Σταφύλια εξαιρετικής ποιότητας έφερε ο φετινός τρύγος των αμπελώνων της Ρόδου

Γρά­φει ο

Νε­κτά­ριος Κα­λο­γή­ρου

Εξαι­ρε­τι­κής ποιό­τη­τας οι­νο­στά­φυ­λα απέ­δω­σαν οι αμπε­λώ­νες της Ρόδου στο φε­τι­νό τρύγο που πια διά­γει τις τε­λευ­ταί­ες του ημέ­ρες για φέτος.

Ο καλός και­ρός της πε­ρα­σμέ­νης Άνοι­ξης, η απου­σία θε­ρι­νών βρο­χο­πτώ­σε­ων και το δρο­σε­ρό μελ­τέ­μι δια­μόρ­φω­σαν ιδα­νι­κές συν­θή­κες για τα στα­φύ­λια, που κατά κοινή ομο­λο­γία είναι τα κα­θα­ρό­τε­ρα από όσα έχουν τρυ­γη­θεί τα τε­λευ­ταία χρό­νια. Αυτό ση­μαί­νει ότι το 2020 θα εγ­γρα­φεί ως μια ποιο­τι­κή χρο­νιά για το ρο­δί­τι­κο κρασί.

«Έχου­με μια πολύ καλή χρο­νιά, ει­δι­κά στις λευ­κές ποι­κι­λί­ες, με κα­θα­ρά στα­φύ­λια, χωρίς σα­πί­λες, με καλή ωρι­μό­τη­τα και κα­λούς βαθ­μούς. Είναι σπά­νιο το φαι­νό­με­νο να έχου­με τέ­τοιους καρ­πούς» δή­λω­σε προς τη «δη­μο­κρα­τι­κή» ο οι­νο­λό­γος της «Έμερυ» Στέρ­γος Χα­τζη­σάβ­βας. Ο ίδιος, υπη­ρε­τεί τη συ­γκε­κρι­μέ­νη θέση για πε­ρισ­σό­τε­ρα από 30 χρό­νια, γι’ αυτό και η εμπει­ρία του προσ­δί­δει ακόμα με­γα­λύ­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα στη δια­πί­στω­σή του αυτή.

Ξε­κί­νη­σε η ζύ­μω­ση

Αθήρι, Μαν­δη­λα­ριά (ή Αμορ­για­νό), Μο­σχά­το, Merlot, Syrah, Cabernet Sauvignon είναι οι ποι­κι­λί­ες που κυ­ριαρ­χούν στη Ρόδο. Για όλες έχει ξε­κι­νή­σει η δια­δι­κα­σία της ζύ­μω­σης και αυτή θα συ­νε­χι­στεί μέχρι το τέλος του Σε­πτέμ­βρη. Είναι η εποχή του μού­στου και των χη­μι­κών αντι­δρά­σε­ων που πλου­τί­ζουν το κρασί με αρώ­μα­τα φρού­των και μια ολό­κλη­ρη πα­λέ­τα γεύ­σε­ων γε­μά­τες τα­νί­νες.

Οι με­τρή­σεις που έχουν γίνει μέχρι σή­με­ρα στα στα­φύ­λια της Ρόδου απο­τυ­πώ­νουν γε­νι­κά καλές βαθ­μο­λο­γί­ες. Στις λευ­κές ποι­κι­λί­ες, όπου ο κύ­κλος της ζύ­μω­σης έχει ολο­κλη­ρω­θεί, φαί­νε­ται ότι ο τί­τλος σακ­χά­ρων κυ­μαί­νε­ται γύρω από τους 11,5 βαθ­μούς (Be) και φυ­σιο­λο­γι­κές οξύ­τη­τες. Το Αθήρι, και φέτος, απέ­δει­ξε πόσο σπου­δαία και στα­θε­ρή ποι­κι­λία είναι.

Σε ό,τι αφορά τα ερυ­θρά στα­φύ­λια, οι δεί­κτες σακ­χά­ρων φτά­νουν σε υψη­λό­τε­ρους βαθ­μούς, γύρω από τους 12,5 be, ενώ σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις με­τρή­θη­καν τί­τλοι 14 Be.

Πρέ­πει να ση­μειω­θεί ότι οι δεί­κτες αυτοί απο­τυ­πώ­νουν μόνο τη γε­νι­κή ει­κό­να και προ­κύ­πτουν από τις με­τρή­σεις που έχουν κάνει οι οι­νο­λό­γοι. Η δια­φο­ρο­ποί­η­ση από οι­νο­ποιείο σε οι­νο­ποιείο της Ρόδου μπο­ρεί να πα­ρου­σιά­ζει ση­μα­ντι­κές απο­κλί­σεις σε βαθ­μούς και οξύ­τη­τες και αυτές οφεί­λο­νται κυ­ρί­ως στον τρόπο με τον οποίο οι οι­νο­ποιοί επι­λέ­γουν τα στα­φύ­λια που αγο­ρά­ζουν.

