“Ανθεί” η μαύρη εργασία στους τουριστικούς προορισμούς

Η κορύ­φωση της του­ρι­στι­κής περιό­δου συνο­δεύ­ε­ται τα τελευ­ταία χρόνια από την ένταση των ελέγχων για την ανα­σφά­λι­στη εργασία.

Η μαύρη εργασία “ανθεί” στους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, και αυτό είναι σχεδόν αυτα­πό­δει­κτο. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, τα τελευ­ταία χρόνια τα έσοδα από τον του­ρι­σμό αυξά­νο­νται του­λά­χι­στον κατά 20% κάθε χρόνο, ενώ αυτή την αύξηση δεν την εισπράτ­τουν ταυ­τό­χρονα τα ασφα­λι­στικά ταμεία.

Το υπουρ­γείο Εργα­σίας συγκρό­τησε πρό­σφατα ειδικά τοπικά κλι­μά­κια του ΙΚΑ, προ­κει­μέ­νου να ενι­σχύ­σουν τις προ­σπά­θειες των ελεγ­κτι­κών μηχα­νι­σμών, του ΣΕΠΕ και της Ειδικής Υπη­ρε­σίας Ελέγχων Ασφά­λι­σης του ΙΚΑ, που επι­χει­ρούν αυτές τις μέρες, κυρίως σε περιο­χές “με ένταση απα­σχό­λη­σης στα του­ρι­στικά και επι­σι­τι­στικά επαγ­γέλ­ματα”.

Γεγονός είναι πάντως, ότι τα ποσοστά της αδή­λω­της εργα­σίας στα ξενο­δο­χεία είναι συγκρι­τικά χαμηλά, ενώ δεν συμ­βαί­νει το ίδιο και με τις υπη­ρε­σίες εστί­α­σης, που η αδήλωτη εργασία είναι υψη­λό­τερη από το μέσο όρο.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία του επι­χει­ρη­σια­κού σχεδίου “Άρτεμις” του υπουρ­γείου Εργα­σίας, από τις 15 Σεπτεμ­βρίου του 2013 έως τις 31 Ιανουα­ρίου του 2014, τα ποσοστά αδή­λω­της εργα­σίας που εντό­πι­σαν οι έλεγχοι, ήταν 2,16%.

Στον Του­ρι­σμό και συγκε­κρι­μένα στα κατα­λύ­ματα υψηλών κατη­γο­ριών η παρα­βα­τι­κό­τητα ήταν 1,19% και στα μικρά κατα­λύ­ματα 2,54%.

Αντί­στοιχα στην εστίαση έφθασαν το 3,34%.

Το ΑΠΕ-ΜΠΕ, μίλησε για το θέμα με τον αντι­πρό­ε­δρο του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΣΕΤΕ), και πρόεδρο της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Ξενο­δό­χων (Π.Ο.Ξ.) Γιάννη Ρέτσο, τον πρόεδρο της πρό­ε­δρος της Γενικής Συνο­μο­σπον­δίας Επαγ­γελ­μα­τιών Βιο­τε­χνών Εμπόρων Ελλάδας (ΓΣΕΒΕΕ) και της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Εστια­το­ρι­κών και συναφών Επαγ­γελ­μά­των Γιώργο Καββαθά και τον πρόεδρο της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Εργατών Επι­σι­τι­σμού και Υπαλ­λή­λων Του­ρι­στι­κών Επαγ­γελ­μά­των Πανα­γιώτη Προύτζο.

Οι φορείς των εργο­δο­τών και των εργα­ζο­μέ­νων στον κλάδο, συμ­φω­νούν ότι το πρό­βλημα της αδή­λω­της εργα­σίας είναι μεγάλο και πλήττει οδυνηρά τους εργα­ζό­με­νους, τα ασφα­λι­στικά ταμεία και τον αντα­γω­νι­σμό. Κατα­θέ­τουν όμως δια­φο­ρε­τι­κές απόψεις σε ότι αφορά τις αιτίες του φαι­νο­μέ­νου και τον τρόπο αντι­με­τώ­πι­σης.

