Οι πέντε νάρκες στα χέρια της επόμενης κυβέρνησης

Τηρου­μέ­νων των ανα­λο­γίων θα μπο­ρούσε να πει κανείς πως η Ελλάδα της κυβερ­νώ­σας Aριστεράς έχει ήδη κατα­λή­ξει στα new year’s resolutions της για το 2019: ανα­δρο­μικά, προ­σλή­ψεις, προ­νο­μο­θε­τη­μένα μέτρα, επι­τό­κια δανει­σμού της χώρας και πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα.

Στην αγγλο­σα­ξο­νική παρά­δοση υπάρ­χουν τα περί­φημα new year”s resolutions, οι υπο­σχέ­σεις που δίνει κάποιος στον εαυτό του την πρώτη μέρα του χρόνου πως θα ξεκι­νή­σει να κάνει τη νέα χρονιά κάτι καλό ή θα στα­μα­τή­σει να κάνει κάτι κακό. Οι στόχοι, για να το πούμε με όρους λαϊκής ψυχο­λο­γίας, αυτο­βελ­τί­ω­σης. Τηρου­μέ­νων των ανα­λο­γίων θα μπο­ρούσε να πει κανείς πως η Ελλάδα της κυβερ­νώ­σας Aριστεράς έχει ήδη κατα­λή­ξει στα new year”s resolutions της για το 2019: ανα­δρο­μικά, προ­σλή­ψεις, προ­νο­μο­θε­τη­μένα μέτρα, επι­τό­κια δανει­σμού της χώρας και πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα.

Μόνο που στην περί­πτωση οποιασ­δή­ποτε ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης – είτε της παρού­σας είτε εκείνης που θα προ­κύ­ψει από τις επερ­χό­με­νες κάλπες – η λίστα με όσα έχει δια­βε­βαιώ­σει ότι θα πετύχει το έτος που έρχεται προ­κει­μέ­νου να βελ­τιώ­σει το κράτος την εικόνα του – δημο­σιο­νο­μική, μισθο­δο­τική και προ­νοιακή -, φαί­νε­ται πως δεν θα έχει τόσο αισιό­δοξο χαρα­κτήρα όσο το συγκε­κρι­μένο έθιμο του δυτικού κόσμου. Για την ακρί­βεια, πρό­κει­ται για μια σειρά στόχων που άλλοι της έβαλαν μεν, εκείνη θα κληθεί να υλο­ποι­ή­σει δε, οι οποίοι στην ανάλυση πολλών οικο­νο­μο­λό­γων ισο­δυ­να­μούν με νάρκες όχι απλά στην πολυ­πό­θητη ανά­καμψη της οικο­νο­μίας, αλλά στην ίδια τη βιω­σι­μό­τητα του ελλη­νι­κού χρέους.

Οι πιο πεσι­μι­στές μιλούν ήδη για την πιθα­νό­τητα ενός τέταρ­του Μνη­μο­νίου στην περί­πτωση που «σκάσουν» όλες οι παρα­πάνω νάρκες μαζί. Και οι κυνι­κό­τε­ροι εξ αυτών υπο­νο­ούν πως η πρώτη φορά Αρι­στερά υπό­σχε­ται τα μισά και συμ­φώ­νησε στα άλλα μισά ώστε να γράψει το προ­ε­κλο­γικό της αφήγημα, αυτό των παροχών, και να ναρ­κο­θε­τή­σει την πορεία της επό­με­νης κυβέρ­νη­σης.

 

Ανα­δρο­μικά

 

