Γιατί η Ελλάδα δεν κερδίζει από τα μνημεία της

Δια­θέ­τει έναν αμύ­θη­το θη­σαυ­ρό, και όμως στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα τον κρατά θαμ­μέ­νο. Ενώ η Ελ­λά­δα κυ­ριο­λε­κτι­κά βρί­θει από απί­στευ­της ιστο­ρι­κής ση­μα­σί­ας μνη­μεία, με την απο­κά­λυ­ψη του τάφου της Αμ­φί­πο­λης να βρί­σκε­ται σε εξέ­λι­ξη, πέρσι τα έσοδα από επι­σκέ­ψεις σε μου­σεία και αρ­χαιο­λο­γι­κούς χώ­ρους ήταν μόλις 47 εκατ. ευρώ και οι επι­σκέ­πτες (Έλ­λη­νες και ξένοι του­ρί­στες) που θέ­λη­σαν να θαυ­μά­σουν από κοντά την πο­λι­τι­σμι­κή κλη­ρο­νο­μιά της χώρας μετά βίας άγ­γι­ξαν- σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της Ελ­λη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Υπη­ρε­σί­ας- τα 11,5 εκατ.

Την ώρα που γί­νε­ται ακόμη συ­ζή­τη­ση για το εάν τα μου­σεία και οι αρ­χαιο­λο­γι­κοί χώροι θα πρέ­πει να πα­ρα­μέ­νουν ανοι­χτά όλο το χρόνο μέχρι το βράδυ, επτά ημέ­ρες την εβδο­μά­δα, τα μου­σεία της Γαλ­λί­ας προ­σέλ­κυ­σαν την προη­γού­με­νη χρο­νιά 73,1 εκατ. επι­σκέ­πτες, ενώ μόνο το μου­σείο του Λού­βρου έκοψε πάνω από 9 εκατ. ει­σι­τή­ρια. Το Βρε­τα­νι­κό μου­σείο από την άλλη, το οποίο στη­ρί­ζει τη φήμη του κυ­ρί­ως στα μάρ­μα­ρα του Παρ­θε­νώ­να, μετρά κάθε χρόνο πε­ρισ­σό­τε­ρους από 5 εκατ. επι­σκέ­πτες.

Στον αντί­πο­δα το μου­σείο της Ακρό­πο­λης. Παρά το γε­γο­νός πως ουκ ολί­γες φορές έχει χα­ρα­κτη­ρι­στεί ως ένα από τα πιο ση­μα­ντι­κά (οι χρή­στες του δια­δι­κτυα­κού τα­ξι­διω­τι­κού οδη­γού Tripadvisor μά­λι­στα πρό­σφα­τα το κα­τέ­τα­ξαν στην 8η θέση με τα κα­λύ­τε­ρα μου­σεία στον κόσμο), η επι­σκε­ψι­μό­τη­τά του πα­ρα­μέ­νει κάτω των προσ­δο­κιών. Από την αρχή της λει­τουρ­γία του το 2009, οι εί­σο­δοι ήταν 6,5 εκατ. πε­ρί­που και πα­ρό­λη την αύ­ξη­ση που κα­τα­γρά­φουν φέτος οι του­ρι­στι­κές αφί­ξεις , από τον Απρί­λιο μέχρι τον Ιού­νιο το μου­σείο της Ακρό­πο­λης υπο­δέ­χτη­κε τε­λι­κά 393 χιλ. επι­σκέ­πτες (από 322 χιλ. πέρσι). Σύμ­φω­να τέλος με τα επί­ση­μα στοι­χεία του μου­σεί­ου, από τον περ­σι­νό Ιού­νιο έως τον Μάιο οι επι­σκέ­πτες έφτα­σαν τους 1,161 εκατ.

