Προσφυγικό-Διεθνές συνέδριο δημάρχων: Ζοφερές προοπτικές μετά το πραξικόπημα

Κατ’ αρχάς η καλή εί­δη­ση: Ο αριθ­μός των πνιγ­μέ­νων προ­σφύ­γων μειώ­θη­κε τε­λευ­ταία δρα­στι­κά.

Η κακή εί­δη­ση: Οι πρό­σφυ­γες πε­θαί­νουν τώρα αλλού, σε φρά­χτες τύπου Έβρου, συρ­μα­το­πλέγ­μα­τα, στα ναρ­κο­πέ­δια, σε βουνά ή έρη­μους. Ίσως όχι τόσο πολ­λοί – αλλά κα­νείς δεν ξέρει. Οι Αρχές δεν τους με­τρά­νε, μόνο οι αν­θρω­πι­στι­κές ορ­γα­νώ­σεις κά­νουν πρό­χει­ρες στα­τι­στι­κές.

Αυτή την αντι­φα­τι­κή ει­κό­να για την κα­τά­στα­ση των προ­σφύ­γων έδωσε την Πα­ρα­σκευή στην Αθήνα ο εκ­πρό­σω­πος της ορ­γά­νω­σης Για­τροί του Κό­σμου Αϊτόρ Ζα­μπαλ­γκο­τσά­σκοα. Η δή­λω­σή του, που έγινε στο δι­ή­με­ρο Διε­θνές Συ­νέ­δριο Δη­μάρ­χων Now 2016, στην Αθήνα, έδει­ξε ανά­γλυ­φα το αδιέ­ξο­δο της τρέ­χου­σας ευ­ρω­παϊ­κής πο­λι­τι­κής για το προ­σφυ­γι­κό. Στο συ­νέ­δριο συμ­με­τέ­χουν πε­ρί­που 15 δή­μαρ­χοι από τις τρεις χώρες που ση­κώ­νουν το κύριο βάρος των προ­σφυ­γι­κών κυ­μά­των (Τουρ­κία, Ελ­λά­δα, Ιτα­λία), ευ­ρω­βου­λευ­τές από την Ελ­λά­δα και την Αυ­στρία, εκ­πρό­σω­ποι διά­φο­ρων ΜΚΟ, καθώς και ει­δι­κοί επι­στή­μο­νες.

Η ει­κό­να αυτή, σύμ­φω­να με τον βάσκο για­τρό, προ­κύ­πτει από μια λαν­θα­σμέ­νη εκτί­μη­ση των πο­λι­τι­κών: Εκεί­νη που λέει ότι το κυ­ρί­αρ­χο στοι­χείο της επο­χής μας είναι η προ­σφυ­γι­κή κρίση. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα όμως η με­γά­λη κρίση είναι η πο­λε­μι­κή – η προ­σφυ­γιά είναι μόνο ένα από τα θλι­βε­ρά πα­ρά­γω­γά της. Το ζη­τού­με­νο είναι λοι­πόν η κα­τα­πο­λέ­μη­ση του πο­λέ­μου. Όσο αυτός διαρ­κεί, θα συ­νε­χί­ζο­νται και θα πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται τα προ­σφυ­γι­κά κύ­μα­τα. Έλεος δεν υπάρ­χει – ο πό­λε­μος λει­τουρ­γεί σαν αχόρ­τα­γος Μι­νώ­ταυ­ρος.

Πα­ρό­μοια άποψη, μόνο πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, δια­τύ­πω­σε και ο Μου­στα­φά Τό­σουν, δή­μαρ­χος της τουρ­κι­κής κοι­νό­τη­τας Ντι­κι­λί, που βρί­σκε­ται ακρι­βώς απέ­να­ντι από τη Σάμο. «Χωρίς ει­ρή­νη στη Μέση Ανα­το­λή δεν πρό­κει­ται να στα­μα­τή­σει η προ­σφυ­γιά» είπε. Αυτό το αι­σθά­νο­νται κα­θη­με­ρι­νά οι 17.000 κά­τοι­κοι της κοι­νό­τη­τας, που τον πε­ρα­σμέ­νο χει­μώ­να έπρε­πε να συ­ντη­ρή­σουν 25.000 πρό­σφυ­γες. «Τους δώ­σα­με ρούχα και φα­γη­τό» είπε – αλλά αυτό δεν ήταν αρ­κε­τό για να ικα­νο­ποι­ή­σει τις ανά­γκες όλων.