Αν ζητηθεί από έμπειρο στα οικο­νο­μικά παρά­γο­ντα της δημό­σιας ζωής να ιεραρ­χή­σει με κρι­τή­ριο την επι­κιν­δυ­νό­τητα τις συγκε­κρι­μέ­νες πέντε νάρκες, εκείνος αξιο­λο­γεί ως απει­λη­τι­κό­τερη – εφόσον τελικά πατηθεί – τα ανα­δρο­μικά. Τις δικα­στι­κές, δηλαδή, απο­φά­σεις για την επι­στροφή των κομ­μέ­νων δώρων συντα­ξιού­χων και εν ενερ­γεία υπαλ­λή­λων για την περίοδο 2012 – 2015. Εκφρά­ζει, μάλιστα, φόβους για την τύχη του νόμου Κατρού­γκα­λου. Κι αυτό γιατί σύμφωνα με έγκυρες νομικές πηγές, υπάρχει σοβαρό ενδε­χό­μενο να ακυ­ρω­θούν από την ολο­μέ­λεια του ΣτΕ και ορι­σμένα μέτρα του εν λόγω νόμου. Αυτές οι πηγές δια­βλέ­πουν μια τέτοια εξέλιξη εξαι­τίας της ψαλίδας μεταξύ νέων και παλιών συντα­ξιού­χων που προ­κα­λεί ο νόμος, η οποία δημιουρ­γεί μια «αίσθηση αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας».

Στην ανά­γνωση του οικο­νο­μι­κού παρά­γο­ντα, λοιπόν, τα ανα­δρο­μικά «στην ουσία ακυ­ρώ­νουν το ασφα­λι­στικό σύστημα». Και «θα έχουν σημα­ντι­κές επι­πτώ­σεις στη δημο­σιο­νο­μική ισορ­ρο­πία και τη βιω­σι­μό­τητα του χρέους της χώρας». Στην ερώτηση πώς μετα­φρά­ζε­ται η συγκε­κρι­μένη εκτί­μησή του σε αριθ­μούς – πόσο θα μπο­ρούσε, τελικά, να κοστί­σει η εφαρ­μογή των δικα­στι­κών απο­φά­σεων στο ελλη­νικό κράτος – δεν θέλει να πει ποσά. Αρκεί­ται στην ατάκα «πολλά δισε­κα­τομ­μύ­ρια». Για όποιον αρέ­σκε­ται στο να δια­βά­ζει πίσω από τις γραμμές, είναι κι αυτό ενδει­κτικό.

Κι αν ακού­γε­ται σχεδόν τρο­μο­λα­γνική η προ­σέγ­γισή του, μέχρι και το Γραφείο Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της Βουλής, υπό τον συρι­ζαίο επι­κε­φα­λής του Φρα­γκί­σκο Κου­τε­ντάκη, στην τελευ­ταία του έκθεση χαρα­κτη­ρί­ζει «εστίες αβε­βαιό­τη­τας» τα ανα­δρο­μικά, επειδή προ­κα­λούν δημο­σιο­νο­μι­κές πιέσεις. Επι­ση­μαί­νει δε, πως κι άλλες κατη­γο­ρίες μισθω­τών και συντα­ξιού­χων θα μπο­ρού­σαν να διεκ­δι­κή­σουν ανά­λο­γες επι­στρο­φές, γεγονός που θα επέφερε «σημα­ντικό δημο­σιο­νο­μικό ρίσκο».

 

Παρο­χο­λο­γία – προ­σλή­ψεις

 

Στο τελευ­ταίο πριν από τις γιορτές Υπουρ­γικό Συμ­βού­λιο, που έγινε την Τετάρτη, η κυβέρ­νηση ανα­κοί­νωσε 15.000 προ­σλή­ψεις εκπαι­δευ­τι­κών. Ηταν το τελευ­ταίο μιας μεγάλης σειράς αντί­στοι­χων κρου­σμά­των, μιας και η πλειο­νό­τητα των υπουρ­γών του Αλέξη Τσίπρα βγαίνει και υπό­σχε­ται στους ψηφο­φό­ρους προ­σλή­ψεις ενόψει του εκλο­γι­κού έτους που πλη­σιά­ζει. Δεν χρειά­ζε­ται να έχει κανείς μάστερ στα οικο­νο­μικά για να υπο­θέ­σει πως τέτοιου είδους εξαγ­γε­λίες, αν γίνουν πράξη, δια­τα­ράσ­σουν τη δημο­σιο­νο­μική στα­θε­ρό­τητα. Το πρό­βλημα είναι – λένε εκείνοι που έχουν μάστερ στα οικο­νο­μικά – ότι και μόνο επειδή εκστο­μί­ζο­νται «δίνουν την εντύ­πωση πως έπειτα από δέκα χρόνια κρίσης η χώρα δεν έμαθε τίποτα από όσα συνέ­βη­σαν κατά τη διάρ­κειά της. Δίνει την εικόνα ενός κράτους που δεν είναι προ­ση­λω­μένο στη μεταρ­ρύθ­μισή του».