«Η Αθήνα μπο­ρεί να υπε­ρη­φα­νεύ­ε­ται ότι έχει τα πιο εντυ­πω­σια­κά, αρ­χαία ερεί­πια στον κόσμο. Από τον Παρ­θε­νώ­να ως το λόφο της Πνύ­κας, αυτά τα ερεί­πια ξε­προ­βάλ­λουν αιφ­νι­δια­στι­κά σε κάθε γωνία» ανέ­φε­ρε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά προ λίγων ημε­ρών σε αφιέ­ρω­μά του ο βρε­τα­νι­κός Guardian. Αν και το 60% των ανα­ζη­τή­σε­ων στο δια­δί­κτυο που κά­νουν οι ξένοι για την Ελ­λά­δα αφο­ρούν στον πο­λι­τι­σμό της, η χώρα δεν έχει κα­τα­φέ­ρει να «ρευ­στο­ποι­ή­σει» το εν­δια­φέ­ρον που είναι γνω­στό ότι υπάρ­χει για τα ιστο­ρι­κά της αξιο­θέ­α­τα: με βάση την τε­λευ­ταία έρευ­να της εται­ρεί­ας συμ­βού­λων McKinsey που έγινε για λο­γα­ρια­σμό του Συν­δέ­σμου Ελ­λη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων, το μέσο έσοδο ανά επι­σκέ­πτη στην Ελ­λά­δα σε του­ρι­στι­κούς χώ­ρους είναι κάτι πα­ρα­πά­νω από 6 ευρώ ένα­ντι 19,7 ευρώ του ευ­ρω­παϊ­κού μέσου όρου.

Πιο πολύ κο­στί­ζει ένας καφές

Και μπο­ρεί αυτή τη στιγ­μή το πα­γκό­σμιο εν­δια­φέ­ρον να είναι στραμ­μέ­νο στην Αμ­φί­πο­λη και στα ευ­ρή­μα­τα των ανα­σκα­φών που έρ­χο­νται μέρα με τη μέρα στο φως, το μου­σείο όμως της Αμ­φί­πο­λης, με ευ­ρή­μα­τα από την αρ­χαία Άρ­γι­λο και τον Ηώνα (το λι­μά­νι της αρ­χαί­ας Αμ­φί­πο­λης)και εκ­θέ­μα­τα από τους προϊ­στο­ρι­κούς χώ­ρους μέχρι και την ελ­λη­νι­κή και ρω­μαϊ­κή εποχή, πα­ρέ­μει­νε μέχρι πρό­τι­νος στην αφά­νεια. Το δε ει­σι­τή­ριο για το μου­σείο, το οποίο πριν από 19 χρό­νια με­τα­φέρ­θη­κε σε νέο κτή­ριο, είναι μόλις 2 ευρώ.

Το αντί­τι­μο για την εί­σο­δο στα του­ρι­στι­κά αξιο­θέ­α­τα θε­ω­ρεί­ται έτσι κι αλ­λιώς ιδιαί­τε­ρα χα­μη­λό. Πέντε ευρώ είναι η τιμή του ει­σι­τη­ρί­ου για το μου­σείο της Ακρό­πο­λης, με 12 ευρώ μόλις οι του­ρί­στες, εκτός από την Ακρό­πο­λη, μπο­ρούν με­τα­ξύ άλλων να επι­σκε­φτούν την αρ­χαία και τη ρω­μαϊ­κή αγορά Αθη­νών, το αρ­χαιο­λο­γι­κό μου­σείο Κε­ρα­μι­κού, τη βι­βλιο­θή­κη Αδρια­νού και το μου­σείο της αρ­χαία αγο­ράς. Το ενιαίο ει­σι­τή­ριο για το Εθνι­κό Αρ­χαιο­λο­γι­κό Μου­σείο, το Βυ­ζα­ντι­νό & Χρι­στια­νι­κό Μου­σείο και το Νο­μι­σμα­τι­κό Μου­σείο και Επι­γρα­φι­κό Μου­σείο είναι 12 ευρώ. Με εννιά ευρώ οι επι­σκέ­πτες μπο­ρούν να δουν τους Δελ­φούς και το μου­σείο των Δελ­φών. Η ίδια τιμή ισχύ­ει και για την αρ­χαία Ολυ­μπία. Αν επι­χει­ρού­σε κά­ποιος μια σύ­γκρι­ση με τις τιμές ει­σι­τη­ρί­ων σε άλλες πό­λεις της Ευ­ρώ­πης, αρκεί να σκε­φτεί πως το ει­σι­τή­ριο για το μου­σείο με τα κέ­ρι­να ομοιώ­μα­τα της Madame Tussaud στο Λον­δί­νο, το οποίο έχει ανα­δει­χτεί σε ένα από τα πιο προ­σο­δο­φό­ρα για το βρε­τα­νι­κό κρά­τος, κο­στί­ζει 28 λίρες, δη­λα­δή 35 ευρώ. Ακόμη κι αν η εί­σο­δος στο Βρε­τα­νι­κό μου­σείο είναι δω­ρε­άν για τις μό­νι­μες εκ­θέ­σεις, τα ετή­σια έσοδα δεν είναι κα­θό­λου αμε­λη­τέα, αν υπο­λο­γί­σει κα­νείς τις πω­λή­σεις των ανα­μνη­στι­κών και των λευ­κω­μά­των με τους θη­σαυ­ρούς του μου­σεί­ου.