“Ο ξενο­δο­χεια­κός κλάδος απου­σιά­ζει από τις πρώτες θέσεις των κλάδων που κατά κανόνα παρου­σιά­ζουν υψηλά ποσοστά αδή­λω­της εργα­σίας” υπο­στη­ρί­ζει ο αντι­πρό­ε­δρος τους ΣΕΤΕ Γιάννης Ρέτσος, επι­κα­λού­με­νος τα επίσημα στοι­χεία και αντι­τεί­νει ότι “ο του­ρι­στι­κός τομέας με ναυαρ­χίδα τον ξενο­δο­χειακό κλάδο αδιαμ­φι­σβή­τητα συμ­βάλ­λει καθο­ρι­στικά στην απα­σχό­ληση της χώρας”.

“Σύμφωνα με τα στοι­χεία του ΙΚΑ”, συνε­χί­ζει ο κ. Ρέτσος, “το 2014, υπήρξε αύξηση κατά 23% του όγκου απα­σχό­λη­σης (ημέρες εργα­σίας) στον κλάδο του Του­ρι­σμού. Ιδιαί­τερα σημα­ντικό είναι το στοι­χείο ότι κατά τη διάρ­κεια του Ιουλίου 2014 κατε­γρά­φη­σαν 137.000 θέσεις (+36%) μισθω­τής εργα­σίας επι­πλέον, σε σχέση με τον Ιούλιο του 2013, και ξεπέ­ρα­σαν τις 500.000, αριθμός που απο­τε­λεί το 1/3 της συνο­λι­κής απα­σχό­λη­σης των μισθω­τών του ιδιω­τι­κού τομέα”.

“Από κει και πέρα είναι ζήτημα των ελεγ­κτι­κών μηχα­νι­σμών να κατα­βάλ­λουν, και το πράτ­τουν, προ­σπά­θειες εντο­πι­σμού όσων παρα­νο­μούν, απο­στε­ρώ­ντας πόρους από τους ασφα­λι­στι­κούς φορείς και νοθεύ­ο­ντας τον αντα­γω­νι­σμό” κατα­λή­γει ο κ. Ρέτσος.

“Στα 2 δις ευρώ ετησίως” εκτιμά το κόστος της αδή­λω­της εργα­σίας για τα ταμεία ο πρό­ε­δρος της ΓΣΕΒΕΕ, ενώ σημειώ­νει ότι “τρο­φο­δο­τεί τον αθέμιτο αντα­γω­νι­σμό”.

Ο κ. Καβ­βα­θάς ανα­φέ­ρει, ότι η εικόνα που υπάρχει για τα μεγάλα ποσοστά παρα­βα­τι­κό­τη­τας στον κλάδο της εστί­α­σης, δεν απο­δί­δει την πραγ­μα­τι­κό­τητα επειδή “οι έλεγχοι δεν γίνο­νται σταθ­μι­σμένα, ούτε μπορούν να λει­τουρ­γή­σουν προ­λη­πτικά”.

“Ο λόγος που οι περισ­σό­τε­ροι έλεγχοι γίνο­νται στον κλάδο του επι­σι­τι­σμού οφεί­λο­νται στο γεγονός ότι αυτές οι επι­χει­ρή­σεις είναι εύκολα προ­σβά­σι­μες στους ελεγ­κτές και όχι επειδή εκεί έχει εντο­πι­στεί το μεγα­λύ­τερο ποσοστό παρα­βα­τι­κό­τη­τας”.

Συνε­χί­ζο­ντας ο κ. Καβ­βα­θάς τονίζει ότι, σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία, τα υψηλά ποσοστά αδή­λω­της εργα­σίας που κατα­γρά­φο­νται, δεν αφορούν το σύνολο του κλάδου της εστί­α­σης αλλά ορι­σμέ­νες δρα­στη­ριό­τη­τες, όπως τα νυκτε­ρινά κέντρα και οι καντί­νες.

Απα­ντώ­ντας σε ερώτηση σχετική με το πώς αντι­με­τω­πί­ζει η ΓΣΕΒΕΕ το πρό­βλημα αυτό, ο πρό­ε­δρος της Συνο­μο­σπον­δίας σημειώ­νει ότι για το σκοπό αυτό έχει συστα­θεί από το Υπουρ­γείο Εργα­σίας ειδική επι­τροπή στην οποία συμ­με­τέ­χουν όλοι οι κοι­νω­νι­κοί εταίροι και συντο­νί­ζε­ται από τον Ειδικό Γραμ­μα­τέα του ΣΕΠΕ.