 

Προ­νο­μο­θε­τη­μένα μέτρα

 

Από το βήμα του Βελ­λι­δείου τον Σεπτέμ­βριο ο Τσίπρας ανα­κοί­νωσε μια δέσμη μέτρων. Σύνηθες θα πει κάποιος για πολι­τικό αρχηγό να υπό­σχε­ται με φόντο τη Θεσ­σα­λο­νίκη. Ωστόσο, εκείνο το καλάθι της ΔΕΘ είχε ένα νέο στοι­χείο. Ο Πρω­θυ­πουρ­γός είχε δεσμευ­θεί ότι τα μέτρα που εξήγ­γειλε θα προ­νο­μο­θε­τού­νταν. Θα ψηφί­ζο­νταν μέχρι και το τέλος του τρέ­χο­ντος έτους για να ισχύ­σουν κάποια από το 2019 κι άλλα από το 2020. Οντως, πολλά από εκείνα που θα τεθούν σε εφαρ­μογή του χρόνου έχουν ήδη ψηφι­στεί από το ελλη­νικό Κοι­νο­βού­λιο. Μείωση του ΕΝΦΙΑ, μείωση του φόρου στις επι­χει­ρή­σεις από το 29% στο 25% στα­διακά, μείωση των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών. Πέρασαν δε με ευρεία πλειο­ψη­φία, δηλαδή και με τις ψήφους της αντι­πο­λί­τευ­σης. Τον Ιανουά­ριο ανα­μέ­νε­ται και η ψήφιση της επι­δό­τη­σης ενοι­κίου. Παρ” όλα αυτά, οι της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης έβλεπαν και βλέπουν σε αυτά ένα πρό­βλημα. Η επόμενη κυβέρ­νηση θα κληθεί να εφαρ­μό­σει πολι­τι­κές που δεν είναι δικές της. Ναι, αλλά οι παρα­πάνω μειώ­σεις δεν περι­λαμ­βά­νο­νται και στο νεο­δη­μο­κρα­τικό πρό­γραμμα; Περι­λαμ­βά­νο­νται, όμως, οι γαλά­ζιοι υπο­στη­ρί­ζουν ότι το συνο­λικό μείγμα του πακέτου που έχει υπο­σχε­θεί ότι θα προ­νο­μο­θε­τή­σει ο Πρω­θυ­πουρ­γός είναι λαν­θα­σμένο. «Κόβει» λένε «τους φόρους, αυξά­νο­ντας ταυ­τό­χρονα τις κρα­τι­κές δαπάνες».

 

Επι­τό­κια δανει­σμού

 

Η πιο καλά κρυμ­μένη νάρκη που έχει βάλει ο ΣΥΡΙΖΑ σε εκείνον που θα τον δια­δε­χθεί στην εξουσία είναι, για τα οικο­νο­μικά μυαλά της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης, η ρητο­ρική του σε σχέση με τα επι­τό­κια δανει­σμού της χώρας. Παρ” ότι αυτά στην πράξη παρα­μέ­νουν απα­γο­ρευ­τικά – με απλά λόγια η Ελλάδα δεν μπορεί να δανει­στεί από τις αγορές -, τα κυβερ­νη­τικά στελέχη έχουν διστά­σει να επι­κα­λε­στούν το περί­φημο «μαξι­λάρι». Αν, πάντως, το «μαξι­λάρι» χρη­σι­μο­ποι­η­θεί, η χρήση του θα ερμη­νευ­θεί από τους επεν­δυ­τές ως παρα­δοχή της οικο­νο­μι­κής αδυ­να­μίας της Ελλάδας. Και τότε, όπως το θέτει ελαφρώς ειρω­νικά ένας από τους πολι­τι­κούς αντι­πά­λους του ΣΥΡΙΖΑ, «οι αγορές θα βαράνε τα ντα­ού­λια».

