Πιάνει δουλειά στην Αθήνα η τρόικα

Μετά από ένα μήνα και κάτι ημέρες προ­ε­κλο­γι­κής «ανά­παυ­λας», ξεκι­νάει από αυτή την εβδο­μάδα η μεγάλη «μάχη» μεταξύ κυβέρ­νη­σης και θεσμών για την επιτυχή και έγκαιρη ολο­κλή­ρωση του πρώτου ελέγχου. Στο επί­κε­ντρο θα βρεθούν αρχικά οι εξε­λί­ξεις στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, με τις δύο πλευρές να έχουν δια­φο­ρε­τική αφε­τη­ρία και τους δανει­στές να «βλέπουν» ήδη την ανάγκη για προσ­διο­ρι­σμό των νέων μέτρων. Το συνο­λικό «πακέτο» που θα πρέπει να κλείσει, όμως, θα είναι πολύ πιο βαρύ, καθώς περι­λαμ­βά­νει τη μεταρ­ρύθ­μιση του ασφα­λι­στι­κού, την ανα­κε­φα­λαιο­ποί­ηση των τρα­πε­ζών, τις διαρ­θρω­τι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις και παρεμ­βά­σεις σε όλο το φάσμα της οικο­νο­μίας και της κοι­νω­νίας.

Σύμφωνα με αρμόδια στελέχη που μίλησαν στην «Κ», αυτή την εβδο­μάδα θα βρεθούν στην Αθήνα τα πρώτα τεχνικά κλι­μά­κια των θεσμών για να εξε­τά­σουν την πορεία των δημο­σιο­νο­μι­κών μεγεθών. Στο μέτωπο των δημο­σιο­νο­μι­κών μέτρων θα δοθεί και η πρώτη «μάχη», καθώς κυβερ­νη­τικά στελέχη δίνουν μία εικόνα ομαλής πορείας του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού –σε βαθμό υπε­ρα­πό­δο­σης έναντι των στόχων– ενώ από την πλευρά των δανει­στών υπάρχει μεγάλη ανη­συ­χία ότι τα μέτρα που ψηφί­στη­καν δεν εφαρ­μό­ζο­νται πλήρως και ενδε­χο­μέ­νως να απαι­τη­θούν νέες παρεμ­βά­σεις. Οι δύο πλευρές έχουν ήδη δια­μορ­φώ­σει τα επι­χει­ρή­ματα γύρω από τα οποία θα «οχυ­ρώ­σουν» τη θέση τους:

• Το οικο­νο­μικό επι­τε­λείο υπο­στη­ρί­ζει ότι εφόσον εφαρ­μο­στούν όλα τα μέτρα που ψηφί­στη­καν τον Αύγου­στο, τότε είναι πολύ πιθανό να υπάρξει υπε­ρα­πό­δοση επί του φετινού στόχου για πρω­το­γε­νές έλλειμμα 0,25% του ΑΕΠ. Στο υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών εκτι­μούν, δε, ότι το πρω­το­γε­νές ισο­ζύ­γιο μπορεί να είναι κοντά στο μηδέν ή και ελαφρώς πλε­ο­να­σμα­τικό. Επίσης, με την προ­ϋ­πό­θεση της πλήρους υλο­ποί­η­σης των εν λόγω μέτρων, προ­βλέ­πουν ότι μπορεί να επι­τευ­χθεί και ο στόχος του 2016 για πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα 0,5% του ΑΕΠ.

Μάλιστα, οι εκτι­μή­σεις αυτές ανα­μέ­νε­ται να απο­τυ­πω­θούν και στο προ­σχέ­διο του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του 2016, που θα πρέπει να κατα­τε­θεί στη Βουλή στις 5 Οκτω­βρίου. Σε αυτό θα περι­λαμ­βά­νε­ται –εκτός απρο­ό­πτου– και η ανα­θε­ω­ρη­μένη επί τα βελτίω εκτί­μηση για την ύφεση φέτος. Στο Μνη­μό­νιο προ­βλε­πό­ταν ότι η οικο­νο­μία θα συρ­ρι­κνω­θεί κατά 2,3%, αλλά οι τελευ­ταίες εξε­λί­ξεις δεί­χνουν ότι το ποσοστό μπορεί να κινηθεί στην περιοχή του 1%-1,5%.

Με αυτά τα δεδο­μένα, η κυβέρ­νηση θέλει να απο­κρού­σει τις όποιες πιέσεις των δανει­στών για νέα μέτρα, ώστε να επι­τευ­χθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί.