Στη Με­γά­λη Βρε­τα­νία μόνο το 24% των εσό­δων βα­σί­ζε­ται στα έσοδα από την εί­σο­δο. Οι πιο πολ­λές ει­σπρά­ξεις προ­έρ­χο­νται από την πώ­λη­ση ανα­μνη­στι­κών, τις συ­χνές εκ­δη­λώ­σεις και τη γε­νι­κό­τε­ρη εμπο­ρι­κή αξιο­ποί­η­ση των μνη­μεί­ων της χώρας. Στη Γαλ­λία το πο­σο­στό αυτό πλη­σιά­ζει το 65%, αλλά στην Ελ­λά­δα ξε­περ­νά­ει το 85%, γε­γο­νός που υπο­δη­λώ­νει χα­μη­λή προ­φο­ρά εμπο­ρι­κών υπη­ρε­σιών και υπο­δο­μών που θα μπο­ρού­σαν ου­σια­στι­κά να απο­γειώ­σουν τα έσοδα. Ακόμη και η έκ­δο­ση ηλε­κτρο­νι­κών ει­σι­τη­ρί­ων μέσω δια­δι­κτύ­ου απο­τε­λεί ακόμη «όνει­ρο θε­ρι­νής νυ­κτός» για τα πε­ρισ­σό­τε­ρα αξιο­θέ­α­τα.

Ενώ λοι­πόν άλλα κράτη εκ­με­ταλ­λεύ­ο­νται στο έπα­κρο μνη­μεία και αξιο­θέ­α­τα (κι αν ακόμη δεν τα έχουν, τα δη­μιουρ­γούν και τα προ­βάλ­λουν)στην Ελ­λά­δα, ακόμη και ο χώρος που τε­λού­νταν οι Ολυ­μπια­κοί Αγώ­νες πα­ρα­μέ­νει του­ρι­στι­κά ανα­ξιο­ποί­η­τος. Αν αυτός ο εξαι­ρε­τι­κής ση­μα­σί­ας χώρος βρι­σκό­ταν σε κά­ποια άλλη χώρα, θε­ω­ρεί­ται βέ­βαιο πως θα είχε δη­μιουρ­γη­θεί εδώ και χρό­νια κά­ποιο θε­μα­τι­κό πάρκο με επί­κε­ντρο του Αγώ­νες, εφά­μιλ­λο ίσως με αυτό της Disney (όπου το ει­σι­τή­ριο για μία μέρα μέσω δια­δι­κτυα­κής κρά­τη­σης αγ­γί­ζει τα 65 ευρώ). Και μόνο το γε­γο­νός πως ο «Ομ­φα­λός», το κέ­ντρο της Γης, όπως οι αρ­χαί­οι πί­στευαν, ήταν στους Δελ­φούς, αρ­κού­σε για να προ­σελ­κύ­σει εκατ. επι­σκέ­πτες κάθε χρόνο. Προς το παρόν, οι όποιες προ­σπά­θειες εμπο­ρι­κής αξιο­ποί­η­σης προ­σκρού­ουν σε γρα­φειο­κρα­τι­κά κω­λύ­μα­τα και στη χο­ρή­γη­ση αδειών.

