Πως οι επικοινωνιολόγοι «πουλάνε» τους αρχηγούς των κομμάτων

Εκεί­νοι που δου­λεύ­ουν μέσα στις κομ­μα­τι­κές κου­ζί­νες το δια­τυ­πώ­νουν πιο άκομ­ψα: Τα brands των αρ­χη­γών είναι ερ­γα­λεία με τα οποία κερ­δί­ζο­νται εκλο­γές

Oι γκου­ρού του πο­λι­τι­κού μάρ­κε­τινγκ έχουν ήδη κα­τα­λή­ξει στο συ­μπέ­ρα­σμα: Οι αρ­χη­γοί των κομ­μά­των είναι από μόνοι τους brands. Για αυτό, λένε, πρέ­πει να εκ­πέ­μπουν αυ­θε­ντι­κό­τη­τα όταν προ­μο­τά­ρουν την πο­λι­τι­κή πλατ­φόρ­μα των ορ­γα­νι­σμών τους.

Αυτή είναι η θε­ω­ρία. Εκεί­νοι που δου­λεύ­ουν μέσα στις κομ­μα­τι­κές κου­ζί­νες το δια­τυ­πώ­νουν πιο άκομ­ψα: Τα brands των αρ­χη­γών είναι ερ­γα­λεία με τα οποία κερ­δί­ζο­νται εκλο­γές. Εξού και σε κάθε προ­ε­κλο­γι­κή πε­ρί­ο­δο, ιδίως στην τε­λι­κή της ευ­θεία, τα επι­κοι­νω­νια­κά επι­τε­λεία κά­νουν focus στον αρ­χη­γό.

Και δη στη συ­ναι­σθη­μα­τι­κή ευ­φυ­ΐα του τε­λευ­ταί­ου, προ­κει­μέ­νου να δη­μιουρ­γή­σουν ταυ­τί­σεις στο εκλο­γι­κό σώμα. Ενό­ψει της 26ης Μαΐου, λοι­πόν, όλοι οι πρό­ε­δροι – κε­ντρο­δε­ξιοί, αρι­στε­ροί και κε­ντρο­α­ρι­στε­ροί – έχουν αρ­χί­σει να εκ­θέ­τουν την αν­θρώ­πι­νη πλευ­ρά τους στους ψη­φο­φό­ρους. Απο­δί­δει άραγε η μέ­θο­δος;

Ο Τσί­πρας

Αλλοι, σαν τον Αλέξη Τσί­πρα, «εκτί­θε­νται» ακο­λου­θώ­ντας ρετρό συ­ντα­γές. Οπως αυτές που εφάρ­μο­σε για πρώτη φορά στην Ελ­λά­δα ο ηγέ­της που ανέ­πτυ­ξε την πε­ρισ­σό­τε­ρο «προ­σω­πι­κή» σχέση με το εκλο­γι­κό του ποί­μνιο, ο Αν­δρέ­ας Πα­παν­δρέ­ου. Ο Πρω­θυ­πουρ­γός κάνει πε­ριο­δεί­ες και κλεί­νει τις ομι­λί­ες του παίρ­νο­ντας αγκα­λιά μικρά παι­διά που του προ­σφέ­ρουν λου­λού­δια. Σαν τον πρώτο δι­δά­ξα­ντα, που το μα­κρι­νό 1985 στο προ­ε­κλο­γι­κό μπαλ­κό­νι της Πλα­τεί­ας Συ­ντάγ­μα­τος πήρε στα χέρια του και σή­κω­σε ψηλά – ενώ­πιον του αλα­λά­ζο­ντος πλή­θους – το πε­ντά­χρο­νο κο­ρί­τσι της δια­φη­μι­στι­κής αφί­σας του ΠΑΣΟΚ.

