Το καλό, το κακό και το καταστροφικό σενάριο για τον ελληνικό τουρισμό

Την πυκνή ομίχλη στη γυάλινη σφαίρα των προ­βλέ­ψεων για τη φετινή πρω­τό­γνωρη του­ρι­στική περίοδο επι­χει­ρή­σαν να ξεδια­λύ­νουν το Ινστι­τούτο του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (INSETE) και η Deloitte Ελλάδας με τις έρευνές τους.

Μιλώ­ντας πρό­σφατα σε webinar, ο Αρης Ικος, επι­στη­μο­νι­κός δ/ντής του INSETE έδωσε μια πρό­γευση μέσα από τη μελέτη που ακτι­νο­γρα­φεί 26 αγορές οι οποίες αντι­προ­σω­πεύ­ουν το 87% των εισπρά­ξεων της χώρας.

Όπως προ­κύ­πτει, η ζήτηση για το ταξίδια φέτος θα παρα­πέ­μπει μάλλον σε σύστημα δύσκο­λων εξι­σώ­σεων και όχι απλώς σε μια σύνθετη εξίσωση. Κι αυτό καθώς στις αρκετές μετα­βλη­τές που την επη­ρε­ά­ζουν κάθε χρόνο προ­στί­θε­νται φέτος δύο επι­πλέον ομάδες που αφορούν στην εξέλιξη της παν­δη­μίας και το δαι­δα­λώ­δες πλέγμα περιο­ρι­στι­κών μέτρων που έχουν τεθεί από τις κυβερ­νή­σεις των χωρών.

Ενδει­κτικό της πρό­κλη­σης που καλεί­ται να αντι­με­τω­πί­σει ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός φέτος είναι το γεγονός πως ο του­ρι­στι­κός τομέας που στην Ε.Ε αντι­προ­σω­πεύει το 10% του ΑΕΠ της Ένωσης και συν­δέ­ε­ται με το 12% της απα­σχό­λη­σης, στην Ελλάδα εκτι­μά­ται πως συμ­βά­λει στο 26-30% του ΑΕΠ της χώρας και στο τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου υπο­λο­γί­ζε­ται πως απα­σχο­λεί περισ­σό­τε­ρους από 700.000 εργα­ζό­με­νους.

Το ειδικό βάρος που έχουν στον ελλη­νικό του­ρι­σμό χώρες οι οποίες δοκι­μά­στη­καν σκληρά από την παν­δη­μία, προ­δι­κά­ζει σε μεγάλο βαθμό και το μέγεθος των πιθανών φετινών απω­λειών.

Οι πέντε κύριες αγορές της χώρας αντι­προ­σω­πεύ­ουν το 50% των εισπρά­ξεων με τη Γερ­μα­νία να συμ­βά­λει με το 19%, το Ηνωμένο Βασί­λειο με 13% και τις Γαλλία, Ιταλία και ΗΠΑ να αντι­προ­σω­πεύ­ουν μερίδιο από 6% η κάθε μια.

Σύμφωνα με τη μελέτη η Ελλάδα έχει πολύ καλή εικόνα σε όλες τις κύριες ευρω­παϊ­κές αγορές, τις μακρι­νές αγορές Αυστρα­λίας και Καναδά, καθώς και σε Πολωνία, Τσεχία, τις σκαν­δι­να­βι­κές χώρες και στις περισ­σό­τε­ρες χώρες των Βαλ­κα­νίων. Θετική εικόνα για την Ελλάδα κατα­γρά­φε­ται και στις αγορές του Ισραήλ και της Βόρειας Μακε­δο­νίας. Οι δύο συγκε­κρι­μέ­νες αγορές, ωστόσο, εμφα­νί­ζο­νται να έχουν μικρό­τερα περι­θώ­ρια επί­δρα­σης στα μεγέθη του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού εξαι­τίας της χαμηλής κατά κεφαλή δαπάνης των του­ρι­στών από αυτές.

Οι χώρες που δέχθη­καν το ισχυ­ρό­τερο πλήγμα από την παν­δη­μία προ­σφέ­ρουν μια εικόνα των ευκαι­ριών, αλλά και των δυσκο­λιών που καλεί­ται να υπερ­κε­ρά­σει ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός φέτος. Σύμφωνα με τη μελέτη του INSETE, οι χώρες που δέχθη­καν το ισχυ­ρό­τερο πλήγμα με βάση τον αριθμό θανάτων ανά 100.000 κατοί­κων ήταν η Ιταλία, η Γαλλία, η Σουηδία, η Ολλαν­δία και το Βέλγιο αλλά και οι ΗΠΑ που απο­τε­λούν την κύρια μακρινή αγορά της Ελλάδας.