Μια μικρή ιστο­ρία

Πα­λαιό­τε­ρα, στα αμπε­λουρ­γι­κά χωριά της Ρόδου, η εποχή λήξης του τρύ­γου συ­νο­δευό­ταν από γιορ­τές, μου­στα­λευ­ριά, κρασί πα­λαιάς εσο­δεί­ας και γλέ­ντι στις πλα­τεί­ες. Οι γυ­ναί­κες έβγα­ζαν το μα­ντή­λι από το κε­φά­λι και το έπια­ναν στο χέρι, για χορό συρτό. Έδι­ναν έτσι μια νοητή συ­νέ­χεια του αμπε­λώ­να προς τον οι­κι­σμό, σε μια άρ­ρη­κτη σχέση εξάρ­τη­σης, αλλά και φρο­ντί­δας. Η κοι­νό­τη­τα φρό­ντι­ζε τους αμπε­λώ­νες και οι αμπε­λώ­νες την κοι­νό­τη­τα.

Τα έσοδα από τον τρύγο για τους κα­τοί­κους των Φανών, Κα­λα­βάρ­δων, Εμπω­να, και Αρ­χαγ­γέ­λου ήταν τέ­τοια ώστε οι οι­κο­γέ­νειες εξα­σφά­λι­ζαν την κά­λυ­ψη με­γά­λου μέ­ρους των ετή­σιων ανα­γκών τους. Για τις ανά­γκες του τρύ­γου χρεια­ζό­ταν με­γά­λος αριθ­μός ερ­γα­τι­κού δυ­να­μι­κού, κυ­ρί­ως για να τη­ρη­θεί η ανά­γκη τα στα­φύ­λια γρή­γο­ρα να φύ­γουν από το αμπέ­λι, να οδη­γη­θούν στα ση­μεία ζύ­γι­σης κι από εκεί στην Cair ή στην Emery. Το με­γά­λο ζη­τού­με­νο ήταν να μην κα­τα­πο­νη­θεί ο καρ­πός τους. Για το λόγο αυτό ήταν συχνό το φαι­νό­με­νο να με­τα­κι­νού­νται κά­τοι­κοι από διά­φο­ρα χωριά προς τις πε­ριο­χές της συ­γκο­μι­δής ώστε ο τρύ­γος να ολο­κλη­ρω­θεί όσο πιο γρή­γο­ρα γί­νε­ται.

Μέχρι εκεί­νη την πε­ρί­ο­δο, η ποιό­τη­τα και η γεύση του κρα­σιού ρυθ­μι­ζό­ταν στο χω­ρά­φι, εν αντι­θέ­σει με τον σύγ­χρο­νο οίνο που δέ­χε­ται με­γα­λύ­τε­ρη τε­χνι­κή υπο­στή­ρι­ξη προ­κει­μέ­νου να απο­δώ­σει συ­γκε­κρι­μέ­νες γεύ­σεις και αρώ­μα­τα.

Όλα αυτά μέχρι και τα τέλη της δε­κα­ε­τί­ας του ’80 απο­τε­λού­σαν την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα στα χωριά της Ρόδου.

Όλα άλ­λα­ξαν όταν τα ευ­ρω­παϊ­κά προ­γράμ­μα­τα οδή­γη­σαν σε εκτε­τα­μέ­νες ανα­μπε­λώ­σεις, εκρί­ζω­ση το­πι­κών ποι­κι­λιών (κυ­ρί­ως της Μαν­δη­λα­ριάς) και αντι­κα­τά­στα­σή τους με άλλες, βελ­τιω­τι­κές – ει­σα­γω­γής. Και­νού­ρια ονό­μα­τα έφτα­σαν στα αμπέ­λια της Ρόδου. «Κα­μπερ­νέ» (Cabernet Sauvignon) και «Γκρε­νάζ» (Grenache Rouge) φυ­τεύ­θη­καν πα­ντού, πα­ρό­τι η ανά­γκη γι’ αυτά τα κλή­μα­τα ήταν πε­ριο­ρι­σμέ­νη. Οι πα­ρα­γω­γοί πεί­σθη­καν ότι φυ­τεύ­ο­ντας αυτές τις ποι­κι­λί­ες θα μπο­ρού­σαν να επι­τύ­χουν κα­λύ­τε­ρες τιμές πώ­λη­σης. Εκεί­να τα χρό­νια δεν βρέ­θη­κε ένας αρ­μό­διος να πει στους αγρό­τες ότι οι βελ­τιω­τι­κές ποι­κι­λί­ες επι­τυγ­χά­νουν μεν κα­λύ­τε­ρες τιμές, όμως η στρεμ­μα­τι­κή τους από­δο­ση είναι ελά­χι­στη.

Ετσι, όσοι έπε­σαν στην πα­γί­δα φύ­τευ­σης βελ­τιω­τι­κών ποι­κι­λιών, στη συ­νέ­χεια είδαν την πα­ρα­γω­γή τους να υπο­πολ­λα­πλα­σιά­ζε­ται και μαζί με αυτήν και τα ει­σο­δή­μα­τά τους.