Λίγοι πόροι, ελά­χι­στη προ­βο­λή

Το μήνα Μάιο πα­ρό­λα αυτά, η ΕΛ­ΣΤΑΤ κα­τέ­γρα­ψε κατά το πρώτο πε­ντά­μη­νο του έτους αύ­ξη­ση 18,1% στους επι­σκέ­πτες των μου­σεί­ων και 25% στις ει­σπρά­ξεις σε σχέση με το αντί­στοι­χο διά­στη­μα του 2013, ενώ όσον αφορά τους αρ­χαιο­λο­γι­κούς χώ­ρους κα­τα­γρά­φη­κε αύ­ξη­ση 25,3% στους επι­σκέ­πτες και 18,7% στις ει­σπρά­ξεις. Το υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού προσ­δο­κά οι ει­σπρά­ξεις μέχρι το τέλος του χρό­νου να ξε­πε­ρά­σουν τα 47 εκατ. ευρώ, που ήταν τον πε­ρα­σμέ­νο χρόνο.

Και πάλι τα πο­σο­στά δεν θε­ω­ρού­νται ικα­νο­ποι­η­τι­κά, ενώ τα προ­βλή­μα­τα δια­χεί­ρι­σης των πο­λι­τι­στι­κών αξιο­θέ­α­των μέ­νουν άλυτα. Από τον Οκτώ­βριο και μετά τα μου­σεία και οι αρ­χαιο­λο­γι­κοί χώροι θα επι­στρέ­ψουν στο χει­με­ρι­νό ωρά­ριο λει­τουρ­γί­ας πότε και θα λή­ξουν οι συμ­βά­σεις των 1.120 ατό­μων που προ­σλή­φθη­καν ακρι­βώς για να υπο­στη­ρί­ξουν την πι­λο­τι­κή επέ­κτα­ση του ωρα­ρί­ου. Από την πλευ­ρά της, η διοί­κη­ση του Τα­μεί­ου Αρ­χαιο­λο­γι­κών Χώρων & Απαλ­λο­τριώ­σε­ων υπο­στη­ρί­ζει πως πόροι και προ­σω­πι­κό είναι ελ­λι­πή. Τώρα γί­νε­ται προ­σπά­θεια να υπάρ­ξει εμπο­ρι­κό τμήμα στο Τα­μείο που θα ανα­λά­βει θέ­μα­τα marketing και προ­ώ­θη­σης.

Η με­λέ­τη της McKinsey έδει­ξε επι­πλέ­ον πως δεν υπάρ­χουν ούτε δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις στη δομή τι­μο­λό­γη­σης των ει­σι­τη­ρί­ων (ετή­σιες συν­δρο­μές, εκ­πτω­τι­κά ει­σι­τή­ρια επα­να­λαμ­βα­νό­με­νων επι­σκε­πτών ). Διά­κρι­ση σε Έλ­λη­νες και ξέ­νους επι­σκέ­πτες δεν υπάρ­χει και έτσι όλοι πλη­ρώ­νουν την ίδια τιμή. Τα ει­σι­τή­ρια δί­νο­νται στο τα­μείο και όχι ηλε­κτρο­νι­κά, με απο­τέ­λε­σμα να δη­μιουρ­γού­νται τε­ρά­στιες ουρές. Δυ­να­τό­τη­τες πά­ντως υπάρ­χουν. Σύμ­φω­να με τη με­λέ­τη του ΣΕΤΕ, το κρά­τος θα μπο­ρού­σε μέσα σε πέντε χρό­νια να αυ­ξή­σει τα έσοδα του έως και 300 εκατ. ευρώ από την κα­λύ­τε­ρη αξιο­ποί­η­ση της πο­λι­τι­στι­κής του κλη­ρο­νο­μιάς.

H προ­βο­λή που συ­γκε­ντρώ­νει ο τάφος της Αμ­φί­πο­λης θα μπο­ρού­σε να δώσει την ώθηση για αλ­λα­γή πο­λι­τι­κής. Ίσως όμως και αυτός ο θη­σαυ­ρός μεί­νει τε­λι­κά στο σε­ντού­κι.

Πηγή:capital.gr