25η Οκτωβρίου, ημέρα μνήμης Μαρτύρων Μαρκιανού και Μαρτυρίου,  Προστατών των Συμβολαιογράφων

Αρθρο του Σταύρου Κου­τα­λια­νου, συμ­βο­λαιο­γρά­φου Ρόδου, επι­στη­μο­νι­κού συνερ­γάτη Νομικής σχολής Δ.Π.Θ

Ι. Ο συμ­βο­λαιο­γρα­φι­κός θεσμός, απόρ­ροια της ανάγκης εξα­σφά­λι­σης των συναλ­λα­γών, παρου­σιά­ζε­ται από την αρχαιό­τητα και φθάνει ως τη σύγ­χρονη εποχή, υπό δια­φο­ρε­τικό μεν πλαίσιο αλλά με το ίδιο ακριβώς πρό­ταγμα: την εγγύηση και δια­σφά­λιση εφαρ­μο­γής των νόμων που διέπουν κρί­σι­μες συμ­βα­τι­κές σχέσεις και συναλ­λα­κτι­κές πρα­κτι­κές. Ο συμ­βο­λαιο­γρά­φος, είτε ως Ιερο­μνή­μων, Μνήμων, Επι­στά­της, Αγο­ρα­νό­μος της αρχαιό­τη­τας και της ελλη­νι­στι­κής περιό­δου είτε ως Ταβελ­λίων, Ταβουλ­λά­ριος, Συναλ­λαγ­μα­το­γρά­φος ή περισ­σό­τερο γνωστός ως Νοτά­ριος στη βυζα­ντινή και υστε­ρο­βυ­ζα­ντινή περίοδο, εξει­δι­κευ­μέ­νος πάντα σε θέματα δικαίου, καλεί­ται από την αρχαιό­τητα ως και σήμερα να συντά­ξει ή να επι­κυ­ρώ­σει έγγραφα που απο­τυ­πώ­νουν δικαιο­πρα­κτι­κές δηλώ­σεις, δηλώ­σεις δηλαδή με έννομη σημασία.

ΙΙ. Η θέση αυτή του συμ­βο­λαιο­γρά­φου στην έννομη τάξη, κινού­μενη στο μεταίχ­μιο δικα­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας στο πλαίσιο προ­λη­πτι­κής απο­νο­μής της δικαιο­σύ­νης και διοι­κη­τι­κής λει­τουρ­γίας απαι­τούσε και απαιτεί πάντα να συντρέ­χουν στο πρόσωπο του αυξη­μένα τυπικά και ουσια­στικά προ­σό­ντα. Για τα προ­σό­ντα μάλιστα του Νοτα­ρίου κατά τους βυζα­ντι­νούς χρόνους ήταν απα­ραί­τητη η γνώση και η συνεί­δηση του νόμου, ο αδιά­φθο­ρος βίος, το σεμνό ήθος, η ακε­ραιό­τη­τητα του φρο­νή­μα­τος, η λογιο­σύνη καθώς και η εκ μέρους αυτού σύνεση ώστε να είναι και «περί την λέξιν εύστρο­φος και περί τον λόγον ευάρ­μο­στος».

ΙΙΙ. Στο Βυζά­ντιο το σωμα­τείο των Ταβουλ­λα­ρίων (δηλαδή των σημε­ρι­νών συμ­βο­λαιο­γρά­φων) είχε ως προ­στά­τες του τους Άγιους Νοτα­ρί­ους Μαρ­κιανό και Μαρ­τύ­ριο, οι οποίοι έζησαν των 4ο αιώνα, βασι­λεύ­ο­ντος του αυτο­κρά­τορα Κων­στα­ντί­νου, ενός εκ των τριών γιων του Μεγάλου Κων­στα­ντί­νου. Η μνήμη τους τιμάται στις 25 Οκτω­βρίου και κατά παλαιό έθος που καταρ­γή­θηκε από τον Πατριάρχη Λουκα (1156-1169), την ημέρα εκείνη οι τότε ταβουλ­λά­ριοι με τους μαθητές τους «διήρ­χο­ντο την αγοράν μετημ­φιε­σμέ­νοι, προ­σω­πι­δο­φό­ροι, εν ευθυμία αδια­πτώτω,». Υπήρξαν γραμ­μα­τείς και ανα­γνώ­στες του τότε Πατριάρχη Κων­στα­ντι­νου­πό­λεως Παύλου, ενός Πατριάρχη με ακέραιο και γνήσιο εκκλη­σια­στικό φρόνημα, του οποίου η Πατριαρ­χεία συνέ­πεσε με την εξά­πλωση και αντι­με­τώ­πιση του αρεια­νι­σμού. Ο Άρειος και οι οπαδοί του επέ­με­ναν στην ανθρώ­πινη φύση του Υιού, υπο­βι­βά­ζο­ντας ανε­πί­τρε­πτα το ένσαρκο Θειο λόγο στη χορεία της κτι­στό­τη­τας, εξού και στο τέλος κατα­δι­κά­στη­καν ως αιρε­τι­κοί, ήδη από την Α Οικου­με­νική Σύνοδο στη Νίκαια της Βιθυ­νίας. Τα ταρα­χώδη όμως χρόνια πριν από την ορι­στική κατα­δίκη του αρεια­νι­σμού θα βρουν τον Άγιο Πατριάρχη Παύλο εξό­ρι­στό στην Αρμενία και στραγ­γα­λι­σμένο τελικά από τους οπαδούς του Αρείου. Οι Άγιοι Μαρ­κια­νός και Μαρ­τύ­ριος όταν τους ζητή­θηκε προ­κει­μέ­νου να μην έχουν το ίδιο τέλος να ασπα­σθούν την αίρεση του αρεια­νι­σμού, έδωσαν τέλος στη ζωή τους με μαχαίρι, λόγω της ορθο­δό­ξου πίστεώς τους, και ετά­φη­σαν στη Μελαν­δη­σία πύλη, εντός της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης.

