά­των.

Η Αθήνα από την πλευ­ρά της έχει μεν ξε­κα­θα­ρί­σει ότι σαφώς και είναι δια­τε­θει­μέ­νη να συ­ζη­τή­σει με την Τουρ­κία πλην όμως μόνο το θέμα της υφα­λο­κρη­πί­δας και των υπερ­κεί­με­νων αυτής θα­λασ­σί­ων ζωνών (ΑΟΖ).  Σε ένα τέ­τοιο πλαί­σιο, Ελ­λά­δα και Τουρ­κία θα μπο­ρού­σαν όντως να βρε­θούν να συ­ζη­τούν για ζη­τή­μα­τα όπως είναι επί πα­ρα­δείγ­μα­τι η επή­ρεια που μπο­ρεί να έχει το Κα­στε­λό­ρι­ζο και το νη­σιω­τι­κό σύ­μπλεγ­μα της Με­γί­στης στα χά­ρα­ξη των θα­λασ­σί­ων οριο­θε­τή­σε­ων με­τα­ξύ Ελ­λά­δας, Τουρ­κί­ας, Κύ­πρου και Αι­γύ­πτου. Το εάν μια τέ­τοια συ­ζή­τη­ση που θα μπο­ρού­σε να φτά­σει ποτέ στο Διε­θνές Δι­κα­στή­ριο της Χάγης είναι κάτι που μένει να φανεί… Όταν πά­ντως η Ελ­λά­δα είχε προ­σφύ­γει μο­νο­με­ρώς στη Χάγη πριν από δε­κα­ε­τί­ες, η Άγκυ­ρα είχε επι­λέ­ξει να μην την ακο­λου­θή­σει… αρ­νού­με­νη τότε να ανα­γνω­ρί­σει τη δι­καιο­δο­σία του Διε­θνούς Δι­κα­στη­ρί­ου.

Όλα στο τρα­πέ­ζι από την Άγκυ­ρα

Η Τουρ­κία ωστό­σο επι­μέ­νει πα­λαιό­θεν να βάζει στο τρα­πέ­ζι και άλλα ζη­τή­μα­τα (πέραν της υφα­λο­κρη­πί­δας) που άπτο­νται των ελ­λη­νι­κών κυ­ριαρ­χι­κών δι­καιω­μά­των και ως εκ τού­του δεν μπο­ρούν να γί­νουν δεκτά – ούτε καν ως θέ­μα­τα συ­ζή­τη­σης – από την ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά: Η απει­λή πο­λέ­μου (casus belli) σε πε­ρί­πτω­ση επέ­κτα­σης της ελ­λη­νι­κής αι­για­λί­τι­δας ζώνης από τα 6 στα 12 ναυ­τι­κά μίλια, η αμ­φι­σβή­τη­ση του εύ­ρους του ελ­λη­νι­κού εθνι­κού ενα­έ­ριου χώρου, οι κα­λού­με­νες γκρί­ζες ζώνες, η αξί­ω­ση απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νη­σιών του Ανα­το­λι­κού Αι­γαί­ου και η αμ­φι­σβή­τη­ση των αρ­μο­διο­τή­των έρευ­νας και διά­σω­σης της Ελ­λά­δας εντός της πε­ριο­χής ελ­λη­νι­κής ευ­θύ­νης στο Αι­γαίο είναι κά­ποια από τα αγκά­θια που συ­νη­θί­ζει (μαζί με την «ερ­γα­λειο­ποί­η­ση» της μου­σουλ­μα­νι­κής μειο­νό­τη­τας στη Θράκη) να επα­να­φέ­ρει κάθε φορά η Τουρ­κία στο τρα­πέ­ζι όταν πάει να ξε­κι­νή­σει ένας διά­λο­γος με την Ελ­λά­δα, τορ­πι­λί­ζο­ντας έτσι εκ των προ­τέ­ρων (σκο­πί­μως) κάθε δυ­να­τό­τη­τα συ­ζή­τη­σης… Κι όλα αυτά πλέον, εν έτει 2020, με το τουρ­κι­κό πλωτό γε­ω­τρύ­πα­νο Yavuz να πα­ρα­μέ­νει εντός της οριο­θε­τη­μέ­νης κυ­πρια­κής Απο­κλει­στι­κής Οι­κο­νο­μι­κής Ζώνης στην οποία ετοι­μά­ζε­ται μά­λι­στα να επι­στρέ­ψει (για πολ­λο­στή φορά) και το ερευ­νη­τι­κό Barbaros βάσει της νέας NAVTEX (με αριθ­μό 0999/20) που εξέ­δω­σε η τουρ­κι­κή πλευ­ρά στις 28 Ιου­λί­ου…

Πο­λύ­τι­μος ο διά­λο­γος, όταν όμως είναι εποι­κο­δο­μη­τι­κός και ει­λι­κρι­νής, όχι προ­σχη­μα­τι­κός. Διότι μπο­ρού­με να εστιά­σου­με στον προ­ε­δρι­κό εκ­πρό­σω­πο Ιμπρα­χίμ Καλίν που στις 28 Ιου­λί­ου μί­λη­σε για… διά­λο­γο με την Ελ­λά­δα, αλλά μπο­ρού­με να εστιά­σου­με και στον αντι­πρό­ε­δρο της τουρ­κι­κής κυ­βέρ­νη­σης Φουάτ Οκτάι που μόλις μια ημέρα νω­ρί­τε­ρα, στις 27 Ιου­λί­ου, είχε κα­τη­γο­ρή­σει τον ελ­λη­νι­σμό ως υπεύ­θυ­νο για τις «γε­νο­κτο­νί­ες μου­σουλ­μά­νων» λα­σπο­λο­γώ­ντας σκαιά…

Πηγή: ethnos.gr