• Οι θεσμοί έχουν εντο­πί­σει παρεμ­βά­σεις που έχουν ψηφι­στεί, αλλά δεν έχουν ακόμη εφαρ­μο­στεί. Για παρά­δειγμα τον Αύγου­στο ψηφί­στηκε η αύξηση του Ειδικού Φόρου Κατα­νά­λω­σης στο αγρο­τικό πετρέ­λαιο, αλλά έως τώρα δεν έχει εκδοθεί η σχετική απόφαση για την εφαρ­μογή του μέτρου. Αντί­στοιχα, δεν έχει εκδοθεί η απόφαση για την αύξηση του ΦΠΑ στα νησιά του Αιγαίου, ενώ υπάρ­χουν εκκρε­μό­τη­τες και στο ασφα­λι­στικό.

Στο πλαίσιο αυτό, οι δανει­στές θέλουν πρώτα να δουν τα ψηφι­σμένα μέτρα να τίθε­νται σε ισχύ, ώστε να αξιο­λο­γή­σουν κατά πόσον απο­δί­δουν τα προσ­δο­κώ­μενα έσοδα και δια­σφα­λί­ζουν την επί­τευξη των δημο­σιο­νο­μι­κών στόχων. Μάλιστα, στελέχη με γνώση των συζη­τή­σεων στο εσω­τε­ρικό των θεσμών ανα­φέ­ρουν στην «Κ» ότι ακόμα κι αν εφαρ­μο­στούν όλα τα μέτρα, δεν είναι βέβαιο ότι επι­τυγ­χά­νο­νται οι στόχοι. Πολύ περισ­σό­τερο ότι υπάρχει και υπε­ρα­πό­δοση, όπως υπο­στη­ρί­ζει η ελλη­νική πλευρά.

Γι’ αυτό και το πρώτο κλι­μά­κιο που θα κατα­φθά­σει στην Αθήνα θα ασχο­λη­θεί με τα δημο­σιο­νο­μικά ζητή­ματα, καθώς και ο χρόνος που υπάρχει είναι περιο­ρι­σμέ­νος.

Πέραν αυτής της διά­στα­σης που υπάρχει πριν από την έλευση των τεχνι­κών κλι­μα­κίων στην Αθήνα, οι δύο πλευρές θα δια­σταυ­ρώ­σουν τα ξίφη τους και για ένα άλλο πακέτο μέτρων. Στο Μνη­μό­νιο υπάρ­χουν τρεις επι­πλέον κατη­γο­ρίες παρεμ­βά­σεων που θα πρέπει να ανα­λη­φθούν:

1. Μέτρα που έχουν προσ­διο­ρι­στεί και πρέπει να εφαρ­μο­στούν το 2016, αλλά δεν έχουν εξει­δι­κευ­θεί και δεν έχουν ποσο­τι­κο­ποι­η­θεί. Σημα­ντι­κό­τερο όλων είναι η νέα μεταρ­ρύθ­μιση της φορο­λο­γίας εισο­δή­μα­τος. Προς το παρόν, δεν είναι σαφές ποιες αλλαγές θα γίνουν, αλλά είναι σίγουρο ότι θα πρέπει να οδη­γή­σουν σε αύξηση των εσόδων. Μάλιστα, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, αν και δεν υπάρχει γραπτή συμ­φω­νία, οι δύο πλευρές είχαν κατα­λή­ξει στο ότι η μεταρ­ρύθ­μιση αυτή θα πρέπει να απο­δώ­σει περί το 1% του ΑΕΠ ή περίπου 1,8 δισ. ευρώ.

Επίσης, στα προσ­διο­ρι­σμένα, αλλά μη ποσο­τι­κο­ποι­η­μένα μέτρα περι­λαμ­βά­νο­νται μεταξύ άλλων:

• Αύξηση του συντε­λε­στή φορο­λό­γη­σης των αγροτών στο 20% το 2016 και στο 26% το 2017, από 13% που είναι σήμερα.

• Φόρος στις τηλε­ο­πτι­κές δια­φη­μί­σεις, η φορο­λό­γηση 30% στα VLT’s, η αύξηση του φόρου στα ενοίκια στο 15% από 11% για εισο­δή­ματα έως 12.000 ευρώ ετησίως και στο 35% από 33% για εισο­δή­ματα άνω των 12.000 ευρώ.