Η Γεν­νη­μα­τά

Κά­ποιοι, σαν τη Φώφη Γεν­νη­μα­τά, επι­λέ­γουν δο­κι­μα­σμέ­νες με­θό­δους. Οπως μια συ­νέ­ντευ­ξη εφ’ όλης της ύλης όπου θα απα­ντη­θούν και μια-δυο ερω­τή­σεις για την οι­κο­γε­νεια­κή κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα – ώστε να βγά­λουν το κατά το δη­μο­σιο­γρα­φι­κό κλισέ «στενό κο­στού­μι του πο­λι­τι­κού». Πιο πρό­σφα­το πα­ρά­δειγ­μα η απά­ντη­σή της σε ερώ­τη­ση της «Espresso» για το είδος της ελ­λη­νί­δας μάνας που εκεί­νη ανή­κει. «Κλα­σι­κή ελ­λη­νί­δα μάνα. Υπερ­προ­στα­τευ­τι­κή, αλλά και άνετη» είπε κι «απο­κά­λυ­ψε» πως μα­γει­ρεύ­ει όπως κάθε μαμά. Πα­ρό­τι η κλα­σι­κή ελ­λη­νί­δα μάνα είναι υπερ­προ­στα­τευ­τι­κή σκέτο, οφεί­λει να ανα­γνω­ρί­σει κα­νείς πως σε σύ­γκρι­ση με την τσι­πρι­κή πρό­κει­ται για μια πιο σύγ­χρο­νη προ­σέγ­γι­ση – αν και πάλι ελα­φρώς πα­ρα­δο­σια­κή. Μπο­ρεί, άρα, το μή­νυ­μα που θέλει να εκ­πέμ­ψει η πρό­ε­δρος του ΚΙΝΑΛ να δια­δο­θεί από τα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης. Αλλά μάλ­λον δεν θα γίνει viral.

Ο Μη­τσο­τά­κης

Με­ρι­κοί, σαν τον Κυ­ριά­κο Μη­τσο­τά­κη, φαί­νε­ται να έχουν κα­λύ­τε­ρη αί­σθη­ση των ανα­γκών της επο­χής του Facebook και του Instagram. Ετσι, φι­λο­τε­χνούν το αν­θρώ­πι­νο προ­φίλ τους με με­τα­μο­ντέρ­νο τρόπο, ακο­λου­θώ­ντας το αμε­ρι­κα­νι­κό υπό­δειγ­μα.

Οι επι­φορ­τι­σμέ­νοι με τον χει­ρι­σμό των σό­σιαλ μί­ντια του γα­λά­ζιου προ­έ­δρου σί­γου­ρα δεν πα­ρα­ξε­νεύ­τη­καν τις προ­άλ­λες, όταν εκεί­νος τους έστει­λε τη φω­το­γρα­φία του σκύ­λου του μέσα στη βα­λί­τσα. Την ανέ­βα­σαν στο Instagram. Ούτε δυ­σκο­λεύ­τη­καν να βά­λουν τη λε­ζά­ντα «αυτό συμ­βαί­νει κάθε φορά που φτιά­χνω βα­λί­τσα! Είναι σαφές ότι θέλει να έρ­χε­ται μαζί στις πε­ριο­δεί­ες». Και μάλ­λον δεν απο­τέ­λε­σε έκ­πλη­ξη πως η ανάρ­τη­ση κέρ­δι­σε πάνω από 5.500 likes.

Ο Μη­τσο­τά­κης, εξάλ­λου, δεν δι­στά­ζει να μοι­ρα­στεί με τους ακο­λού­θους του φω­το­γρα­φι­κά εν­στα­ντα­νέ με τα παι­διά ή τη σύ­ζυ­γό του. Το κάνει με με­γα­λύ­τε­ρη άνεση από οποιον­δή­πο­τε άλλο αρ­χη­γό. Κι ενί­ο­τε το επι­τε­λείο του δια­λέ­γει να έχουν  χιου­μο­ρι­στι­κό χα­ρα­κτή­ρα. Οπως τον Μάιο του 2018 λίγο πριν από ένα τα­ξί­δι με προ­ο­ρι­σμό την Ιμβρο, που ανέ­βα­σε το στιγ­μιό­τυ­πο όπου «πνί­γει» τη Μα­ρέ­βα στο τε­λω­νείο των Κήπων, επει­δή ξέ­χα­σε να πάρει μαζί της το δια­βα­τή­ριό του. Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη το κλίμα εκεί­νων των ημε­ρών, που η Γκρα­μπόφ­σκι ήταν ο αγα­πη­μέ­νος συ­ρι­ζαϊ­κός στό­χος, το τρο­λά­ρι­σμα «για όλα φταί­ει η Μα­ρέ­βα» ήταν μια εν­δια­φέ­ρου­σα έν­δει­ξη σαρ­κα­σμού.