Η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση, που ήξερε ήδη από το 2014 για το τι πρό­κει­ται να επέλ­θει, εθε­λο­τυ­φλού­σε και δεν προ­νό­η­σε για τί­πο­τε. Αλλά και η συμ­φω­νία της με την Τουρ­κία, που υπο­γρά­φη­κε τον πε­ρα­σμέ­νο Μάρ­τιο, αγνο­εί στην ουσία το πρό­βλη­μα – και πριν από όλα τους πρό­σφυ­γες. «Η συμ­φω­νία χρη­σι­μο­ποιεί τους πρό­σφυ­γες ως αντι­κεί­με­να» είπε, όχι ως υπο­κεί­με­να.

Οι απο­φά­σεις γι’ αυ­τούς λαμ­βά­νο­νται πάντα πίσω από τις πλά­τες τους, ποτέ με τη συμ­με­το­χή εκ­προ­σώ­πων τους. «Αυτό πρέ­πει επι­τέ­λους να αλ­λά­ξει» πρό­σθε­σε και επαύ­ξη­σε ο ακτι­βι­στής Βα­σί­λης Τσαρ­τσά­νης. «Οι πρό­σφυ­γες πρέ­πει να πά­ψουν να είναι έρ­μαια ξένων απο­φά­σε­ων και να συμ­με­τέ­χουν στη δια­μόρ­φω­ση της μοί­ρας τους». Το πώς θα με­θο­δευ­τεί αυτό ορ­γα­νω­τι­κά πα­ρα­μέ­νει ωστό­σο ακόμη ανοι­κτό θέμα.

Οι αριθ­μοί ευ­η­με­ρούν, οι άν­θρω­ποι εξα­φα­νί­ζο­νται πίσω από αυ­τούς: Αυτή τη δια­πί­στω­ση έκανε ο δή­μαρ­χος Σάμου Μι­χά­λης Αγ­γε­λό­που­λος ανα­φε­ρό­με­νος στο απο­τέ­λε­σμα της συμ­φω­νί­ας Βρυ­ξελ­λών – Άγκυ­ρας για τους πρό­σφυ­γες. Τον πε­ρα­σμέ­νο Σε­πτέμ­βριο, όπως είπε, είχαν βρε­θεί στο νησί 28.167 άτομα «χωρίς χαρ­τιά», τον Ιού­λιο του 2016 μόνο 36. Οι δια­κι­νη­τές έβγα­ζαν στις τότε «χρυ­σές» επο­χές τους 3 εκατ. δο­λά­ρια την ημέρα από τη με­τα­φο­ρά προ­σφύ­γων στα ελ­λη­νι­κά νησιά – τώρα το κέρ­δος τους έχει σχε­δόν ελα­χι­στο­ποι­η­θεί.

«Η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση κα­λύ­πτε­ται από τη μα­γεία τέ­τοιων αριθ­μών» είπε. Αλλά αυτό δεν αλ­λά­ζει «μα­γι­κά» την κα­τά­στα­ση. Σή­με­ρα οι προ­κλή­σεις της είναι δια­φο­ρε­τι­κές, αλλά πα­ρα­μέ­νουν τε­ρά­στιες: «Πρέ­πει πλέον να στρα­φού­με στα ήπια μέτρα: εκ­παί­δευ­ση, ια­τρο­φαρ­μα­κευ­τι­κή πε­ρί­θαλ­ψη, απα­σχό­λη­ση» ση­μεί­ω­σε.

«Αυτοί οι άν­θρω­ποι δεν είναι ζώα, αριθ­μοί, έχουν ανά­γκες» συ­νό­ψι­σε η κοι­νο­τάρ­χης της Ει­δο­μέ­νης Ξαν­θού­λα Σου­πλή (δια­βά­στε όλη την ει­σή­γη­σή της) η οποία επαί­νε­σε τους συ­γκα­τοί­κους της για την αλ­λη­λεγ­γύη που έδει­ξαν στους πρό­σφυ­γες.