• Μείωση των αμυ­ντι­κών δαπανών κατά 100 εκατ. ευρώ φέτος και 400 εκατ. ευρώ το 2016.

• Καλύ­τερη στό­χευση επι­δό­μα­τος θέρ­μαν­σης, με απώτερο σκοπό τη μείωση του κον­δυ­λίου του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού στο μισό για το 2016 (εξοι­κο­νό­μηση περίπου 200 εκατ. ευρώ).

2. Μέτρα για την απο­κα­τά­σταση των όποιων απω­λειών προ­κύ­ψουν για τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό από τις απο­φά­σεις του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ) για τις συντά­ξεις. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι αυτά τα ισο­δύ­ναμα θα πρέπει να ανέλ­θουν στα 2 δισ. ευρώ, αν και η κυβέρ­νηση προ­σπα­θεί να απο­δεί­ξει την ανα­γκαιό­τητά τους για τη βιω­σι­μό­τητα του ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος, ώστε να απο­φύ­γει νέα μέτρα.

3. Μέτρα ύψους 0,75% του ΑΕΠ για το 2017 (περί το 1,5 δισ. ευρώ) και 0,25% του ΑΕΠ για το 2018 (περί τα 500 εκατ. ευρώ). Πρό­κει­ται για παρεμ­βά­σεις που δεν έχουν προσ­διο­ρι­στεί στο Μνη­μό­νιο και ενδε­χο­μέ­νως αυτό να γίνει και αργό­τερα.

Προ­α­παι­τού­μενα για τα 3 δισ. ευρώ

Μέσα στην εβδο­μάδα θα καθο­ρι­στεί –εκτός απρο­ό­πτου– η ορι­στική λίστα με τις προ­α­παι­τού­με­νες δράσεις που θα πρέπει να υλο­ποι­η­θούν έως τις αρχές Νοεμ­βρίου για να εκτα­μιευ­τούν σε δύο φάσεις οι υπο­δό­σεις των 3 δισ. ευρώ (2 δισ. ευρώ έως τα μέσα Οκτω­βρίου και 1 δισ. ευρώ έως τις αρχές Νοεμ­βρίου).

Η προ­τει­νό­μενη από την Ευρω­ζώνη λίστα περιε­λάμ­βανε σχεδόν το σύνολο των μέτρων που πρέπει να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν έως τον Νοέμ­βριο και περι­γρά­φο­νται στο μνη­μό­νιο. Τις επό­με­νες ημέρες θα γίνει το ορι­στικό «ξεκα­θά­ρι­σμα» και η τελική λίστα θα συζη­τη­θεί στο Eurogroup της 5ης Οκτω­βρίου.

Πάντως, στο πλαίσιο του πρώτου ελέγχου και ανε­ξαρ­τή­τως του εάν κάποια από τα παρα­κάτω χαρα­κτη­ρι­στούν ως προ­α­παι­τού­με­νες δράσεις ή όχι, η κυβέρ­νηση θα πρέπει να συμ­φω­νή­σει με τους δανει­στές για μια σειρά ανοι­κτών μετώπων:

• Ανα­κε­φα­λαιο­ποί­ηση τρα­πε­ζών, ρύθμιση «κόκ­κι­νων» δανείων, διοί­κηση ΤΧΣ.

• Απε­λευ­θέ­ρωση κλει­στών επαγ­γελ­μά­των.

• Διαρ­θρω­τι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις στο πλαίσιο των εργα­λειο­θη­κών του ΟΟΣΑ. Η Αθήνα θα πρέπει να εφαρ­μό­σει πλήρως και τις δύο εργα­λειο­θή­κες, καθώς και να προ­ε­τοι­μά­σει ένα νέο τρίτο πακέτο αλλαγών.

• Ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις και νέο Ταμείο Απο­κρα­τι­κο­ποι­ή­σεων.

• Εργα­σια­κές σχέσεις με έμφαση στις ομα­δι­κές απο­λύ­σεις και τις συλ­λο­γι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις.

• Ολο­κλή­ρωση της μεταρ­ρύθ­μι­σης του ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος.

Τα θέματα του πρώτου ελέγχου δεν εξα­ντλού­νται στα παρα­πάνω, αλλά αυτά θεω­ρού­νται τα κρι­σι­μό­τερα για να ολο­κλη­ρω­θεί επι­τυ­χώς.

Καθη­με­ρινή