Η Μπα­ζιά­να

Βέ­βαια, ο πρό­ε­δρος της ΝΔ δεν είναι ο μόνος που βάζει τη σύ­ζυ­γό του στο επι­κοι­νω­νια­κό παι­χνί­δι. Το μι­ντια­κό επι­τε­λείο του Μα­ξί­μου πλέον εκ­με­ταλ­λεύ­ε­ται το ακόμη άφθαρ­το πο­λι­τι­κά πρό­σω­πο της Μπέτ­τυς Μπα­ζιά­να. Οι εμ­φα­νί­σεις τής άλ­λο­τε υπερ­βο­λι­κά δια­κρι­τι­κής συμ­βί­ας του Πρω­θυ­πουρ­γού έχουν πυ­κνώ­σει. Και δεν πε­ριο­ρί­ζο­νται στην εθι­μο­τυ­πία.

Πριν από μία εβδο­μά­δα εκεί­νη βρέ­θη­κε στον Κο­ρυ­δαλ­λό για να πα­ρα­κο­λου­θή­σει τη δίκη της ΧΑ. Οι φω­το­γρα­φί­ες που συ­νο­μι­λού­σε με τη Μάγδα Φύσσα κυ­κλο­φό­ρη­σαν και το non paper του Μα­ξί­μου  συ­ντά­χθη­κε. Τι κι αν υπέ­πε­σαν όλοι στο σφάλ­μα να μι­λή­σουν για μια «πο­λι­τι­κή δίκη»; Δί­νο­ντας έτσι την ευ­και­ρία στην Πει­ραιώς να τους κα­τη­γο­ρεί πως υιο­θε­τούν την υπε­ρα­σπι­στι­κή γραμ­μή των χρυ­σαυ­γι­τών; Η ιδέα per se, να εμ­φα­νι­στεί η Μπα­ζιά­να εκεί ήταν καλή. Σκό­πευε να ανα­δεί­ξει το προ­ε­κλο­γι­κό αφή­γη­μα του «ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ – Προ­ο­δευ­τι­κή Συμ­μα­χία», τη μάχη κατά της Ακρο­δε­ξιάς. Η εκτέ­λε­ση χώ­λαι­νε λίγο.

Η από­δο­ση…

Ασχέ­τως του τρό­που που έγρα­ψαν όλες οι πα­ρα­πά­νω κι­νή­σεις πο­λι­τι­κής επι­κοι­νω­νί­ας, το ερώ­τη­μα πα­ρα­μέ­νει: Αυτού του εί­δους το μάρ­κε­τινγκ φέρ­νει τα προσ­δο­κώ­με­να οφέλη; Ενας επι­κοι­νω­νιο­λό­γος, που έχει κάνει και το αγρο­τι­κό του σε κόμμα, θε­ω­ρού­σε μέχρι πριν από λίγο καιρό πως λόγω κρί­σης τέ­τοιες μέ­θο­δοι δεν είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κές πια. «Βλέπω όμως πως απο­δί­δουν ακόμη σε κά­ποιο βαθμό.

Λι­γό­τε­ρο απ’ ό,τι παλιά, στην προ­μνη­μο­νια­κή εποχή, αλλά απο­δί­δουν». Η εξή­γη­σή του για αυτό είναι ελα­φρώς ψυ­χα­να­λυ­τι­κή. «Μέσα στο γε­νι­κό κλίμα απαι­σιο­δο­ξί­ας και αστά­θειας οι πο­λί­τες», ανα­φέ­ρει, «θέ­λουν κάτι πιο στα­θε­ρό, πιο ήρεμο και πιο αξιό­πι­στο. Οι συ­γκε­κρι­μέ­νες τα­κτι­κές θυ­μί­ζουν την ηρε­μία των χρό­νων της ευ­δαι­μο­νί­ας. Εκλαμ­βά­νο­νται ίσως ασυ­νεί­δη­τα ως μια έν­δει­ξη επι­στρο­φής στην κα­νο­νι­κό­τη­τα».