Συγκρι­τικά μικρό­τερο είναι το πλήγμα στα Βαλ­κά­νια, την Κύπρο, την Αυστρα­λία και τον Καναδά, το Ισραήλ καθώς και τις χώρες της ανα­το­λι­κής Ευρώπης. Ερω­τη­μα­τικό απο­τε­λεί η Ρωσία δεδο­μέ­νου του μεγάλου αριθμού κρου­σμά­των που εμφα­νί­ζει το τελευ­ταίο διά­στημα.

Σε κάθε περί­πτωση οι χώρες που θα απο­τε­λέ­σουν το «καλάθι» αγορών από το οποίο προσ­δοκά να προ­σελ­κύ­σει πελάτες ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός θα επι­ση­μο­ποι­η­θούν τις επό­με­νες μέρες. Σύμφωνα με τον υπουργό Του­ρι­σμού Χ. Θεοχάρη η πρώτη ομάδα χωρών για τις οποίες θα ξεκλει­δώ­σουν οι πτήσεις θα ορι­στι­κο­ποι­η­θούν και θα ανα­κοι­νω­θούν μέχρι 1 Ιουνίου.

Σε συν­θή­κες ακραίας αβε­βαιό­τη­τας όπως αυτές που δια­μόρ­φωσε η παν­δη­μία, τα σενάρια απο­τε­λούν το μόνο τρόπο να μορ­φο­ποι­η­θούν κάποιοι «εικο­νι­κοί» οδικοί χάρτες στους οποίους θα βασι­στούν οι επι­χει­ρη­μα­τίες για να λάβουν κρί­σι­μες απο­φά­σεις για τις εται­ρείες τους.

Σ’ αυτή τη λογική η Deloitte επε­ξερ­γά­στηκε τρία πιθανά σενάρια για την πορεία του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού στους επό­με­νους μήνες και το 2021.

Στο ήπιο σενάριο, τα μέτρα οδηγούν σε αντι­με­τώ­πιση της παν­δη­μίας στο γ’ τρίμηνο. Τα όποια ξεσπά­σματα της νόσου αντι­με­τω­πί­ζο­νται με τεστ και ιχνη­λα­τή­σεις, αλλά όχι με lockdown. Σε συν­δυα­σμό με απο­τε­λε­σμα­τικά υγειο­νο­μικά πρω­τό­κολλα επι­τυγ­χά­νε­ται η στα­διακή επα­νέ­ναρξη των ταξι­διών και του του­ρι­σμού. Η πλειο­ψη­φία των ξενο­δο­χείων ξεκι­νούν τη λει­τουρ­γία τους τον Ιούνιο ή τις αρχές Ιουλίου. Η ταξι­διω­τική κίνηση είναι σαφώς μειω­μένη, αλλά δεν χάνεται εντελώς η χρονιά. Τα κυβερ­νη­τικά μέτρα τονώ­νουν την τοπική ζήτηση, ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός βγαίνει επι­κοι­νω­νιακά ενι­σχυ­μέ­νος και οι επι­χει­ρή­σεις αντι­με­τω­πί­ζουν της λει­τουρ­γι­κές και χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κές προ­κλή­σεις. Η σεζόν επε­κτεί­νε­ται προς το Σεπτέμ­βριο και Οκτώ­βριο. Στα ξενο­δο­χεία πόλης επι­δρούν θετικά η στα­διακή επα­νεκ­κί­νηση των city breaks των επαγ­γελ­μα­τι­κών ταξι­διών, των συνε­δρίων και εκδη­λώ­σεων.

Το 2021 είναι χρονιά ισχυρής ανά­καμ­ψης για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό, η χρονιά ξεκινά ομαλά χρη­σι­μο­ποιώ­ντας ως βάση την επι­τυ­χη­μένη δια­χεί­ριση του 2020. Ο ξενο­δο­χεια­κός κλάδος αντι­με­τώ­πισε προ­βλή­ματα, αλλά κατα­φέρ­νει να βγει αλώ­βη­τος από την κρίση και σχετικά ενι­σχυ­μέ­νος σε σύγκριση με αντα­γω­νι­στι­κές χώρες. Η ανά­καμψη μεγεθών στα επίπεδα του 2019 απαιτεί του­λά­χι­στον 2-3 χρόνια.