ΙV. Στο πρόσωπο των Αγίων μαρ­τύ­ρων  Ορθό­δοξη εκκλη­σία τιμά δύο βασικές αρετές: Την υπακοή:  «Παύλω δε πει­θαρ­χού­ντες ισα­πο­στόλω, ποιμένι και διδα­σκάλω των αληθών δογ­μά­των» και την άτρωτη  πίστη: «τρωτον τηρή­σα­ντες την ορθό­δο­ξον πίστιν, Παύλω εφε­πό­με­νοι τω σοφω διδα­σκάλω». Η υπακοή και έκφραση ακλό­νη­της πίστης είναι η μετοχή των Άγιων Μαρ­τύ­ρων στον τρια­δικό Θεό και στην κοι­νω­νία μαζί του. Η υπακοή και η ακλό­νητη πίστη εξο­βε­λί­ζο­νται απο το δημοσιο λογο συχνά ως έννοιες των οποίων η λει­τουρ­γία υπο­βαθ­μί­ζει την ελευ­θε­ρία δράσης και υπο­βι­βά­ζει τη ατο­μι­κό­τητα του ανθρώ­που. Η υπακοή στο θείο, στο δυνα­τό­τερο στοι­χείο πρέπει να γίνει αντι­λη­πτή όμως ως σημείο πνευ­μα­τι­κής ωρί­μαν­σης, ενώ η πίστη σε μια συμ­με­το­χική επαφή με το Θεό ως στοι­χείο δηλαδη που επι­τεί­νει και δεν εξα­φα­νί­ζει την αυτό­νομη ελεύ­θερη ύπαρξη.

V. Γι’ αυτό άλλωστε, και πέρα του ότι οι Μάρ­τυ­ρες Μαρ­κια­νός και Μαρ­τύ­ριος υπήρξαν Νοτά­ριοι, θεω­ρού­νται με το παρα­δειγμα του μαρ­τυ­ρίου τους από την εκκλη­σία μας προ­στά­τες των Συμ­βο­λαιο­γρά­φων: Με Υπακοή και η Πίστη στους νόμους, στην έννομη τάξη και στις αδια­πραγ­μά­τευ­τες αρχές που εγγυά­ται ένα σύγ­χρονο κράτους δικαίου καλεί­ται ο Έλληνας συμ­βο­λαιο­γρά­φος σήμερα να αντι­με­τω­πί­σει το λει­τούρ­γημα του υπό αντί­ξοες συν­θή­κες, οικο­νο­μι­κές και γρα­φειο­κρα­τι­κές. Καλεί­ται να ενεργεί πάντα υπό το πρίσμα του νόμου ως μονα­δι­κής ακλό­νη­της και ατα­λά­ντευ­της πίστης ώστε να λει­τουρ­γει εκ των προ­τε­ρων προ­στα­τευ­τικά για τα συμ­βαλ­λό­μενα μέρη, και κυρίως για το αδύναμο μέρος, εξα­σφα­λί­ζο­ντας συνο­λικά την κοι­νω­νική συνοχή.  Η μετοχή του συμ­βο­λαιο­γρά­φου στο νομικό γίγνε­σθαι προ­ϋ­πο­θέ­τει όχι μια φορ­μα­λι­στική τυπι­κό­τητα και ακαμψία πολλές φορές στε­νά­χωρη για τους συναλ­λασ­σό­με­νους, αλλά μια ουσια­στική τυπι­κό­τητα, γιατί η τήρηση των τύπων είναι αυτή που εξα­σφα­λί­ζει την ουσία και κατο­χυ­ρω­νει την ομοιό­μορφη εφαρ­μογη του δίκαιου. Χρόνια Πολλά.