Μη­δε­νι­κή κρα­τι­κή πα­ρου­σία, συ­κο­φα­ντία των αν­θρω­πι­στι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων από τις Αρχές, άδηλο μέλ­λον. Η Ει­δο­μέ­νη είχε και από άλλη άποψη την τι­μη­τι­κή της. Στη μέχρι πρό­τι­νος «μαύρη» αυτή τρύπα είχε συ­μπυ­κνω­θεί για δύο χρό­νια όλη η απο­τυ­χία της προ­σφυ­γι­κής πο­λι­τι­κής.

Οι καλές πρα­κτι­κές προ­τά­σεις δεν έλει­ψαν. Πα­ρά­δειγ­μα εκεί­νη του Λουί­τζι Αμα­τού­ρα, δη­μάρ­χου του Πο­τσό­λα, μιας μι­κρής πα­ρα­λια­κής πόλης στην Κάτω Ιτα­λία. Τα χρή­μα­τα της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης για τους πρό­σφυ­γες, όπως ανέ­φε­ρε, να πη­γαί­νουν κα­τευ­θεί­αν στην το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση, που έχει και την κύρια φρο­ντί­δα τους. Το κρά­τος είτε κα­θυ­στε­ρεί είτε «ξεχνά» να τα προ­ω­θή­σει στους δι­καιού­χους τους.

Στο συ­νέ­δριο ήταν διά­χυ­τη η ανη­συ­χία για τις επι­πτώ­σεις που θα μπο­ρού­σε να έχει εις βάρος των προ­σφύ­γων το πρό­σφα­το πρα­ξι­κό­πη­μα στην Τουρ­κία. Πολ­λοί ομι­λη­τές πα­ρα­πο­νέ­θη­καν ότι δεν υπάρ­χει ένα εναλ­λα­κτι­κό σχέ­διο για την πε­ρί­πτω­ση που η Άγκυ­ρα κα­ταγ­γεί­λει τη συμ­φω­νία με την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση και δια­κό­ψει τον έλεγ­χο των συ­νό­ρων της.

«Το απο­τέ­λε­σμα θα είναι η επι­στρο­φή στα παλιά, με δυο και τρεις χι­λιά­δες νέους πρό­σφυ­γες κα­θη­με­ρι­νά στα νησιά» είπε ένας από αυ­τούς. Σε αυ­τούς θα μπο­ρού­σαν τώρα να προ­στε­θούν και Τούρ­κοι που διώ­κο­νται από το κα­θε­στώς Ερ­ντο­γάν. «Έτσι θα δια­λυ­θεί πάλι κάθε ισορ­ρο­πία στο εσω­τε­ρι­κό τους».

«Ένα πλάνο Β΄ υπάρ­χει ήδη και βρί­σκε­ται σε εφαρ­μο­γή» αντέ­τει­νε ο πρώην επι­κε­φα­λής της ομά­δας των σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τών ευ­ρω­βου­λευ­τών και συν­διορ­γα­νω­τής του συ­νε­δρί­ουΧάνες Σβό­μπο­ντα. «Είναι το πλάνο των ξε­νο­φο­βι­κών που με την εκ­δί­ω­ξη των ξένων επι­διώ­κουν την απο­στα­θε­ρο­ποί­η­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης».

Εν όψει της νέας με­γά­λης αβε­βαιό­τη­τας δεν μπο­ρού­σαν να μπουν φυ­σι­κά στο τρα­πέ­ζι μα­κρό­χρο­να σχέ­δια με «ορα­μα­τι­κό» ή του­λά­χι­στον επι­χει­ρη­σια­κό χα­ρα­κτή­ρα. «Αυτός δεν ήταν εξάλ­λου ποτέ στην ατζέ­ντα μας» διευ­κρι­νί­ζει ο γνω­στός δη­μο­σιο­λό­γος Ρό­μπερτ Μίσικ. «Ο στό­χος μας είναι η ανταλ­λα­γή πλη­ρο­φο­ριών και ο κοι­νός προ­βλη­μα­τι­σμός για τις εξε­λί­ξεις. Στη βάση τους μπο­ρού­με να δια­φω­τί­ζου­με κα­τό­πιν κα­λύ­τε­ρα τη δη­μο­σιό­τη­τα».

To BHMA