Στο ενδιά­μεσο, δυσμε­νές σενάριο, η παν­δη­μία επι­μέ­νει, καθώς η στα­διακή άρση των περιο­ρι­σμών οδηγεί σε νέα έξαρση ακόμα και μέσα στο καλο­καίρι. Στο δυτικό κόσμο και τις βασικές αγορές που ενδια­φέ­ρουν τον ελλη­νικό του­ρι­σμό η παν­δη­μία διαρκεί μέχρι τις αρχές του 2021. Οδηγεί σε βαθιά και παρα­τε­τα­μένη οικο­νο­μική κρίση με την οικο­νο­μική ανά­καμψη να ξεκινά δειλά στα τέλη του 2021 και να επι­τα­χύ­νε­ται ή επι­τυγ­χά­νε­ται στο δεύτερο εξάμηνο του 2022.

Παρά τις προ­σπά­θειες, η επα­νεκ­κί­νηση των διεθνών ταξι­διών εμπο­δί­ζε­ται από τα lockdown, τους ταξι­διω­τι­κούς περιο­ρι­σμούς και τις υπο­χρε­ω­τι­κές καρα­ντί­νες ενώ τα υγειο­νο­μικά πρω­τό­κολλα απο­δει­κνύ­ο­νται όχι όσο θα έπρεπε απο­τε­λε­σμα­τικά. Στην Ελλάδα, αν και παρα­τη­ρεί­ται ύφεση στον αριθμό των κρου­σμά­των το καλο­καίρι, η ασθέ­νεια επα­νέρ­χε­ται από το Σεπτέμ­βριο.

Για τα εποχικά ξενο­δο­χεία η του­ρι­στική περί­ο­δος του 2020 χάνεται καθώς μπορεί να βασι­στεί μόνο στον περιο­ρι­σμένο εγχώριο του­ρι­σμό. Τα ξενο­δο­χεία πόλης πλήτ­το­νται επίσης ιδιαί­τερα καθώς τα επαγ­γελ­μα­τικά ταξίδια, οι εκδη­λώ­σεις, τα συνέ­δρια και ο του­ρι­σμός πόλης περιο­ρί­ζο­νται σημα­ντικά το 2020 αλλά και στις αρχές του 2021. Καθώς η παν­δη­μία υπο­χω­ρεί στα­διακά, τα διεθνή ταξίδια αρχί­ζουν να επα­να­κάμ­πτουν στα­διακά από τα μέσα του 2021 και έπειτα. Η ανά­καμψη του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού ξεκινά με σχετικά αργό ρυθμό το 2021 εντός μια συρ­ρι­κνω­μέ­νης παγκό­σμιας αγοράς. Αξιο­ποιώ­ντας τη καλή δια­χεί­ριση της υγειο­νο­μι­κής κρίσης ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός επα­νέρ­χε­ται στα επίπεδα του 2019 σε του­λά­χι­στον 3-4 χρόνια. Ως απο­τέ­λε­σμα, ο αντί­κτυ­πος στον κλάδο είναι σημα­ντι­κός με πτω­χεύ­σεις επι­χει­ρή­σεων, άνοδο των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων δανείων αν και η δομή και λει­τουρ­γία του κλάδου δεν επη­ρε­ά­ζο­νται σημα­ντικά.

Στο τρίτο, δριμύ σενάριο η παν­δη­μία συνε­χί­ζει με σφο­δρό­τητα και εντός του 2021 μέχρι να βρεθεί κατάλ­ληλο εμβόλιο ή να επι­τευ­χθεί η ανοσία της αγέλης. Τα συνεχή κύματα εξάρ­σεων της νόσου επι­φέ­ρουν σοβαρές επι­πτώ­σεις σε κοι­νω­νία, οικο­νο­μία και διε­θνείς αγορές. Επι­πτώ­σεις για τις οποίες κανείς δεν ήταν προ­ε­τοι­μα­σμέ­νος. Η ανά­καμψη της παγκό­σμιας οικο­νο­μίας ξεκινά στα­διακά από τα μέσα του 2022. Οι όποιες προ­σπά­θειες επα­νεκ­κί­νη­σης του του­ρι­σμού έχουν ελά­χι­στα απο­τε­λέ­σματα και οι περιο­ρι­σμοί στα διεθνή ταξίδια ισχύουν τόσο το 2020, όσο και το 2021.

Η επί­δραση στις διε­θνείς μετα­κι­νή­σεις είναι ακόμα μεγα­λύ­τερη και μακρο­πρό­θε­σμη καθώς υπε­ρι­σχύ­ουν φόβος και απο­μο­νω­τι­σμός. Ο παγκό­σμιος ταξι­διω­τι­κός κλάδος επη­ρε­ά­ζε­ται περαι­τέρω αρνη­τικά από τη σοβαρή οικο­νο­μική κρίση και από τη δια­τά­ραξη της ευρύ­τε­ρης αλυ­σί­δας του καθώς αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες, τουρ οπε­ρέι­τορ κλπ αντι­με­τω­πί­ζουν πτω­χεύ­σεις και σοβαρά λει­τουρ­γικά προ­βλή­ματα.

