Ερευνα παρουσίασε ο Ν. Χριστοδουλάκης στην ΕΕ για τις «Επιπτώσεις από τις Ροές Προσφύγων στα Νησιά του Αιγαίου»

Οι οικο­νο­μίες των νησιών της Κώ της Λέσβου, της Χίου και της Σάμου υπέ­στη­σαν σοβαρό οικο­νο­μικό πλήγμα από τις προ­σφυ­γι­κές ροές που υπο­δέ­χθη­καν από την άλλη πλευρά του Αιγαίου.

Μόνο στην Κω κατα­γρά­φτη­καν 178.000 ακυ­ρώ­σεις του­ρι­στών, ενώ η οικο­νο­μική ζημία του νησιού ανέρ­χε­ται στα 7 εκατ. ευρώ. Και φυσικά η του­ρι­στική περί­ο­δος συρ­ρι­κνώ­θηκε, σύμφωνα με μελέτη που αφορά στις οικο­νο­μι­κές συνέ­πειες από την άφιξη των προ­σφύ­γων στα νησιά του Αιγαίου, τα οποία παρου­σί­ασε ο υπη­ρε­σια­κός υπουρ­γός Οικο­νο­μίας κ. Νίκος Χρι­στο­δου­λά­κης στην Ευρω­παική Επι­τροπή.

Ειδι­κό­τερα όπως επι­ση­μαί­νε­ται στην μελέτη «οι επι­πτώ­σεις, βέβαια, στην οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα από το εν λόγω φαι­νό­μενο καθί­στα­νται ορατές στον του­ρι­στικό κλάδο, ο οποίος απο­τε­λεί για τα νησιά του Βορείου και Νοτίου Αιγαίου το βασικό συστα­τικό της τοπικής οικο­νο­μίας, τρο­φο­δο­τώ­ντας και επη­ρε­ά­ζο­ντας και τους υπό­λοι­πους κλάδους». Και «σύμφωνα, συνεπώς, με τις αρχικές εκτι­μή­σεις των αρμό­διων φορέων, οι επι­πτώ­σεις από τις ιδιαί­τερα αυξη­μέ­νες ροές προ­σφύ­γων και μετα­να­στών είναι σημα­ντι­κές στα νησιά που απο­τε­λούν τους βασι­κούς προ­ο­ρι­σμούς αυτών των ροών και αντι­με­τω­πί­ζουν και τα σημα­ντι­κό­τερα ζητή­ματα δια­χεί­ρι­σης, όπως η Κως, η Λέσβος, η Χίος αλλά και η Σάμος ως ένα βαθμό, καθώς, γενι­κό­τερα, η του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα το 2015 παρου­σί­ασε σημα­ντική δυνα­μική».

Συγκε­κρι­μένα, σύμφωνα με τις πρώτες εκτι­μή­σεις των ξενο­δο­χεια­κών, του­ρι­στι­κών, τοπικών και λοιπών εμπλε­κό­με­νων φορέων, οι επι­πτώ­σεις στην του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα στα συγκε­κρι­μένα νησιά φαί­νε­ται να είναι οι εξής:

(α) Ακυ­ρώ­σεις δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων σε ξενο­δο­χεία, ενοι­κια­ζό­μενα δωμάτια και λοιπά κατα­λύ­ματα: Για την περί­πτωση της Κω οι εν λόγω ακυ­ρώ­σεις ανέρ­χο­νται στις 178.000 περίπου (120.000 από Tour Operators και 58.000 από μεμο­νω­μέ­νους πελάτες) αριθμός που αντι­στοι­χεί σε αύξηση ακυ­ρώ­σεων κατά 400% σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2014. Σημα­ντι­κές ακυ­ρώ­σεις δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων κατα­γρά­φο­νται στη Λέρο και στη Λέσβο που αγγί­ζουν το 30%.

(β) Συρ­ρί­κνωση της του­ρι­στι­κής περιό­δου: Σε αρκετά του­ρι­στικά κατα­λύ­ματα κατα­γρά­φε­ται η τάση δια­κο­πής της λει­τουρ­γίας τους, του­λά­χι­στον κατά δυο μήνες νωρί­τερα, συγκρι­τικά με την προη­γού­μενη του­ρι­στική περίοδο. Στην περί­πτωση της Λέσβου, η μείωση της του­ρι­στι­κής κίνησης για το μήνα Αύγου­στο εκτι­μά­ται στο 4%.