Το πρό­βλημα ίσως επι­δει­νω­θεί, κατά την εκτί­μηση ανθρώ­που με γνώση της παγκό­σμιας οικο­νο­μίας, αφού «όλα δεί­χνουν πως το διεθνές περι­βάλ­λον δεν θα είναι ανέφελο». Η πρό­βλεψή του είναι πως τα επι­τό­κια διεθνώς θα παρου­σιά­σουν άνοδο – επο­μέ­νως η ανά­πτυξη ανα­πό­φευ­κτα θα εμφα­νί­σει μείωση. Το γεγονός αυτό σε συν­δυα­σμό με τον εμπο­ρικό πόλεμο ΗΠΑ και Κίνας που βρί­σκε­ται ήδη σε εξέλιξη, πιθανόν να οδη­γή­σει σε ανα­τί­μηση του δολα­ρίου. Και λόγω της ανα­τί­μη­σης να θιγεί μια σειρά από ανα­πτυσ­σό­με­νες χώρες που δανεί­ζο­νται σε δολάριο, όπως ας πούμε η γει­το­νική μας Τουρκία. Μέσα σε ένα τόσο ασταθές περι­βάλ­λον, σημειώ­νει, «δύσκολα θα πέσουν τα επι­τό­κια δανει­σμού της Ελλάδας».

 

Πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα

 

Πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα 3,5% του ΑΕΠ μέχρι το 2022 κι έπειτα 2,2% από το 2023 έως το 2060. Τα συμ­φώ­νησε ο ΣΥΡΙΖΑ με τους εταί­ρους και τα πέρασε από τη βουλή. Είναι η νάρκη που έχει ήδη πατηθεί. Οι οικο­νο­μι­κοί ανα­λυ­τές, Ελληνες και ξένοι, συμ­φω­νούν πως είναι στόχοι ανέ­φι­κτοι. Δεν υπάρχει στην ευρω­ζώνη ιστο­ρικό προη­γού­μενο επί­τευ­ξής τους. Και μπορεί η κυβέρ­νηση να πανη­γύ­ρισε για τα 4,8 δισ. ευρώ πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα στο εννιά­μηνο του 2018, ωστόσο αυτό προ­έ­κυψε από την καθυ­στέ­ρηση πλη­ρω­μής οφειλών του Δημο­σίου σε ιδιώτες, της τάξης των 3 περίπου δισ. ευρώ, καθώς και από τη μείωση των δαπανών του Προ­γράμ­μα­τος Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων. Οπως δε τονί­ζουν οι οικο­νο­μο­λό­γοι, υπερ­πλε­ο­νά­σματα τέτοιου μεγέ­θους στην ουσία στραγ­γα­λί­ζουν την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία, αφού μειώ­νουν δρα­μα­τικά τη ρευ­στό­τητα εξαι­τίας της υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης – η οποία είναι η βασική αιτία της ύπαρξης των υπερ­πλε­ο­να­σμά­των. Με δυο λέξεις, φαύλος κύκλος.

Οσοι έχουν μελε­τή­σει σε βάθος τη συρι­ζαϊκή ψυχή – κυρίως λόγω του ότι έχουν βρεθεί πολλές φορές στο στό­χα­στρο του κόμ­μα­τος – επι­μέ­νουν πως όλα τα παρα­πάνω «δεν είναι απλά ζητή­ματα πολι­τι­κής οικο­νο­μίας, είναι κατε­ξο­χήν πολι­τικά». Το λένε γιατί έχουν πειστεί πως πρό­κει­ται για μια αλλη­λου­χία κινή­σεων του Μαξίμου που στο­χεύ­ουν στις μεθε­πό­με­νες εκλογές. Ή, για να είμαστε ακρι­βείς, στη δια­τύ­πωση του σκε­πτι­κού τους, στην πρό­κληση των μεθε­πό­με­νων εκλογών.

Πηγή tanea.gr