 

… και τα λάθη. Ανα­λύ­ο­ντας τους τρεις προ­α­να­φερ­θέ­ντες αρ­χη­γούς δια­τεί­νε­ται πως ο κα­θέ­νας επι­λέ­γει να λαν­σά­ρει το στυλ που ται­ριά­ζει με τη δική του ση­μειο­λο­γία. Το πρό­βλη­μα που δια­κρί­νει όμως είναι ότι «φαί­νο­νται copy paste». «Ο Τσί­πρας π.χ. αντι­γρά­φει τον Αν­δρέα κι ο Μη­τσο­τά­κης τον Ομπά­μα. Πολ­λές φορές όμως δεν κα­τα­φέρ­νουν να προ­σαρ­μό­σουν την τα­κτι­κή του μάρ­κε­τινγκ ο ένας στο τω­ρι­νό κι ο άλλος στο ελ­λη­νι­κό πλαί­σιο. Κι έτσι το απο­τέ­λε­σμα μοιά­ζει με πα­ρω­δία». Κατά την εκτί­μη­σή του για να πε­τύ­χουν οι αντι­γρα­φές – αφού ακόμη και στο πο­λι­τι­κό μάρ­κε­τινγκ δεν υπάρ­χει παρ­θε­νο­γέ­νε­ση – «θα πρέ­πει να είναι λι­γό­τε­ρο στη­μέ­νες, να μη βγά­ζουν μια αγω­νία των πρω­τα­γω­νι­στών να δεί­ξουν ένα συ­γκε­κρι­μέ­νο πρό­σω­πο».

Προ­βλέ­πει, πά­ντως, πως όσο πλη­σιά­ζου­με στις κάλ­πες «θα βλέ­που­με κι άλλα τέ­τοια. Γιατί στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα με εξαί­ρε­ση δυο-τρία με­γά­λα θέ­μα­τα τα κόμ­μα­τα δεν έχουν τι να πουν». Πα­ρα­δέ­χε­ται, παρ’ όλα αυτά, ότι η προ­βο­λή της αν­θρώ­πι­νης πλευ­ράς των αρ­χη­γών είναι ανα­γκαία. Είναι ανα­γκαία επει­δή «πρέ­πει να βρεις έναν mainstream τρόπο να πεις κά­ποια πράγ­μα­τα, γιατί τε­λι­κά ο ψη­φο­φό­ρος σου είναι mainstream».

Θα μπο­ρού­σαν οι έλ­λη­νες αρ­χη­γοί να δι­δα­χθούν τον ζη­τού­με­νο τρόπο με­λε­τώ­ντας τον πιο χα­ρι­σμα­τι­κό επι­κοι­νω­νια­κά αμε­ρι­κα­νό πρό­ε­δρο. Τον Μάιο του 2009 ο Πιτ Σό­ου­ζα, ο φω­το­γρά­φος του Ομπά­μα, τραβά μια εκ­πλη­κτι­κή φω­το­γρα­φία στο Οβάλ Γρα­φείο. Ο πλα­νη­τάρ­χης σκύ­βει για να μπο­ρέ­σει να του χαϊ­δέ­ψει το κε­φά­λι ο γιος ενός υπαλ­λή­λου του Λευ­κού Οίκου. Ο μαύ­ρος πι­τσι­ρι­κάς μοιά­ζει να σκέ­φτε­ται «έχει ο πρό­ε­δρος τα ίδια μαλ­λιά με εμένα;». Ολοι οι συμ­βο­λι­σμοί που κου­βα­λού­σε η εκλο­γή του Μπα­ράκ Ομπά­μα έχουν υπο­δό­ρια δοθεί μέσα από αυτό το κάδρο. Και μέσα από δε­κά­δες άλλες ομπα­μι­κές φω­το­γρα­φί­ες. Πώς εκεί­νος το έκανε πε­τυ­χη­μέ­να; Οπως έχει πει σε μια γερ­μα­νι­κή εφη­με­ρί­δα ο Σό­ου­ζα, επει­δή «ο Ομπά­μα δεν πήρε ποτέ τον εαυτό του πολύ στα σο­βα­ρά». Κι έτσι άφησε τους αν­θρώ­πους να τον γνω­ρί­σουν κα­λύ­τε­ρα.

, Πηγή tanea.gr