“Για εμάς είναι πολύ σημα­ντικό να μπο­ρέ­σουμε να αντι­με­τω­πί­σουμε το φαι­νό­μενο αυτό ολι­στικά και όχι απο­σπα­σμα­τικά” τονίζει ο κ. Καβ­βα­θάς.

Τα ποσοστά της αδή­λω­της εργα­σίας στον κλάδο, είναι πολύ μεγα­λύ­τερα από τα επίσημα στοι­χεία” υπο­στη­ρί­ζει μιλώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Εργατών Επι­σι­τι­σμού και Υπαλ­λή­λων Του­ρι­στι­κών Επαγ­γελ­μά­των Πανα­γιώ­της Πρού­τζος και ανα­φέ­ρει σαν παρά­δειγμα τα απο­τε­λέ­σματα των ελέγχων του περα­σμέ­νου καλο­και­ριού στην Πάργα όπου, όπως υπο­στη­ρί­ζει, “από τους 2000 εργα­ζο­μέ­νους που απα­σχο­λού­νταν στον κλάδο κατά την του­ρι­στική περίοδο, μόνον οι 700 βρέ­θη­καν ασφα­λι­σμέ­νοι”.

Η αδήλωτη εργασία δεν είναι, σύμφωνα με τον κ. Πάντζο, το μονα­δικό πρό­βλημα του κλάδου. “Η Ομο­σπον­δία δέχεται πολλές καταγ­γε­λίες για απλή­ρω­τες απο­δο­χές, ακόμη και για περι­πτώ­σεις εξα­να­γκα­σμού σε υπο­γραφή εκκα­θα­ρι­στι­κών μισθο­δο­σίας χωρίς να έχουν εξο­φλη­θεί και αυτό παρά τις οικο­νο­μι­κές επι­δό­σεις του κλάδου, ιδιαί­τερα την περυ­σινή χρονιά”.

Ο πρό­ε­δρος της Ομο­σπον­δίας υπο­στη­ρί­ζει επίσης ότι πολλοί εργο­δό­τες, προ­κει­μέ­νου να απο­φύ­γουν την επιβολή των υψηλών προ­στί­μων για την αδήλωτη εργασία, δηλώ­νουν πλα­σμα­τι­κές συμ­βά­σεις και πλα­σμα­τι­κές απο­δο­χές, ενώ κατα­βάλ­λουν τη διαφορά σε “μαύρα” χρήματα.

Ο πρό­ε­δρος των ξενο­δό­χων παρα­δέ­χε­ται από την πλευρά του ότι υπάρχει πρό­βλημα απλή­ρω­των απο­δο­χών. Το απο­δί­δει όμως στα προ­βλή­ματα ρευ­στό­τη­τας που αντι­με­τω­πί­ζουν οι ξενο­δο­χεια­κές μονάδες. Προ­βλή­ματα που οφεί­λο­νται στην υπερ­φο­ρο­λό­γηση, την αθέτηση των υπο­χρε­ώ­σεων του δημο­σίου, στους μειω­μέ­νους τζίρους, στα αυξα­νό­μενα λει­τουρ­γικά κόστη στα ξενο­δο­χεία, στη δρα­μα­τική μείωση των προ­κα­τα­βο­λών των tour operators.

“Επι­πρό­σθετα, η στρό­φιγγα παροχής ρευ­στό­τη­τας των τρα­πε­ζών προς τις επι­χει­ρή­σεις παρα­μέ­νει ερμη­τικά κλειστή ενώ και στις λίγες περι­πτώ­σεις που δίνο­νται χορη­γή­σεις, το κόστος χρή­μα­τος είναι εξαι­ρε­τικά υψηλό. Όλα αυτά έχουν κατα­λυ­τικά συντε­λέ­σει, ώστε επι­χει­ρή­σεις από όλο το φάσμα του επι­χει­ρείν, να μην μπορούν να αντα­πο­κρι­θούν εγκαί­ρως στις υπο­χρε­ώ­σεις προς τους εργα­ζό­με­νους. Θλι­βε­ρές κατα­στά­σεις με αντι­λη­πτές αρνη­τι­κές κοι­νω­νι­κές συνέ­πειες. Δυστυ­χώς!”‘, τονίζει ο κ. Ρέτσος.