(γ) Απώ­λειες στον κύκλο εργα­σιών: Απο­τέ­λε­σμα αυτών είναι η μείωση της μέσης κατά κεφαλήν δαπάνης ανά δια­νυ­κτέ­ρευση. Στην περί­πτωση της Κω εκτι­μά­ται ότι οι εν λόγω απώ­λειες ξεπερ­νούν τα 7 εκατ. ευρώ, οι οποίες και θα επι­φέ­ρουν περαι­τέρω συνέ­πειες στην ευρύ­τερη οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα.

(δ) Μειω­μέ­νος ρυθμός κρα­τή­σεων για την τρέ­χουσα περίοδο και προ­κρα­τή­σεων για το 2016: Στην περί­πτωση της Κω, ο εν λόγω ρυθμός κρα­τή­σεων εμφα­νί­ζε­ται μειω­μέ­νος από 40% έως 58% σε σχέση με το 2014, ενώ ο ρυθμός προ­κρα­τή­σεων παρου­σιά­ζει μείωση της τάξης του 60%, κυρίως από την αγορά της Μ. Βρε­τα­νίας (1.650 ακυ­ρώ­σεις έως τα τέλη Αυγού­στου 2015) σε σχέση με την περσινή περίοδο. Παράλ­ληλα, κατά το διά­στημα των τελευ­ταίων τριών εβδο­μά­δων του Αυγού­στου δια­πι­στώ­θηκε αρνη­τική εξέλιξη στην πορεία των κρα­τή­σεων από τη γερ­μα­νική (μεμο­νω­μέ­νοι του­ρί­στες) και ιταλική αγορά, καθώς επίσης και από την τσεχική αγορά προς τα νησιά Λέσβο και Κω.

(ε) Ακυ­ρώ­σεις συνε­δρίων και προ­σεγ­γί­σεων κρουα­ζιε­ρό­πλοιων: Στην περί­πτωση της Λέσβου πρό­σφατα ακυ­ρώ­θη­καν πέντε αφίξεις κρουα­ζιε­ρό­πλοιων, ενώ ανα­μέ­νε­ται η ακύρωση άλλων δύο μέχρι το τέλος Σεπτεμ­βρίου 2015, συνο­λι­κού δυνα­μι­κού περί τους 6.000 επι­βαί­νο­ντες, ενώ κάτι ανάλογο παρα­τη­ρεί­ται και στην περί­πτωση της Κω. Ενδει­κτικά, για την περί­πτωση της Λέσβου, η εκτί­μηση για την απώλεια στην περιοχή ανέρ­χε­ται στις 180.000 ευρώ, καθώς αντι­στοι­χεί ένα ποσό κατα­να­λω­τι­κής δαπάνης 30 ευρώ ανά επιβάτη.

(στ) Ακυ­ρώ­σεις πτήσεων από το εξω­τε­ρικό: Στην περί­πτωση της Κω παρα­τη­ρού­νται συνε­χείς ακυ­ρώ­σεις πτήσεων από προ­ο­ρι­σμούς, όπως η Ιταλία και το Ισραήλ, ενώ αντί­στοιχη είναι και η εικόνα στην περί­πτωση της Λέσβου. «Εστιά­ζο­ντας στις ευρύ­τε­ρες επι­πτώ­σεις στην οικο­νο­μία, η επι­βρά­δυνση της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας στα συγκε­κρι­μένα νησιά έχει αντί­στοι­χες αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις στην ευρύ­τερη οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα του νησιού και, δη, στους 10 κλάδους που σχε­τί­ζο­νται με την του­ρι­στική κίνηση, όπως η εστίαση.

Έτσι, ενδει­κτικά για την περί­πτωση της Κω, εκτι­μά­ται από τους τοπι­κούς φορείς, ότι οι επι­χει­ρή­σεις υγειο­νο­μι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος στην παρα­λιακή ζώνη της πόλης παρου­σιά­ζουν μείωση του κύκλου εργα­σιών τους κατά περίπου 30%, ενώ αντι­στοί­χου επι­πέ­δου συρ­ρί­κνωση εκτι­μά­ται και στον κύκλο εργα­σιών των ξενο­δο­χείων της Λέσβου – πάντα σύμφωνα με τα πρώτα στοι­χεία και εκτι­μή­σεις των φορέων του κλάδου. Η δια­φαι­νό­μενη μείωση του αριθμού των αφίξεων και δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων τους υπό­λοι­πους μήνες του 2015 και το 2016 θα έχει σημα­ντική επί­πτωση στο σύνολο της οικο­νο­μίας, η οποία δεν περιο­ρί­ζε­ται στη μη γενο­μένη του­ρι­στική δαπάνη (590 ευρώ κατά κεφαλή και 70 ευρώ ανά δια­νυ­κτέ­ρευση αντί­στοιχα σύμφωνα με στοι­χεία του ΣΕΤΕ)» τονί­ζε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά.