Πιο μακρο­πρό­θε­σμα παρα­τη­ρού­νται αλλαγές στις συνή­θειες και προ­τι­μή­σεις των ταξι­διω­τών και παγιώ­νο­νται μικρό­τε­ροι αριθμοί μετα­κι­νή­σεων και ταξι­διω­τών τόσο για αναψυχή, όσο κυρίως για επαγ­γελ­μα­τι­κούς λόγους, ιδιαί­τερα σε ώριμες αγορές όπως η Ευρώπη.

Για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό το σενάριο αυτό προ­βλέ­πει ουσια­στικά δύο χαμένα χρόνια, τόσο για τα εποχικά όσο και τα ξενο­δο­χεία πόλης, με απο­τέ­λε­σμα δομικές αλλαγές. Η στα­διακή ανά­καμψη του του­ρι­σμού ξεκινά από το 2022 ενώ ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός επα­νέρ­χε­ται στα επίπεδα του 2019 μετά από, του­λά­χι­στον, μια πεντα­ε­τία και εντός εντελώς δια­φο­ρε­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος.

Ο ανα­λυ­τής της Deloitte ανέφερε πως στον ωκεανό αβε­βαιο­τή­των που βρι­σκό­μα­στε ένα είναι βέβαιο: πως η παν­δη­μία θα περάσει και ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός θα επα­νέλ­θει επειδή οι άνθρω­ποι ποτέ δεν θα πάψουν να ταξι­δεύ­ουν. Όταν συμβεί αυτό, ωστόσο, το περι­βάλ­λον ενδέ­χε­ται να είναι πολύ δια­φο­ρε­τικό από το σημε­ρινό.

Γι’ αυτό κάλεσε τους επι­χει­ρη­μα­τίες να μπουν στη δια­δι­κα­σία να σχε­διά­σουν την επόμενη μέρα της παν­δη­μίας.

«Ακόμα κι αν μας καίει η καθη­με­ρι­νό­τητα και τα άμεσα προ­βλή­ματα πρέπει να αρχί­σουμε να ανα­ρω­τιό­μα­στε για το πώς θα είναι ο κόσμος μετά τον κορω­νοϊό. Τι θα αλλάξει στην κοι­νω­νία και τις συνή­θειες των κατα­να­λω­τών και ταξι­διω­τών; Πως θα εξε­λι­χθούν η τεχνο­λο­γία και οι και­νο­το­μίες και πως θα επη­ρε­ά­σουν τον ταξι­διω­τικό κλάδο; Πως θα επη­ρε­α­στούν οι αγορές και τα τμήματα πελα­τείας στα οποία απευ­θυ­νό­μα­στε; Τι θα γίνει ευρύ­τερα στον κόσμο; Θα συνε­χι­στεί η παγκο­σμιο­ποί­ηση και η ελεύ­θερη μετα­κί­νηση ανθρώ­πων, κεφα­λαίων και ιδεών ή πηγαί­νουμε προς ένα κόσμο απο­μο­νω­τι­σμού; Τι θα γίνει με την Ε.Ε και ποιες μπορεί να είναι οι επι­πτώ­σεις στα ταξίδια εντός της Ευρώπης; Ποιες θα είναι οι επι­πτώ­σεις στο περι­βάλ­λον και τα θέματα αει­φο­ρίας, σημα­ντικά και τα δύο για τον του­ρι­σμό; Ποιες θα είναι οι τάσεις και οι εξε­λί­ξεις; Η επόμενη μέρα είμαι βέβαιος πως θα ανήκει σε αυτούς που θα απο­δε­χθούν την αβε­βαιό­τητα και τη νέα κανο­νι­κό­τητα που θα προ­κύ­ψει στο μέλλον. Θα ανήκει σε αυτούς που θα έχουν το θάρρος και το κου­ρά­γιο να ανα­γνω­ρί­σουν αυτά που γνω­ρί­ζουν και, κυρίως, αυτά που δεν γνω­ρί­ζουν, και να αντι­λη­φθούν τη διαφορά μεταξύ των δύο ώστε προ­ε­τοι­μα­στούν κατάλ­ληλα» είπε ο Θ. Παπα­κων­στα­ντί­νου.

Πηγή: euro2day.gr