Σε ότι αφορά το ύψος των αμοιβών στον ξενο­δο­χειακό κλάδο, ο κ. Ρέτσος τονίζει ότι, Η κλαδική Συλ­λο­γική Σύμβαση Συλ­λο­γική Σύμβαση Εργα­σίας της Π.Ο.Ξ. για τους όρους αμοιβής των ξενο­δο­χο­ϋ­παλ­λή­λων και οι αντί­στοι­χες τοπικές κλα­δι­κές της Κρήτης και της Ρόδου είναι η μόνες μεγάλες κλα­δι­κές συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις εργα­σίας σε ισχύ μεταξύ όλων των κλάδων του επι­χει­ρείν.

“Οι εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες συμπο­λί­τες μας που βάζουν κάθε μέρα το τσου­κάλι στη φωτιά από την απα­σχό­λησή τους στα ξενο­δο­χεία της χώρας γνω­ρί­ζουν καλύ­τερα από τον καθένα αν απο­τέ­λεσε ασπίδα η εν λόγω εθνική κλαδική συλ­λο­γική σύμβαση εργα­σίας”, σχο­λί­ασε ο κ. Ρέτσος.

Αντί­θετη είναι η άποψη την οποία εκφρά­ζει ο πρό­ε­δρος της ΠΟΕΕ-ΥΤΕ. Ο κ. Πρού­τζος, αν και δέχεται ότι η κλαδική συλ­λο­γική σύμβαση των ξενο­δο­χο­ϋ­παλ­λή­λων, απο­τε­λεί “κίνηση προς τη θετική κατεύ­θυνση”, θεωρεί αμφί­βολη την καθο­λική εφαρ­μογή της αφού, όπως λέει, “στη μεγάλη πλειο­ψη­φία των επο­χι­κών επι­χει­ρή­σεων κατά τη δια­δι­κα­σία της επα­να­πρό­σλη­ψης, συμ­φω­νού­νται “κάτω από το τραπέζι” δια­φο­ρε­τι­κές πρα­κτι­κές”.

Υπο­στη­ρί­ζει επίσης, ότι η κατά­σταση επι­δει­νώ­θηκε ειδικά μετά το 2012, οπότε “οι προ­σλή­ψεις γίνο­νται “με δυσμε­νέ­στε­ρους όρους και με πλήρη ισο­πέ­δωση της δια­πραγ­μα­τευ­τι­κής τους δυνα­τό­τη­τας, με πολλές ώρες εργα­σίας, ενίοτε χωρίς ρεπό και με κακές αμοιβές”.

“Σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία του ΙΚΑ, το 2014 ο μέσος μισθός στον ξενο­δο­χειακό κλάδο υπερέβη τα 1000 ευρώ. Από το στοι­χείο αυτό και μόνο εύκολα μπορεί κανείς να αντι­λη­φθεί πως αυτά δεν ισχύουν” ανα­φέ­ρει ο κ. Ρέτσος.

“Αν κάποιες επι­χει­ρή­σεις έχουν συνάψει επι­χει­ρη­σιακή σύμβαση – την οποία σημειω­τέον συνυ­πο­γρά­φουν εργο­δο­σία και εργα­ζό­με­νοι – τότε είναι εύκολα αντι­λη­πτό πως αυτό δεν συνιστά μια κολά­σιμη πράξη. Αν αντι­θέ­τως, κάποιοι εργο­δό­τες παρα­βαί­νουν την εργα­τική νομο­θε­σία, κάτι το οποίο πρώτοι κατα­δι­κά­ζουμε, τότε είναι ζήτημα των ελεγ­κτι­κών μηχα­νι­σμών του κράτους”.

“Κακώς συγ­χέ­ε­ται η χρήση ευέ­λι­κτων μορφών απα­σχό­λη­σης με την αδήλωτη εργασία” υπο­στη­ρί­ζει και ο κ. Καβ­βα­θάς, ενώ προ­σθέ­τει:

“Σε κάθε περί­πτωση οι απα­ρά­δε­κτες συμπε­ρι­φο­ρές μιας μειο­ψη­φίας επι­χει­ρη­μα­τιών δεν πρέπει να στιγ­μα­τί­ζουν έναν ολό­κληρο κλάδο, ο οποίος μάλιστα είναι από τους ελά­χι­στους της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας που έχει επι­δεί­ξει ισχυρές αντι­στά­σεις στην κρίση και έχει προ­σφέ­ρει στην ενί­σχυση της απα­σχό­λη­σης”.