Το τε­λι­κό χτύ­πη­μα δό­θη­κε μέσα από τα ευ­ρω­παϊ­κά προ­γράμ­μα­τα ορι­στι­κής εκρί­ζω­σης των αμπε­λώ­νων. Τα χω­ρά­φια που ήταν γε­μά­τα κλή­μα­τα με­γά­λης ηλι­κί­ας, μαζί με εκεί­να των νέων ποι­κι­λιών, χά­θη­καν ορι­στι­κά.

Η πα­ρα­γω­γή στα­φυ­λιού στη Ρόδο στη δε­κα­ε­τία του ’80 έφτα­νε τους 18.000 τό­νους. Σή­με­ρα, μετά βίας φτά­νει τους 4000 τό­νους.

Μία από τις φω­το­γρα­φί­ες που συ­νο­δεύ­ουν το ρε­πορ­τάζ είναι από το αρ­χείο του γε­ω­πό­νου Γιάν­νου Ελε­νί­τσα και έχει απα­θα­να­τί­σει τη φόρ­τω­ση κο­φι­νιών γε­μά­των λευκά στα­φύ­λια σε κα­ρό­τσα ενός τρα­κτέρ. Η φω­το­γρα­φία είχε λη­φθεί στη δε­κα­ε­τία του ’80 στον Αρ­χάγ­γε­λο και το τρα­κτέρ με την κα­ρό­τσα φορ­τω­μέ­νη θα έπαιρ­νε το δρόμο για το τότε ερ­γο­στά­σιο της CAIR στην πε­ριο­χή όπου σή­με­ρα βρί­σκε­ται η μα­ρί­να Ρόδου.

Ξη­με­ρώ­νει και­νού­ρια εποχή για το κρασί

«Πα­ρα­τη­ρού­με τα τε­λευ­ταία χρό­νια μια καλή στρο­φή της κοι­νω­νί­ας προς το κρασί» δή­λω­σε προς τη «δη­μο­κρα­τι­κή» ο επι­χει­ρη­μα­τί­ας και πα­ρα­γω­γός οίνου κ. Βαγ­γέ­λης Τα­τά­κης. «Ο κό­σμος ανα­ζη­τά το καλό κρασί, κυ­ρί­ως οι νέοι της Ρόδου το ζη­τούν, θέ­λουν να μά­θουν για τις ποι­κι­λί­ες, ξέ­ρουν να συν­δυά­ζουν τις γεύ­σεις και αυτό είναι πολύ θε­τι­κό».

Επι­πρό­σθε­τα, σή­με­ρα στη Ρόδο υπάρ­χουν πολλά μικρά οι­νο­ποιεία, που δί­νουν εξαι­ρε­τι­κές ετι­κέ­τες κρα­σιού. Αρ­κε­τά από αυτά έχουν πίσω τους πο­λυ­ε­τή ιστο­ρία, κυ­ρί­ως στον Εμπω­να, στα Απόλ­λω­να και στον Θε­ο­λό­γο. Δυ­στυ­χώς, οι πα­ρα­γω­γοί από τις Φάνες που σή­με­ρα έχουν στο νησί τη με­γα­λύ­τε­ρη πα­ρα­γω­γή στα­φυ­λιού, στο χωριό όπου λει­τούρ­γη­σε το πρώτο ερ­γο­στά­σιο της CAIR, δεν έχουν κα­τα­φέ­ρει να δη­μιουρ­γή­σουν μια δική τους ετι­κέ­τα κρα­σιού.

Πα­ρό­λα αυτά, υπάρ­χει πά­ντο­τε χρό­νος και η ζή­τη­ση δη­μιουρ­γεί κί­νη­τρα. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό και εν­θαρ­ρυ­ντι­κό το γε­γο­νός της εκ νέου καλ­λιέρ­γειας μιας πα­λιάς γη­γε­νούς (νη­σιώ­τι­κης) ποι­κι­λί­ας αμπέ­λου. Το «Μαυ­ρα­θή­ρι», κυ­ρί­ως γνω­στό στη Σα­ντο­ρί­νη, επα­νεμ­φα­νί­σθη­κε στις πλα­γιές του Ατά­βυ­ρου και φέτος έδωσε την πρώτη του πα­ρα­γω­γή. Ως κρασί θα το κυ­κλο­φο­ρή­σει η Emery. Την ίδια στιγ­μή η CAIR ετοι­μά­ζει νέες γεύ­σεις, το ίδιο και ο Τα­τά­κης, ο Κα­μπι­λαυ­κάς, ο Αλε­ξαν­δρής, ο Κου­νά­κης, ο Πασ­σά­λης στη Θολό, ο Πι­πέ­ρης στ’ Απόλ­λω­να και τόσοι άλλοι που δου­λεύ­ουν με με­ρά­κι για την πα­ρα­γω­γή του θείου αυτού δώρου. Είναι πια βέ­βαιο· ξη­με­ρώ­νει μια και­νού­ρια εποχή για το νησί.