Επο­μέ­νως, η συνο­λική απώλεια για την εθνική οικο­νο­μία για κάθε μία μη πραγ­μα­το­ποι­η­θείσα δια­νυ­κτέ­ρευση ανέρ­χε­ται σε 154 ευρώ ή 185,5 ευρώ ανάλογα με τον πολ­λα­πλα­σια­στή που χρη­σι­μο­ποιεί­ται. Έτσι, εάν υπο­θέ­σουμε ένα μέσο πολ­λα­πλα­σια­στή ίσον με 2,5, οι συνο­λι­κές απώ­λειες στην οικο­νο­μία της Κω (από τις προ­α­να­φερ­θεί­σες απώ­λειες 7 δισ. ευρώ) μπορούν να φτάσουν και τα 18 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, αξίζει να σημειω­θεί ότι για το σύνολο της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, λόγω των ιδιαι­τε­ρο­τή­των των προ­σφυ­γι­κών ροών από τη Συρία, εκτι­μά­ται πως έχει αυξηθεί η παρα­οι­κο­νο­μία και τα φαι­νό­μενα αισχρο­κέρ­δειας, χωρίς, όμως, να μπορεί να προσ­διο­ρι­στεί προς το παρόν το μέγεθος.

Όσον αφορά στην απα­σχό­ληση, σύμφωνα, με τα στοι­χεία του πλη­ρο­φο­ρια­κού συστή­μα­τος «ΕΡΓΑΝΗ» για τις ροές μισθω­τής απα­σχό­λη­σης στον ιδιω­τικό τομέα (προ­σλή­ψεις μείον απο­λύ­σεις) για τον Αύγου­στο του 2015, δεν παρα­τη­ρεί­ται κάποια ιδιαί­τερη μείωση της απα­σχό­λη­σης στα νησιά των Περι­φε­ρειών Νοτίου και Βορείου Αιγαίου (Σχε­διά­γραμμα 4). Ειδι­κό­τερα, το ισο­ζύ­γιο για το σύνολο των δύο Περι­φε­ρειών είναι αρνη­τικό (συνο­λική απώλεια 781 θέσεων εργα­σίας) τον Αύγου­στο του 2015, όπως αρνη­τικό ήταν και τον Αύγου­στο του 2014 (συνο­λική απώλεια 690 θέσεων εργα­σίας). Ακόμα και στην περί­πτωση που η ανάλυση επι­κε­ντρω­θεί στα νησιά του Αιγαίου που δέχθη­καν τις μεγα­λύ­τε­ρες ροές προ­σφύ­γων και μετα­να­στών (Σάμος, Λέσβος και Κως), το ισο­ζύ­γιο των ροών μισθω­τής απα­σχό­λη­σης τον Αύγου­στο του 2015 είναι αρνη­τικό, αλλά στο ίδιο επίπεδο με αυτό του 2014.

Αξίζει να σημειω­θεί, βέβαια, ότι μεταξύ των τριών νησιών, η Κως τον Αύγου­στο του 2015 παρου­σί­ασε διεύ­ρυνση του αρνη­τι­κού ισο­ζυ­γίου κατά περίπου 20% σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του 2014. Ωστόσο, οι όποιες επι­πτώ­σεις στην απα­σχό­ληση από μία ενδε­χό­μενη «πρόωρη» λήξη της του­ρι­στι­κής περιό­δου ανα­μέ­νε­ται να δια­φα­νούν το Σεπτέμ­βριο. Σύμφωνα με τα μη δημο­σιευ­μένα στοι­χεία του πλη­ρο­φο­ρια­κού συστή­μα­τος «ΕΡΓΑΝΗ», το αρνη­τικό ισο­ζύ­γιο (απώλεια θέσεων εργα­σίας) των ροών μισθω­τής απα­σχό­λη­σης στα παρα­πάνω τρία νησιά (Σάμος, Λέσβος και Κως) κατά τις πρώτες 9 ημέρες του Σεπτεμ­βρίου του 2015 επι­δει­νώ­θηκε κατά περίπου 40% σε σχέση με την αντί­στοιχη περίοδο του Σεπτεμ­βρίου του 2014.

Το ΒΗΜΑ