Οι εκπρό­σω­ποι των συν­δι­κά­των στον κλάδο αντι­τεί­νουν, ότι οι αμοιβές περιο­ρί­ζο­νται από το γεγονός ότι αρκετές επι­χει­ρή­σεις απο­μα­κρύ­νουν το εποχικό προ­σω­πικό, πριν από τη λήξη της του­ρι­στι­κής περιό­δου.

Σε αυτό, ο πρό­ε­δρος των ξενο­δό­χων και αντι­πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ απαντά, ότι δεν θα πρέπει να παρα­βλέ­πε­ται το γεγονός ότι, οι επο­χι­κές επι­χει­ρή­σεις παρου­σιά­ζουν ιδιο­μορ­φίες στον τρόπο λει­τουρ­γίας τους, που οφεί­λο­νται στις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των περιο­χών που δρα­στη­ριο­ποιού­νται. Οι περιο­χές αυτές απο­τε­λούν του­ρι­στικό προ­ο­ρι­σμό για συγκε­κρι­μένη περίοδο κάθε έτους.

“Η προ­σπά­θεια που κατα­βάλ­λουμε για επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου και πέραν των τεσ­σά­ρων μηνών, από τα μέσα Μαΐου έως τα μέσα Σεπτεμ­βρίου, η οποία θα έχει πολ­λα­πλα­σια­στικά οφέλη για τις τοπικές οικο­νο­μίες” ανα­φέ­ρει ο κ. Ρέτσος.

“Η προ­σπά­θεια αυτή όμως προ­ϋ­πο­θέ­τει, σε πρώτη φάση του­λά­χι­στον, να υπάρχει ευε­λι­ξία ως προς τον αριθμό των εργα­ζο­μέ­νων που θα απα­σχο­λούν οι επι­χει­ρή­σεις τους φθι­νο­πω­ρι­νούς μήνες κατά τους οποίους οι πλη­ρό­τη­τες των ξενο­δο­χείων είναι κατά πολύ μειω­μέ­νες. Είναι λογικό να απαι­τούμε από μια εποχική ξενο­δο­χειακή επι­χεί­ρηση με πλη­ρό­τη­τες της τάξεως του 20% και 30% και σαφώς μειω­μέ­νες τιμές εκμί­σθω­σης των δωμα­τίων της, να δια­τη­ρεί το σύνολο του προ­σω­πι­κού της μέχρι την τελευ­ταία ημέρα που το ξενο­δο­χείο της παρα­μέ­νει ανοικτό;” ανα­ρω­τιέ­ται.

Ο κ. Ρέτσος προ­σθέ­τει, ότι αν μια εποχική επι­χεί­ρηση ζημιώ­νε­ται από την παρά­ταση της λει­τουρ­γίας της τότε θα την δια­κό­ψει νωρί­τερα, “απο­στε­ρώ­ντας ημέρες εργα­σίας από το σύνολο του προ­σω­πι­κού και ημέρες “ζωντά­νιας” από την οικο­νο­μία της περιο­χής”.

Η του­ρι­στική περί­ο­δος συνε­χί­ζε­ται το ίδιο και οι έλεγχοι για την αδήλωτη εργασία.

Τον προη­γού­μενο χρόνο, σύμφωνα με τα στοι­χεία του επι­χει­ρη­σια­κού σχεδίου “Άρτεμις”, η ανα­σφά­λι­στη εργασία ανήλθε, σε όλους τους κλάδους της οικο­νο­μίας, στο 4,56% των εργα­ζο­μέ­νων και στο 13,85%, των επι­χει­ρή­σεων που ελέγ­χθη­καν.

Από τον Αύγου­στο του 2013, τα πρό­στιμα έχουν αυστη­ρο­ποι­η­θεί και ανέρ­χο­νται στο 18πλάσιο του κατώ­τα­του μισθού, δηλαδή 10.550 ευρώ ανά αδήλωτο εργα­ζό­μενο. Παρόλα αυτά υπάρχει μεγάλος αριθμός εργο­δο­τών που συνε­χί­ζει να παρα­βιά­ζει την εργα­τική και ασφα­λι­στική νομο­θε­σία.

Πηγή: ΑΠΕ-ΑΜΠΕ